Adhyaya 14

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं दण्डादिभिर्युक्तः शौचाचारसमन्वितः / आहूतो ऽध्ययनं कुर्याद् वीक्षमाणो गुरोर्मुखम्

Sa gayon nagwakas ang ikalabintatlong kabanata sa huling bahagi ng Śrī Kūrma Purāṇa, sa loob ng Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā. Sinabi ni Vyāsa: “Taglay ang tungkod at iba pang kailangan, nakatatag sa kalinisan at wastong asal, kapag tinawag ay simulan ang pag-aaral, habang nakatuon ang tingin sa mukha ng guro.”

Verse 2

नित्यमुद्यतपाणिः स्यात् साध्वाचारः सुसंयतः / आस्यतामिति चोक्तः सन्नासीताभिमुखं गुरोः

Dapat siyang laging tumayo na nakataas ang mga kamay nang may paggalang (handa sa paglilingkod), may mabuting asal at lubhang mapagpigil. At kapag sinabi lamang na “Maupo,” saka siya uupo—nakaharap sa guru.

Verse 3

प्रतिश्रवणसंभाषे शयानो न समाचरेत् / नासीनो न च भुञ्जानो न तिष्ठन्न पराङ्मुखः

Sa oras ng masusing pakikinig at magalang na pakikipag-usap, huwag gawin ito habang nakahiga; huwag din habang nakaupo o kumakain; at huwag habang nakatayo ngunit nakatalikod o nakaharap sa iba.

Verse 4

नीचं शय्यासनं चास्य सर्वदा गुरुसन्निधौ / गुरोस्तु चक्षुर्विषये न यथेष्टासनो भवेत्

Sa harap ng guru, ang higaan at upuan niya ay dapat laging nasa mas mababang antas. At sa loob ng tanaw ng guru, hindi siya dapat umupo nang basta-basta ayon sa sariling nais (nang pabaya o mapagmataas).

Verse 5

नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् / न चैवास्यानुकुर्वोत गतिभाषणचेष्टितम्

Huwag banggitin ang Kanyang Pangalan, kahit pahapyaw lamang, para lang sa pagbanggit; at huwag ding tularan ang Kanyang lakad, paraan ng pananalita, o mga kilos.

Verse 6

गुरोर्यत्र परीवादो निन्दा चापि प्रवर्तते / कर्णैं तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततो ऽन्यतः

Saanman magsimulang kumalat ang paninirang-puri at panlalait sa guru, takpan ang mga tainga roon—o kaya’y umalis sa lugar na iyon at magtungo sa iba.

Verse 7

दूरस्थो नार्चयेदेनं न क्रुद्धो नान्तिके स्त्रियाः / न चैवास्योत्तरं ब्रूयात् स्थितो नासीत सन्निधौ

Huwag sambahin Siya mula sa napakalayong layo, ni habang galit, ni sa kalapitan ng mga babae. Huwag ding sumagot nang pabalang sa Kanya; at sa Kanyang tuwirang presensya, huwag tumayo o umupo nang labis na malapit.

Verse 8

उदकुम्भं कुशान् पुष्पं समिधो ऽस्याहरेत् सदा / मार्जनं लेपनं नित्यमङ्गानां वै समाचरेत्

Laging maghandog para sa Kanya ng banga ng tubig, damong kuśa, mga bulaklak, at mga patpat na panggatong; at araw-araw na isagawa ang paglilinis at pagpapahid ng banal na unguwento sa mga sangkap ng anyo ng Diyos.

Verse 9

नास्य निर्माल्यशयनं पादुकोपानहावपि / आक्रमेदासनं चास्य छायादीन् वा कदाचन

Huwag kailanman tapakan ang higaan ng iginagalang na guro, kahit may mga nalaglag na garland doon; huwag tapakan ang kanyang sandalyas o sapin sa paa; huwag tapakan ang kanyang upuan; at huwag ding lampasan kahit ang kanyang anino at mga katulad nito.

Verse 10

साधयेद् दन्तकाष्ठादीन् लब्धं चास्मै निवेदयेत् / अनापृच्छ्य न गन्तव्यं भवेत् प्रियहिते रतः

Dapat siyang maghanda ng patpat na panlinis ng ngipin at iba pa, at anumang makuha niya ay ialay sa Guro. Huwag umalis nang hindi humihingi ng pahintulot; manatiling tapat sa mga bagay na nakalulugod at kapaki-pakinabang sa guru.

Verse 11

न पादौ सारयेदस्य संनिधाने कदाचन / जृम्भितं हसितं चैव कण्ठप्रावरणं तथा / वर्जयेत् सन्निधौ नित्यमवस्फोचनमेव च

Huwag kailanman iunat ang mga paa sa harap ng Guro. Sa kanyang harapan, laging iwasan ang paghikab, malakas na pagtawa, pagtatakip ng leeg, at pagdura o pag-ubo ng plema.

Verse 12

यथाकालमधीयीत यावन्न विमना गुरुः / आसीताधो गुरोः कूर्चे फलके वा समाहितः

Mag-aral sa tamang oras, hangga’t hindi nasasama ang loob ng Guro. At umupo sa ibaba ng guru—sa upuang damo o sa tablang kahoy—na may kapanatagan, pagtipon ng isip, at buong pagdalo.

