Adhyaya 51

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनविन्यासोद्देशस्थानवर्णनं नाम पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच देवकूटे गिरौ मध्ये महाकूटे सुशोभने हेमवैडूर्यमाणिक्यनीलगोमेदकान्तिभिः

ดังนี้ในศรีลิงคมหาปุราณะ ภาคปูรวะ เริ่มบทที่ห้าสิบชื่อว่า “พรรณนาสถานที่ที่ระบุไว้ในการจัดวางโลกทั้งหลาย” สุ ตะกล่าวว่า—ณเขาเทวะกูฏะ ท่ามกลางมหากูฏะอันงดงาม ส่องประกายด้วยรัศมีทองคำ ไวดูรยะ ทับทิม ไพลิน และโกเมท

Verse 2

तथान्यैर्मणिमुख्यैश् च निर्मिते निर्मले शुभे शाखाशतसहस्राढ्ये सर्वद्रुमविभूषिते

ยิ่งกว่านั้น ยังถูกเนรมิตด้วยแก้วมณีชั้นเลิศอื่น ๆ—บริสุทธิ์และเป็นมงคล อุดมด้วยกิ่งก้านนับแสน และประดับด้วยพฤกษาทุกนานา

Verse 3

चम्पकाशोकपुंनागवकुलासनमण्डिते पारिजातकसम्पूर्णे नानापक्षिगणान्विते

ที่นั้นประดับด้วยต้นจำปกะ อโศกะ ปุนนาคะ วกุละ และอาสนะ อุดมด้วยดอกปาริชาต และคลาคล่ำด้วยหมู่นกนานาชนิด

Verse 4

नैकधातुशतैश्चित्रे विचित्रकुसुमाकुले नितम्बपुष्पसालम्बेन्-ऐकसत्त्वगणान्विते

สถานที่นั้นงดงามด้วยแร่ธาตุนานาชนิดนับร้อย ประดับด้วยดอกไม้นานสีอัศจรรย์หนาแน่น มีพวงมาลัยดอกไม้ห้อยย้อยดุจผ้าคลุม และแน่นขนัดด้วยหมู่คณะผู้มีจิตเป็นหนึ่ง—มุ่งมั่นในตัตตวะเดียว คือ ปติ พระผู้เป็นเจ้า।

Verse 5

विमलस्वादुपानीयेन्-ऐकप्रस्रवणैर्युते निर्झरैः कुसुमाकीर्णैर् अनेकैश् च विभूषिते

สถานที่นั้นประดับด้วยน้ำตกมากมาย แต่ละสายไหลออกจากต้นธารเดียวอันใสสะอาด น้ำบริสุทธิ์และหวานชื่น มีดอกไม้โปรยปรายปะปน งามตระการหลากหลายประการทั่วทั้งบริเวณนั้น।

Verse 6

पुष्पोडुपवहाभिश् च स्रवन्तीभिर् अलंकृते स्निग्धवर्णं महामूलम् अनेकस्कन्धपादपम्

สถานที่นั้นงามด้วยสายน้ำที่ไหลพาดพาเอาดอกไม้และดอกบัวตูมไปด้วย; ณ ที่นั้นมีพฤกษามหึมาต้นหนึ่ง ตั้งตระหง่าน—สีสันวาวนุ่มนวล รากลึกมั่นคง แตกเป็นลำต้นและกิ่งก้านมากมาย—ประหนึ่งหลักพยุงอันศักดิ์สิทธิ์ของปติ พระผู้เป็นเจ้า ท่ามกลางสรรพสิ่งที่ถูกสร้างขึ้น।

Verse 7

रम्यं ह्यविरलच्छायं दशयोजनमण्डलम् तत्र भूतवनं नाम नानाभूतगणालयम्

ดินแดนนั้นรื่นรมย์ มีร่มเงาหนาทึบไม่ขาดตอน แผ่เป็นวงกว้างสิบโยชน์ ที่นั่นมีป่าชื่อว่า “ภูตวนะ” เป็นที่อยู่ของหมู่ภูตและคณะบริวารนานาประเภท ผู้เป็นคณะกณะซึ่งอยู่ใต้พระอำนาจของปติ พระผู้เป็นเจ้า।

