Adhyaya 13
Uttara BhagaAdhyaya 1345 Verses

Adhyaya 13

Ācamana-vidhi, Śauca, and Conduct Rules for Study, Eating, and Bodily Functions

Pagkatapos ng naunang kabanata, ipinagpapatuloy ni Vyāsa ang aral ng dharma sa Uttara-bhāga sa pamamagitan ng isang sistematikong tuntunin ng ritwal na kalinisan na nakasentro sa ācamana (pag-inom ng kaunting tubig bilang paglilinis) at mga kaugnay na pagpipigil. Una, inililista ang mga panahong hindi dapat simulan ang pagbigkas ng Veda at ang mga sandaling kailangan ang muling paglilinis (pagkatapos matulog, maligo, makadikit sa marumi, o makihalubilo sa nakapagdudulot ng dumi sa lipunan). Sumunod, itinatakda ang tamang upo, pamantayan ng tubig, at mga bawal na nagpapawalang-bisa sa banal na pananalita o ācamana (nakatalukbong ang ulo, may sapin sa paa, maling upuan, o pagkabaling ng isip). Ipinaliliwanag din ang mga tīrtha sa kamay (brahma, pitṛ, daiva, prājāpatya, ārṣa) at ang sunod-sunod na hakbang ng ācamana, na inuugnay ang bawat paghipo sa mga diyos na nalulugod sa ritwal. Sa huli, binibigyan ng praktikal na alituntunin tungkol sa dumi mula sa pagkain (ucchiṣṭa), paghawak sa mga patak, mga pahintulot sa kagipitan, at ang wastong lugar/direksiyon sa pagdumi at pagkuha ng lupa at tubig na panlinis—upang itanim ang kabanalan sa disiplinadong gawi araw-araw bilang paghahanda sa susunod na talakayan ng dharma.

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वादशो ऽध्यायः व्यास उवाच भुक्त्वा पीत्वा च सुप्त्वा च स्नात्वा रथ्योपसर्पणे / ओष्ठावलमोकौ स्पृष्ट्वा वासो विपरिधाय च

Sa ganito nagtatapos ang ikalabindalawang kabanata sa huling bahagi ng Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā. Wika ni Vyāsa: Pagkatapos kumain at uminom, pagkatapos matulog, pagkatapos maligo, kapag lalabas sa lansangang-bayan, matapos hawakan ang mga labi at ang ibabang butas (anus), at matapos magsuot o magpalit ng kasuotan—

Verse 2

रेतोमूत्रपुरीषाणामुत्सर्गे ऽयुक्तभाषणे / ष्ठीवित्वाध्ययनारम्भे कासश्वासागमे तथा

Hindi dapat simulan ang pagbigkas ng Veda sa oras ng paglabas ng semilya, ihi, o dumi; ni habang nagsasalita nang di-wasto; ni kaagad matapos dumura; ni sa mismong sandali ng pagsisimula ng pag-aaral; at gayundin kapag dumarating ang ubo o hirap sa paghinga.

Verse 3

चत्वरं वा श्मशानं वा समाक्रम्य द्विजोत्तमः / संध्ययोरुभयोस्तद्वदाचान्तो ऽप्याचमेत् पुनः

Kung ang pinakadakilang dvija ay makatapak sa sangandaan o sa pook ng pagsusunog ng bangkay, sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon) ay dapat din siyang magsagawa ng ācamana; kahit nakapaglagok na, dapat muling lumagok.

Verse 4

चण्डालम्लेच्छसंभाषे स्त्रीशूद्रोच्छिष्टभाषणे / उच्छिष्टं पुरुषं स्पृष्ट्वा भोज्यं चापि तथाविधम् / आचामेदश्रुपाते वा लोहितस्य तथैव च

Pagkatapos makipag-usap sa Caṇḍāla o sa mleccha (dayuhan), pagkatapos makipag-usap sa babae o Śūdra habang ang sarili ay nasa kalagayang uccheṣṭa (nadungisan ng tira), at pagkatapos humipo sa taong uccheṣṭa o sa pagkaing nadungisan din, dapat magsagawa ng ācamana. Gayundin matapos pumatak ang luha, at gayundin matapos masaling ang dugo.