Verse 13

आसने शयने याने नैव तिष्ठेत् कदाचन / धावन्तमनुधावेत गच्छन्तमनुगच्छति

Kapag ang kagalang-galang ay nakaupo, nakahiga, o nakasakay, huwag kailanman manatiling nakatayo. Kung siya’y tumatakbo, tumakbo ka sa likod; kung siya’y naglalakad, lumakad kang kasama niya.

Verse 14

गो ऽश्वोष्ट्रयानप्रासादप्रस्तरेषु कटेषु च / आसीत गुरुणा सार्धं शिलाफलकनौषु च

Maging sa sasakyang hinihila ng baka, kabayo, o kamelyo; sa terasa at batong plataporma; sa banig; o maging sa batong lapida o bangkang tila balsa—umupo kasama ng guru, na may disiplina at wastong asal.

Verse 15

जितेन्द्रियः स्यात् सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः / प्रयुञ्जीत सदा वाचं मधुरां हितभाषिणीम्

Dapat maging laging mananakop ng mga pandama—may pagpipigil sa sarili, walang poot, at dalisay; at laging gumamit ng pananalitang matamis at kapaki-pakinabang, nagsasabi ng mabuti at nararapat.

Verse 16

गन्धमाल्यं रसं कल्यां शुक्तं प्राणिविहिंसनम् / अभ्यङ्गं चाञ्चनोपानच्छत्रधारणमेव च

Mga pabango at kuwintas ng bulaklak, masarap na katas at lasa, pagkaing mapalad, at mga maasim na paghahanda na hindi nananakit ng may buhay; gayundin ang pagmamasahe ng langis, paggamit ng kohl sa mata, pagsusuot ng sapin sa paa, at pagdadala ng payong.

Verse 17

कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम् / आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालम्भनं तथा / परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्

Sa masusing pagsisikap, talikuran ang pita, kasakiman, takot, labis na pagtulog; pagkalulong sa awit, tugtugin at sayaw; pananakot, paninirang-puri; pagtingin sa babae nang may pagnanasa, pakikipag-ugnayang mapang-akit; pananakit sa kapwa at mapanirang pagsasabi-sabi.

Verse 18

उदकुम्भं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिकां कुशान् / आहरेद् यावदर्थानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्

Taglay ang dalisay at mabuting kalooban, kumuha siya ng banga ng tubig, mga bulaklak, dumi ng baka, luwad, at damong kuśa—hanggang sa kinakailangan lamang; at araw-araw din siyang lumabas upang mangalap ng pagkaing limos.

Verse 19

कृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् / अनृत्यदर्शो सततं भवेद् गीतादिनिः स्पृहः

Iwasan ang lahat ng inihandang pagkaing maalat at anumang lipas o panis. Laging umiwas sa panonood ng sayaw, at maging walang pagnanasa sa mga awit at iba pang katulad nito.

Verse 20

नादित्यं वै समीक्षेत न चरेद् दन्तधावनम् / एकान्तमशुचिस्त्रीभिः शूद्रान्त्यैरभिभाषणम्

Huwag titigan ang Araw, at huwag magsagawa ng paglilinis ng ngipin sa di-wastong oras o di-wastong paraan. Iwasan din ang lihim at nag-iisang pakikipag-usap sa mga babaeng itinuturing na marumi, gayundin sa mga Śūdra at sa mga tinatawag na antyaja (nasa labas ng kaayusang ortodokso).

Verse 21

गुरूच्छिष्टं भेषजार्थं प्रयुञ्जीत न कामतः / कलापकर्षणस्नानं नाचरेद्धि कदाचन

Ang natira sa pagkain ng guru ay maaari lamang gamitin dahil sa pangangailangang panggamot, hindi dahil sa pagnanasa. At kailanman ay huwag isagawa ang paliligo na may kasamang paghatak ng ‘kalā’, ang mahalagang diwa ng buhay sa katawan.

Verse 22

न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कदाचन / मोहाद्वा यदि वा लोभात् त्यक्तेन पतितो भवेत्

Ang isang brāhmaṇa ay hindi dapat, kahit sa isip lamang, magbalak na talikuran ang kanyang guru. Kung dahil sa pagkalito o kasakiman ay tinalikuran niya ito, sa mismong pagtalikod na iyon siya nagiging nalugmok at nahulog.

Verse 23

लौकिकं वैदिकं चापि तथाध्यात्मिकमेव च / आददीत यतो ज्ञानं न तं द्रुह्येत् कदाचन

Tanggapin ang kaalamang pangmundo, kaalamang Veda, at kaalamang adhyātmic (espirituwal) mula sa sinumang nagbibigay nito. At kailanman ay huwag pagtaksilan o gawan ng masama ang taong iyon.

Verse 24

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः / उत्पथप्रतिपन्नस्य मनुस्त्यागं समब्रवीत्

Kahit ang isang guru—kung siya’y mapagmataas, hindi nalalaman ang dapat at di-dapat gawin, at napadpad sa maling landas—itinakda ni Manu na ang gayong guro ay dapat talikuran.

