Adhyaya 37

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे षट्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं दारुवनं प्राप्तो भगवान् गोवृषध्वजः / मोहयामास विप्रेन्द्रान् सूत वक्तुमिहार्हसि

Wika ng mga rishi: “Paano dumating sa Gubat ng Daru ang Mapalad na Panginoon—na ang watawat ay may tanda ng toro? At paano Niya nilito ang mga pinakadakilang brahmana roon? O Sūta, nararapat mong isalaysay ito sa amin dito.”

Verse 2

सूत उवाच पुरा दारुवन् रम्ये देवसिद्धनिषेविते / सपुत्रदारा मुनयस्तपश्चेरुः सहस्रशः

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon, sa kaaya-ayang Gubat ng Daruvana na dinadalaw ng mga deva at mga siddha, libu-libong mga muni—kasama ang kanilang mga anak na lalaki at mga asawa—ay nagsagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 3

प्रवृत्तं विविधं कर्म प्रकुर्वाणा यथाविधि / यजन्ति विविधैर्यज्ञैस्तपन्ति च महर्षयः

Abala ang mga dakilang rishi sa sari-saring tungkulin ng gawa, isinasagawa ayon sa tuntunin; sumasamba sila sa pamamagitan ng iba’t ibang yajña at nagsasanay din ng matinding pag-austeridad.

Verse 4

तेषां प्रवृत्तिविन्यस्तचेतसामथ शूलधृक् / ख्यापयन् स महादोषं ययौ दारुवनं हरः

Pagkaraan, si Hara na may hawak ng trident, nang makita na ang kanilang isipan ay nakapako sa panlabas na gawain, ay nagtungo sa Gubat ng Daru upang ihayag sa kanila ang kanilang malaking pagkukulang.

Verse 5

कृत्वा विश्वगुरुं विष्णुं पार्श्वे देवो महेश्वरः / ययौ निवृत्तविज्ञानस्थापनार्थं च शङ्करः

Inilagay ng Panginoong Maheshvara (Śiva) sa Kanyang tabi si Vishnu—ang Guro ng Sanlibutan—at Siya’y lumakad; at si Śaṅkara’y nagpunta upang itatag ang karunungan ng pagtalikod at pagwawaksi, ang nivṛtti-jñāna.

Verse 6

आस्थाय विपुलं वेशमूनविंशतिवत्सरः / लीलालसो महाबाहुः पीनाङ्गश्चारुलोचनः

Suot ang maringal na kasuotan, nagpakita Siya bilang kabataang wala pang dalawampung taon—may mapaglarong kilos, makapangyarihang mga bisig, malapad at matipunong katawan, at may magagandang mata.

Verse 7

चामीकरवपुः श्रीमान् पूर्णचन्द्रनिभाननः / मत्तमातङ्गगामनो दिग्वासा जगदीश्वरः

Gintong katawan at nagliliwanag sa mapalad na karangalan, ang mukha’y tulad ng kabilugan ng buwan; lumalakad nang maringal na gaya ng lasing na elepante—ang apat na dako ang Kanyang kasuotan—Siya ang Jagadīśvara, Panginoon ng sanlibutan.

Verse 8

कुशेशयमयीं मालं सर्वरत्नैरलङ्कृताम् / दधानो भगवानीशः समागच्छति सस्मितः

Taglay ang kuwintas na yari sa mga bulaklak ng lotus, pinalamutian ng sari-saring hiyas, ang Mapalad na Panginoon—si Īśa mismo—ay lumapit na may banayad na ngiti.

Verse 9

यो ऽनन्तः पुरुषो योनिर्लोकानामव्ययो हरिः / स्त्रीवेषं विष्णुरास्थाय सो ऽनुगच्छति शूलिनम्

Yaong di-nasisirang Hari—si Viṣṇu—ang walang-hanggang Purusha at sinapupunan-pinagmulan ng mga daigdig, ay nag-anyong babae at sumunod kay Śūlin (Śiva), ang may hawak ng trisula.

Verse 10

सम्पूर्णचन्द्रवदनं पीनोन्नतपयोधरम् / शुचिस्मितं सुप्रसन्नं रणन्नुपुरकद्वयम्

Ang mukha niya’y tulad ng kabilugan ng buwan; ang dibdib ay hitik at nakaangat. May dalisay at banayad na ngiti, may payapang anyong kaaya-aya, at suot ang isang pares ng anklet na kumakalansing sa bawat hakbang.

Verse 11

सुपीतवसनं दिव्यं श्यामलं चारुलोचनम् / उदारहंसचलनं विलासि सुमनोहरम्

Nakasuot Siya ng maringal na dilaw na kasuotan, maningning at maka-Diyos—maitim ang anyo, magaganda ang mga mata—lumalakad na marikit na tila marangal na sisne; may anyong mapaglaro at lubhang nakaaakit sa isipan.

Verse 12

एवं स भगवानीशो देवदारुवने हरः / चचार हरिणा भिक्षां मायया मोहयन् जगत्

Kaya nito, ang Mapalad na Panginoon—Īśa, Hara—ay naglakad sa gubat ng Devadāru, namamalimos ng limos na may kasamang/anyong usa; at sa Kanyang māyā ay nilito Niya ang sanlibutan.

Verse 13

दृष्ट्वा चरन्तं विश्वेशं तत्र तत्र पिनाकिनम् / मायया मोहिता नार्यो देवदेवं समन्वयुः

Nang makita ang Viśveśa, ang may hawak ng busog na Pināka, na naglalakad dito at doon, ang mga babae na nalinlang ng māyā ay sumunod sa Diyos ng mga diyos.

Verse 14

विस्त्रस्तवस्त्राभरणास्त्यक्त्वा लज्जां पतिव्रताः / सहैव तेन कामार्ता विलासिन्यश्चरन्तिहि

Magulo ang kanilang kasuotan at alahas, itinapon ang hiya—bagaman may panatang pativrata bilang tapat na asawa—ang mga babaeng mahilig sa aliw, pinahihirapan ng pagnanasa, ay tunay na gumala sa pakikipaglaro kasama Niya.

Verse 15

ऋषीणां पुत्रका ये स्युर्युवानो जितमानसाः / अन्वगच्छन् हृषीकेशं सर्वे कामप्रपीडिताः

Ang mga binatang anak ng mga ṛṣi—bagaman may pagpipigil at napasuko ang isip—ay sumunod kay Hṛṣīkeśa, ang Panginoon ng mga pandama; silang lahat ay pinahirapan ng lakas ng pagnanasa.

Verse 16

गायन्ति नृत्यन्ति विलासबाह्या नारीगणा मायिनमेकमीशम् / दृष्ट्वा सपत्नीकमतीवकान्त- मिच्छन्त्यथालिङ्गनमाचरन्ति

Umaawit at sumasayaw na may mapaglarong kumpas, nakita ng mga pangkat ng kababaihan ang iisang Kataas-taasang Panginoon—si Īśvara, ang mahiwagang Mang-aakit. Kahit kasama ang Kanyang kabiyak, Siya’y lubhang marikit; at sa tindi ng pananabik, hinangad nilang yakapin Siya at ginawa nga iyon.

Verse 17

पदे निपेतुः स्मितमाचरन्ति गायन्ति गीतानि मुनीशपुत्राः / आलोक्य पद्मापतिमादिदेवं भ्रूभङ्गमन्ये विचरन्ति तेन

May ilan ang nagpatirapa sa Kanyang paanan; may ilan ang ngumiti sa galak na paggalang; ang mga anak ng dakilang mga muni ay umawit ng mga himno. At nang masilayan si Padmāpati—ang Unang Diyos—may iba namang naglakad-lakad na nakakunot ang noo, nabigla sa tindi ng tanawing iyon.

Verse 18

आसामथैषामपि वासुदेवो मायी मुरारिर्मनसि प्रविष्टः / करोति भोगान् मनसि प्रवृत्तिं मायानुभूयन्त इतिव सम्यक्

Para sa mga nilalang na ito rin, si Vāsudeva—si Murāri, ang may hawak ng Māyā—ay pumasok sa isipan at nagdulot ng mga karanasan (bhoga) at ng pag-igpaw ng isip palabas. Kaya’t dinaranas nila ang Māyā, na para bang ganap na ayon sa wastong pag-andar nito.

Verse 19

विभाति विश्वामरभूतभर्ता स माधवः स्त्रीगणमध्यविष्टः / अशेषशक्त्यासनसंनिविष्टो यथैकशक्त्या सह देवदेवः

Si Mādhava—ang tagapagtaguyod ng buong daigdig, ng mga deva at ng lahat ng nilalang—ay nagniningning, nakaupo sa gitna ng mga pangkat ng Śakti. Nakatatag sa trono ng walang-hanggang kapangyarihan, gaya ng Diyos ng mga diyos na nananahan kasama ang iisang kataas-taasang Śakti.

Verse 20

करोति नृत्यं परमप्रभावं तदा विरूढः पुनरेव भूयः / ययौ समारुह्य हरिः स्वभावं तदीशवृत्तामृतमादिदेवः

Pagkaraan, isinagawa Niya ang sayaw na may sukdulang kapangyarihan. At muling tumindig, si Hari—ang Unang Diyos—ay umakyat sa Kanyang likás na kalagayan at lumisan, iniwan ang salaysay ng banal na gawi ng Panginoon na tila nektar.

