Rig Veda Sukta 173
Mandala 1Sukta 17313 Mantras

Sukta 173

Sukta 1.173

Devata

Likely Indra (context of RV 1.173), with strong svar/light imagery; verse functions as hymnic prelude invoking chant and rays

Chandas

Trishtubh (likely; longer line structure)

บทสรรเสริญนี้เป็นอินทรสโตตรา เริ่มด้วยแรงดลให้ขับร้องบทสวดที่กำเนิดจากสวรรค์ และให้ความสรรเสริญทำให้ “สวรฺ” อันเรืองรอง (ความกว้างใหญ่แห่งสุริยะ) ปรากฏเด่นชัด จากนั้นหันไปวอนขอพระอินทร์ ผู้เป็นวีรบุรุษผู้นำหน้าในศึกและบนหนทาง ให้ประทานทางผ่านอันถูกต้อง (คาตุ), ชัยชนะ และความอุดมสมบูรณ์ที่ประทานอย่างรวดเร็วแก่หมู่ชน

Mantras

Mantra 1

गायत्साम नभन्यं यथा वेरर्चाम तद्वावृधानं स्वर्वत् । गावो धेनवो बर्हिष्यदब्धा आ यत्सद्मानं दिव्यं विवासान् ॥

ขอให้บทสวดขับขานสามัน (Sāman) อันบังเกิดจากฟ้า ดังที่เราจะสรรเสริญผู้ซึ่งทวีเพิ่มไม่สิ้นและเปี่ยมด้วยความกว้างแห่งสุริยะ. รัศมีทั้งหลาย—หล่อเลี้ยงดุจโค—ไร้มลทินบนที่นั่งแห่งบารหิษ (barhis) ย่อมมาสู่เคหสถานทิพย์ เมื่อเราบำเรอและทำให้ปรากฏแจ้ง.

Mantra 2

अर्चद्वृषा वृषभिः स्वेदुहव्यैर्मृगो नाश्नो अति यज्जुगुर्यात् । प्र मन्दयुर्मनां गूर्त होता भरते मर्यो मिथुना यजत्रः ॥

พฤษภะ (ผู้เป็นดุจวัวเพศผู้) ถูกสรรเสริญโดยพฤษภะทั้งหลาย—โดยผู้ที่ถวายด้วยความปีติของตนเอง; ดุจสัตว์ป่า เขาก้าวล่วงผู้กิน เมื่อถึงคราวที่จะถูกปลุกให้ตื่น. โหตฤ (Hotar) ผู้มีแรงดลใจและเร่าร้อน นำความคิดไปข้างหน้า; ผู้ประกอบยัญญะหนุ่มนำเครื่องบูชาคู่มา ผู้ควรแก่การนมัสการ.

Mantra 3

नक्षद्धोता परि सद्म मिता यन्भरद्गर्भमा शरदः पृथिव्याः । क्रन्ददश्वो नयमानो रुवद्गौरन्तर्दूतो न रोदसी चरद्वाक् ॥

โหตฤ (Hotar) มาถึงและโอบล้อมเรือนที่กำหนดวัดไว้ เมื่อเขาอุ้มพา “ครรภ์” มาจากฤดูกาลทั้งหลายของแผ่นดิน. ดุจม้าที่ร้องฮี้ถูกนำให้ก้าวไป ดุจโคผู้คำรามต่ำ วาจาเคลื่อนไหวอยู่ภายใน—ดุจทูตระหว่างสองโลก—ท่องไปด้วยถ้อยคำระหว่างฟ้ากับดิน.

Mantra 4

ता कर्माषतरास्मै प्र च्यौत्नानि देवयन्तो भरन्ते । जुजोषदिन्द्रो दस्मवर्चा नासत्येव सुग्म्यो रथेष्ठाः ॥

ผู้ใฝ่สู่เทวะทั้งหลาย นำมาถวายแก่เขา—กิจการที่ยิ่งขัดเกลาขึ้น และแรงริเริ่มอันทรงฤทธิ์. ขออินทระผู้มีรัศมีอัศจรรย์ทรงรับไว้—ว่องไวในครรลองอันถูกต้อง มั่นคงบนรถศึก ดุจนาสัตยะ (คู่เทพแห่งการมาถึงอันแน่นอน).

