Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे विशो ऽध्यायः रोमहर्षण उवाच ऐलः पुरूरवाश्चाथ राजा राज्यमपालयत् / तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रसमतेजसः

Kaya, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa kalipunang may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, sa ika-dalawampu’t isang kabanata, sinabi ni Romaharṣaṇa: “Si Aila Purūravas noon ay namuno at nag-ingat sa kaharian. Tunay, mayroon siyang anim na anak na lalaki, na ang ningning ay kapantay ni Indra.”

Verse 2

आयुर्मायुरमावायुर्विश्वायुश्चैव वीर्यवान् / शतायुश्च श्रुतायुश्च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः

Sina Āyu, Māyu, Amāvāyu, at Viśvāyu—ang matapang—gayundin sina Śatāyu, Śrutāyu, at Divya: sila nga ang mga anak ni Urvaśī.

Verse 3

आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन् महौजसः / स्वर्भानुतनयायां वै प्रभायामिति नः श्रुतम्

Narinig namin na si Āyuṣa ay may limang anak na lalaking bayani, pawang may dakilang lakas, na isinilang kay Prabhā, anak na babae ni Svarbhānu.

Verse 4

नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः / नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः

Sa kanila, si Nahusha ang una—nakaaalam ng dharma at bantog sa buong daigdig. At ang mga tagapagmana ni Nahusha ay anim, bawat isa’y may ningning na maihahambing kay Indra.

Verse 5

उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महाबलाः / यतिर्ययातिः संयातिरायातिः पञ्चको ऽश्वकः

Mula kay Virajā, anak na babae ng mga Pitṛ, isinilang ang mga anak na lalaking makapangyarihan—sina Yati, Yayāti, Saṁyāti, Āyāti, at Pañcaka (na tinatawag ding Aśvaka).

Verse 6

तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः / देवयानीमुखनसः सुतां भार्यामवाप सः / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

Sa limang iyon, si Yayāti—makapangyarihan sa lakas at tapang—ay kinuha bilang asawa si Devayānī, anak ni Śukra (Uśanas); at kinuha rin niya si Śarmiṣṭhā, ang dalagang Asura, anak ni Vṛṣaparvan.

Verse 7

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा चाप्यजीजनत्

Isinilang ni Devayānī sina Yadu at Turvasu; at si Śarmiṣṭhā naman ay nagsilang din kina Druhyu, Anu, at Pūru.

Verse 8

सो ऽभ्यषिञ्चदतिक्रम्य ज्येष्ठं यदुमनिन्दितम् / पुरुमेव कनीयासं पितुर्वचनपालकम्

Isinagawa ng hari ang banal na paghirang sa trono, nilampasan ang walang-dungis na panganay na si Yadu, at pinahiran lamang si Puru—ang bunsong anak—sapagkat siya ang tapat na tagapag-ingat ng utos ng kanyang ama.

Verse 9

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत् / दक्षिणापरयो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् / प्रतीच्यामुत्तारायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्

Sa timog-silangang dako, itinalaga ng hari ang anak niyang si Turvasu. Sa timog-kanlurang lupain, iniatas niya si Yadu, ang panganay. At sa kanluran at hilagang mga panig, maayos din niyang ipinagkaloob kay Druhyu ang pamamahala.

Verse 10

तैरियं पृथिवी सर्वा धर्मतः परिपालिता / राजापि दारसहितो नवं प्राप महायशाः

Dahil sa kanila, ang buong daigdig ay napangalagaan ayon sa dharma; at ang maringal na hari, kasama ang kanyang reyna, ay umabot sa isang bagong kalagayan ng kasaganaan at dangal.

Verse 11

यदोरप्यभवन् पुत्राः पञ्च देवसुतोपमाः / सहस्त्रजित् तथाज्येष्ठः क्रोषटुर्नालो ऽजितोरघुः

Kay Yadu rin ay isinilang ang limang anak na tila mga anak ng mga deva: si Sahastrajit; at ang panganay na si Kroṣaṭu; si Nāla; si Ajita; at si Raghu.