Verse 21

दृष्ट्वा नारीकुलं रुद्रं पुत्राणामपि केशवम् / मोहयन्तं मुनिश्रेष्ठाः कोपं संदधिरे भृशम्

Nang makita ng mga pinakadakilang muni si Rudra na nagliligaw sa hanay ng mga kababaihan, at si Keśava (Viṣṇu) na nililinlang maging ang sarili nilang mga anak na lalaki, nag-alab ang matinding poot ng mga pantas.

Verse 22

अतीव परुषं वाक्यं प्रोचुर्देवं कपर्दिनम् / शेषुश्च शापैर्विविधैर्मायया तस्य मोहिताः

Nagsalita sila ng labis na mababangis na salita laban sa diyos na Kapardin (Śiva); at ang iba pa—nalinlang ng Kaniyang Māyā—ay sumalakay din sa Kaniya sa pamamagitan ng sari-saring sumpa.

Verse 23

तपांसि तेषां सर्वेषां प्रत्याहन्यन्त शङ्करे / यथादित्यप्रकाशेन तारका नभसि स्थिताः

Sa harap ni Śaṅkara, ang mga austeridad ng lahat nila ay nawalan ng bisa—gaya ng mga bituin sa langit na natatabunan ng ningning ng araw.

Verse 24

ते भग्नतपसो विप्राः समेत्य वृषभध्वजम् / को भवानिति देवेशं पृच्छन्ति स्म विमोहिताः

Ang mga brahmanang pantas na naputol ang kanilang austeridad ay lumapit sa Panginoong may watawat na toro (Śiva) at, sa pagkalito, nagtanong sa Panginoon ng mga deva: “Sino Ka?”

Verse 25

सो ऽब्रवीद् भगवानीशस्तपश्चर्तुमिहागतः / इदानीं भार्यया देशे भवद्भिरिह सुव्रताः

Pagkaraan, nagsalita ang Mapalad na Panginoon, si Īśvara: “Ako’y naparito upang magsagawa ng austeridad. Ngayon, O kayong may mararangal na panata, mananatili Ako sa lupaing ito kasama ang Aking asawa, sa harap ninyo mismo.”

Verse 26

तस्य ते वाक्यमाकर्ण्य भृग्वाद्या मुनिपुङ्गवाः / ऊचुर्गृहीत्वा वसनं त्यक्त्वा भार्यां तपश्चर

Nang marinig ang iyong mga salita, ang mga pinakadakilang rishi—si Bhrigu at ang iba pa—ay nagsabi: “Isuot ang kasuutang pang-asceta, talikdan ang asawa, at magsagawa ng tapas (pagpapakasakit).”

Verse 27

अथोवाच विहस्येशः पिनाकी नीललोहितः / संप्रेक्ष्य जगतो योनिं पार्श्वस्थं च जनार्दनम्

Pagkaraan, ang Panginoon—may tangan sa Pināka, bughaw at mapulang anyo—ay ngumiti at nagsalita, matapos masdan ang Sinapupunan ng sanlibutan at si Janārdana na nasa kanyang tabi.

Verse 28

कथं भवद्भिरुदितं स्वभार्यापोषणोत्सुकैः / त्यक्तव्या मम भार्येति धर्मज्ञैः शान्तमानसैः

Paano ninyo—na masikap sa pag-aaruga sa sarili ninyong mga asawa—nasabi na “dapat talikdan ang aking asawa,” gayong kayo’y mga nakaaalam ng dharma at may payapang isipan?

Verse 29

ऋषय ऊचुः व्यभिचाररता नार्यः संत्याज्याः पतिनेरिताः / अस्माभिरेषा सुभगा तादृशी त्यागमर्हति

Sinabi ng mga rishi: “Ang mga babaeng nalulugod sa pangangalunya ay dapat talikdan, ayon sa itinakda para sa mga asawa. Sa aming palagay, ang mapalad na babaeng ito man—dahil ganyan din—ay nararapat itakwil.”

Verse 30

महादेव उवाच न कदाचिदियं विप्रा मनसाप्यन्यमिच्छति / नाहमेनामपि तथा विमुञ्चामि कदाचन

Sinabi ni Mahādeva: “O mga brāhmaṇa, kailanma’y hindi siya—kahit sa isip—nagnanais ng iba; at gayon din Ako, kailanma’y hindi ko siya iniiwan.”

Verse 31

ऋषय ऊचुः दृष्ट्वा व्यभिचरन्तीह ह्यस्माभिः पुरुषाधम / उक्तं ह्यसत्यं भवता गम्यतां क्षिप्रमेव हि

Wika ng mga rishi: “Nakita namin ang iyong masamang asal dito, O pinakamasamang tao. Nagsalita ka ng kasinungalingan; kaya lumisan ka agad—madali!”

Verse 32

एवमुक्ते महादेवः सत्यमेव मयेरितम् / भवतां प्रतिभात्येषेत्युक्त्वासौ विचचार ह

Nang masabi iyon, sumagot si Mahādeva (Śiva): “Tunay na ang sinabi ko ay katotohanan. Kung ito’y wari’y tama sa inyo,”—pagkasabi nito, nagpatuloy siya sa kanyang paglalakbay.

Verse 33

सो ऽगच्छद्धरिणा सार्धं मुनिन्द्रस्य महात्मनः / वसिष्ठस्याश्रमं पुण्यं भिक्षार्थो परमेश्वरः

Pagkaraan, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), upang humingi ng limos, ay naglakad na kasama ang usa patungo sa banal na ashram ng dakilang pantas na si Vasiṣṭha, ang pinuno sa mga rishi.

Verse 34

दृष्ट्वा समागतं देवं भिक्षमाणमरुन्धती / वसिष्ठस्य प्रिया भार्या प्रत्युद्गम्य ननाम नम्

Nang makita ni Arundhatī—ang minamahal na asawa ni Vasiṣṭha—ang banal na dumating bilang pulubing asceta na humihingi ng limos, siya’y lumabas upang salubungin at yumukod sa pagpupugay.

Verse 35

प्रक्षाल्य पादौ विमलं दत्त्वा चासनमुत्तमम् / संप्रेक्ष्य शिथिलं गात्रमभिघातहतं द्विजैः / संधयामास भैषज्यैर्विष्णा वदना सती

Hinugasan niya ang mga paa nito hanggang luminis at naghandog ng marangal na upuan. Pagkaraan, si Satī—na ang mukha’y nagniningning na tila liwanag ni Viṣṇu—ay nakita ang mga sangkap ng katawan na nanlalambot, sugatan sa hampas ng mga dwija, at saka niya ito pinagaling at inayos sa pamamagitan ng mga lunas.

Verse 36

चकार महतीं पूजां प्रार्थयामास भार्यया / को भवान् कुत आयातः किमाचारो भवानिति / उवाच तां महादेवः सिद्धानां प्रवरो ऽस्म्यहम्

Isinagawa niya ang dakilang pagsamba at, kasama ang kanyang asawa, taimtim na nanalangin: “Sino ka? Saan ka nagmula? Ano ang iyong tuntunin ng asal?” Pagkaraan ay sinabi ni Mahādeva sa kanya: “Ako ang pinakadakila sa mga Siddha.”

Verse 37

यदेतन्मण्डलं शुद्धं भाति ब्रह्ममयं सदा / एषैव देवता मह्यं धारयामि सदैव तत्

Ang dalisay na maṇḍala na ito ay laging nagniningning, puspos ng Brahman; ito lamang ang aking piniling Diyos, at ito ang aking patuloy na pinanghahawakan at pinagninilayan sa lahat ng oras.

Verse 38

हत्युक्त्वा प्रययौ श्रीमाननुगृह्य पतिव्रताम् / ताडयाञ्चक्रिरे दण्डैर्लोष्टिभिर्मुष्टिभिद्विजाः

Matapos bigkasin ang mabibigat na salitang iyon, umalis ang maringal na nilalang, matapos pagpalain ang asawang tapat at malinis. Pagkaraan, sinimulan ng mga brahmin na hampasin (ang itinuturing na nagkasala) ng mga pamalo, tipak ng lupa, at mga kamao.

Verse 39

दृष्ट्वा चरन्तं गिरिशं नग्नं विकृतलक्षणम् / प्रोचुरेतद् भवांल्लिङ्गमुत्पाटयतु दुर्मते

Nang makita nila si Girīśa (Śiva) na pagala-gala nang hubad at may anyong kakaiba at nagbago, sinabi nila: “Hayaan ang masamang-isip na ito na bunutin ang kanyang liṅga!”

Verse 40

तानब्रवीन्महायोगी करिष्यामीति शङ्करः / युष्माकं मामके लिङ्गे यदि द्वेषो ऽभिजायते

Si Śaṅkara, ang Dakilang Yogin, ay nagsabi sa kanila: “Gagawin ko. Kung tungkol sa aking liṅga ay sumibol sa inyo ang poot at pagkapoot…”

Verse 41

इत्युक्त्वोत्पाटयामास भगवान् भगनेत्रहा / नापश्यंस्तत्क्षणेनेशं केशवं लिङ्गमेव च

Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoon—si Bhaganetra-hā, ang pumatay sa mata ni Bhaga—agad itong pinunit; at sa mismong sandaling iyon, hindi na nila nakita ang Panginoong Keśava ni anuman—tanging ang Liṅga na lamang ang nanatili.

