Adhyaya 13
Purva BhagaAdhyaya 1364 Verses

Adhyaya 13

Svāyambhuva Lineage to Dakṣa; Pṛthu’s Devotion; Pāśupata Saṃnyāsa; Dakṣa–Satī Episode

Pagkatapos ng pagtatapos ng naunang kabanata, ipinagpapatuloy ni Sūta ang salinlahi ng paglikha ni Svāyambhuva-Manu: si Uttānapāda ay nagkaanak kay Dhruva, at ang mga sumunod na lahi ay humantong kay Haring Pṛthu (Vainya), bantog sa “pagpapagatas” sa Daigdig para sa kapakanan ng lahat ng nilalang. Ipinakikilala rin ng tagapagsalaysay ang sarili sa paraang Purāṇiko—si Hari ay nagpakita bilang Paurāṇika Sūta—kaya’t pinagtitibay na ang pagbigkas ng Purāṇa ay isang dharmikong tungkulin. Pagkaraan, lumilipat ang salaysay mula sa paghahari tungo sa pagtalikod: isang inapo ng hari (Śikhaṇḍana/Suśīla) ay tumahak sa saṃnyāsa, dumating sa banal na Himalaya (Mandākinī, Dharmapada), sumamba kay Śiva sa pamamagitan ng mga himnong mula sa Veda, at tinanggap ang dīkṣā mula sa gurong Pāśupata na si Śvetāśvatara sa saṃnyāsa-vidhi at mantrang patungo sa kalayaan (mokṣa). Bumabalik ang kuwento sa pag-aanak (Havirdhāna → Prācīnabarhiṣ → sampung Pracetas → Dakṣa) at nagtatapos sa alitan ni Dakṣa kay Rudra, sa pagsusunog-sa-sarili ni Satī, sa pag-iisang-diwa ni Pārvatī at Śiva, at sa sumpa ni Rudra—pinagdurugtong ang kosmolohiyang salinlahi at ang pagkakasundo ng mga landas (Śaiva–Vaiṣṇava) sa kabuuang sintesis ng Purāṇa. Inihahanda nito ang susunod na daloy ng kasaysayang manvantara at ang mga bunga ng debosyon, paglapastangan, at austeridad.

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु / धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्

Ganito nagwawakas, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, sa Pūrvabhāga, ang ikalabindalawang kabanata. Sabi ni Sūta: Mula kay Svāyambhuva Manu, isinilang ni Śatarūpā sina Priyavrata at Uttānapāda—kapwa nakakabatid ng dharma at may dakilang kabayanihan.

Verse 2

ततस्तूत्तानपादस्य ध्रुवो नाम सुतो ऽभवत् / भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्

Pagkaraan, kay Uttānapāda ay isinilang ang isang anak na lalaki na ang pangalan ay Dhruva. Dahil sa taimtim na bhakti kay Panginoong Nārāyaṇa, natamo niya ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 3

ध्रुवात् श्लिष्टिञ्च भव्यं च भार्या शम्भुर्व्यजायत / श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्

Mula kay Dhruva, ang kanyang asawang si Śambhu ay nagsilang kina Śliṣṭi at Bhavya. At mula kay Śliṣṭi, si Succhāyā ay nagdalang-tao ng limang anak na lalaki, pawang dalisay at walang dungis sa asal.

Verse 4

वसिष्ठवचनाद् देवी तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्

Sa utos ni Vasiṣṭha, ang Diyosa ay nagsagawa ng napakahirap na tapasya. At sa Śālagrāma, sinamba niya si Viṣṇu—ang Kataas-taasang Purusha—bilang Janārdana, at pinalugod Siya.

Verse 5

रिपुं रिपुञ्जयं विप्रं वृकलं वृषतेजसम् / नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्

Siya ang manlulupig ng kaaway; isang brahmana-ṛṣi na nagwawagi laban sa mga pulutong ng kalaban; mabangis na gaya ng lobo at nagniningning sa lakas na tulad ng toro. Ngunit sa loob ay dalisay: nakatuon kay Nārāyaṇa at matatag sa pag-iingat ng sariling dharma.

Verse 6

रिपोराधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम् / सो ऽजीजनत् पुष्करिण्यां वैरण्यां चाक्षुषं मनुम् / प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः

Mula kay Ripu, si Bṛhatī ay nagsilang kay Cākṣuṣa, na nagtataglay ng pangkalahatang kaningningan. Siya naman ay nagkaanak ng Cākṣuṣa Manu kay Puṣkariṇī—ang marangal na Vairaṇyā, anak ni Prajāpati, na isinilang mula sa dakilang si Vīraṇa.