Verse 12

सहस्त्रजित्सुतस्तद्वच्छतजिन्नाम पार्थिवः / सुताः शतजितो ऽप्यासंस्त्रयः परमधार्मिकाः

Si Sahastrajit ay nagkaroon din ng isang anak na hari na nagngangalang Śatajīt. At si Śatajīt naman ay nagkaroon ng tatlong anak, pawang lubhang matatag sa dharma.

Verse 13

हैहयश्च हयश्चैव राजा वेणुहयः परः / हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः

May mga haring Haihaya at Haya, at naroon din ang dakilang pinunong si Veṇuhaya. Mula kay Haihaya ay isinilang ang isang anak na bantog sa pangalang Dharma.

Verse 14

तस्य पुत्रो ऽभवद् विप्रा धर्मनेत्रः प्रतापवान् / धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतो ऽभवत्

O mga Brahmin, ang kanyang anak ay si Dharmanetra, makapangyarihan at marangal. Mula kay Dharmanetra ay isinilang si Kīrti; at ang anak ni Kīrti naman ay si Saṃjita.

Verse 15

महिष्मान् संजितस्याभूद् भद्रश्रेण्यस्तदन्वयः / भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः

Mula kay Saṃjita ay isinilang si Mahiṣmān; sa kanyang angkan ay lumitaw si Bhadrashreṇya. At ang tagapagmana ni Bhadrashreṇya ay ang haring nagngangalang Durdama.

Verse 16

दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम वीर्यवान् / धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः

Si Durdama ay may anak na marunong at matapang na nagngangalang Dhanaka. At si Dhanaka naman ay may apat na tagapagmana, bantog at kinikilala ng mga tao.

Verse 17

कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च / कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्योर्ऽजुनो ऽभवत्

Sila ay sina Kṛtavīrya, Kṛtāgni, at gayundin si Kṛtavarmā; at si Kṛtaujā ang ikaapat. Mula kay Kārtavīrya ay isinilang si Arjuna, ang Kartavīrya Arjuna.

Verse 18

सहस्त्रबाहुर्द्युतिमान् धनुर्वेदविदां वरः / तस्य रामो ऽभवन्मृत्युर्जामदग्न्यो जनार्दनः

Si Sahasrabāhu ay maningning at pangunahing dalubhasa sa Dhanurveda, ang agham ng pana; subalit para sa kanya, si Rāma—Jāmadagnya Janārdana—ang naging mismong Kamatayan.

Verse 19

तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः / कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः

May daan-daang anak na lalaki siya; at sa kanila ay may limang dakilang mandirigmang karwahe—dalubhasa sa sandata, makapangyarihan at matapang, may pusong maka-dharma, at karapat-dapat sambahin nang may paggalang.

Verse 20

शूरश्च शूरसेनश्च धृष्णः कृष्णस्तथैव च / जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः

May mga haring nagngangalang Śūra at Śūrasena, gayundin si Dhṛṣṇa at si Kṛṣṇa; at si Jayadhvaja rin—makapangyarihan sa lakas—isang pinunong deboto ni Nārāyaṇa.

Verse 21

शूरसेनादयः सर्वे चत्वारः प्रथितौजसः / रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्

Ang apat—mula kay Śūrasena—ay bantog sa kanilang lakas; sila’y mga dakilang kaluluwa, deboto ni Rudra, at palaging sumasamba kay Śaṅkara (Śiva).

Verse 22

जयध्वजस्तु मतिमान् देवं नारायणं हरिम् / जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः

Ngunit si Jayadhvaja, marunong sa paghatol at tapat sa dharma, ay lumapit upang manangan sa banal na Hari—Nārāyaṇa, Viṣṇu—at itinuring Siya lamang bilang piniling Diyos.