Verse 42

तदोत्पाता बभूवुर्हि लोकानां भयशंसिनः / न राजते सहस्रांशुश्चचाल पृथिवी पुनः / निष्प्रभाश्च ग्रहाः सर्वे चुक्षुभे च महोदधिः

Pagkaraan, tunay ngang sumibol ang mga kakila-kilabot na palatandaang nagbabadya ng takot sa mga tao: ang araw na may sanlibong sinag ay hindi na nagliwanag; muling yumanig ang daigdig; ang lahat ng mga planeta’y nawalan ng ningning; at ang dakilang karagatan ay umalon sa matinding pagkabalisa.

Verse 43

अपश्यच्चानुसूयात्रेः स्वप्नं भार्या पतिव्रता / कथयामास विप्राणां भयादाकुलितेक्षणा

Si Anusūyā, ang tapat na asawa ni Atri, ay nakakita ng isang panaginip; at sa mga matang nababalisa sa takot, isinalaysay niya ito sa mga pantas na brāhmaṇa.

Verse 44

तेजसा भासयन् कृत्स्नं नारायणसहायवान् / भिक्षमाणः शिवो नूनं दृष्टो ऽस्माकं गृहेष्विति

“Tunay ngang si Śiva ay nakita sa aming mga tahanan—namamalimos ng limos—pinapaliwanag ang lahat sa Kanyang ningning, at kasama Niya si Nārāyaṇa bilang kasamang banal.”

Verse 45

तस्या वचनमाकर्ण्य शङ्कमाना महर्षयः / सर्वे जग्मुर्महायोगं ब्रह्माणं विश्वसंभवम्

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang mga dakilang ṛṣi ay napuno ng pag-aalinlangan; kaya silang lahat ay nagtungo kay Brahmā, ang dakilang yogin, ang pinagmulan ng sansinukob.

Verse 46

उपास्यमानममलैर्योगिभिर्ब्रह्मवित्तमैः / चतुर्वेदैर्मूर्तिमद्भिः सावित्र्या सहितं प्रभुम्

Sinasamba ko ang Panginoong Kataas-taasan, na sinasamba ng mga yoging walang dungis—pinakamahuhusay sa mga nakakabatid ng Brahman; Siya ang anyo ng apat na Veda at may kasamang Sāvitrī (ang mantrang Gāyatrī).

Verse 47

आसीनमासने रम्ये नानाश्चर्यसमन्विते / प्रभासहस्रकलिले ज्ञानैश्वर्यादिसंयुते

Nakaupo Siya sa isang marikit na luklukan na hitik sa sari-saring kababalaghan; nababalot ng liwanag na tila sanlibong ningning, at puspos ng kaalaman, kapangyarihang panginoon, at iba pang banal na kagalingan.

Verse 48

विभ्राजमानं वपुषा सस्तितं शुभ्रलोचनम् / चतुर्मुखं महाबाहुं छन्दोमयमजं परम्

Nagniningning ang Kanyang katawan, matatag at di matinag, may mapuputing matang maningning; apat ang mukha at makapangyarihan ang mga bisig—(nasaksihan) ang Kataas-taasang Di-Ipinanganak, na binubuo ng mga chandas ng Veda (mga sagradong sukat ng taludtod).

Verse 49

विलोक्य वेदपुरुषं प्रसन्नवदनं शुभम् / शिरोभिर्धरणीं गत्वा तोषयामासुरीश्वरम्

Nang masilayan ang Veda‑Puruṣa—mapalad at may mukhang payapa—siya’y nagpatirapa, idinampi ang ulo sa lupa, at sa gayon ay kinalugdan ang Īśvara, Panginoon ng lahat ng nilalang.

Verse 50

तान् प्रसन्नमना देवश्चतुर्मूर्तिश्चतुर्मुखः / व्याजहार मुनिश्रेष्ठाः किमागमनकारणम्

Pagkaraan, ang diyos na si Brahmā—apat ang mukha at nahahayag sa apat na anyo—na payapa ang isipan, ay nagsalita sa mga pinakadakilang muni: “Ano ang dahilan ng inyong pagparito?”

Verse 51

तस्य ते वृत्तमखिलं ब्रह्मणः परमात्मनः / ज्ञापयाञ्चक्रिरे सर्वे कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्

Pagkaraan, silang lahat ay nag-anjali, magkadugtong ang mga palad sa ibabaw ng ulo bilang paggalang, at buong-buo nilang isinalaysay kay Brahmā—ang Kataas-taasang Sarili—ang lahat ng naganap hinggil sa Kanya (ang Panginoon).

Verse 52

ऋषय ऊचुः कश्चिद् दारुवनं पुण्यं पुरुषो ऽतीवशोभनः / भार्यया चारुसर्वाङ्ग्या प्रविष्टो नग्न एव हि

Sinabi ng mga rishi: “May isang lalaking lubhang kagandahan ang pumasok sa banal na gubat ng Daru—tunay ngang hubad siyang pumasok—kasama ang kanyang asawa na ang bawat bahagi ng katawan ay marikit at kaaya-aya.”

Verse 53

मोहयामास वपुषा नारीणां कुलमीश्वरः / कन्यकानां प्रिया चास्य दूषयामास पुत्रकान्

Sa pag-anyong kaakit-akit, ang makapangyarihang Panginoon ay nagpalito sa mga sambahayan ng mga babae; at nang maging minamahal ng mga dalaga, inakay Niya ang mga kabataang anak na lalaki sa pagkasira ng asal.

Verse 54

अस्माभिर्विविधाः शापाः प्रदत्ताश्च पराहताः / ताडितो ऽस्माभिरत्यर्थं लिङ्गन्तु विनिपातितम्

“Kami ay nagbigay ng sari-saring sumpa at inihagis iyon; at sa matinding paghampas namin, ang mismong Liṅga ay napabagsak at pinahulog.”

Verse 55

अन्तर्हितश्च भगवान् सभार्यो लिङ्गमेव च / उत्पाताश्चाभवन् घोराः सर्वभूतभयङ्कराः

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon, kasama ang Kanyang kabiyak, ay naglaho sa paningin—gayundin ang mismong Liṅga. Sumunod ang mga kakila-kilabot na pangitain at tanda, na nakapanghihilakbot sa lahat ng nilalang.

Verse 56

क एष पुरुषो देव भीताः स्म पुरुषोत्तम / भवन्तमेव शरणं प्रपन्ना वयमच्युत

O Panginoon, sino ang Taong ito? O Kataas-taasang Persona, kami’y nanginginig sa takot. O Acyuta, sa Iyo lamang kami sumisilong at nagpapakupkop bilang tanging kanlungan.

Verse 57

त्वं हि वेत्सि जगत्यस्मिन् यत्किञ्चिदपि चेष्टितम् / अनुग्रहेण विश्वेश तदस्माननुपालय

Ikaw lamang ang nakaaalam ng bawat kilos at bawat layon sa sanlibutang ito. Kaya, O Panginoon ng daigdig, sa Iyong mapagpalang biyaya, ingatan at ipagsanggalang Mo kami.

Verse 58

विज्ञापितो मुनिगणैर्विश्वात्मा कमलोद्भवः / ध्यात्वा देवं त्रिशूलाङ्कं कृताञ्जलिरभाषत

Nang siya’y lapitan at pakiusapan ng maraming pantas, ang Isinilang sa Loto (Brahmā), ang Panloob na Sarili ng sansinukob, ay nagmuni-muni sa Diyos na may tanda ng trident (Śiva). Nakapulupot ang mga palad sa paggalang, saka siya nagsalita.

Verse 59

ब्रह्मोवाच हा कष्टं भवतामद्य जातं सर्वार्थनाशनम् / धिग्बलं धिक् तपश्चर्या मिथ्यैव भवतामिह

Wika ni Brahmā: “Ay, kapighatian! Ngayon ay dumating sa inyo ang mabigat na sakunang sumisira sa bawat layon. Sumpain ang lakas na hubad! Sumpain ang pagpapakasakit! Dito, para sa inyo, ito’y napatunayang lubos na walang saysay.”

Verse 60

संप्राप्य पुण्यसंस्कारान्निधीनां परमं निधिम् / उपेक्षितं वृथाचारैर्भवद्भिरिह मोहितैः

Matapos makamtan, sa bisa ng banal na mga bakas ng kabutihan, ang Kataas-taasang Kayamanan sa lahat ng kayamanan, kayo—sa pagkahibang dito—ay nagpabaya rito, sapagkat nalulong sa walang saysay at di-mabungang gawi.

Verse 61

काङ्क्षन्ते योगिनो नित्यं यतन्तो यतयो निधिम् / यमेव तं समासाद्य हा भवद्भिरुपेक्षितम्

Ang mga yoging asceta ay laging nagsisikap at nananabik sa Kayamanang iyon; ngunit nang marating na nila ang Siya ring Iyon—sa aba! kayo’y nagwalang-bahala sa Kanya.