Verse 5

भोजने संध्ययोः स्नात्वा पीत्वा मूत्रपुरीषयोः / आचान्तो ऽप्याचमेत् सुप्त्वा सकृत्सकृदथान्यतः

Sa oras ng pagkain, sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon), matapos maligo, matapos uminom, at matapos umihi at dumumi, nararapat gawin ang ācamana (banal na pagsipsip ng tubig). Kahit nagawa na ito, gawin muli pagkatapos matulog, at gayundin sa iba pang ganitong pagkakataon nang paulit-ulit.

Verse 6

अग्नेर्गवामथालम्भे स्पृष्ट्वा प्रयतमेव वा / स्त्रीणामथात्मनः स्पर्शे नीवीं वा परिधाय च

Pagkatapos humipo sa apoy, sa baka, o sa taong nakikipagtalik; gayundin pagkatapos humipo sa babae, sa sariling katawan, o matapos isuot ang tapis sa baywang—dapat magpakadalisay sa itinakdang pagtalima sa kalinisan at pagpipigil-sa-sarili ayon sa dharma.

Verse 7

उपस्पृशेज्जलं वार्द्रं तृणं वा भूमिमेव वा / केशानां चात्मनः स्पर्शे वाससो ऽक्षालितस्य च

Dapat magsagawa ng maikling paglilinis sa pamamagitan ng paghipo sa tubig, sa basang damo, o kahit sa lupa—lalo na matapos humipo sa buhok o sa sariling katawan, o kapag ang kasuotan ay hindi pa nalalabhan.

Verse 8

अनुष्णाभिरफेनाबिरदुष्टाभिश्च धर्मतः / शौचेप्सुः सर्वदाचामेदासीनः प्रागुदङ्मुखः

Ang naghahangad ng kadalisayan ay dapat laging magsagawa ng ācamana nang wasto, gamit ang tubig na hindi mainit, hindi mabula, hindi marumi, at angkop ayon sa dharma—nakaupo at nakaharap sa silangan o hilaga.

Verse 9

शिरः प्रावृत्य कण्ठं वा मुक्तकच्छसिखो ऽपि वा / अकृत्वा पादयोः शौचमाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत्

Kung tinatakpan ang ulo o ang lalamunan, o kung maluwag ang tapis sa baywang at nakalugay ang buhok, at hindi muna nilinis ang mga paa, kung gayon kahit nag-ācamana na, nananatiling hindi pa dalisay.

Verse 10

सोपानत्को जलस्थो वा नोष्णीषी वाचमेद् बुधः / न चैव वर्षधाराभिर्न तिष्ठन् नोद्धृतोदकैः

Ang marunong ay hindi dapat bumigkas ng banal na pananalita habang nakasuot ng panyapak, o nakatayo sa tubig, o may takip ang ulo. Hindi rin siya dapat magsalita habang bumubuhos ang ulan, o habang nakatayo sa pook na bagong hango ang tubig at hinahawakan pa.

Verse 11

नैकहस्तार्पितजलैर्विना सूत्रेण वा पुनः / न पादुकासनस्थो वा बहिर्जानुरथापि वा

Huwag magsagawa ng ācamana gamit ang tubig na inialay sa pamamagitan ng maraming kamay, ni gawin ito nang walang suot na sagradong sinulid (yajñopavīta). Huwag din gawin habang nakaupo sa panyapak o sa upuan/āsana, o habang nakabukaka ang mga tuhod palabas.

Verse 12

न जल्पन् न हसन् प्रेक्षन् शयानः प्रह्व एव च / नावीक्षिताभिः फेनाद्यैरुपेताभिरथापि वा

Huwag dumaldal, huwag tumawa, huwag tumitig sa kung saan-saan; kahit nakahiga ay manatiling payapa at mapagpakumbaba. Huwag ding tumingin sa mga babaeng nagagayakan—maging may pampahid na tila bula at iba pa, o anumang palamuti.

Verse 13

शूद्राशुचिकरोन्मुक्तैर्न क्षाराभिस्तथैव च / न चैवाङ्गुलिभिः शब्दं न कुर्वन् नान्यमानसः

Huwag magpadungis sa sarili sa pagdikit sa Śūdra, sa mga bagay na marumi, o sa mga sangkap na alkalino. Huwag ding lumikha ng ingay sa pagpitik ng mga daliri; manatiling tahimik at huwag ilihis ang isip, nakatuon sa ritwal at sa Panginoon.