Verse 23

तमूचुरितरे पुत्रा नायं धर्मस्तवानघ / ईश्वराराधनरतः पितास्माकमभूदिति

Pagkaraan, sinabi ng iba pang mga anak: “O walang kasalanan, hindi ito ang iyong dharma; sapagkat ang aming ama ay tapat na nakatuon sa pagsamba kay Īśvara, ang Panginoon.”

Verse 24

तानब्रवीन्महातेजा एष धर्मः परो मम / विष्णोरंशेन संभूता राजानो यन्महीतले

Sinabi ng lubhang maningning sa kanila: “Ito ang Aking pinakamataas na Dharma—na ang mga hari sa ibabaw ng lupa ay isinilang mula sa isang bahagi ni Viṣṇu.”

Verse 25

राज्यं पालयतावश्यं भगवान् पुरुषोत्तमः / पूजनीयो यतो विष्णुः पालको जगतो हरिः

Para sa namamahala ng kaharian, ang Mapalad na Puruṣottama ay dapat itanghal bilang Panginoong gumagabay. Si Viṣṇu ay dapat sambahin, sapagkat si Hari ang tagapangalaga ng sanlibutan.

Verse 26

सात्त्विकी राजसी चैव तामसी च स्वयंभुवः / तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ताः सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः

Si Svayaṃbhu, ang Panginoong Sariling-Silang, ay sinasabing may tatlong anyo—sāttvika, rājasika, at tāmasika—na ipinahayag bilang mga sanhi ng paglikha, pagpapanatili, at pagkalusaw.

Verse 27

सत्त्वात्मा भगवान् विष्णुः संस्थापयति सर्वदा / सृजेद् ब्रह्मा रजोमूर्तिः संहरेत् तामसो हरः

Si Bhagavān Viṣṇu, na may kalikasang sattva, ay laging nagtataguyod at nagpapatatag sa sansinukob. Si Brahmā, na anyong rajas, ang lumilikha; at si Hara (Śiva), na anyong tamas, ang nagwawakas at nagbabalik sa pagkalusaw.

Verse 28

तस्मान्महीपतीनां तु राज्यं पालयतामयम् / आराध्यो भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः

Kaya nga, para sa mga haring nag-iingat at nagtatanggol sa kanilang kaharian, ito ang nararapat na landas: sambahin ang Mapalad na Panginoong Vishnu—si Keshava, ang pumatay kay Keshi—bilang pinakamataas na layon ng debosyon.

Verse 29

निशम्य तस्य वचनं भ्रातरो ऽन्ये मनस्विनः / प्रोचुः संहारकृद् रुद्रः पूजनीयो मुमुक्षुभिः

Nang marinig ang kanyang mga salita, sumagot ang iba pang mararangal na kapatid: “Si Rudra, ang tagapagganap ng paglalansag, ang dapat sambahin ng mga naghahangad ng paglaya.”

Verse 30

अयं हि भगवान् रुद्रः सर्वं जगदिदं शिवः / तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते संहरेत् प्रभुः

Sapagkat tunay, ang Bhagavān Rudra na ito—si Shiva mismo—ang kabuuan ng sansinukob. Sa pag-angkla sa guṇa ng tamas, sa dulo ng isang kalpa, winawakas at ibinabalik ng Panginoon ang kosmos.

Verse 31

या सा घोरतरा मूर्तिरस्य तेजामयी परा / संहरेद् विद्यया सर्वं संसारं शूलभृत् तया

Ang Kanyang pinakadakila, pinakamaningning at pinakanakagigimbal na Anyo—binubuo ng dalisay na ningning—sa pamamagitan ng banal na kaalaman (vidyā), winawakas ng Tagapagdala ng Trisula ang buong ikot ng saṃsāra.

Verse 32

ततस्तानब्रवीद् राजा विचिन्त्यासौ जयध्वजः / सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वात्मा भगवान् हरिः

Pagkaraan, ang Haring Jayadhvaja, matapos magnilay, ay nagsabi sa kanila: “Ang nilalang ay napapalaya sa pamamagitan ng sattva; sapagkat si Bhagavān Hari ay may likas na sattva.”