Verse 62

यजन्ति यज्ञैर्विविधैर्यत्प्राप्त्यैर्वेदवादिनः / महानिधिं समासाद्य हा भवद्भिरुपेक्षितम्

Ang mga nakikipagtalo sa Veda ay nagsasagawa ng sari-saring yajña upang makamtan Siya; ngunit nang matagpuan na ang dakilang kayamanan—sa aba! ito’y pinabayaan ninyo.

Verse 63

यं समासाद्य देवानैमैश्वर्यमखिलं जगत् / तमासाद्याक्षयनिधिं हा भवद्भिरुपेक्षितम्

Nang marating Siya, nakamtan ng mga deva ang paghahari sa buong sansinukob; ngunit nang dumating sa Siya ring iyon—ang di-nauubos na kayamanan—sa aba, Siya’y pinabayaan ninyo.

Verse 64

यत्समापत्तिजनितं विश्वेशत्वमिदं मम / तदेवोपेक्षितं दृष्ट्वा निधानं भाग्यवर्जितैः

Ang aking pagka-Panginoon sa sansinukob—na isinilang mula sa samāpatti (ganap na pagkalubog sa yoga)—ang kayamanang iyon din ang nakikitang pinababayaan ng mga salat sa magandang kapalaran.

Verse 65

यस्मिन् समाहितं दिव्यमैश्वर्यं यत् तदव्ययम् / तमासाद्य निधिं ब्राह्म हा भवद्भिर्वृथाकृतम्

Sa kayamanang iyon natitipon at naitatag ang banal na kapangyarihang panginoon, na di-nasisira; ngunit nang marating mo ang kayamanang iyon, O Brāhmaṇa, sa aba—ikaw ay kumilos nang walang saysay (di tunay na sumilong dito).

Verse 66

एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः / न तस्य परमं किञ्चित् पदं समधिगम्यते

Ang Devang ito ay dapat makilala bilang Mahādeva—tunay na si Maheśvara. Para sa Kanya, walang mas mataas o sukdulang kalagayan na ganap na maaabot o mauunawaan.

Verse 67

देवतानामृषीणां च पितॄणां चापि शाश्वतः / सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनाम् / संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः

Sa panahon ng pralaya, kapag lumipas na ang isang libong yuga, ang walang-hanggang Panginoong ito—na nagiging mismong Panahon bilang Maheśvara—ay muling sumasagap sa Kanyang Sarili ng lahat ng may katawan, pati mga deva, mga rishi, at mga ninuno.

Verse 68

एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा / एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः

Siya lamang, sa sariling likas na ningning, ang lumilikha ng lahat ng nilalang. Siya ang may tangan ng cakra at vajra, at may banal na tanda ng Śrīvatsa bilang mapalad na sagisag.

Verse 69

योगी कृतयुगे देवस्त्रेतायां यज्ञ उच्यते / द्वापरे भगवान् कालो धर्मकेतुः कलौ युगे

Sa Kṛta Yuga, ang Banal ay tinatawag na Yogi; sa Tretā Yuga, Siya ay Yajña, ang Panginoon ng paghahandog. Sa Dvāpara, Siya ang Kāla, ang Mapalad na Panahon; at sa Kali Yuga, Siya ang Dharma-ketu, ang watawat at tanda ng Dharma.

Verse 70

रुद्रस्य मूर्तयस्तिस्त्रो याभिर्विश्वमिदं ततम् / तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुरिति प्रभुः

Si Rudra ay may tatlong pagpapakita na siyang lumalaganap sa buong sansinukob: bilang tamas Siya ay Agni; bilang rajas Siya ay Brahmā; at bilang sattva Siya ay Viṣṇu—ang makapangyarihang Panginoon.

Verse 71

मूर्तिरन्या स्मृता चास्य दिग्वासा वै शिवा ध्रुवा / यत्र तिष्ठति तद् ब्रह्म योगेन तु समन्वितम्

May isa pang anyo Niya ang inaalala bilang ang matatag at mapalad na Śiva, na ang mga dako ang Kanyang kasuotan. Saan man Siya nananahan, yaon ang Brahman, na ganap at natatamo sa pamamagitan ng Yoga.

Verse 72

या चास्य पार्श्वगा भार्या भवद्भिरभिवीक्षिता / सा हि नारायणो देवः परमात्मा सनातनः

At ang kabiyak na nakatayo sa Kanyang tabi, na inyong nasaksihan—siya nga mismo ang Panginoong Nārāyaṇa, ang walang hanggang Kataas-taasang Sarili (Paramātman).

Verse 73

तस्मात् सर्वमिदं जातं तत्रैव च लयं व्रजेत् / स एव मोहयेत् कृत्स्नं स एव परमा गतिः

Mula sa Kanya isinilang ang buong sansinukob na ito, at sa Kanya rin lamang ito nalulusaw. Siya lamang ang nagliligaw sa lahat ng nilalang, at Siya lamang ang sukdulang hantungan, ang pinakamataas na kanlungan.

Verse 74

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् / एकशृङ्गो महानात्मा पुराणो ऽष्टाक्षरो हरिः

Ang Kataas-taasang Puruṣa ay may sanlibong ulo, sanlibong mata, at sanlibong paa—may iisang sungay (natatangi at iisang-tuon), ang Dakilang Sarili, ang Sinauna: si Hari, na ipinahahayag bilang banal na mantrang walong pantig.

Verse 75

चतुर्वेदश्चतुर्मूर्तिस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणः परः / एकमूर्तिरमेयात्मा नारायण इति श्रुतिः

Siya ang apat na Veda; Siya ang apat na anyo; Siya ang Trimūrti at ang Panginoong higit sa tatlong guṇa. Bagama’t nagpapakita sa maraming anyo, ang Kanyang diwa ay Iisa—ang Sariling di-masusukat. Kaya ipinahahayag ng Śruti: “Siya ay Nārāyaṇa.”

Verse 76

ऋतस्य गर्भो भगवानापो मायातनुः प्रभुः / स्तूयते विविधैर्मन्त्रैर्ब्राह्मणैर्धर्ममोक्षिभिः

Ang Mapalad na Panginoon—sinapupunan ng Ṛta (kaayusang kosmiko), ang mismong mga Tubig (Āpaḥ), ang Soberanong ang katawan ay Māyā—ay pinupuri sa sari-saring mantrang Veda ng mga Brahmanang nakatuon sa Dharma at kalayaan (moksha).

Verse 77

संहृत्य सकलं विश्वं कल्पान्ते पुरुषोत्तमः / शेते योगामृतं पीत्वा यत् तद् विष्णोः परं पदम्

Sa wakas ng kalpa, binabawi ng Kataas-taasang Persona ang buong sansinukob; matapos inumin ang nektar ng Yoga, Siya’y nagpapahinga sa yaong sukdulang kalagayan—ang pinakamataas na tahanan ni Vishnu.

Verse 78

न जायते न म्रियते वर्धते न च विश्वसृक् / मूलप्रकृतिरव्यक्ता गीयते वैदिकैरजः

Hindi ito isinisilang, hindi ito namamatay, hindi ito lumalago, ni hindi ito ang lumikha ng sansinukob. Inaawit ito ng mga pantas ng Veda bilang Aja—ang di-nahahayag na Ugat-Kalikasan (Mūla-Prakṛti).

Verse 79

ततो निशायां वृत्तायां सिसृक्षुरखिलञ्जगत् / अजस्य नाभौ तद् बीजं क्षिपत्येष महेश्वरः

Pagkaraan, nang lumipas ang gabi, at nagnanais lumikha ng buong daigdig, inihahagis ni Maheshvara ang binhing iyon sa pusod ng Di-Isinilang (Brahmā).

Verse 80

तं मां वित्त महात्मानं ब्रह्माणं विश्वतो मुखम् / महान्तं पुरुषं विश्वमपां गर्भमनुत्तमम्

Kilalanin ninyo Ako bilang yaong Brahman na dakilang-kalooban, ang Panginoong may mukha sa lahat ng dako; ang Dakilang Persona na siyang sansinukob mismo, ang di-mapapantayang “Sinapupunan ng mga Tubig” (Apāṃ-garbha), ang sukdulang pinagmumulan ng paglikha.

Verse 81

न तं विदाथ जनकं मोहितास्तस्य मायया / देवदेवं महादेवं भूतानामीश्वरं हरम्

Dahil nalilinlang ng Kaniyang māyā, hindi ninyo nakikilala ang Progenitor na iyon—si Hara—ang Diyos ng mga diyos, ang Mahādeva, at ang Panginoon ng lahat ng nilalang.

Verse 82

एष देवो महादेवो ह्यनादिर्भगवान् हरः / विष्णुना सह संयुक्तः करोति विकरोति च

Ang mismong Devang ito ang Mahādeva—si Hara, ang mapalad na Panginoon na walang pasimula. Kaisa ni Viṣṇu, Siya ang nagdudulot ng paglikha at gayundin ng pagbabago at pagkalusaw.