Verse 7

मनोरजायन्त दश नड्वलायां महौजसः / कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः

Mula kay Naḍvalā ay isinilang ang sampung anak na lalaki—mga taong may dakilang ningning. At mula sa anak na babae ni Vairāja Prajāpati ay lumitaw ang mga supling na may matinding kabayanihan.

Verse 8

ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक् शुचिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

Ūru, Pūru, Śatadyumna—isang mapagpigil, tapat sa pananalita, at dalisay—Agniṣṭut, Atirātra, Sudyumna, at si Abhimanyu; sila ang binanggit sa lahing ito.

Verse 9

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडाग्नेयी महाबलान् / अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्

Mula sa hita ni Ūru, ang Agneyī—ang kabiyak na nauukol kay Agni—ay nagsilang ng anim na anak na makapangyarihan: Aṅga, Sumanas, Svāti, Kratu, Aṅgirasa, at Śiva.

Verse 10

अङ्गाद् वेनो ऽभवत् पश्चाद् बैन्यो वेनादजायत / यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः

Mula kay Aṅga ay sumunod na isinilang si Vena; at mula kay Vena ay isinilang si Bainya—na tanyag bilang Pṛthu, ang makapangyarihang tagapangalaga at pinuno ng bayan.

Verse 11

येन दुग्धा मही पूर्वं प्राजानां हितकारणात् / नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा

Sa pamamagitan niya, noong unang panahon ang Inang-Lupa ay “ginatasan” para sa kapakanan ng mga nilalang—sa utos ni Brahmā—kasama si Indra na makapangyarihan at maningning, panginoon ng mga deva.

Verse 12

वेनपुत्रस्य वितते पुरा पैतामहे मखे / सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः

Noong unang panahon, nang isinasagawa ng anak ni Vena ang handog na Paitāmaha, si Hari mismo—na nag-anyong hinubog ng Kaniyang māyā—ay isinilang bilang Paurāṇika Sūta, ang tagapagsalaysay ng mga Purāṇa.

Verse 13

प्रवक्ता सर्वशास्त्राणां धर्मज्ञो गुणवत्सलः / तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्

Ako ang tagapagpaliwanag ng lahat ng śāstra, ang nakakabatid ng Dharma, at ang mapagmahal sa kabutihan. O pinakadakilang mga muni, kilalanin ninyo Ako lagi bilang ang Sinaunang Pinagmulan, ang Walang-hanggan, na umiiral bago ang lahat ng pagpapakita.

Verse 14

अस्मिन् मन्वन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः

Sa Manvantara na ito, si Vyāsa—si Kṛṣṇa-Dvaipāyana mismo—sa pag-ibig at galak ay nagpadinig sa akin ng Purāṇa na ito; sapagkat si Hari ang Kataas-taasang Purusha.

Verse 15

मदन्वये तु ये सूताः संभूता वेदवर्जिताः / तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया

Ngunit yaong mga Sūta na isinilang sa aking angkan at ipinagbawal sa pag-aaral ng Veda—sa utos ni Brahmā (Ajā)—ay nagkaroon ng kabuhayan sa pagbigkas at pagpapaliwanag ng mga Purāṇa.

Verse 16

स तु वैन्यः पृथुर्धोमान् सत्यसंधो जितेन्द्रियः / सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः

Si Vainya—si Prithu—ay malawak ang dangal at ningning, matatag sa katotohanan at nagwagi sa mga pandama; isang pangkalahatang hari na may dakilang liwanag, na nag-iingat at nagtatanggol sa sariling dharma.

Verse 17

तस्य बाल्यात् प्रभृत्येव भक्तिर्नारायणे ऽभवत् / गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः

Mula pa sa pagkabata, taglay niya ang di-natitinag na bhakti kay Nārāyaṇa. Pagdating sa Bundok Govardhana, ang may pagpipigil-sa-sarili ay nagsagawa ng matinding tapa, matapos mapagtagumpayan ang mga pandama.

Verse 18

तपसा भगवान् प्रीतः शङ्खचक्रगदाधरः / आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्

Nalugod ang Bhagavān sa tapa ng hari—ang may hawak na kabibe, diskos, at pamalo—kaya Siya’y dumating nang personal; at ang banal na Dāmodara mismo ang nagsalita sa hari.