Verse 33

तमूचुर्भ्रातरो रुद्रः सेवितः सात्त्विकैर्जनैः / मोचयेत् सत्त्वसंयुक्तः पूजयेशं ततो हरम्

Pagkaraan, sinabi ng magkakapatid: “Si Rudra ay sinasamba ng mga taong sattvika. Kapag kaisa ng sattva, siya’y nagkakaloob ng paglaya; kaya dapat sambahin si Īśa (Śiva) at pagkatapos ay si Hari (Viṣṇu).”

Verse 34

अथाब्रवीद् राजपुत्रः प्रहसन् वै जयध्वजः / स्वधर्मो मुक्तये पन्था नान्यो मुनिभिरष्यते

Pagkatapos, ang prinsipe na si Jayadhvaja, na nakangiti, ay nagsalita: “Ang svadharma—ang sariling itinakdang tungkulin—ang landas tungo sa paglaya; wala nang ibang daan na pinahihintulutan ng mga pantas.”

Verse 35

तथा च वैष्णवी शक्तिर्नृपाणां देवता सदा / आराधनं परो धर्मो पुरारेरमितौजसः

Kaya nga, ang banal na kapangyarihang Vaiṣṇavī ay laging tagapangalagang diyos ng mga hari; at ang pinakamataas na dharma ay ang taimtim na pagsamba sa Panginoong may di-masukat na lakas—ang manlulupig sa Tripura.

Verse 36

तमब्रवीद् राजपुत्रः कृष्णो मतिमतां वरः / यदर्जुनो ऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति

Pagkatapos, sinabi ng prinsipe Kṛṣṇa, ang pinakadakila sa mga marurunong: “Sapagkat si Arjuna—ang aming ninuno—ay tumupad sa kanyang svadharma.”

Verse 37

एवं विवादे वितते शूरसेनो ऽब्रवीद् वचः / प्रमाणमृषयो ह्यत्र ब्रूयुस्ते यत् तथैव तत्

Kaya, nang tumindi ang pagtatalo, nagsalita si Śūrasena: “Dito, ang mga ṛṣi ang pamantayan ng kapangyarihang nagpapatunay; anumang ipahayag nilang totoo—iyon lamang ang tunay.”

Verse 38

ततस्ते राजशार्दूलाः पप्रच्छुर्ब्रह्मवादिनः / गत्वा सर्वे सुसंरब्धाः सप्तर्षोणां तदाश्रमम्

Pagkaraan, ang mga haring tulad ng tigre, na nag-aalab sa matibay na pasiya, ay nagtungo nang magkakasama sa ashram ng Pitong Rishi; at doon nila tinanong ang mga brahma-vādin, ang mga tagapagsalaysay ng banal na katotohanan.

Verse 39

तानब्रुवंस्ते मुनयो वसिष्ठाद्या यथार्थतः / या यस्याभिमता पुंसः सा हि तस्यैव देवता

Pagkatapos, ang mga muni—si Vasiṣṭha at ang iba pa—ay nagsalita nang tapat: “Anumang diyos ang minamahal at pinipili ng tao bilang pinakamahalaga, yaon nga ang nagiging kanyang sariling iṣṭa-devatā, ang piniling kabanalan.”

Verse 40

किन्तु कार्यविशेषेण पूजिताश्चेष्टदा नृणाम् / विशेषात् सर्वदा नायं नियमो ह्यन्यथा नृपाः

Ngunit kapag may tiyak na layuning dapat matupad, ang mga diyos ay sinasamba ayon sa pangangailangan at pagsisikap ng tao. Kaya ang tuntuning ito ay hindi ganap sa lahat ng panahon; sa mga natatanging pagkakataon, nag-iiba ito, O mga hari.

Verse 41

नृपाणां दैवतं विष्णुस्तथैव च पुरन्दरः / विप्राणामग्निरादित्यो ब्रह्मा चैव पिनाकधृक्

Para sa mga hari, ang banal na tagapangalaga ay si Viṣṇu, at gayundin si Purandara (Indra). Para sa mga brāhmaṇa, ang dapat igalang ay si Agni, si Āditya (Araw), si Brahmā, at ang may hawak ng busog na Pināka (Śiva).