Verse 83

न तस्य विद्यते कार्यं न तस्माद् विद्यते परम् / स वेदान् प्रददौ पूर्वं योगमायातनुर्मम

Para sa Kaniya, walang gawaing sapilitang dapat gawin, at wala ring mas mataas pa sa Kaniya. Sa pasimula, ipinagkaloob Niya ang mga Veda—Siya na ang katawan ay ang aking Yogamāyā.

Verse 84

स मायी मायया सर्वं करोति विकरोति च / तमेव मुक्तये ज्ञात्वा व्रजेत शरणं भवम्

Ang Panginoong iyon, tagapaghawak ng māyā, sa pamamagitan ng Kaniyang māyā ay lumilikha ng lahat at binabago rin ang lahat. Sa pagkilalang Siya lamang ang daan sa kalayaan, lumapit at sumilong kay Bhava (Śiva).

Verse 85

इतीरिता भगवता मरीचिप्रमुखा विभुम् / प्रणम्य देवं ब्रह्माणं पृच्छन्ति स्म सुदुः खिताः

Sa gayong pagtuturo ng Mapalad na Panginoon, ang mga pantas na pinangungunahan ni Marīci ay yumukod at nagpatirapa sa banal na Brahmā, ang makapangyarihan, at sa matinding dalamhati ay nagsimulang magtanong sa kaniya.

Verse 86

मुनय ऊचुः कथं पश्येम तं देवं पुनरेव पिनाकिनम् / ब्रूहि विश्वामरेशान त्राता त्वं शरणैषिणाम्

Nagsalita ang mga muni: “Paano namin muling masisilayan ang Diyos na iyon—si Pinākin (Śiva), ang may tangan ng busog—muli? Ipaalam mo sa amin, O Panginoon ng mga diyos ng sansinukob; ikaw ang tagapagtanggol ng mga naghahanap ng kanlungan.”

Verse 87

पितामह उवाच यद् दृष्टं भवता तस्य लिङ्गं भुवि निपातितम् / तल्लिङ्गानुकृतीशस्य कृत्वा लिङ्गमनुत्तमम्

Sinabi ni Pitāmaha (Brahmā): “Ang liṅga na inyong nakita—na bumagsak sa lupa—ay inyong tularan: lumikha kayo ng isang liṅga na walang kapantay, ayon sa liṅga ni Īśa (Śiva)…”

Verse 88

पूजयध्वं सपत्नीकाः सादरं पुत्रसंयुताः / वैदिकैरेव नियमैर्विविधैर्ब्रह्मचारिणः

“Maghandog ng pagsamba nang may paggalang—kasama ang inyong mga asawa at kalakip ang inyong mga anak na lalaki; at ang mga brahmacārin ay kumilos lamang ayon sa iba’t ibang tuntunin at pagtalima ng Veda.”

Verse 89

संस्थाप्य शाङ्करैर्मन्त्रैरृग्यजुः सामसंभवैः / तपः परं समास्थाय गृणन्तः शतरुद्रियम्

Matapos itatag nang wasto ang ritwal sa pamamagitan ng mga mantrang Śaiva na nagmula sa Ṛg, Yajus, at Sāma Veda, kanilang tinangan ang pinakamataas na pag-aayuno at pagninilay, at inawit ang himnong Śatarudrīya bilang papuri kay Rudra.

Verse 90

समाहिताः पूजयध्वं सपुत्राः सह बन्धुभिः / सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा शूलपाणिं प्रपद्यथ

Taglay ang payapang isip, sambahin Siya—kasama ang inyong mga anak na lalaki at mga kamag-anak. Kayong lahat, na may magkadugtong na palad, ay manangan sa kanlungan ni Śūlapāṇi, ang Panginoong may tangan ng trident.

Verse 91

ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः / यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानमधर्मश्च प्रणश्यति

Pagkaraan, masisilayan ninyo ang Panginoon ng mga diyos—mahirap makita ng may pusong di pa nadidisiplina. Sa pagkakita sa Kanya, napapawi ang lahat ng kamangmangan at adharma (kawalang-katuwiran).

Verse 92

ततः प्रणम्य वरदं ब्रह्माणममितौजसम् / जग्मुः संहृष्टमनसो देवदारुवनं पुनः

Pagkatapos, yumukod sila kay Brahmā—tagapagkaloob ng biyaya, may di-masukat na ningning—at muling nagtungo sa gubat ng Devadāru, na puspos ng galak ang kanilang kalooban.

Verse 93

आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा / अजानन्तः परं देवं वीतरागा विमत्सराः

Sinimulan nila ang pagsasanay ng pagsamba ayon mismo sa itinuro ni Brahmā; bagaman hindi pa nila nakikilala ang Kataas-taasang Diyos, sila’y malaya sa pagkapit at malaya sa inggit.

Verse 94

स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतानां गुहासु च / नदीनां च विविक्तेषु पुलिनेषु शुभेषु च

Sa iba’t ibang liblib na luwang ng lupa, sa mga yungib ng kabundukan, at sa mapalad na mga pampang-buhangin na tahimik sa tabi ng mga ilog—doon dapat manahan at magnilay.

Verse 95

शैवालभोजनाः केचित् केचिदन्तर्जलेशयाः / केचिदभ्रावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रविष्ठिताः

May ilan na lumalasa ng lumot bilang pagkain; may ilan na nakahimlay na nakalubog sa tubig; may ilan na nananatiling lantad sa ilalim ng bukás na langit; at may ilan na nakatindig, timbang na timbang sa dulo ng hinlalaki sa paa.

Verse 96

दन्तो ऽलूखलिनस्त्वन्ये ह्यश्मकुट्टास्तथा परे / शाकपर्णाशिनः केचित् संप्रक्षाला मरीचिपाः

May ilan na nabubuhay sa anumang kaya nilang nguyain gamit ang ngipin lamang; ang iba’y dinudurog sa lusong; ang iba nama’y pinipisa sa mga bato. May ilan na gulay at dahon ang tanging pagkain; may ilan na masusing hinuhugasan ang kinakain; at may ilan na sa pag-inom lamang ng mga sinag ng araw nabubuhay—pinakamasidhing pag-aayuno at tapa.

Verse 97

वृक्षमूलनिकेताश्च शिलाशय्यास्तथा परे / कालं नयन्ति तपसा पूजयन्तो महेश्वरम्

May mga naninirahan sa paanan ng mga puno; may iba namang sa hubad na bato humihimlay na parang higaan. Sa pamamagitan ng tapa nila ginugugol ang panahon, sumasamba kay Maheśvara (Śiva) nang may mahigpit na disiplina.

Verse 98

ततस्तेषां प्रसादार्थं प्रपन्नार्तिहरो हरः / चका भगवान् बुद्धिं प्रबोधाय वृषध्वजः

Pagkaraan, upang igawad sa kanila ang Kanyang biyaya, si Hara—ang nag-aalis ng dalamhati ng mga sumisilong—ay gumising sa kanilang pag-unawa; ang Mapalad na Panginoon, ang may bandilang Toro (Vṛṣadhvaja), ay nagpaalab sa kanilang talinong mapagkilatis.

Verse 99

देवः कृतयुगे ह्यस्मिन् शृङ्गे हिमवतः शुभे / देवदारुवनं प्राप्तः प्रसन्नः परमेश्वरः

Sa Kṛta Yuga na ito, ang Diyos—si Parameśvara, payapa at mapagpala—ay dumating sa mapalad na tuktok ng Himavat at pumasok sa gubat ng Devadāru.

Verse 100

भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः / उल्मुकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः

Ang Kanyang mga sangkap ay pinahiran ng abo kaya namumutla; Siya’y hubad at may mga palatandaang di-karaniwan ng isang mahigpit na asceta. May hawak Siyang sulo ng apoy, at ang Kanyang mga mata’y mapulang-kayumanggi; kaya Siya’y nagpakita sa anyong mabagsik na yogi.

Verse 101

क्वचिच्च हसते रौद्रं क्वचिद् गायति विस्मितः / क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारी क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः

Minsan Siya’y tumatawa na may mabagsik at galit na anyo; minsan nama’y umaawit sa pagkamangha at pagkalito. Ngayon Siya’y sumasayaw, tinamaan ng pagnanasa; at muli’t muli, Siya’y biglang humahagulgol.

Verse 102

आश्रमे ऽभ्यागतो भिक्षां याचते च पुनः पुनः / मायां कृत्वात्मनो रूपं देवस्तद् वनमागतः

Dumating Siya sa ashram at paulit-ulit na humingi ng limos. Sa pamamagitan ng māyā, inanyuan Niya ang sariling anyo; at ang Deva ay dumating sa gubat na iyon.

Verse 103

कृत्वा गिरिसुतां गौरीं पार्श्वेदेवः पिनाकधृक् / सा च पूर्ववद् देवेशी देवदारुवनं गता

Taglay ang busog na Pināka, si Śiva—na roon ay tinatawag na Pārśvadeva—ay nagpakita (lumikha) kay Gaurī, ang Anak na Babae ng Bundok. At ang Diyosa, ang Ginang ng mga deva, ay muling nagtungo, gaya ng dati, sa gubat ng Devadāru.