Verse 25

गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद् भक्तिमाचरेत् / न चातिसृष्टो गुरुणा स्वान् गुरूनबिवादयेत्

Kapag naroon ang guru ng iyong guru, magpakita ng debosyon sa kanya na gaya rin ng sa sarili mong guro. At kahit binigyan ka na ng pahintulot o kaluwagan ng iyong guru, huwag pabayaan ang pagyuko at paggalang sa iba pang kagalang-galang na mga guro.

Verse 26

विद्यागुरुष्वेतदेव नित्या वृत्तिः स्वयोनिषु / प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्स्वपि

Ito ang palagiang tuntunin ng asal sa hanay ng mga guro ng banal na kaalaman sa loob ng kanilang sariling linya: habang pinipigil ang mga mag-aaral sa adharma, dapat din silang magturo ng mga bagay na kapaki-pakinabang at makabubuti.

Verse 27

श्रेयःसु गुरुवद् वृत्तिं नित्यमेव समाचरेत् / गुरुपुत्रेषु दारेषु गुरोश्चैव स्वबन्धुषु

Sa mga bagay na nagdudulot ng tunay na kabutihan, laging kumilos na para bang nasa harap ng guru—taglay ang kaparehong disiplin ng paggalang—sa mga anak na lalaki ng guru, sa asawa ng guru, at sa mga kamag-anak ng guru rin.

Verse 28

बालः समानजन्मा वा शिष्यो वा यज्ञकर्मणि / अध्यापयन् गुरुसुतो गुरुवन्मानमर्हति

Maging siya’y bata, kaedad, o kahit kapwa mag-aaral—kapag nasa gawain ng yajna at nagtuturo—ang anak na lalaki ng guru ay nararapat igalang na gaya ng guru mismo.

Verse 29

उत्सादनं वै गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने / न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च

Para sa anak na lalaki ng guru, huwag magsagawa ng pagmamasahe sa katawan, paliguan siya, kainin ang kanyang tira, o kahit man lamang hugasan ang kanyang mga paa; ang gayong paglilingkod ay nararapat lamang sa guru mismo.

Verse 30

गुरुवत् परिपूज्यास्तु सवर्णा गुरुयोषितः / असवर्णास्तु संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः

Ang asawa ng guro na kapareho ng varṇa ay dapat igalang na gaya ng mismong guru; ngunit ang may ibang varṇa ay dapat parangalan sa wastong paraan sa pamamagitan ng pagtindig at pag-aalay ng pagpupugay.

Verse 31

अभ्यञ्जनं स्नापनं च गात्रोत्सादनमेव च / गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम्

Hindi dapat gawin para sa asawa ng guro ang pagpapahid ng langis, pagpapaligo, pagmamasahe o pagkuskos sa mga bahagi ng katawan, ni ang pag-aayos at pagdadamit ng kanyang buhok.

Verse 32

गुरुपत्नी तु युवती नाभिवाद्येह पादयोः / कुर्वोत वन्दनं भूम्यामसावहमिति ब्रुवन्

Ngunit kung ang asawa ng guru ay isang batang babae, huwag magbigay-galang sa pamamagitan ng paghipo sa kanyang mga paa; sa halip, yumukod hanggang lupa at magsabi, “Ako po ito,” bilang magalang na pagpapakilala.

Verse 33

विप्रोष्य पादग्रहणमन्वहं चाभिवादनम् / गुरुदारेषु कुर्वोत सतां धर्ममनुस्मरन्

Pagbalik mula sa pagkakalayo, dapat niyang hawakan ang mga paa ng guro at araw-araw mag-alay ng magalang na pagpupugay; at sa asawa ng guro, panatilihin ang wastong disiplina at asal, laging inaalala ang dharma ng mga banal at mararangal.

Verse 34

मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितृष्वसा / संपूज्या गुरुपत्नीव समास्ता गुरुभार्यया

Ang tiyahin sa ina, ang asawa ng tiyuhin sa ina, ang biyenan, at ang tiyahin sa ama—lahat ay dapat parangalan nang nararapat, gaya ng paggalang sa asawa ng guro; ituring silang kapantay sa paggalang na iniuukol sa kabiyak ng guru.

Verse 35

भ्रातुर्भार्योपसंग्राह्या सवर्णाहन्यहन्यपि / विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसंबन्धियोषितः

Kahit siya’y kaparehong varṇa, huwag kailanman—kahit araw-araw—kunin ang asawa ng sariling kapatid na lalaki. Tanging kung ang kapatid ay lumisan at wala (o naglaho), saka lamang, ayon sa tuntuning ito, maaaring kunin ang babaeng kamag-anak na kaugnay sa angkan.

Verse 36

पितुर्भगिन्यां मातुश्च ज्यायस्यां च स्वसर्यपि / मातृवद् वृत्तिमातिष्ठेन्मात् ताभ्यो गरीयसी

Sa tiyahin sa ama, tiyahin sa ina, at sa nakatatandang kapatid na babae, dapat kumilos na parang sa sariling ina. Sapagkat ang ina ay itinuturing na higit pang marangal at dapat igalang kaysa sa kanila.