Verse 19

ध्रमिकौ रूपसंपन्नौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ / मत्प्रसादादसंदिग्धं पुत्रौ तव भविष्यतः / एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः

“Sa pamamagitan ng Aking biyaya, tiyak na magkakaroon ka ng dalawang anak—matuwid sa asal, pinagpala sa kagandahan, at pinakadakila sa mga may tangan ng sandata.” Pagkasabi nito, si Hṛṣīkeśa ay nagbalik sa Kanyang sariling banal na kalagayan at tahanan.

Verse 20

वैन्यो ऽपि वेदविधिना निश्चलां भक्तिमुद्वहन् / अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने

Maging si Haring Vainya, na nagtataglay ng di-natitinag na bhakti ayon sa tuntunin ng Veda, ay pinangalagaan ang kanyang kaharian sa pamamagitan ng katarungan, O Madhusūdana (pumuksa kay Madhu).

Verse 21

अचिरादेव तन्वङ्गो भार्या तस्य सुचिस्मिता / खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत

Di nagtagal, ang asawa ni Tanvaṅga na si Sucismitā, ang may dalisay na ngiti, ay nagsilang kina Khikhaṇḍana at Havirdhāna, at isang anak na babae na nagngangalang Antardhānā.

Verse 22

शिखण्डनो ऽभवत् पुत्रः सुशील इति विश्रुतः / धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

Nagkaroon siya ng isang anak na nagngangalang Śikhaṇḍana, na tanyag bilang “Suśīla” (ang may mabuting asal). Siya’y matuwid, kaaya-aya ang anyo, at ganap na bihasa sa mga Veda at sa mga sangay na pantulong nito (Vedāṅga).

Verse 23

सो ऽधीत्य विधिवद् वेदान् धर्मेण तपसि स्थितः / मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्

Matapos pag-aralan nang wasto ang mga Veda ayon sa tuntunin, at manatiling matatag sa dharma at sa disiplina ng pag-aayuno at pagninilay, ang nakaaalam ng katuwiran—dahil sa pagsasama ng mabuting kapalaran—ay ibinaling ang isip sa saṃnyāsa, ang landas ng pagtalikod sa mundo.

Verse 24

स कृत्वा तीर्थसंसेवां स्वाध्याये तपसि स्थितः / जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्

Matapos dumulog at maglingkod sa mga banal na tawiran (tīrtha), at manatiling matatag sa svādhyāya (pagbigkas at pag-aaral ng banal na teksto) at sa pag-aayuno at pagninilay, minsan ay nagtungo siya sa matataas na gulod ng Himavat—pook na dinadalaw at pinaglilingkuran ng mga siddha (ganap na pantas).

Verse 25

तत्र धर्मपदं नाम धर्मसिद्धिप्रदं वनम् / अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्

Doon ay nakita niya ang isang gubat na tinatawag na Dharmapada, na nagkakaloob ng kaganapan sa Dharma—nararating ng mga yogin, ngunit di-malapitan ng mga kaaway ng mga nakakakilala sa Brahman.

Verse 26

तत्र मन्दाकिनी नाम सुपुण्या विमला नदी / पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता

Naroon ang ilog na tinatawag na Mandākinī—lubhang mapagpala at dalisay—napapalamutian ng mga kakahuyan ng lotus at utpala, at pinagniningning ng mga āśrama ng mga siddha.

Verse 27

स तस्या दक्षिणे तीरे मुनीन्द्रैर्योगिभिर्वृतम् / सुपुण्यमाश्रमं रम्यमपश्यत् प्रीतिसंयुतः

Pagkaraan, sa timog na pampang ng ilog na iyon, na puspos ng galak, nasilayan niya ang isang maganda at lubhang banal na ashram, napalilibutan ng mga dakilang muni at mga yogin.

Verse 28

मन्दाकिनीजले स्त्रात्वा संतर्प्य पितृदेवताः / अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः

Pagkaligo sa mga tubig ng Mandākinī at matapos maghandog ng tarpana sa mga Pitṛ at sa mga namumunong diyos, saka dapat sambahin si Mahādeva sa pamamagitan ng mga bulaklak gaya ng lotus at asul na lotus (utpala) at iba pa.