Verse 14

न वर्णरसदुष्टाभिर्न चैव प्रदरोदकैः / न पाणिक्षुभिताभिर्वा न बहिष्कक्ष एव वा

Huwag maligo sa tubig na sira ang kulay o lasa; huwag din sa tubig na umaagos mula sa bitak o sa maruming tagas. Huwag gumamit ng tubig na ginulo ng kamay, at huwag maligo sa panlabas na paliguan na lantad.

Verse 15

हृद्गाभिः पूयते विप्रः कण्ठ्याभिः क्षत्रियः शुचिः / प्राशिताभिस्तथावैश्यः स्त्रीशूद्रौ स्पर्शतो ऽन्ततः

Ang brāhmaṇa ay nalilinis sa tubig na umaabot sa puso; ang kṣatriya ay nagiging malinis sa tubig hanggang lalamunan; ang vaiśya ay nalilinis sa tubig na naihigop; at ang babae at śūdra, sa huling diwa, ay nalilinis sa simpleng pagdampi lamang ng tubig.

Verse 16

अङ्गुष्ठमूलान्तरतो रेखायां ब्राह्ममुच्यते / अन्तराङ्गुष्ठदेशिन्यो पितॄणां तीर्थमुत्तमम्

Sa guhit na nasa loob ng ugat ng hinlalaki ay yaong tinatawag na Brahma-tīrtha. At ang bahagi sa pagitan ng hinlalaki at hintuturo ang pinakadakilang banal na pook para sa pag-aalay sa mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno).

Verse 17

कनिष्ठामूलतः पश्चात् प्राजापत्यं प्रचक्षते / अङ्गुल्यग्रे स्मृतं दैवं तदेवार्षं प्रकीर्तितम्

Mula sa ugat ng kalingking paatras, ang sukat ay tinatawag na ‘Prajāpatya’. Sa dulo ng daliri, ito’y inaalala bilang ‘Daiva’; at ang sukat ding iyon ay ipinahahayag din bilang ‘Ārṣa’, ang pamantayan ng mga ṛṣi.

Verse 18

मूले वा दैवमार्षं स्यादाग्नेयं मध्यतः स्मृतं / तदेव सौमिकं तीर्थमेतज्ज्ञात्वा न मुह्यति

Sa ugat, ito’y itinuturing na banal na pook na Daiva at Ārṣa; sa gitna, inaalala itong ukol kay Agni. Ang tīrtha ring iyon ay may likas na Saumya (Soma—mapayapa at nagpapahinahon); ang nakaaalam nito’y hindi nalilito.

Verse 19

ब्राह्मेणैव तु तीर्थेन द्विजो नित्यमुपस्पृशेत् / कायेन वाथ दैवेन तु पित्र्येण वै द्विजाः

Ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat magsagawa ng araw-araw na paglilinis sa pagdampi sa tubig sa pamamagitan ng ‘Brāhma’ tīrtha. At ang mga dvija ay maaari ring gawin ito sa ‘Kāya’, ‘Daiva’, at ‘Pitṛya’ tīrtha, ayon sa itinakda.

Verse 20

त्रिः प्राश्नीयादपः पूर्वं ब्राह्मणः प्रयतस्ततः / संमृज्याङ्गुष्ठमूलेन मुखं वै समुपस्पृशेत्

Una, ang disiplinadong brāhmaṇa ay dapat sumimsim ng tubig nang tatlong ulit; saka, matapos punasan ang mga labi, hipuin at linisin ang bibig sa pamamagitan ng ugat ng hinlalaki.

Verse 21

अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु स्पृशेन्नेत्रद्वयं ततः / तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन स्पृशेन्नासापृटद्वयम्

Pagkatapos, sa hinlalaki at palasingsingan, hipuin ang dalawang mata; saka, pagdikitin ang hintuturo at hinlalaki, hipuin ang magkabilang gilid ng ilong.