Verse 37

एवमाचारसंपन्नमात्मवन्तमदाम्भिकम् / वेदमध्यापयेद् धर्मं पुराणाङ्गानि नित्यशः

Kaya nito, ang guro ay dapat magturo ng Veda—kasama ang Dharma at mga sangkap na kaugnay ng Purāṇa—araw-araw, sa taong may wastong asal, may pagpipigil-sa-sarili, at walang pagkukunwari.

Verse 38

संवत्सरोषिते शिष्ये गुरुर्ज्ञानमनिर्दिशन् / हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः

Kapag ang alagad ay nanirahan at naglingkod sa guro sa loob ng isang taon, kahit hindi pa pormal na naipapahayag ang kaalaman, ang guru—sa bisa ng paninirahan at paglilingkod—ay nag-aalis ng kasalanan (duṣkṛta) ng alagad na iyon.

Verse 39

आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर्ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः / शक्तो ऽन्नदोर्ऽथो स्वःसाधुरध्याप्या दश धर्मतः

Ang anak ng guro—yaong masigasig maglingkod, nagbibigay ng kaalaman, matuwid sa dharma at dalisay; yaong may kakayahan, nagbibigay ng pagkain, may kaya, at mabuting asal—ang sampung ito, ayon sa dharma, ay karapat-dapat turuan.

Verse 40

कृतज्ञश्च तथाद्रोही मेधावी शुभकृन्नरः / आप्तः प्रियो ऽथ विधिवत् षडध्याप्या द्विजातयः / एतेषु ब्रह्मणो दानमन्यत्र तु यथोदितान्

Ang taong marunong tumanaw ng utang na loob, hindi mapagtaksil, matalino at masigasig sa mabubuting gawa; gayundin ang mapagkakatiwalaan at minamahal; at ang mga dvija na ayon sa tuntunin ay nagtuturo ng anim na Vedāṅga—sa mga ganito dapat ipagkaloob ang handog ng banal na kaalaman (brahma-dāna). Kung hindi, magbigay lamang ayon sa naunang itinakda.

Verse 41

आचम्य संयतो नित्यमधीयीत उदङ्मुखः / उपसंगृह्य तत्पादौ वीक्षमाणो गुरोर्मुखम् / अधीष्व भो इति ब्रूयाद् विरामो ऽस्त्विति चारमेत्

Pagkatapos magsagawa ng ācamanam para sa paglilinis at manatiling may pagpipigil-sa-sarili, dapat mag-aral araw-araw na nakaharap sa hilaga. Hawakan nang may paggalang ang mga paa ng guro at tumingin sa kanyang mukha, at sabihin: “Mahal na ginoo, turuan po ninyo ako.” Sa pagtatapos, umalis na nagsasabi: “Nawa’y magkaroon ng paghinto (virāma).”

Verse 42

प्राक्कूलान् पर्युपासीनः पवित्रैश्चैव पावितः / प्राणायामैस्त्रिभिः पूतस्तत ओङ्कारमर्हति

Nakaupo na nakaharap sa silangang pampang, nalinis din sa pamamagitan ng mga banal na ritwal ng paglilinis, at napadalisay sa tatlong ulit na prāṇāyāma, saka pa lamang nagiging karapat-dapat sa pagninilay at pagbigkas ng Pranava, Oṁ.

Verse 43

ब्राह्मणः प्रणवं कुर्यादन्ते च विधिवद् द्विजः / कुर्यादध्ययनं नित्यं स ब्रह्माञ्जलिपूर्वतः

Ang isang Brāhmaṇa—sa katunayan, sinumang dvija—ay dapat bumigkas nang wasto ng Pranava, Oṁ, sa pagtatapos (ng pagbigkas). Dapat siyang magsagawa ng araw-araw na pag-aaral ng Veda, na nagsisimula sa magalang na pagdarasal na nakatiklop ang mga kamay, sa diwang pagsamba kay Brahman.

Verse 44

सर्वेषामेव भूतानां वेदश्चक्षुः सनातनम् / अधीयीताप्ययं नित्यं ब्राह्मण्याच्च्यवते ऽन्यथा

Para sa lahat ng nilalang, ang Veda ang walang hanggang mata. Kaya dapat itong pag-aralan araw-araw; kung hindi, mahuhulog ang tao mula sa brahminhood—ang kalagayan at disiplina ng tunay na Brāhmaṇa.

Verse 45

यो ऽधीयीत ऋचो नित्यं क्षीराहुत्या स देवताः / प्रीणाति तर्पयन्त्येनं कामैस्तृप्ताः सदैव हि

Ang sinumang palagiang bumibigkas ng mga himno ng Ṛgveda at naghahandog ng ahuti na gatas—pinapasaya niya ang mga diyos; at ang mga diyos, laging nasisiyahan, ay siya namang nagbibigay sa kanya ng mga minimithing layon.

Verse 46

यजूंष्यधीते नियतं दध्ना प्रीणाति देवताः / सामान्यधीते प्रीणाति घृताहुतिभिरन्वहम्

Ang palagiang nag-aaral ng Yajurveda ay nagpapasaya sa mga diyos sa pamamagitan ng handog na gatas-asim; at ang nag-aaral ng Sāmaveda ay nagpapalugod sa kanila araw-araw sa pamamagitan ng mga ahuti ng ghee.