Verse 29

ध्यात्वार्कंसंस्थमीशानं शिरस्याधाय चाञ्जलिम् / संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्

Matapos pagnilayan si Īśāna, ang Panginoong nananahan sa araw, at ilagay sa ulo ang magkadugtong na palad bilang paggalang, minasdan niya ang Maningning at pinuri ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara).

Verse 30

रुद्राध्यायेन गिरिशं रुद्रस्य चरितेन च / अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः

Sinamba niya si Girīśa (Panginoong Śiva) sa pagbigkas ng Rudrādhyāya, sa pagsasalaysay ng mga gawa ni Rudra, at sa iba pang sari-saring mga himno—mga papuring Śaiva na nagmula sa mga Veda.

Verse 31

अथास्मिन्नन्तरे ऽपश्यत् तमायान्तं महामुनिम् / श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्

At sa sandaling iyon, nakita niya ang isang dakilang muni na papalapit—na ang pangalan ay Śvetāśvatara—ang pinakadakila sa mga mararangal na tagasunod ng landas na Pāśupata, mga deboto ni Śiva.

Verse 32

भस्मसंदिग्धसवाङ्गं कौपीनाच्छादनान्वितम् / तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्

Ang buong katawan niya’y pinahiran ng banal na abo; nakasuot lamang ng bahag; ang sarili’y pinadalisay at pinapayat ng matinding tapa; at suot niya ang malinis na puting sagradong sinulid (yajñopavīta).

Verse 33

समाप्य संस्तवं शंभोरानन्दास्त्राविलेक्षणः / ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

Nang matapos niya ang himno ng pagpupuri kay Śambhu, lumabo ang kanyang mga mata sa luha ng kaligayahang banal; yumukod siya, idinampi ang ulo sa mga paa ng Panginoon; at saka, nakatiklop ang mga kamay, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 34

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे साक्षान्मुनीश्वरः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः

Mapalad ako; tunay akong pinagpala—sapagkat ngayon ay tuwiran kong nasilayan ang Panginoon ng mga muni, ang Bhagavān ng mga yogin, ang pinakadakila sa lahat ng nakaaalam ng Yoga.

Verse 35

अहो मे सुमहद्भाग्यं तपांसि सफलानि मे / किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ

Ah, napakadakila ng aking kapalaran—ang aking mga tapa ay tunay na namunga. Ano ang gagawin ko ngayon? Ako’y iyong alagad; ingatan mo ako, O walang bahid-kasalanan.

Verse 36

सो ऽनुगृह्याथ राजानं सुशीलं शीलसंयुतम् / शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्

Pagkaraan, sa pagbibigay ng biyaya, tinanggap niya ang hari—mahinahon at may marangal na asal—bilang alagad, sapagkat ang kanyang mga kasalanan ay napawi ng tapa.

Verse 37

सांन्यासिकं विधिं कृत्स्नं कारयित्वा विचक्षणः / ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्

Matapos maisagawa nang ganap ang buong alituntunin ng pagtalikod (saṃnyāsa-vidhi), ipinagkaloob ng marunong ang aiśvara-jñāna—ang kaalaman tungkol sa Panginoon—at ang banal na panata (vrata) na itinakda ng sariling śākhā ng Veda.

Verse 38

अशेषवेदसारं तत् पशुपाशविमोचनम् / अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्

Ang disiplinang iyon ang pinakadiwa ng lahat ng Veda; ito ang pagpapalaya sa kaluluwang nakagapos mula sa mga tanikala. Kilala ito bilang huling āśrama, at isinagawa maging ni Brahmā at ng iba pang mga nilalang na banal.

Verse 39

उवाच शिष्यान् संप्रेक्ष्य ये तदाश्रमवासिनः / ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्

Tiningnan niya ang mga alagad na naninirahan sa āśrama—mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, at Vaiśya—na nakatuon sa panatang brahmacarya, at saka niya sila kinausap.

Verse 40

मया प्रवर्तितां शाखामधीत्यैवेह योगिनः / समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्

Pagkatapos pag-aralan dito ang banal na śākhā na aking pinasimulan, ang mga yogin ay nananatili sa pagninilay, sumasamba kay Mahādeva, at nagmumuni kay Śiva bilang Niṣkala—ang Walang-bahagi, lampas sa mga katangian.