Verse 42

देवानां दैवतं विष्णुर्दानवानां त्रिशूलभृत् / गन्धर्वाणां तथा सोमो यक्षाणामपि कथ्यते

Para sa mga Deva, ang namumunong kabanalan ay si Viṣṇu; para sa mga Dānava, ang may hawak ng trishula (Śiva). Para sa mga Gandharva, si Soma; at para sa mga Yakṣa rin, sinasabing may itinalagang namumunong diyos.

Verse 43

विद्याधराणां वाग्देवी साध्यानां भगवान्रविः / रक्षसां शङ्करो रुद्रः किंनराणां च पार्वती

Para sa mga Vidyādhara, ang namumunong diyosa ay si Vāgdevī, ang Diyosa ng Pananalita; para sa mga Sādhya, ang pinagpala at banal na Araw, si Ravi. Para sa mga Rākṣasa, si Śaṅkara—Rudra; at para sa mga Kiṁnara, si Pārvatī.

Verse 44

ऋषीणां दैवतं ब्रह्मा महादेवश्च शूलभृत् / मनूनां स्यादुमा देवी तथा विष्णुः सभास्करः

Para sa mga Ṛṣi, ang namumunong diyos ay si Brahmā, at gayundin si Mahādeva, ang may hawak ng trisula. Para sa mga Manu, ang namumunong diyosa ay si Umā; at gayon din, ang namumunong Panginoon ay si Viṣṇu kasama si Bhāskara (ang Araw).

Verse 45

गृहस्थानां च सर्वे स्युर्ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणाम् / वैखानसानामर्कः स्याद् यतीनां च महेश्वरः

Para sa mga gṛhastha (maybahay), ang lahat ng mga diyos ay itinuturing na naroroon. Para sa mga brahmacārin, si Brahmā nga ang namumunong diyos. Para sa mga Vaikhānasa na mga ascetic, ang Araw (Arka) ang sinasabing namumuno; at para sa mga yatin, ang mga tumalikod sa daigdig, si Maheśvara (Śiva) ang Panginoon.

Verse 46

भूतानां भगवान् रुद्रः कूष्माण्डानां विनायकः / सर्वेषां भगवान् ब्रह्मा देवदेवः प्रजापतिः

Sa lahat ng nilalang, ang Mapalad na Panginoon ay si Rudra; sa mga Kūṣmāṇḍa, si Vināyaka ang namumuno. Para sa lahat ng umiiral, ang Mapalad na Panginoon ay si Brahmā—Diyos ng mga diyos, si Prajāpati, Panginoon ng paglikha at lahi.

Verse 47

इत्येवं भगवान् ब्रह्मा स्वयं देवो ऽभ्यभाषत / तस्माज्जयध्वजो नूनं विष्ण्वाराधनमर्हति

Sa ganitong paraan nagsalita ang Mapalad na Panginoong Brahmā—na siya ring isang diyos—at nagpahayag: “Kaya nga, si Jayadhvaja ay tunay na karapat-dapat sa pagsamba kay Viṣṇu.”

Verse 48

तान् प्रणम्याथ ते जग्मुः पुरीं परमशोभनाम् / पालयाञ्चक्रिरे पृथ्वीं जित्वा सर्वरिपून् रणे

Pagkaraang magpatirapa at magbigay-galang sa kanila, sila’y tumungo sa kanilang lungsod na lubhang maringal; at matapos daigin ang lahat ng kaaway sa digmaan, pinamahalaan nila ang daigdig.

Verse 49

ततः कदाचिद् विप्रेन्द्रा विदेहो नाम दानवः / भीषणः सर्वसत्त्वानां पुरीं तेषां समाययौ

Pagkaraan, sa isang pagkakataon, O pinakadakila sa mga Brahmin, dumating sa kanilang lungsod ang isang Dānava na nagngangalang Videha—nakapangingilabot sa lahat ng nilalang.

