Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 10

Ācamana-vidhi, Śauca, and Conduct Rules for Study, Eating, and Bodily Functions

Devanagari script

सोपानत्को जलस्थो वा नोष्णीषी वाचमेद् बुधः / न चैव वर्षधाराभिर्न तिष्ठन् नोद्धृतोदकैः

Transliteration

sopānatko jalastho vā noṣṇīṣī vācamed budhaḥ / na caiva varṣadhārābhirna tiṣṭhan noddhṛtodakaiḥ

Translation

Ang marunong ay hindi dapat bumigkas ng banal na pananalita habang nakasuot ng panyapak, o nakatayo sa tubig, o may takip ang ulo. Hindi rin siya dapat magsalita habang bumubuhos ang ulan, o habang nakatayo sa pook na bagong hango ang tubig at hinahawakan pa.

Word by Word

• सोपानत्कः: one on/at the steps (stair/ladder)
• सोपानत्कः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सोपानत्क (प्रातिपदिक) < सोपान + त्क (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तद्धितान्त (त्क) — ‘सोपान-सम्बद्धः/सोपान-स्थितः’

• जलस्थः: one standing in water
• जलस्थः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: जलस्थ (प्रातिपदिक) < जल + स्थ
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः ‘जले स्थितः’

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (particle of alternative)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negative particle)

• उष्णीषी: wearing a turban/head-cover
• उष्णीषी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: उष्णीषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उष्णीष-धारी (one wearing a turban/head-cover)

• वाचम्: speech/words
• वाचम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• एत्: should utter/should proceed (to speak)
• एत्: Kriya (क्रिया/verb)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √इ ‘to go’—आदेशार्थे ‘उच्चरेत्/प्रवर्तेत्’ (contextual)

• बुधः: a wise man
• बुधः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• वर्षधाराभिः: by streams of rain
• वर्षधाराभिः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वर्षधारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘वर्षस्य धाराः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• तिष्ठन्: standing
• तिष्ठन्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √स्था

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• उद्धृतोदकैः: with drawn-up water (water fetched)
• उद्धृतोदकैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: उद्धृतोदक (प्रातिपदिक) < उद्धृत + उदक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय ‘उद्धृतम् उदकम्’ (water drawn up)

Speaker

Vyasa (narrative instruction to sages on dharma/ācāra)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Veda
• Dharma
• Ācāra

More Details (3 sections)