Verse 104

दृष्ट्वा समागतं देवं देव्या सह कपर्दिनम् / प्रणेमुः शिरसा भूमौ तोषयामासुरीश्वरम्

Nang makita nilang dumating si Kapardin (Śiva) kasama ang Diyosa, sila’y yumukod na ang noo’y sumayad sa lupa, at sa gayon ay kinalugdan ang Panginoon ng mga deva.

Verse 105

वैदिकैर्विविधैर्मन्त्रैः सूक्तैर्माहेश्वरैः शुभैः / अथर्वशिरसा चान्ये रुद्राद्यैर्ब्रह्मभिर्भवम्

Sa iba’t ibang mantrang Veda at sa mapalad na mga himnong Mahāśaiva; at ang iba naman sa Atharvaśiras; sinamba nila si Bhava (Śiva) sa pamamagitan ng mga banal na pormula gaya ng mga Rudra-mantra at kaugnay na mga himnong Brahma.

Verse 106

नमो देवादिदेवाय महादेवाय ते नमः / त्र्यम्बकाय नमस्तुभ्यं त्रिशूलवरधारिणे

Pagpupugay sa Iyo, Diyos ng mga diyos, ang Dakilang Panginoon Mahādeva. Pagpupugay sa Iyo, O Tryambaka, ang May Tatlong Mata, tagapagdala ng marangal na trisula.

Verse 107

नमो दिग्वाससे तुभ्यं विकृताय पिनाकिने / सर्वप्रणतदेहाय स्वयमप्रणतात्मने

Pagpupugay sa Iyo, ang Nababalutan ng kalangitan (Digvāsas), ang kahanga-hanga at nakapanghihilakbot na Panginoon na may busog na Pināka. Pagpupugay sa Iyo: ang Iyong katawan ay sinasamba ng lahat, ngunit ang Iyong Sarili ay hindi yumuyuko kaninuman.

Verse 108

अन्तकान्तकृते तुभ्यं सर्वसंहरणाय च / नमो ऽस्तु नृत्यशीलाय नमो भैरवरूपिणे

Pagpupugay sa Iyo, tagapagpuksa kay Kamatayan, at sa Iyo na nagdadala ng pagkalusaw ng lahat. Pagpupugay sa Iyo na nalulugod sa kosmikong sayaw; pagpupugay sa Iyo na nag-aanyong Bhairava.

Verse 109

नरनारीशरीराय योगिनां गुरवे नमः / नमो दान्ताय शान्ताय तापसाय हराय च

Pagpupugay sa Kanya na ang katawan ay kapwa lalaki at babae, ang Guru ng mga yogin. Muli, pagpupugay kay Hara: ang mapagpigil, ang matahimik, ang mapag-asetang banal.

Verse 110

विभीषणाय रुद्राय नमस्ते कृत्तिवाससे / नमस्ते लेलिहानाय शितिकण्ठाय ते नमः

Pagpupugay sa Iyo, ang nakapanghihilakbot na Rudra, O nagsusuot ng kasuotang balat. Pagpupugay sa Iyo na naglalagablab na wari’y apoy na lumalamon; pagpupugay sa Iyo, O Śitikaṇṭha, ang May Asul na Lalamunan—muli’t muli, pagpupugay sa Iyo.

Verse 111

अघोरघोररूपाय वामदेवाय वै नमः / नमः कनकमालाय देव्याः प्रियकराय च

Pagpupugay kay Vāmadeva, na ang anyo’y kapwa hindi nakatatakot at nakatatakot. Pagpupugay din kay Kanakamālā—ang minamahal ng Diyosa at tagapaghatid ng kagalakan sa Kanya.

Verse 112

गङ्गासलिलधाराय शम्भवे परमेष्ठिने / नमो योगाधिपतये ब्रह्माधिपतये नमः

Pagpupugay kay Śambhu, ang Kataas-taasang Panginoon, na dinadaluyan ng agos ng tubig ng Gaṅgā. Pagpupugay sa Panginoon ng Yoga; pagpupugay sa Panginoon ng Brahman, ang Ganap na Katotohanan.

Verse 113

प्राणाय च नमस्तुभ्यं नमो भस्माङ्गरागिने / नमस्ते घनवाहाय दंष्ट्रिणे वह्निरेतसे

Pagpupugay sa Iyo bilang Prāṇa, ang mismong hininga ng buhay; pagpupugay sa Iyo na pinapahiran ng banal na abo. Pagpupugay sa Iyo na sumasakay sa mga ulap; pagpupugay sa May-Pangil na tulad ng elepante, na ang binhi ay Apoy.

Verse 114

ब्रह्मणश्च शिरो हर्त्रे नमस्ते कालरूपिणे / आगतिं ते न जनीमो गतिं नैव च नैव च / विश्वेश्वर महादेव यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते

Pagpupugay sa Iyo—ang nag-alis ng ulo ni Brahmā, ang may anyong Kāla, ang Panahon. Hindi namin nalalaman ang Iyong pagdating, ni ang Iyong pag-alis. O Viśveśvara, O Mahādeva—anuman ang Ikaw, yaon ang Ikaw; pagpupugay sa Iyo.

Verse 115

नमः प्रमथनाथाय दात्रे च शुभसंपदाम् / कपालपाणये तुभ्यं नमो मीढुष्टमाय ते / नमः कनकलिङ्गाय वारिलिङ्गाय ते नमः

Pagpupugay sa Panginoon ng mga Pramatha, tagapagkaloob ng mapalad na kasaganaan. Pagpupugay sa Iyo na may hawak na bungo sa kamay; pagpupugay sa Iyo, O lubhang mapagkaloob ng biyaya. Pagpupugay sa Ginintuang Liṅga; pagpupugay sa Iyo bilang Liṅga ng Tubig.

Verse 116

नमो वह्न्यर्कलिङ्गाय ज्ञानलिङ्गाय ते नमः / नमो भुजङ्गहाराय कर्णिकारप्रियाय च / किरीटिने कुण्डलिने कालकालाय ते नमः

Pagpupugay sa Iyo bilang Liṅga ng apoy at araw; pagpupugay sa Iyo bilang Liṅga ng banal na kaalaman. Pagpupugay sa Nag-aanyong may ahas na palamuti, at sa Minamahal ang mga bulaklak na karṇikāra. Pagpupugay sa Panginoong may korona, may suot na hikaw—pagpupugay sa Iyo, Kālakāla, ang “Kamatayan ng Kamatayan,” ang lumalampas sa panahon.

Verse 117

वामदेव महेशान देवदेव त्रिलोचन / क्षम्यतां यत्कृतं मोहात् त्वमेव शरणं हि नः

O Vāmadeva, O Maheśāna, O Diyos ng mga diyos, O Panginoong may Tatlong Mata—patawarin nawa ang anumang nagawa dahil sa kamangmangan at pagkalito. Ikaw lamang ang tunay naming kanlungan.

Verse 118

चरितानि विचित्राणि गुह्यानि गहनानि च / ब्रह्मादीनां च सर्वेषां दुर्विज्ञेयो ऽसि शङ्कर

Ang Iyong mga gawa ay kahanga-hanga—lihim at napakalalim, mahirap maunawaan; maging si Brahmā at ang lahat ng mga diyos ay nahihirapang maunawa Ka, O Śaṅkara.

Verse 119

अज्ञानाद् यदि वा ज्ञानाद् यत्किञ्चित्कुरुते नरः / तत्सर्वं भगवानेन कुरुते योगमायया

Maging dahil sa kamangmangan o dahil sa kaalaman, anumang gawin ng tao—lahat ng iyon ay isinasakatuparan ng mismong Bhagavān sa pamamagitan ng Kanyang kapangyarihang Yoga-māyā.

Verse 120

एवं स्तुत्वा महादेवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना / ऊचुः प्रणम्य गिरिशं पश्यामस्त्वां यथा पुरा

Kaya, matapos purihin si Mahādeva, na may pusong kaloob-looban na nag-uumapaw sa galak, sila’y yumukod kay Girīśa at nagsabi: “Nawa’y masilayan Ka namin gaya ng dati.”

Verse 121

तेषां संस्तवमाकर्ण्य सोमः मोमविभूषणः / स्वमेव परमं रूपं दर्शयामास शङ्करः

Nang marinig ang kanilang himno ng papuri, si Soma—na may palamuting gasuklay na buwan—si Śaṅkara ay naghayag sa kanila ng Kaniyang sariling kataasang anyo.

Verse 122

तं ते दृष्ट्वाथ गिरिशं देव्या सह पिनाकिनम् / यथा पूर्वं स्थिता विप्राः प्रणेमुर्हृष्टमानसाः

Pagkaraan, nang makita nila si Girīśa—si Śiva na may hawak ng busog na Pināka—kasama ang Diyosa, ang mga brāhmaṇa na pantas, na nakatayo gaya ng dati, ay yumukod at nagpatirapa nang may pusong nag-uumapaw sa galak.

Verse 123

ततस्ते मुनयः सर्वे संस्तूय च महेश्वरम् / भृग्वङ्गिरोवसिष्ठास्तु विश्वामित्रस्तथैव च

Pagkaraan, ang lahat ng mga muni ay pumuri kay Maheśvara at nanatiling nakatayo roon—sina Bhṛgu, Aṅgiras, Vasiṣṭha, at gayundin si Viśvāmitra.