Verse 50

दंष्ट्राकरालो दीप्तात्मा युगान्तदहनोपमः / शूलमादाय सूर्याभं नादयन् वै दिशो दश

Kakila-kilabot ang nakausling pangil, nagliliwanag ang diwa na tila apoy sa wakas ng panahon; sinunggaban niya ang trisula na naglalagablab na parang araw at, sa pag-ungal, pinaugong ang sampung dako.

Verse 51

तन्नादश्रवणान्मर्त्यास्तत्र ये निवसन्ति ते / तत्यजुर्जोवितं त्वन्ये दुद्रुवुर्भयविह्वलाः

Sa pagkarinig ng nakapanghihilakbot na ugong na iyon, ang mga taong naninirahan doon—ang ilan ay nalagutan ng hininga, at ang iba nama’y nagtatakbuhan sa matinding sindak.

Verse 52

ततः सर्वे सुसंयत्ताः कार्तवीर्यात्मजास्तदा / युयुधुर्दानवं शक्तिगिरिकूटासिमुद्गरैः

Pagkaraan, ang lahat ng anak ni Kārtavīrya, ganap na armado at handa, ay nakipagdigma sa Dānava na iyon, humahampas gamit ang sibat, mga tuktok ng bundok bilang sandata, mga espada, at mga pamalo.

Verse 53

तान् सर्वान् दानवो विप्राः शूलेन प्रहसन्निव / वारयामास घोरात्मा कल्पान्ते भैरवो यथा

O mga Brahmin, ang Dānava na yaon—may kakila-kilabot na loob—ay pumigil sa kanilang lahat sa pamamagitan ng trident, na wari’y tumatawa, gaya ni Bhairava sa wakas ng isang kalpa.

Verse 54

शूरसेनादयः पञ्च राजानस्तु महाबलाः / युद्धाय कृतसंरम्भा विदेहं त्वभिदुद्रुवुः

Limang makapangyarihang hari—nangunguna ang mga Śūrasena—na nag-alab ang loob para sa digmaan, ay sumugod nang tuwid patungo sa lupain ng Videha.

Verse 55

शूरो ऽस्त्रं प्राहिणोद् रौद्रं शूरसेनस्तु वारुणम् / प्राजापत्यं तथा कृष्णो वायव्यं धृष्ण एव च

Inilunsad ni Śūra ang Rudrāstra; si Śūrasena naman ang Varuṇāstra. Gayundin, inilabas ni Kṛṣṇa ang Prajāpatiyāstra, at pinakawalan ni Dhṛṣṇa ang Vāyavyāstra.

Verse 56

जयध्वजश्च कौबेरमैन्द्रमाग्नेयमेव च / भञ्जयामास शूलेन तान्यस्त्राणि स दानवः

Pagkaraan, si Jayadhvaja—ang Dānava—ay dinurog sa kanyang trident ang Kauberāstra, ang Indrāstra, at ang Agneyāstra, winasak ang mga sandatang iyon.

Verse 57

ततः कृष्णो महावीर्यो गदामादाय भीषणाम् / स्पृष्ट्वा मन्त्रेण तरसा चिक्षेप न ननाद च

Pagkatapos, si Kṛṣṇa na dakilang bayani ay kinuha ang nakapanghihilakbot na pamalo; matapos itong hipuin sa pamamagitan ng mantra, inihagis niya ito nang ubod-bilis—ngunit hindi siya umungal.

Verse 58

संप्राप्य सा गादास्योरो विदेहस्य शिलोपमम् / न दानवं चालयितुं शशाकान्तकसंनिभम्

Ang pamalong iyon, nang tumama sa dibdib ng Daitya ng Videha—tigas na parang bato—ay hindi man lamang nakayanang yumanig sa demonyo, na ang katatagan ay matalim at di sumusuko, gaya ng tinik na tumutusok.