Verse 8

महादेवस्य देवस्य शङ्करस्य महात्मनः दीप्तमायतनं तत्र महामणिविभूषितम्

ที่นั่นมีสถานศักดิ์สิทธิ์อันเรืองรองของมหาเทวะ ผู้เป็นเทพเหนือเทพ คือ ศังกรผู้มีมหาตมัน ประดับประดาด้วยรัตนมณีอันยิ่งใหญ่จนส่องประกายรุ่งโรจน์।

Verse 9

हेमप्राकारसंयुक्तं मणितोरणमण्डितम् स्फाटिकैश् च विचित्रैश् च गोपुरैश् च समन्वितम्

สถานนั้นล้อมด้วยกำแพงทองคำ ประดับซุ้มประตูแก้วมณี และพร้อมด้วยสิ่งก่อสร้างผลึกใสอันวิจิตรกับโคปุระสูงตระหง่าน

Verse 10

सिंहासनैर्मणिमयैः शुभास्तरणसंयुतैः क्षितावितस्ततः सम्यक् शर्वेणाधिष्ठितैः शुभैः

ต่อมาบนพื้นมีบัลลังก์สิงห์ทำด้วยรัตนะ ปูด้วยผ้าคลุมอันเป็นมงคล จัดวางอย่างเรียบร้อย—เป็นที่ประทับอันศุภมงคลซึ่งศรวะ (ศิวะ) ทรงประทับเอง

Verse 11

अम्लानमालानिचितैर् नानावर्णैर् गृहोत्तमैः मण्डपैः सुविचित्रैस् तु स्फाटिकस्तम्भसंयुतैः

ด้วยพวงมาลัยหลากสีที่ไม่เหี่ยวเฉากองเป็นชั้น ๆ พร้อมคฤหาสน์อันประเสริฐ และมณฑปวิจิตรที่มีเสาผลึกใส สถานศักดิ์สิทธิ์นั้นจึงงดงามยิ่ง

Verse 12

संयुतं सर्वभूतेन्द्रैर् ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रपूजितैः वराहगजसिंहर्क्षशार्दूलकरभाननैः

พระองค์ทรงมีเหล่าจอมแห่งภูตทั้งหลายร่วมเสด็จ ได้รับการสักการะจากพรหมา อินทรา และอุเปนทรา และมีผู้ติดตามผู้มีพักตร์ดุจหมูป่า ช้าง สิงห์ หมี เสือ และอูฐรายล้อม

Verse 13

गृध्रोलूकमुखैश्चान्यैर् मृगोष्ट्राजमुखैरपि प्रमथैर्विविधैः स्थूलैर् गिरिकूटोपमैः शुभैः

และยังมีปรมถะอื่น ๆ อีก—บางตนมีพักตร์ดุจนกแร้งและนกฮูก บางตนมีพักตร์ดุจกวาง อูฐ และแพะ; ต่างมีรูปหลากหลาย กายใหญ่ เป็นศุภมงคล และสูงตระหง่านดุจยอดเขา

Verse 14

करालैर्हरिकेशैश् च रोमशैश् च महाभुजैः नानावर्णाकृतिधरैर् नानासंस्थानसंस्थितैः

พวกเขาน่าเกรงขาม—มีผมสีเหลืองทองกึ่งเขียว ร่างกายมีขนดก และแขนใหญ่ทรงพลัง ทรงไว้ซึ่งสีสันและรูปพรรณหลากหลาย ดำรงอยู่ในสัณฐานและอุปนิสัยนานาประการ (เป็นหมู่คณะผู้ติดตามพระผู้เป็นเจ้า)

Verse 15

दीप्तास्यैर् दीप्तचरितैर् नन्दीश्वरमुखैः शुभैः ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशैर् अणिमादिगुणान्वितैः

พวกเขาเป็นมงคล—มีใบหน้าเรืองรองและกิจอันรุ่งโรจน์ นำโดยนันทีศวร สว่างไสวดุจพรหมา อินทร์ และวิษณุ พร้อมด้วยฤทธิ์โยคะตั้งแต่อณิมาเป็นต้น—เป็นบริวารของปรมปติ ผู้ทรงช่วยปศุ (ดวงจิต) ให้ข้ามพาศะ (พันธนาการ)

Verse 16

अशून्यममरैर्नित्यं महापरिषदैस् तथा तत्र भूतपतेर्देवाः पूजां नित्यं प्रयुञ्जते

สถานสถิตอันศักดิ์สิทธิ์นั้นไม่เคยว่างเปล่า—เต็มไปด้วยเหล่าอมรและมหาสภาอยู่เสมอ ที่นั่นเหล่าเทวะบำเพ็ญบูชานิตย์แด่ภูตปติ ผู้เป็นปติแห่งสรรพสัตว์