Verse 47

अथर्वाङ्गिरसो नित्यं मध्वा प्रीणाति देवताः / धर्माङ्गानि पुराणानि मांसैस्तर्पयते सुरान्

Ang patuloy na sumusunod sa tradisyong Atharvāṅgirasa ay nagpapalugod sa mga diyos sa pamamagitan ng pulot; at ang mga Purāṇa—mga sangkap ng Dharma—ay nagbibigay-kasiyahan sa mga sura (diyos) sa pamamagitan ng handog na karne.

Verse 48

अपां समीपे नियतो नैत्यकं विधिमाश्रितः / गायत्रीमप्यधीयीत गत्वारण्यं समाहितः

May disiplina at pagpipigil-sa-sarili, dapat isagawa ang araw-araw na itinakdang ritwal ayon sa tuntunin sa tabi ng tubig; at pagdating sa isang pook-gubat na may natipong isip, dapat ding bigkasin at pag-aralan ang Gāyatrī.

Verse 49

सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् / गायत्रीं वै जपेन्नित्यं जपयज्ञः प्रकीर्तितः

Dapat bigkasin sa japa ang Diyosa na Gāyatrī araw-araw—ang sukdulang bilang ay isang libo, ang gitnang bilang ay isang daan, at ang mababang bilang ay sampu. Ang walang patid na pagbigkas na ito ay ipinahahayag na japa-yajña, ang sakripisyong panloob ng mantra.

Verse 50

गायत्रीं चैव वेदांश्च तुलयातोलयत् प्रभुः / एकतश्चतुरो वेदान् गायत्रीं च तथैकतः

Tinimbang ng Panginoon ang Gāyatrī at ang mga Veda sa timbangan. Inilagay Niya ang apat na Veda sa isang panig at ang Gāyatrī sa kabila, at natuklasang magkapantay ang bigat.

Verse 51

ओङ्कारमादितः कृत्वा व्याहृतीस्तदनन्तरम् / ततो ऽधीयीत सावित्रीमेकाग्रः श्रद्धयान्वितः

Unang bigkasin ang banal na pantig na Oṃ, at saka sunod-sunod na banggitin ang mga Vyāhṛti (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ). Pagkaraan nito, bigkasin ang Sāvitrī (Gāyatrī) nang may iisang-tutok na isip at puspos ng pananampalataya.

Verse 52

पुराकल्पे समुत्पन्ना भूर्भुवःस्वः सनातनाः / महाव्याहृतयस्तिस्त्रः सर्वाशुभनिबर्हणाः

Noong sinaunang yugto ng paglikha, sumibol ang Bhūr, Bhuvaḥ, at Svaḥ—walang hanggan. Ang tatlong ito ang Mahāvyāhṛti, mga dakilang banal na pagbigkas na nag-aalis ng lahat ng di-mabuti at malas.

Verse 53

प्रधानं पुरुषः कालो विष्णुर्ब्रह्मा महेश्वरः / सत्त्वं रजस्तमस्तिस्त्रः क्रमाद् व्याहृतयः स्मृताः

Ang Pradhāna (likas na pinagmulan), ang Puruṣa (ang May-malay na Persona), ang Panahon, si Viṣṇu, si Brahmā, at si Maheśvara—kasama ang tatlong guṇa: Sattva, Rajas, at Tamas—ay inaalala ayon sa pagkakasunod bilang mga vyāhṛti, banal na pagbigkas na nagpapahayag ng katotohanang kosmiko.

Verse 54

ओङ्कारस्तत् परं ब्रह्म सावित्री स्यात् तदक्षरम् / एष मन्त्रो महायोगः सारात् सार उदाहृतः

Ang Oṃ ang Kataas-taasang Brahman; ang Sāvitrī (Gāyatrī) ay sinasabing yaong di-nasisirang pantig. Ang mantrang ito ang Mahāyoga mismo—ipinahayag na pinakadiwa ng lahat ng diwa.

Verse 55

यो ऽधीते ऽहन्यहन्येतां गायत्रीं वेदमातरम् / विज्ञायार्थं ब्रह्मचारी स याति परमां गतिम्

Ang brahmacārin na araw-araw na nag-aaral ng Gāyatrī—Ina ng mga Veda—at nauunawaan ang kahulugan nito, ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 56

गायत्री वेदजननी गायत्री लोकपावनी / न गायत्र्याः परं जप्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते

Ang Gāyatrī ang ina ng mga Veda; ang Gāyatrī ang tagapagpadalisay ng mga daigdig. Walang japa na hihigit sa Gāyatrī—sa pagkaalam ng katotohanang ito, napapalaya ang tao.

Verse 57

श्रावणस्य तु मासस्य पौर्णमास्यां द्विजोत्तमाः / आषाढ्यां प्रोष्ठपद्यां वा वेदोपाकरणं स्मृतम्

O pinakamainam sa mga dwija, sa araw ng kabilugan ng buwan ng Śrāvaṇa itinatakda ang Veda-upākaraṇa, ang pagsisimula o muling pagsisimula ng pag-aaral ng Veda; maaari rin itong isagawa sa kabilugan ng buwan ng Āṣāḍha o sa araw ng Proṣṭhapadā.