Verse 59

दुद्रुवुस्ते भयग्रस्ता दृष्ट्वा तस्यातिपौरुषम् / जयध्वजस्तु मतिमान् सस्मार जगतः पतिम्

Nang makita ang pambihirang kagitingan niya, sila’y nanginig sa takot at tumakas; ngunit si Jayadhvaja, ang marunong at matatag ang isip, ay nagunita ang Panginoon ng mga daigdig.

Verse 60

विष्णुं ग्रसिष्णुं लोकादिमप्रमेयमनामयम् / त्रातारं पुरुषं पूर्वं श्रीपतिं पीतवाससम्

Ako’y sumasaklolo kay Viṣṇu—ang Panginoong lumalamon sa lahat—ang sinaunang pinagmulan ng mga daigdig, di masukat at walang pighati; ang Tagapagtanggol, ang Unang Purusha, kabiyak ni Śrī, na nakadamit ng dilaw.

Verse 61

ततः प्रादुरभूच्चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् / आदेशाद् वासुदेवस्य भक्तानुग्रहकारणात्

Pagkaraan, nagpakita ang cakra, nagniningning na parang sampung libong araw—sumibol sa utos ni Vāsudeva, upang ipagkaloob ang biyaya sa Kanyang mga deboto.

Verse 62

जग्राह जगतां योनिं स्मृत्वा नारायणं नृपः / प्राहिणोद् वै विदेहाय दानवेभ्यो यथा हरिः

Sa pag-alaala kay Nārāyaṇa—sinapupunan at pinagmulan ng mga daigdig—kinuha ng hari ang kanyang pananagutan at tunay na nagpadala ng utos patungong Videha laban sa mga Dānava, gaya ng ginagawa ni Hari.

Verse 63

संप्राप्य तस्य घोरस्य स्कन्धदेशं सुदर्शनम् / पृथिव्यां पातयामास शिरो ऽद्रिशिखराकृति

Nang marating ang bahagi ng balikat ng kakila-kilabot na kaaway, ang maningning na hampas ay nagbagsak ng kanyang ulo—hugis tuktok ng bundok—sa ibabaw ng lupa.

Verse 64

तस्मिन् हते देवरिपौ शीराद्या भ्रातरो नृपाः / समाययुः पुरीं रम्यां भ्रातरं चाप्यपूजयन्

Nang mapatay ang kaaway ng mga diyos, ang magkakapatid na hari—si Śīra at ang iba pa—ay nagsama-sama sa marikit na lungsod at marapat na pinarangalan din ang kanilang kapatid.

Verse 65

श्रुत्वाजगाम भगवान् जयध्वजपराक्रमम् / कार्तवीर्यसुतं द्रष्टुं विश्वामित्रो महामुनिः

Nang marinig ang kagitingan ni Jayadhvaja, ang dakilang muni na si Viśvāmitra ay umalis, nagnanais na makita ang anak ni Kārtavīrya.

Verse 66

तमागतमथो दृष्ट्वा राजा संभ्रान्तमानसः / समावेश्यासने रम्ये पूजयामास भावतः

Nang makita niyang dumating ang pantas, ang hari—punô ng paggalang ang isip—ay pinaupo siya sa maringal na upuan at pinarangalan siya nang taos-pusong debosyon.

Verse 67

उवाच भगवान् घोरः प्रसादाद् भवतो ऽसुरः / निपातितो मया संख्ये विदेहो दानवेश्वरः

Wika ng Mapalad na si Ghora: “Sa iyong mapagpalang biyaya, O Panginoon, aking naibagsak sa labanan ang asura na si Videha, ang hari ng mga Dānava.”

Verse 68

त्वद्वाक्याच्छिन्नसंदेहो विष्णुं सत्यपराक्रमम् / प्रपन्नः शरणं तेन प्रसादो मे कृतः शुभः

Sa pamamagitan ng iyong mga salita, naputol ang aking mga pag-aalinlangan. Ako’y sumilong kay Viṣṇu, na ang tapang ay tunay at di nagkakamali; dahil sa pagsuko at paglapit na iyon, ipinagkaloob sa akin ang mapalad na biyaya.