Verse 124

गौतमो ऽत्रिः सुकेशश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः / मरीचिः कश्यपश्चापि संवर्तश्च महातपाः / प्रणम्य देवदेवेशमिदं वचनमब्रुवन्

Sina Gautama, Atri, Sukeśa, Pulastya, Pulaha, Kratu, Marīci, Kaśyapa, at Saṃvarta—mga dakilang mapagtapa—ay nagpatirapa sa Panginoon ng mga panginoon at saka nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 125

कथं त्वां देवदेवेश कर्मयोगेन वा प्रभो / ज्ञानेन वाथ योगेन पूजयामः सदैव हि

O Panginoon ng mga diyos, O Kataas-taasang Panginoon! Paano namin kayo sasambahin magpakailanman: sa pamamagitan ba ng Karma-yoga, o ng jñāna (kaalaman), o kaya ng Yoga?

Verse 126

केन वा देवमार्गेण संपूज्यो भगवानिह / किं तत् सेव्यमसेव्यं वा सर्वमेतद् ब्रवीहि नः

Sa anong banal na landas dapat sambahin dito nang ganap ang Mapalad na Panginoon? Ano ang dapat sundin at ano ang dapat iwasan? Ipaalam mo sa amin ang lahat ng ito.

Verse 127

देवदेव उवाच एतद् वः संप्रवक्ष्यामि गूढं गहनमुत्तमम् / ब्रह्मणे कथितं पूर्वमादावेव महर्षयः

Wika ni Devadeva: “O mga dakilang rishi, ngayo’y ipahahayag ko sa inyo ang kataas-taasang aral—lihim, malalim, at pinakadakila—na noon ay itinuro kay Brahmā sa pinakasimula.”

Verse 128

सांख्ययोगो द्विधा ज्ञेयः पुरुषाणां हि साधनम् / योगेन सहितं सांख्यं पुरुषाणां विमुक्तिदम्

Ang Sāṃkhya at Yoga ay dapat maunawaang dalawang anyo bilang mga paraan para sa mga nilalang na may katawan. Ngunit ang Sāṃkhya na kaisa ng Yoga ang nagkakaloob ng paglaya sa tao.

Verse 129

न केवलेन योगेन दृश्यते पुरुषः परः / ज्ञानं तु केवलं सम्यगपवर्गफलप्रदम्

Ang Kataas-taasang Purusha ay hindi natatanto sa yoga lamang; sa halip, ang tunay na kaalaman lamang—kapag ganap na naitatag—ang nagkakaloob ng bunga ng paglaya (apavarga).

Verse 130

भवन्तः केवलं योगं समाश्रित्य विमुक्तये / विहाय सांख्यं विमलमकुर्वन्त परिश्रमम्

Umasa lamang kayo sa Yoga para sa paglaya; tinalikuran ninyo ang dalisay at walang dungis na Sāṃkhya, kaya’t pagod na pagsisikap lamang ang inyong ginawa.

Verse 131

एतस्मात् कारणाद् विप्रानृणां केवलधर्मिणाम् / आगतो ऽहमिमं देशं ज्ञापयन् मोहसंभवम्

Dahil sa mismong dahilang ito, O mga Brahmana—mga taong tapat lamang sa dharma—naparito Ako sa lupaing ito upang ipahayag ang pinagmulan at pag-usbong ng moha (pagkalito ng isip).

Verse 132

तस्माद् भवद्भिर्विमलं ज्ञानं कैवल्यसाधनम् / ज्ञातव्यं हि प्रयत्नेन श्रोतव्यं दृश्यमेव च

Kaya nga, dapat ninyong linangin ang dalisay at walang dungis na kaalaman—ang paraan tungo sa kaivalya (paglaya sa ganap na pag-iisa). Tunay na dapat itong matanto sa pagsisikap: pag-aralan sa pakikinig, at makita rin nang tuwiran sa sarili.

Verse 133

एकः सर्वत्रगो ह्यात्मा केवलश्चितिमात्रकः / आनन्दो निर्मलो नित्यं स्यादेतत् सांख्यदर्शनम्

Ang Ātman ay iisa, laganap sa lahat ng dako, at nag-iisa—walang iba kundi dalisay na kamalayan. Siya’y ānanda, walang dungis, at walang hanggan: ito ang pananaw ng Sāṃkhya.

Verse 134

एतदेव परं ज्ञानमेष मोक्षो ऽत्र गीयते / एतत् कैवल्यममलं ब्रह्मभावश्च वर्णितः

Ito lamang ang kataas-taasang kaalaman; ito ang moksha na ipinahahayag dito. Ito ang walang dungis na Kaivalya, at inilarawan din bilang kalagayan ng Brahman (brahma-bhāva).

Verse 135

आश्रित्य चैतत् परमं तन्निष्ठास्तत्परायणाः / पश्यन्ति मां महात्मानो यतयो विश्वमीश्वरम्

Sa pagkanlong sa Kataas-taasang Katotohanang ito—matatag dito at lubos na nakatuon dito—nakikita Ako ng mga dakilang kaluluwa, ang mga asceta, bilang si Īśvara na lumalaganap at namamahala sa buong sansinukob.

Verse 136

एतत् तत् परमं ज्ञानं केवलं सन्निरञ्जनम् / अहं हि वेद्यो भगवान् मम मूर्तिरियं शिवा

Ito nga ang kataasang kaalaman—dalisay, tanging-isa, at walang dungis. Ako lamang ang Bhagavān na dapat makilala; at ang Śivā na ito ang mismong pagpapakita (anyo) Ko.

Verse 137

बहूनि साधनानीह सिद्धये कथितानि तु / तेषामभ्यधिकं ज्ञानं मामकं द्विजपुङ्गवाः

Maraming sādhana ang itinuro rito upang makamtan ang siddhi. Ngunit, O pinakamainam sa mga dwija, higit sa lahat ang kaalamang sa Akin—ang karunungan ng Panginoon mismo.

Verse 138

ज्ञानयोगरताः शान्ता मामेव शरणं गताः / ये हि मां भस्मनिरता ध्यायन्ति सततं हृदि

Yaong mga nakatuon sa Yoga ng kaalaman, payapa at sa Akin lamang sumisilong—yaong mga nakalubog sa banal na abo (bhasma) at walang patid na nagmumuni sa Akin sa puso.

Verse 139

मद्भक्तिपरमा नित्यं यतयः क्षीणकल्मषाः / नाशयाम्यचिरात् तेषां घोरं संसारसागरम्

Ang mga ascetic na laging nakaugat sa debosyon sa Akin, na napawi na ang dumi ng karma—agad Kong winawasak para sa kanila ang kakila-kilabot na dagat ng saṃsāra.

Verse 140

प्रशान्तः संयतमना भस्मोद्धूलितविग्रहः / ब्रह्मचर्यरतो नग्नो व्रतं पाशुपतं चरेत्

Payapa at matahimik, may isip na napigil, ang katawan ay binudburan ng banal na abo (bhasma); nakatuon sa brahmacarya, at walang saplot (malaya sa pag-aangkin at pagpapakitang-tao), dapat isagawa ang panatang Pāśupata.

Verse 141

निर्मितं हि मया पूर्वं व्रतं पाशुपतं परम् / गुह्याद् गुह्यतमं सूक्ष्मं वेदसारं विमुक्तये

Tunay nga, noong unang panahon Ako mismo ang nagtatag ng kataas-taasang panatang Pāśupata—mas lihim pa sa lihim, maselan sa panloob na paraan, ang pinakadiwa ng Veda—na ukol sa ganap na paglaya.

Verse 142

यद् वा कौपीनवसनः स्याद् वैकवसनो मुनिः / वेदाभ्यासरतो विद्वान् ध्यायेत् पशुपतिं शिवम्

O kaya naman, ang muni na nakasuot lamang ng bahag—o iisang kasuotan—na marunong at masigasig sa pagbigkas at pag-aaral ng Veda, ay dapat magnilay kay Śiva, si Paśupati, Panginoon ng mga nilalang.

Verse 143

एष पाशुपतो योगः सेवनीयो मुमुक्षुभिः / भस्मच्छन्नैर्हि सततं निष्कामैरिति विश्रुतिः

Ito ang Yoga ng Pāśupata, na dapat pag-ukulan ng masigasig na pagsasanay ng mga naghahangad ng paglaya. Sinasabi ng tradisyon na ito’y dapat sundin palagi ng mga pinahiran ng banal na abo at walang makasariling pagnanasa.

Verse 144

वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः / बहवो ऽनेन योगेन पूता मद्भावमागताः

Malaya sa pagkapit, takot, at galit—nakalubog sa Akin at sumisilong sa Akin—marami ang nalinis sa pamamagitan ng Yogang ito at nakaabot sa Aking kalagayan.

Verse 145

अन्यानि चैव शास्त्राणि लोके ऽस्मिन् मोहनानितु / वेदवादविरुद्धानि मयैव कथितानि तु

At may iba pang mga kasulatan din sa mundong ito—na tunay na nakalilinlang—na salungat sa aral ng Veda; gayunman, Ako rin lamang ang nagpahayag ng mga iyon.