Mantra 5

तमु ष्टुहीन्द्रं यो ह सत्वा यः शूरो मघवा यो रथेष्ठाः । प्रतीचश्चिद्योधीयान्वृषण्वान्ववव्रुषश्चित्तमसो विहन्ता ॥

จงสรรเสริญอินทระองค์นั้น—ผู้เป็นพลังแห่งความมีอยู่แท้ (satva), วีรบุรุษ, เจ้าแห่งทาน, ผู้มั่นคงบนรถศึก. แม้ต่อสิ่งที่เผชิญหน้าและต้านทาน เขายังเป็นนักรบที่แข็งแกร่งกว่า; ดุจโคผู้ทรงพลัง เขาฟาดฟันความมืดที่ห่อหุ้มให้สลายไป.

Mantra 6

प्र यदित्था महिना नृभ्यो अस्त्यरं रोदसी कक्ष्ये नास्मै । सं विव्य इन्द्रो वृजनं न भूमा भर्ति स्वधावाँ ओपशमिव द्याम् ॥

เมื่อพระองค์ทรงแผ่พระมหิทธิฤทธิ์ดังนี้ ก็มีที่ว่างพอแก่หมู่มนุษย์; สองโลก—ฟ้ากับดิน—มิใช่คอกคับแคบสำหรับพระองค์. อินทราทรงแผ่กว้างอย่างบริบูรณ์; ดุจแผ่นดินอันไพศาลทรงแบกทุ่งแห่งการต่อสู้ของเรา และด้วยพลังอันเป็นของพระองค์เอง (สวธา) ทรงค้ำจุนสวรรค์ประหนึ่งสายรัดค้ำยัน.

Mantra 7

समत्सु त्वा शूर सतामुराणं प्रपथिन्तमं परितंसयध्यै । सजोषस इन्द्रं मदे क्षोणीः सूरिं चिद्ये अनुमदन्ति वाजैः ॥

ท่ามกลางการปะทะ เราแสวงหาพระองค์ โอ้วีรบุรุษ—ความปีติอันทรงพลังของผู้สัตย์จริง; ผู้ก้าวนำที่สุดบนหนทางทั้งหลาย เพื่อให้โอบล้อมครอบครองโดยทั่วถึง. ในความเริงรสแห่งพิธี บรรดาพลังแห่งแผ่นดินยินยอมร่วมเป็นหนึ่งกับอินทรา; แม้ผู้นำผู้สว่าง (สุรี) ก็พลอยชื่นบานตามพระองค์ด้วยความอุดมแห่งพลัง (vāja).

Mantra 8

एवा हि ते शं सवना समुद्र आपो यत्त आसु मदन्ति देवीः । विश्वा ते अनु जोष्या भूद्गौः सूरीँश्चिद्यदि धिषा वेषि जनान् ॥

แท้จริงเป็นดังนี้: การคั้นบีบของพระองค์ (โสมะ) เป็นความผาสุกในมหาสมุทร เมื่อสายน้ำอันเป็นเทพีทั้งหลายเริงรสในพระองค์ภายในนั้น. แล้วสรรพสิ่งทั้งปวงย่อมพร้อมใจยินยอมแก่พระองค์; และ ‘โค’ (รัศมีแห่งการรู้แจ้ง) ก็เช่นกัน—หากพระองค์ด้วยปัญญาอันดลใจ (dhīṣā) เสาะหาและชี้นำหมู่ชน แม้ผู้นำผู้สว่างก็ยังตามเสด็จ.