Verse 69

यक्ष्यामि परमेशानं विष्णुं पद्मदलेक्षणम् / कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः

Nais kong sambahin ang Kataas-taasang Panginoon—si Viṣṇu, na ang mga mata’y gaya ng talulot ng lotus. Sa anong paraan, at ayon sa aling ritwal, dapat sambahin nang ganap si Hari, ang Panginoon?

Verse 70

को ऽयं नारायणो देवः किंप्रभावश्च सुव्रत / सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

“Sino ang Panginoong Nārāyaṇa na ito? Ano ang Kanyang kapangyarihan at kadakilaan, O ikaw na may marangal na panata? Ipaunawa mo sa akin ang lahat nang malinaw, sapagkat sumiklab sa akin ang malaking pag-uusisa.”

Verse 71

विश्वामित्र उवाच यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वमिदं जगत् / स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते

Sinabi ni Viśvāmitra: Mula sa Kanya nagmumula ang pag-usbong at pagkilos ng lahat ng nilalang, at sa Kanya nananahan ang buong sansinukob—Siya si Viṣṇu, ang Sarili sa loob ng lahat. Sa pagkanlong sa Kanya, ang tao’y napapalaya.

Verse 72

स्ववर्णाश्रमधर्मेण पूज्यो ऽयं पुरुषोत्तमः / अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा

Ang Puruṣottama na ito ay dapat sambahin ayon sa sariling dharma ng varṇa at āśrama. Siya’y tunay na nalulugod lamang sa isip na hindi dinadaganan ng pagnanasa—hindi sa ibang paraan.

Verse 73

एतावदुक्त्वा भगवान विश्वामित्रो महामुनिः / शूराद्यैः पूजितो विप्रा जगामाथ स्वमालयम्

Pagkasabi ng gayon, ang kagalang-galang na dakilang muni na si Viśvāmitra—pinarangalan at sinamba nina Śūra at ng iba pa, O mga brāhmaṇa—ay umalis at nagtungo sa sarili niyang tahanan.

Verse 74

अथ शूरादयो देवमयजन्त महेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम्

Pagkatapos, sina Śūra at ang iba pa ay sumamba kay Maheśvara, ang Dakilang Panginoon—si Rudra na di-nasisira—sa pamamagitan ng yajña; at ginawa nila ito nang walang pagnanasa sa sariling pakinabang.

Verse 75

तान् वसिष्ठस्तु भगवान् याजयामास सर्ववित् / गौतमो ऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः

Pagkatapos, ang kagalang-galang na si Vasiṣṭha—ang nakaaalam ng lahat at may kabanalang maka-diyos—ang nangasiwa sa mga yajña para sa kanila; at sina Gautama, Atri, at Agastya rin—pawang lubos na nakatuon kay Rudra.

Verse 76

विश्वामित्रस्तु भगवान् जयध्वजमरिन्दमम् / याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम्

Pagkatapos, ang kagalang-galang na si Viśvāmitra ay nag-udyok kay Jayadhvaja, ang manlulupig ng mga kaaway, na magsagawa ng yajña para kay Janārdana—ang pinagmulan ng lahat ng nilalang, ang Unang Diyos.

Verse 77

तस्य यज्ञे महायोगी साक्षाद् देवः स्वयं हरिः / आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत्

Sa yajña niya, ang Dakilang Yogin—si Hari mismo, ang Diyos na hayagang nagpakita—ay lumitaw. Ang pagpapakita ng Bhagavān na iyon ay wari’y isang himala na naganap.

Verse 78

य इमं शृणुयान्नित्यं जयध्वजपराक्रमम् / सर्वपापविमुक्तात्मा विष्णुलोकं स गच्छति

Ang sinumang palagiang nakikinig sa salaysay ng kabayanihan ni Jayadhvaja ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; luminis ang sarili at makararating sa daigdig ni Viṣṇu.