Verse 41

इह देवो महादेवो रममाणः सहोमया / अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया

Dito nananahan si Mahādeva, nagagalak kasama si Umā; ang Mapalad na Panginoon, si Īśa, ay naninirahan sa pook na ito dahil sa habag sa Kanyang mga deboto.

Verse 42

इहाशेषजगद्धाता पुरा नारायणः स्वयम् / आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया

Dito, noong unang panahon, si Nārāyaṇa mismo—ang tagapagtaguyod ng buong sansinukob—ay sumamba kay Mahādeva, na nagnanais ng kapakanan at biyaya para sa lahat ng daigdig.

Verse 43

इहैव देवमीशानं देवानामपि दैवतम् / आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः

Dito rin, ang mga deva at mga Dānava ay nagkamit ng dakilang siddhi sa pagsamba kay Īśāna—ang Panginoon, ang pagka-Diyos maging ng mga diyos.

Verse 44

इहैव मुनयः पूर्वं मरीच्याद्या महेश्वरम् / दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्

Dito rin, noong unang panahon, ang mga muni—si Marīci at iba pa—nang masilayan si Maheśvara, ay nagkamit, sa lakas ng tapa, ng kaalamang walang kupas sa panahon.

Verse 45

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तपोयोगसमन्वितः / तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

Kaya nga, O pinakamainam sa mga hari, taglay ang tapa at disiplina ng yoga, manatili kang laging kaisa ko; at sa gayon ay makakamtan mo ang ganap na siddhi.

Verse 46

एवमाभाष्य विप्रेन्द्रो देवं ध्यात्वा पिनाकिनम् / आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये

Pagkasabi nito, ang pinakadakila sa mga Brāhmaṇa, matapos magnilay kay Pinākin (Śiva, tagapagdala ng busog na Pināka), ay maayos na nagkaloob ng dakilang mantra para sa katuparan ng kanyang layon.

Verse 47

सर्वपापोपशमनं वेदसारं विमुक्तिदम् / अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्

Ang banal na pagbigkas na nagsisimula sa “Agni…”—na ipinamalas ng mga rishi—ay isang sagradong ritwal na nagpapawi ng lahat ng kasalanan, naglalaman ng diwa ng Veda, at nagkakaloob ng kalayaan (moksha).

Verse 48

सो ऽपि तद्वचनाद् राजा सुशीलः श्रद्धयान्वितः / साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang marangal na hari—puspos ng pananampalataya—ay tunay na naging tagasunod ni Pāśupati (Śiva), at mula noon ay nagpakasigasig sa disiplinadong pag-aaral at pagsasagawa ng mga Veda.

Verse 49

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः कन्दमूलफलाशनः / शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः

Ang buong katawan niya’y binudburan ng banal na abo (bhasma); nabubuhay sa mga usbong, ugat, at bunga; payapa, mapagpigil, nagapi ang galit—at nananatili sa itinakdang disiplina ng saṃnyāsa (pagwawaksi).

Verse 50

हविर्धानस्तथाग्नेय्यां जनयामास सत्सुतम् / प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्

Si Havirdhāna naman ay nagkaanak kay Agneyī ng isang marangal na anak na lalaki, na pinangalanang Prācīnabarhiṣ, na ganap na bihasa sa Dhanurveda, ang agham ng pana at sandata.

Verse 51

प्राचीनबर्हिर्भागवान् सर्वशस्त्रभृतां वरः / समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्

Ang maringal na Prācīnabarhiṣ—pinakamahusay sa mga may tangan ng lahat ng uri ng sandata—ay nagkaanak ng sampung lalaki sa anak na babae ng Karagatan.

Verse 52

प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः / अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

Ang mga Pracetas na yaon ay mga haring bantog, kilala sa kanilang ningning. Matapos nilang pag-aralan nang wasto ang sariling tradisyong Veda, sila’y lubos na deboto—ginawang sukdulang layon at kanlungan si Nārāyaṇa.

Verse 53

दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः / दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः

Mula sa sampung Pracetas, sa pamamagitan ni Māriṣā, isinilang ang Prajāpati na si Dakṣa—isang lubhang mapalad. Siya ring Dakṣa ay dating naging anak ni Brahmā noong una.

Verse 54

स तु दक्षो महेशेन रुद्रेण सह धीमता / कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्

Ngunit si Dakṣa, nang makipagtalo sa marunong na Mahādeva—si Rudra—ay isinumpa ni Rudra; at pagkaraan ay nakilala bilang Prācetasa.