Verse 22

कनिष्ठाङ्गुष्ठयोगेन श्रवणे समुपस्पृशेत् / सर्वासामथ योगेन हृदयं तु तलेन वा / संस्पृशेद् वा शिरस्तद्वदङ्गुष्ठेनाथवा द्वयम्

Pagdikitin ang kalingking at hinlalaki, marahang hipuin ang mga tainga. Pagkaraan, pag-isahin ang lahat ng daliri sa isang mudrā, hipuin ang puso gamit ang palad; o kaya’y hipuin ang ulo sa gayon ding paraan—sa hinlalaki, o sa dalawang kamay na magkasama.

Verse 23

त्रिः प्राश्नीयाद् यदम्भस्तु सुप्रीतास्तेन देवताः / ब्रह्मा विष्णुर्महेशश्च भवन्तीत्यनुशुश्रुमः

Dapat sumimsim ng tubig nang tatlong ulit; sa gawaing iyon, labis na nalulugod ang mga diyos—gaya ng aming narinig—sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa (Śiva).

Verse 24

गङ्गा च यमुना चैव प्रीयेते परिमार्जनात् / संस्पृष्टयोर्लोचनयोः प्रीयेते शशिभास्करौ

Sa paglilinis (ng katawan), nalulugod ang Gaṅgā at Yamunā; at kapag hinipo at nilinis ang dalawang mata, nalulugod ang Buwan at ang Araw.

Verse 25

नासत्यदस्त्रौ प्रीयेते स्पृष्टे नासापुटद्वये / कर्णयोः स्पृष्टयोस्तद्वत् प्रीयेते चानिलानलौ

Kapag ang kambal na diyos na Aśvin, ang mga Nāsatya, ay tinatawag sa pamamagitan ng paghipo sa dalawang butas ng ilong, sila’y nalulugod; gayundin, kapag hinipo ang mga tainga, nalulugod din sina Vāyu (Hangin) at Agni (Apoy).

Verse 26

संस्पृष्टे हृदये चास्य प्रीयन्ते सर्वदेवताः / मूर्ध्नि संस्पर्शनादेकः प्रीतः स पुरुषो भवेत्

Kapag hinipo ang kanyang puso sa ritwal, nalulugod ang lahat ng mga diyos. Ngunit sa paghipo sa tuktok ng ulo, ang iisang Kataas-taasang Purusha lamang ang nalulugod.

Verse 27

नोच्छिष्टं कुर्वते मुख्या विप्रुषो ऽङ्गं नयन्ति याः / दन्तवद् दन्तलग्नेषु जिह्वास्पर्शे ऽशुचिर्भवेत्

Nagiging marumi ang tao kung habang kumakain ay ginagawa niyang ‘ucchiṣṭa’ ang bibig (nadudungisan ng tira), o kung may patak ng pagkain o laway na tumama sa kanyang mga bahagi ng katawan. Gayundin, ang pagkaing naiipit sa pagitan ng ngipin ay ituring na parang nasa mismong ngipin; at kapag nahipo ito ng dila, nagiging marumi siya.

Verse 28

स्पृशान्ति बिन्दवः पादौ य आचामयतः परान् / भूमिगैस्ते समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत्

Kung habang nagbibigay ng tubig para sa ācamana sa iba ay may patak na tumama sa sariling paa, ang mga patak na iyon ay dapat ituring na tulad ng tubig na bumagsak sa lupa; kaya’t huwag maging pabaya dahil dito.

Verse 29

मदुपर्के च सोमे च ताम्बूलस्य च भक्षणे / फलमूले चेक्षुदण्डे न दोषं प्राह वे मनुः

Sa madhuparka (seremonyal na halong pulot), sa pag-inom ng soma, sa pagnguya ng tāmbūla (nganga/betel), at sa pagkain ng prutas, ugat, at tangkay ng tubo, ipinahayag ni Manu na walang kasalanan.

Verse 30

प्रचरंश्चान्नपानेषु द्रव्यहस्तो भवेन्नरः / भूमौ निक्षिप्य तद् द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत् तु तत्

Kung habang kumikilos dahil sa pagkain at inumin ay nadumihan ang kamay ng isang tao dahil sa pagdikit sa maruming bagay, ilagay niya ang bagay na iyon sa lupa, magsagawa ng ācamanā (ritwal na pagsipsip ng tubig para sa paglilinis), at saka wisikan ng dalisay na tubig ang bagay na iyon.