Verse 58

उत्सृज्य ग्रामनगरं मासान् विप्रोर्ऽद्धपञ्चमान् / अधीयीत शुचौ देशे ब्रह्मचारी समाहितः

Pagkatapos iwan ang buhay sa nayon at lungsod sa loob ng apat at kalahating buwan, ang mag-aaral na brahmin, na nakatatag sa brahmacarya, may pagpipigil at kapanatagan, ay dapat mag-aral ng Veda sa isang malinis at tahimik na pook.

Verse 59

पुष्ये तु छन्दसां कुर्याद् बहिरुत्सर्जनं द्विजः / माघशुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्ने प्रथमे ऽहनि

Sa araw ng nakṣatra na Puṣya, ang isang dwija ay dapat magsagawa ng bahir-utsarjana, ang seremonyal na “pagpapadala” ng kaniyang pagbigkas ng Veda; o kaya, pagdating ng maliwanag na kalahati ng Māgha, gawin ito sa unang araw, sa umaga.

Verse 60

छन्दांस्यूर्ध्वमथोभ्यस्येच्छुक्लपक्षेषु वै द्विजः / वेदाङ्गानि पुराणानि कृष्णपक्षे च मानवम्

Ang dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay dapat mag-aral ng mga sukat at himig ng Veda sa maliwanag na kalahati ng buwan; at sa madilim na kalahati, pag-aralan ang mga Vedāṅga at ang mga Purāṇa. Sa gayon dapat magpakasigasig ang tao sa banal na pagkatuto.

Verse 61

इमान् नित्यमनध्यायानदीयानो विवर्जयेत् / अध्यापनं च कुर्वाणो ह्यभ्यस्यन्नपि यत्नतः

Ang taong nakatuon sa pag-aaral ng Veda ay dapat laging umiwas sa mga panahong nitya-anadhyāya, ang mga oras na sapilitang hindi dapat magbigkas. Kahit nagtuturo sa iba o nagsasanay nang masikap, dapat pa ring tumigil sa pagbigkas sa gayong panahon.

Verse 62

कर्णश्रवे ऽनिले रात्रौ दिवा पांशुसमूहने / विद्युत्स्तनितवर्षेषु महोल्कानां च संप्लवे / आकालिकमनध्यायमेतेष्वाह प्रजापतिः

Kapag sa gabi ang hangin ay umuugong nang malakas sa tainga; kapag sa araw ay nagtitipon ang alikabok; kapag may kidlat, kulog, at ulan; at kapag lumilitaw ang malalaking bulalakaw sa kaguluhan—sa mga sandaling ito, itinakda ni Prajāpati ang agarang anadhyāya, ang pansamantalang pagtigil sa pagbigkas at pag-aaral ng Veda sa takdang oras.

Verse 63

एतानभ्युदितान् विद्याद् यदा प्रादुष्कृताग्निषु / तदा विद्यादनध्यायमनृतौ चाभ्रदर्शने

Dapat kilalanin na ang mga palatandaang ito ay nahayag kapag ang mga banal na apoy ay biglang naglalagablab; sa gayong sandali, unawain na ito’y panahon ng anadhyāya, ang pagtigil sa pag-aaral at pagbigkas. Gayundin kapag ang panahon ay di-karaniwan o kapag may ulap na lumilitaw sa labas ng takdang panahon.

Verse 64

निर्घाते भूमिचलने ज्योतिषां चोपसर्जने / एतानाकालिकान् विद्यादनध्यायानृतावपि

Sa mga dagundong na tila pagbagsak ng langit, sa pagyanig ng lupa, at sa masamang pagkagambala ng mga liwanag sa kalangitan—kilalanin ang mga ito bilang mga di-napanahong anadhyāya, kahit nasa wastong panahon ng pag-aaral.

Verse 65

प्रादुष्कृतेष्वग्निषु तु विद्युत्स्तनितनिस्वने / सज्योतिः स्यादनध्यायः शेषरात्रौ यथा दिवा

Kapag sumiklab ang apoy, o kapag may kidlat at ugong ng kulog, dapat itigil ang pag-aaral at pagbigkas ng Veda—at ito’y dapat sundin sa natitirang bahagi ng gabi, gaya rin sa araw.

Verse 66

नित्यानध्याय एव स्याद् ग्रामेषु नगरेषु च / धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगन्धे च नित्यशः

Sa mga nayon at sa mga lungsod, nararapat na may palagiang paghinto sa pagbigkas ng Veda; gayundin, para sa mga naghahangad ng kahusayan sa dharma, dapat laging itigil ang pag-aaral kapag may mabahong amoy.

Verse 67

अन्तः शवगते ग्रामे वृषलस्य च सन्निधौ / अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च

Dapat itigil ang pagbigkas at pag-aaral ng Veda kapag nasa loob ng nayon na may bangkay, kapag malapit sa isang vṛṣala (taong itinuturing na marumi o labas sa kaayusan), kapag may panaghoy dahil sa kamatayan, at kapag nagtitipon ang maraming tao.