Verse 146

वामं पाशुपतं सोमं लाकुलं चैव भैरवम् / असेव्यमेतत् कथितं वेदवाह्यं तथेतरम्

Ang mga landas na Vāma, Pāśupata, Sauma, Lākula, at Bhairava ay ipinahayag na hindi nararapat sundan—sapagkat nasa labas ng Veda at salungat din sa wastong asal na Vaidika.

Verse 147

वेदमुर्तिरहं विप्रा नान्यशास्त्रार्थवेदिभिः / ज्ञायते मत्स्वरूपं तु मुक्त्वा वेदं सनातनम्

O mga Brahmin, Ako nga ay mismong anyo ng Veda. Ang Aking tunay na kalikasan ay hindi nalalaman ng mga nakaaalam lamang ng kahulugan ng ibang mga kasulatan; nalalaman ito sa pamamagitan ng walang-hanggang Veda—hindi sa pagtalikod dito.

Verse 148

स्थापयध्वमिदं मार्गं पूजयध्वं महेश्वरम् / अचिरादैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति न संशयः

Itatag ninyo ang banal na landas na ito at sambahin si Mahēśvara. Di magtatagal, sisibol ang kaalamang ipinagkakaloob ni Īśvara—walang pag-aalinlangan.

Verse 149

मयि भक्तिश्च विपुला भवतामस्तु सत्तमाः / ध्यातमात्रो हि सान्निध्यं दास्यामि मुनिसत्तमाः

O pinakamainam sa mga matuwid, nawa’y sumibol sa inyo ang masaganang debosyon sa Akin. Sapagkat sa pag-alaala at pagninilay lamang, O pinakadakilang mga muni, ipagkakaloob Ko ang Aking agarang pagdalo sa inyo.

Verse 150

इत्युक्त्वा भगवान् सोमस्तत्रैवान्तरधीयत / तो ऽपि दारुवने तस्मिन् पूजयन्ति स्म शङ्करम् / ब्रह्मचर्यरताः शान्ता ज्ञानयोगपरायणाः

Pagkasabi nito, ang pinagpalang Soma ay naglaho roon din. At sila naman, sa gubat ng Daru, ay nagpatuloy sa pagsamba kay Śaṅkara—nakatuon sa brahmacarya, payapa ang isip, at lubos na nakalaan sa yoga ng kaalaman.

Verse 151

समेत्य ते महात्मानो मुनयो ब्रह्मवादिनः / वितेनिरे बहून् वादान्नध्यात्मज्ञानसंश्रयान्

Nang magtipon, ang mga dakilang pantas—mga tagapahayag ng Brahman—ay naglatag ng maraming pagtalakay na nakaugat sa kaalaman ng panloob na Sarili (adhyātma-jñāna).

Verse 152

किमस्य जगतो मूलमात्मा चास्माकमेव हि / को ऽपि स्यात् सर्वभावानां हेतुरीश्वर एव च

“Ano ang ugat ng sansinukob na ito? At tunay bang ang Ātman ay atin mismong Sarili? Sino ang sanhi ng lahat ng kalagayan ng pag-iral? Ang Panginoon, si Īśvara lamang.”

Verse 153

इत्येवं मन्यमानानां ध्यानमार्गावलम्बिनाम् / आविरासीन्महादेवी देवी गिरिवरात्मजा

Habang ang mga nakatatag sa landas ng pagninilay ay nag-iisip nang gayon, nagpakita sa harap nila ang Dakilang Diyosa—ang Diyosa, anak ng pinakadakilang bundok.

Verse 154

कोटिसूर्यप्रतीकाशा ज्वालामालासमावृता / स्वभाभिर्विमलाभिस्तु पूरयन्ती नभस्तलम्

Nagniningas sa ningning na tulad ng sampung milyong araw, napalilibutan ng mga kuwintas ng apoy; at sa sarili niyang dalisay na liwanag, pinupuno niya ang buong lawak ng kalangitan.

Verse 155

तामन्वपश्यन् गिरिजाममेयां ज्वालासहस्रान्तरसन्निविष्टाम् / प्रणेमुरेकामखिलेशपत्नीं जानन्ति ते तत् परमस्य बीजम्

Nang makita nila ang di-masusukat na Girijā, nananahan sa gitna ng sanlibong apoy, sila’y yumukod sa Nag-iisa—kabiyak ng Panginoon ng lahat. Yaong tunay na nakaaalam ay kumikilala sa kanya bilang kataas-taasang binhi (bīja) ng Pinakamataas.

Verse 156

असमाकमेषा परमेशपत्नी गतिस्तथात्मा गगनाभिधाना / पश्यन्त्यथात्मानमिदं च कृत्स्नं तस्यामथैते मुनयश्च विप्राः

Siya ang aming kataas-taasang kanlungan—ang kabiyak ni Parameśvara—na tinatawag na “Gaganā,” gaya ng langit na sumasaklaw sa lahat, at Siya rin ang mismong Sarili (Ātman). Sa Kanya, namamasdan ng mga muni at brahmin ang Sarili at ang buong sansinukob sa kabuuan nito.

Verse 157

निरीक्षितास्ते परमेशपत्न्या तदन्तरे देवमशेषहेतुम् / पश्यन्ति शंभुं कविमीशितारं रुद्रं बृहन्तं पुरुषं पुराणम्

Habang sila’y minamasdan ng kabiyak ng Kataas-taasang Panginoon, sa sandaling iyon ay namasdan nila ang Diyos na sanhi ng lahat ng sanhi—si Śambhu, ang makatang-makita at ang naghaharing Panginoon: si Rudra, ang Dakila, ang sinaunang Puruṣa.

Verse 158

आलोक्य देवीमथ देवमीशं प्रणेमुरानन्दमवापुरग्र्यम् / ज्ञानं तदैशं भगवत्प्रसादा- दाविर्बभौ जन्मविनाशहेतु

Nang masdan nila ang Diyosa at ang Panginoong Īśa, sila’y nagpatirapa at nakamtan ang sukdulang kaligayahang banal. Pagkaraan, sa biyaya ng Bhagavān, nahayag ang kaalamang maka-Diyos—ang kaalamang pumupuksa sa muling pagsilang.

Verse 159

इयं हि सा जगतो योनिरेका सर्वात्मिका सर्वनियामिका च / माहेश्वरीशक्तिरनादिसिद्धा व्योमाभिधाना दिवि राजतीव

Siya nga ang iisang sinapupunan ng sansinukob—ang Sarili ng lahat at ang Tagapag-ayos ng lahat. Ang Maheshvarī Śakti na ito, walang pasimula at laging ganap, ay tinatawag na “Vyomā” (kalawakan), at nagniningning sa langit na wari’y nakaluklok sa paghahari.

Verse 160

अस्या महत्परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः शिव एको ऽथ रुद्रः / चकार विश्वं परशक्तिनिष्ठां मायामथारुह्य स देवदेवः

Higit sa mahat at higit sa Parameṣṭhin ay naroon ang iisang Maheśvara—si Śiva, siya ring Rudra. Ang Diyos ng mga diyos na iyon, sumakay sa Māyā na nananahan sa Parā-śakti, at nilikha ang sansinukob.

Verse 161

एको देवः सर्वभूतेषु गूढो मायी रुद्रः सकलो निष्कलश्च / स एव देवी न च तद्विभिन्न- मेतज्ज्ञात्वा ह्यमृतत्वं व्रजन्ति

Iisa lamang ang Diyos—nakatago sa lahat ng nilalang—si Rudra, ang may hawak ng māyā, kapwa may mga katangian at lampas sa mga katangian. Siya rin mismo ang Diyosa (Śakti) at hindi naiiba sa Kanya. Sa pagkaalam ng katotohanang ito, tunay na nakakamtan ng tao ang kawalang-kamatayan.

Verse 162

अन्तर्हितो ऽभूद् भगवानथेशो देव्या भर्गः सह देवादिदेवः / आराधयन्ति स्म तमेव देवं वनौकसस्ते पुनरेव रुद्रम्

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon—si Īśa, ang maningning na Bharga, ang Diyos ng mga diyos—ay naging di-nakikita kasama ng Diyosa. Kaya ang mga naninirahan sa gubat ay muling sumamba sa iisang Diyos na iyon—si Rudra mismo.

Verse 163

एतद् वः कथितं सर्वं देवदेवविचेष्टितम् / देवदारुवने पूर्वं पुराणे यन्मया श्रुतम्

Kaya nasabi ko na sa inyo ang lahat—ang mga kahanga-hangang gawa ng Diyos ng mga diyos—gaya ng dati kong narinig sa Purāṇa tungkol sa gubat ng Devadāru.

Verse 164

यः पठेच्छृणुयान्नित्यं मुच्यते सर्वपातकैः / श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् स याति परमां गतिम्

Sinumang laging bumibigkas o nakikinig nito ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; at sinumang nagpaparinig nito sa mga payapang dvija (mga ‘dalawang ulit na isinilang’) ay nakaaabot sa sukdulang hantungan.