Verse 31

तैजसं वै समादाय यद्युच्छिष्टो भवेद् द्विजः / भूमौ निक्षिप्य तद् द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत् तु तत्

Kung ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay nadungisan dahil sa pagdikit sa tira-tirang pagkain (ucchiṣṭa), kumuha siya ng apoy (o baga), ilagay ang bagay sa lupa, magsagawa ng ācamanā, at saka wisikan ng tubig upang luminis.

Verse 32

यद्यमत्रं समादाय भवेदुच्छेषणान्वितः / अनिधायैव तद् द्रव्यमाचान्तः शुचितामियात् / वस्त्रादिषु विकल्पः स्यात् तत्संस्पृष्ट्वाचमेदिह

Kung matapos hawakan ang isang sisidlan (para sa tubig) ay maapektuhan ng dumi mula sa ucchiṣṭa (tira-tirang pagkain), nang hindi ibinababa ang bagay na iyon ay magsagawa ng ācamanā at sa gayon ay muling maging dalisay. Sa damit at mga katulad nito, may ibang paraan: matapos itong mahawakan, magsagawa ng ācamanā rito upang luminis.

Verse 33

अरण्ये ऽनुदके रात्रौ चौरव्याघ्राकुले पथि / कृत्वा मूत्रं पुरीषं वा द्रव्यहस्तो न दुष्यति

Sa gubat, sa lugar na walang tubig, sa gabi, o sa daang puno ng magnanakaw at tigre, kung mapipilitang umihi o dumumi, kahit may hawak na mahalagang bagay sa kamay ay hindi itinuturing na marumi, sapagkat ito’y dahil sa pangyayaring di maiiwasan.

Verse 34

निधाय दक्षिणे कर्णे ब्रह्मसूत्रमुदङ्मुखः / अह्नि कुर्याच्छकृन्मूत्रं रात्रौ चेद् दक्षिणामुखः

Ipatong ang banal na sinulid (brahmasūtra) sa kanang tainga at humarap sa hilaga; sa araw ay dumumi at umihi sa gayong ayos, at kung sa gabi naman ay humarap sa timog.

Verse 35

अन्तर्धाय महीं काष्ठैः पत्रैर्लोष्ठतृणेन वा / प्रावृत्य च शिरः कुर्याद् विण्मूत्रस्य विसर्जनम्

Pagkatapos hukayin ang lupa, takpan ito ng kahoy, mga dahon, tipak ng lupa o damo; at nang maayos na natatakpan ang ulo, saka lamang ilabas ang dumi at ihi nang lihim at may disiplina.

Verse 36

छायाकूपनदीगोष्ठचैत्याम्भः पथि भस्मसु / अग्नौ चैव श्मशाने च विण्मूत्रे न समाचरेत्

Huwag dumumi o umihi sa lilim, sa balon, sa ilog, sa kulungan ng baka, o malapit sa dambana at sa banal na tubig; ni sa daan, sa abo, sa apoy, sa libingan/cremation ground, o sa pook na marumi na ng dumi at ihi.

Verse 37

न गोमये न कृष्टे वा महावृक्षे न शाड्वले / न तिष्ठन् वा न निर्वासा न च पर्वतमस्तके

Huwag gawin ito sa dumi ng baka o sa lupang naararo; huwag sa paanan ng malaking puno o sa damuhan; huwag habang nakatayo, huwag sa loob ng tirahan, at huwag sa tuktok ng bundok.

Verse 38

न जीर्णदेवायतने न वल्मीके कदाचन / न ससत्त्वेषु गर्तेषु न गच्छन् वा समाचरेत्

Huwag kailanman magsagawa ng gawaing-dharma sa templong wasak; huwag din sa bunton ng anay; huwag sa hukay na tinitirhan ng mga nilalang. Huwag pumunta roon ni gumawa ng anumang asal doon.

Verse 39

तुषाङ्गारकपालेषु राजमार्गे तथैव च / न क्षेत्रे न विले वापि न तीर्थे न चतुष्पथे

Huwag gawin ito sa bunton ng ipa/dayami, sa abo, sa piraso ng basag na palayok, o sa pangunahing lansangan ng hari; gayundin, huwag sa bukiring sinasaka, huwag sa lungga o butas, huwag sa banal na tawiran (tīrtha), at huwag sa sangandaan.