Verse 68

उदके मध्यरात्रे च विण्मूत्रे च विसर्जने / उच्छिष्टः श्राद्धबुक् चैव मनसापि न चिन्तयेत्

Kapag nasa tubig, sa hatinggabi, habang dumudumi o umiihi, kapag nasa kalagayang marumi (kumain ngunit hindi pa naglilinis), at kapag nakikikain sa handog na Śrāddha—hindi dapat kahit sa isip ay magmuni ng bagay na di nararapat o marumi.

Verse 69

प्रतिगृह्य द्विजो विद्वानेकोदिष्टस्य केतनम् / त्र्यहं न कीर्तयेद् ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके

Pagkatapos tanggapin ng marunong na dvija ang tahanang inialay para sa ritong ekoddiṣṭa, hindi siya dapat bumigkas o magturo ng Veda sa loob ng tatlong araw; gayundin sa panahon ng sūtake dahil sa pagpanaw ng hari o dahil sa eklipse (Rāhu).

Verse 70

यावदेको ऽनुदिष्टस्य स्नेहो गन्धश्च तिष्ठति / विप्रस्य विदुषो देहे तावद् ब्रह्म न कीर्तयेत्

Hangga’t may nananatiling kahit munting di-pa-nadalisay na pagkakapit at ang “amoy” nitong bakas sa katawan ng marunong na brāhmaṇa, hanggang doon ay hindi pa niya dapat ipahayag sa madla (ituro nang hayagan) ang kaalaman tungkol sa Brahman.

Verse 71

शयानः प्रौढपादश्च कृत्वा चैवावसक्थिकाम् / नाधीयीतामिषं जग्ध्वा सूतकान्नाद्यमेव च

Huwag simulan ang pagbigkas ng Veda habang nakahiga, nakabuka at nakaunat ang mga paa, o mali ang pagkakalagay ng mga binti; at huwag ding mag-aral matapos kumain ng karne, o kaagad matapos kumain ng pagkaing may kaugnayan sa karumihan gaya ng sa sūtaka (dungis dahil sa panganganak).

Verse 72

नीहारे बाणशब्दे च संध्ययोरुभयोरपि / अमावास्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यष्टमीषु च

Sa panahong makapal ang hamog, kapag narinig ang masamang hudyat na tunog ng palaso, sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon), at sa araw ng amāvāsyā (bagong buwan), caturdaśī (ika-14), pūrṇimā (kabilugan), at sa mga araw ng aṣṭamī (ika-8)—nararapat ang pagpipigil at pag-iingat ayon sa ritwal.

Verse 73

उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम् / अष्टकासु त्वहोरात्रं ऋत्वन्त्यासु च रात्रिषु

Para sa mga ritwal na Upākarman at Utsarga, itinakda ang pag-aayuno/pagpapawi (kṣapaṇa) sa loob ng tatlong gabi. Sa mga araw ng Aṣṭakā, ito’y dapat tuparin nang isang buong araw at gabi; at gayundin sa mga gabing pangwakas ng mga panahon, tuparin sa mismong mga gabing iyon.

Verse 74

मार्गशीर्षे तथा पौषे माघमासे तथैव च / तिस्त्रो ऽष्टकाः समाख्याता कृष्णपक्षेतु सूरिभिः

Sa mga buwang Mārgaśīrṣa, Pauṣa, at Māgha rin, ipinahayag ng mga pantas na may tatlong pagtalima ng Aṣṭakā—at bawat isa’y isinasagawa sa madilim na kalahati ng buwan (kṛṣṇa-pakṣa).

Verse 75

श्लेष्मातकस्य छायायां शाल्मलेर्मधुकस्य च / कदाचिदपि नाध्येयं कोविदारकपित्थयोः

Huwag bigkasin o pag-aralan ang Veda habang nakaupo sa lilim ng punong śleṣmātaka, śālmali, o madhūka; at huwag ding magsagawa ng pag-aaral ng Veda sa ilalim ng kovidāra o kapittha.

Verse 76

समानविद्ये च मृते तथा सब्रह्मचारिणि / आचार्ये संस्थिते वापि त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम्

Kapag namatay ang kasamang nag-aral ng iisang banal na disiplina, o ang kapwa brahmacārin, o maging ang sariling ācārya (guro), itinatakda ang tatlong gabing pagdalisay (kṣapaṇa).

Verse 77

छिद्राण्येतानि विप्राणांये ऽनध्यायः प्रकीर्तिताः / हिंसन्ति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान् विवर्जयेत्

Ito ang mga “siwang” o marurupok na sandali ng mga Brahmin—ang mga panahong itinakdang anadhyāya (bawal ang pag-aaral ng Veda). Sa mga panahong iyon, ang mga rākṣasa ay nananakit; kaya dapat itong iwasan nang mahigpit.

Verse 78

नैत्यके नास्त्यनध्यायः संध्योपासन एव च / उपाकर्मणि कर्मान्ते होममन्त्रेषु चैव हि

Sa mga pang-araw-araw na tungkuling dapat gawin (nitya), walang anadhyāya; gayundin sa pagsamba ng Sandhyā. Gayon din sa seremonyang Upākarman, sa pagtatapos ng isang gawain, at sa mga mantra ng homa, pinananatili ang pagbigkas.