Verse 55

समायान्तं महादेवो दक्षं देव्या गृहं हरः / दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्

Nang dumating si Dakṣa sa tahanan ng Diyosa, si Mahādeva—si Hara mismo—nang makita ang angkop na parangal na inihandog, ay personal na nagkaloob ng nararapat na paggalang kay Dakṣa.

Verse 56

तदा वै तमसाविष्टः सो ऽदिकां ब्रह्मणः सुतः / पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्

Noon, nabalot ng tamas—ang dilim ng pagkalito—ang anak ni Brahmā; sa paghahangad ng pagsamba na hindi nararapat sa kanya, siya’y umuwi nang galit.

Verse 57

कदाचित् स्वगृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः / भर्त्रा सह विनिन्द्यैनां भर्त्सयामसा वै रुषा

Minsan, nang dumating si Satī sa tahanan ng kanyang ama, si Dakṣa—lubhang nababagabag—ay nilait siya kasama ang kanyang asawa at, sa galit, mariing pinagalitan siya.

Verse 58

अन्ये जामातरः श्रेष्ठा भर्तुस्तव पिनाकिनः / त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्

“May iba pang manugang na higit na karapat-dapat; at ang iyong asawa ay si Pinākin (Śiva) mismo. Ikaw rin, bilang anak na nagdudulot ng kahihiyan sa amin, lumayas ka sa aming bahay at bumalik sa iyong pinanggalingan.”

Verse 59

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शङ्करप्रिया / विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang Diyosa—minamahal ni Śaṅkara—ay sinaway ang kanyang amang si Dakṣa at, sa sariling kapangyarihang panloob, sinunog ang sarili niyang katawan.

Verse 60

प्रणम्य पशुभर्तारं भर्तारं कृत्तिवाससम् / हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता

Pagkatapos yumuk at magpatirapa kay Paśupati—Panginoon ng mga nilalang, si Śiva, ang Guro na nakadamit ng balat—ang anak ni Himavat (Pārvatī) ay naging kanyang kabiyak, sapagkat napalugod niya Siya sa pamamagitan ng tapas (pag-aayuno at pagninilay).

Verse 61

ज्ञात्वा तद्भागवान् रुद्रः प्रपन्नार्तिहरो हरः / शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

Nang malaman ito, ang mapalad na Rudra—si Hara, tagapag-alis ng dalamhati ng mga sumasaklolo—ay dumating sa bahay ni Dakṣa sa galit at isinumpa si Dakṣa.

Verse 62

त्यक्त्वा देहमिमं ब्रह्मन् क्षत्रियाणां कुलोद्भवः / स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि

O Brahmana, pagkatapon mo sa katawang ito, bagama’t isinilang ka sa marangal na angkan ng Kshatriya, ikaw—na naliligaw ang isip—ay maglilihi ng isang anak na lalaki sa sarili mong anak na babae.

Verse 63

एवमुक्त्वा महादेवो ययौ कालासपर्वतम् / स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्

Pagkasabi nito, si Mahadeva (Shiva) ay nagtungo sa Bundok Kālāsa. At sa paglipas ng panahon, si Daksha—bagama’t isinilang bilang Svayambhuva—ay muling nahayag bilang Pracetasa.

Verse 64

एतद् वः कथितं सर्वं मनोः स्वायंभुवस्य तु / विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्

Kaya nito, naisalaysay ko sa inyo nang buo ang tungkol sa paglalang na kaugnay ni Svayambhuva Manu—ang pag-iral ng lahi hanggang kay Daksha; sa sinumang nakikinig, ito’y nagiging tagapuksa ng kasalanan.

← Adhyaya 12Adhyaya 14

Frequently Asked Questions

It models rājarṣi kingship as a cosmic service: the king, under Brahmā’s mandate and with deva-support, draws prosperity from Earth for all beings—an emblem of dharma-protection and ordered creation rather than mere conquest.

The chapter presents Śiva-worship (Rudrādhyāya, ash-bearing asceticism, mantra, saṃnyāsa) as a valid liberating discipline while repeatedly affirming Nārāyaṇa as the supreme goal/refuge for devotees, expressing Kurma Purana’s samanvaya framework.

He appears as a foremost Pāśupata sage who accepts the king as disciple, performs the saṃnyāsa-vidhi, and transmits aiśvara-jñāna and a great mantra—linking Vedic authority with Śaiva yogic liberation.