Verse 40

नोद्यानोदसमीपे वा नोषरे न पराशुचौ / न सोपानत्पादुको वा छत्री वा नान्तरिक्षके

Hindi dapat isagawa ang banal na gawain malapit sa hardin o sa tubig; hindi sa maalat o tigang na lupa; at hindi sa lugar na labis na marumi. Huwag ding gawin habang nakatayo sa hagdan, nakasuot ng sapin sa paa, may hawak na payong, o nasa lantad na bukas na pook.

Verse 41

न चैवाभिमुखे स्त्रीणां गुरुब्राह्मणयोर्गवाम् / न देवदेवालययोरपामपि कदाचन

Huwag kailanman gawin ang maruming gawain na nakaharap sa mga babae, ni nakaharap sa sariling guro, sa mga brāhmaṇa, o sa mga baka. Huwag ding nakaharap sa mga diyos o sa mga templo—maging sa tubig man ay huwag, sa anumang oras.

Verse 42

न ज्योतींषि निरीक्षन्वानसंध्याभिमुखो ऽपिवा / प्रत्यादित्यं प्रत्यनलं प्रतिसोमं तथैव च

Huwag titigang mabuti ang mga liwanag sa kalangitan; at huwag ding tumalikod sa Sandhyā (mga ritwal sa dapithapon). Gayundin, huwag kumilos na salungat sa Araw, sa Apoy, at sa Buwan.

Verse 43

आहृत्य मृत्तिकां कूलाल्लेपगन्धापकर्षणम् / कुर्यादतन्द्रितः शौचं विशुद्धैरुद्धृतोदकैः

Magdala ng malinis na lupa mula sa pampang ng ilog upang alisin ang dumikit na dumi at masamang amoy; saka, nang walang kapabayaan, isagawa ang śauca (paglilinis) gamit ang dalisay na tubig na maayos na isinahod.

Verse 44

नाहरेन्मृत्तिकां विप्रः पांशुलान्न च कर्दमात् / न मार्गान्नोषराद् देशाच्छौचशिष्टां परस्य च

Ang isang brāhmaṇa ay hindi dapat kumuha ng lupang panlinis mula sa maalikabok na lugar, ni mula sa putik; hindi rin mula sa daan; hindi mula sa maalat o tigang na lupa; at hindi rin mula sa lupang tira sa paglilinis ng iba.

Verse 45

न देवायतनात् कूपाद् ग्रामान्न च जलात् तथा / उपस्पृशेत् ततो नित्यं पूर्वोक्तेन विधानतः

Huwag isagawa ang upaspṛśa/ācamana—ang paghipo ng tubig para sa paglilinis—gamit ang tubig na kinuha sa bakuran ng templo, sa balon, sa tubig ng nayon, o sa tubig na kaugnay ng nilutong pagkain ng nayon. Kaya araw-araw, gawin lamang ang paglilinis na ito ayon sa naunang itinakdang paraan.

← Adhyaya 12Adhyaya 14

Frequently Asked Questions

The chapter repeatedly prescribes ācamana around eating and drinking, dawn/dusk junctions, bathing, after sleep, after urination/defecation, after certain contacts (blood, tears, impure persons/objects), and after entering liminal places like crossroads or cremation grounds (with renewed sipping even if already performed).

It instructs sipping water three times, wiping the lips, then touching specific bodily points with prescribed finger combinations (mouth, eyes, sides of the nose, ears, heart/head), with attention to posture (seated, facing east or north) and water quality (untainted, not hot or foamy).

The chapter defines sacred zones on the hand—Brahma-tīrtha near the thumb base, Pitṛ-tīrtha between thumb and forefinger, and other measures (prājāpatya, daiva, ārṣa)—to regulate which part of the hand is used for purification and offerings, aligning bodily technique with ritual intention.

Yes. It states that in forests, waterless places, at night, or on dangerous roads, compelled evacuation while holding valuables does not incur blame, reflecting an āpaddharma principle even within strict purity norms.