Mantra 9

असाम यथा सुषखाय एन स्वभिष्टयो नरां न शंसैः । असद्यथा न इन्द्रो वन्दनेष्ठास्तुरो न कर्म नयमान उक्था ॥

ขอให้เราทั้งหลายเป็นสหายอันดีดังนี้—ได้รับการเกื้อหนุนอย่างดี—ดุจมนุษย์ที่ตั้งมั่นด้วยคำสรรเสริญอันชอบธรรม. ขอให้อินทระสถิตมั่นเพื่อเราทั้งหลายในการบูชานมัสการทั้งปวง; ดุจผู้ขับเคลื่อนอันรวดเร็วทรงผลักดันกิจการให้ก้าวหน้า และทรงนำบทสรรเสริญไปสู่ความสำเร็จอันเกิดผล.

Mantra 10

विष्पर्धसो नरां न शंसैरस्माकासदिन्द्रो वज्रहस्तः । मित्रायुवो न पूर्पतिं सुशिष्टौ मध्यायुव उप शिक्षन्ति यज्ञैः ॥

ด้วยคำสรรเสริญของเราดุจคำสรรเสริญของมนุษย์ผู้แข่งขันกัน ขอให้อินทระผู้ถือวัชระเป็นของเราทั้งหลาย. ดุจสหายของมิตราฝึกเจ้าเมืองให้มีวินัยอันดี ฉันนั้นพลังวัยกลาง—พลังที่กำลังเติบโต—ย่อมเข้ามาใกล้และสั่งสอนด้วยยัญญะทั้งหลาย.

Mantra 11

यज्ञो हि ष्मेन्द्रं कश्चिदृन्धञ्जुहुराणश्चिन्मनसा परियन् । तीर्थे नाच्छा तातृषाणमोको दीर्घो न सिध्रमा कृणोत्यध्वा ॥

ยัญญะแท้จริงย่อมชนะอินทระได้—ใครบางคน แม้กำลังถวายบูชา ก็ยังเวียนไปด้วยใจ. ดุจเข้าหาท่าข้าม มันย่อมไปถึงเรือนอันปรารถนา; ดุจทางอันยาวไกล มันย่อมจัดเตรียมทางตรงให้ถึงจุดหมาย.

Mantra 12

मो षू ण इन्द्रात्र पृत्सु देवैरस्ति हि ष्मा ते शुष्मिन्नवयाः । महश्चिद्यस्य मीळ्हुषो यव्या हविष्मतो मरुतो वन्दते गीः ॥

โอ้อินทระ ขออย่าทรงทอดทิ้งพวกเรา ณ ที่นี้ท่ามกลางศึกในหมู่เทพทั้งหลาย; เพราะแท้จริงแล้ว โอ้ผู้ทรงพลัง การคุ้มครองของพระองค์มีอยู่พร้อม. ยิ่งใหญ่นักคือผู้ประทานอันกรุณา—เครื่องบูชาอันเก่าแก่ที่ถวายแล้วนั้น เหล่ามารุตสรรเสริญด้วยบทเพลงของตน.

Mantra 13

एष स्तोम इन्द्र तुभ्यमस्मे एतेन गातुं हरिवो विदो नः । आ नो ववृत्याः सुविताय देव विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥

โอ้อินทระ บทสรรเสริญนี้เป็นของพระองค์จากท่ามกลางพวกเรา; โอ้ฮริโว (ผู้ทรงม้าสีทอง) ด้วยบทนี้ขอทรงรู้หนทางให้แก่เรา. โอ้เทพเจ้า ขอทรงหันมาหาเราเพื่อการดำเนินอันเป็นมงคล; ขอให้เราพบแดนแห่งการงานอันคึกคักนี้ และความอุดมที่ประทานอย่างรวดเร็ว.

Frequently Asked Questions

Indra is the main deity. The hymn praises him as the heroic, forward-leading power who grants victory, right direction, and abundance.

Here ‘svar’ points to radiant wideness—solar clarity and luminous expansion. The opening imagery treats rays like nourishing cows arriving at the offering-seat.

The final verse asks Indra to “know the path” for the singers (gātu) and to turn toward them for “good going” (suvitā), so they may gain effective action and swift-giving plenty.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App