Verse 79

एकामृचमथैकं वा यजुः सामाथवा पुनः / अष्टकाद्यास्वधीयीत मारुते चातिवायति

Kapag napakalakas ng hangin, pag-aralan lamang ang isang taludtod ng Ṛg—o isang pormulang Yajus, o isang Sāman. Gayundin sa mga araw ng Aṣṭakā at iba pang natatanging araw, dapat limitahan sa pinakamaliit ang pagbigkas.

Verse 80

अनध्यायस्तु नाङ्गेषु नेतिहासपुराणयोः / न धर्मशास्त्रेष्वन्येषु पर्वण्येतानि वर्जयेत्

Ang paghihigpit na tinatawag na anadhyāya (pansamantalang pagtigil sa pag-aaral) ay hindi nalalapat sa mga Vedāṅga, ni sa mga Itihāsa at Purāṇa, ni sa iba pang Dharma-śāstra; kahit sa mga banal na araw ng parvan, hindi dapat umiwas sa mga ito.

Verse 81

एष धर्मः समासेन कीर्तितो ब्रह्मचारिणाम् / ब्रह्मणाभिहितः पूर्वमृषीणां भावितात्मनाम्

Kaya nga, sa maikling sabi, ipinahayag ang dharma ng mga brahmacārin (mga mag-aaral na namumuhay sa kalinisan at pagpipigil)—na noon pa’y itinuro ni Brahmā sa mga ṛṣi na dalisay at sinanay ang sarili.

Verse 82

यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नमनधीत्य श्रुतिं द्विजः / स संमूढो न संभाष्यो वेदबाह्यो द्विजातिभिः

Ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) na hindi muna nag-aral ng Śruti (Veda) at sa iba pang gawain nagbubuhos ng pagsisikap ay lubhang naliligaw; hindi siya dapat kausapin ng mga dvija, sapagkat siya’y nasa labas ng Veda.

Verse 83

न वेदपाठमात्रेण संतुष्टो वै भवेद् द्विजः / पाठमात्रावसन्नस्तु पङ्के गौरिव सीदति

Ang dvija ay hindi dapat masiyahan sa pagbigkas lamang ng Veda; ang nalulubog sa “pagbigkas lamang” (na walang pagsasabuhay ng disiplina) ay lulubog na parang baka sa putik.

Verse 84

यो ऽधीत्य विधिवद् वेदं वेदार्थं न विचारयेत् / ससान्वयः शूद्रकल्पः पात्रतां न प्रपद्यते

Ang sinumang nag-aral ng Veda ayon sa itinakdang paraan ngunit hindi nagsisiyasat at nagbubulay sa kahulugan nito—siya, kahit may angkan, ay nagiging gaya ng taong di karapat-dapat sa pribilehiyong Vedic, at hindi nakakamit ang pagiging-dapat (pātratā) upang tunay na tumanggap at magbunga nito.

Verse 85

यदि त्वात्यन्तिकं वासं कर्तुमिच्छति वै गुरौ / युक्तः परिचरेदेनमाशरीरविमोक्षणात्

Kung tunay na nagnanais na manahan nang palagian kasama ng Guru, dapat siyang maging disiplin at matatag, at maglingkod sa Kanya nang tuluy-tuloy—hanggang sa pagpanaw at pag-iwan sa katawan.

Verse 86

गत्वा वनं वा विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम् / अधीयीत सदा नित्यं ब्रह्मनिष्ठः समाहितः

Kahit pumaroon sa gubat, dapat siyang magsagawa ayon sa tuntunin ng paghahandog sa Jātavedas (Agni); at laging payapa at nakapokus, nakatatag sa Brahman, dapat siyang patuloy na magsagawa ng banal na pag-aaral at pagbigkas.

Verse 87

सावित्रीं शतरुद्रीयं वेदान्तांश्च विशेषतः / अभ्यसेत् सततं युक्ते भस्मस्नानपरायणः

Ang disiplinadong deboto—na nakatuon sa paliligo gamit ang banal na abo (bhasma)—ay dapat laging magsanay ng Sāvitrī (Gāyatrī), ng Śatarudrīya, at lalo na ng mga aral ng Vedānta.

Verse 88

एतद् विधानं परमं पुराणं वेदागमे सम्यगिहेरितं वः / पुरा महर्षिप्रवराभिपृष्टः स्वायंभुवो यन्मनुराह देवः

Ito ang kataas-taasang tuntuning Purāṇiko, ganap na kaayon ng Veda at Āgama, na wastong ipinahayag sa inyo rito. Noong unang panahon, nang tanungin ng pinakadakilang mga ṛṣi, itinuro ng banal na Svāyambhuva Manu ang mismong aral na ito.

Verse 89

एवमीश्वरसमर्पितान्तरो यो ऽनुतिष्ठति विधिं विधानवित् / मोहजालमपहाय सो ऽमृतो याति तत् पदमनामयं शिवम्

Kaya nito, ang taong inihahandog ang kalooban sa Īśvara at—batid ang wastong tuntunin—tumutupad sa itinakdang disiplina: pagkalaglag ng lambat ng pagkalito, siya’y nagiging walang-kamatayan at nakakamit ang dalisay, walang-lungkot, mapalad na kalagayan—Śiva.