Verse 17

झर्झरैः शङ्खपटहैर् भेरीडिण्डिमगोमुखैः ललितावसितोद्गीतैर् वृत्तवल्गितगर्जितैः

ด้วยกลองฌัรฌระ สังข์ ปฏหะ ภีรี ฑิณฑิม และแตรโคมุขะ พร้อมบทขับร้องที่ไต่สูงแล้วลดลงอย่างอ่อนช้อย และการกระโดดตามจังหวะกับเสียงคำรามกึกก้อง—บังเกิดโกลาหลมงคลแห่งการเฉลิมฉลองถวายแด่ปติ ผู้ทรงคลายพาศะของปศุผู้ถูกผูกพัน

Verse 18

पूजितो वै महादेवः प्रमथैः प्रमथेश्वरः सिद्धर्षिदेवगन्धर्वैर् ब्रह्मणा च महात्मना

แท้จริงมหาเทวะ ผู้เป็นเจ้าแห่งปรมถะ ได้รับการบูชาจากเหล่าปรมถะ จากเหล่าสิทธะ ฤๅษี เทวะ และคันธรรพะ อีกทั้งจากพรหมาผู้มีจิตยิ่งใหญ่ ด้วยประการฉะนี้ ปติผู้ควรแก่การสักการะเสมอ ได้รับการเทิดทูนจากสรรพหมู่สัตว์

Verse 19

उपेन्द्रप्रमुखैश्चान्यैः पूजितस्तत्र शंकरः विभक्तचारुशिखरं यत्र तच्छङ्खवर्चसम्

ณ ที่นั้น อุเปนทระและเหล่าเทพอื่น ๆ ได้บูชาพระศังกระโดยพิธีอันศักดิ์สิทธิ์ สถานที่ชื่อ “ศังคหวรรจัส” ส่องประกาย มีสันยอดงดงามแยกเป็นส่วน ๆ ที่นั่นเหล่าเทวะนอบน้อม “ปศุปติ” ผู้เป็นปติ ผู้ตัดบ่วงปาศะของดวงวิญญาณปศุที่ถูกผูกมัด

Verse 20

कैलास कैलासो यक्षराजस्य कुबेरस्य महात्मनः निवासः कोटियक्षाणां तथान्येषां महात्मनाम्

ไกรลาสนั้นเอง—ภูเขาไกรลาส—เป็นที่พำนักของท้าวกุเบระ ผู้เป็นราชาแห่งยักษ์ (Yakṣa) ผู้มีจิตยิ่งใหญ่ ที่นั่นยังเป็นที่อยู่ของยักษ์นับโกฏิและสรรพสัตว์ผู้ประเสริฐอื่น ๆ

Verse 21

तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत् तस्मिन्नायतने सोमः सदास्ते सगणो हरः

แม้ ณ ที่นั้นก็มีมหาสถานศักดิ์สิทธิ์ของภวะ ผู้เป็นเทพเหนือเทพ ในอาศรมศักดิ์สิทธิ์นั้น โสมะสถิตอยู่เสมอ และพระหระประทับอยู่ตลอดกาลพร้อมด้วยหมู่คณะคณะ (คณะ) ของพระองค์

Verse 22

यत्र मन्दाकिनी नाम नलिनी विपुलोदका सुवर्णमणिसोपाना कुबेरशिखरे शुभे

ณ ยอดอันเป็นมงคลของท้าวกุเบระ มีสระบัวชื่อ “มันดากินี” น้ำมากไพศาล ริมฝั่งประดับด้วยบันไดทำด้วยทองและแก้วมณี

Verse 23

जांबूनदमयैः पद्मैर् गन्धस्पर्शगुणान्वितैः नीलवैडूर्यपत्रैश् च गन्धोपेतैर्महोत्पलैः

ด้วยดอกบัวทำด้วยทองชัมพูนท มีคุณแห่งกลิ่นหอมและสัมผัสอ่อนละมุน และด้วยกลีบดุจแก้วไวฑูรย์สีน้ำเงิน พร้อมทั้งอุตปละดอกใหญ่ที่อบอวลด้วยสุคนธ์ (สระนั้นจึงงามยิ่ง)

Verse 24

तथा कुमुदषण्डैश् च महापद्मैर् अलंकृता यक्षगन्धर्वनारीभिर् अप्सरोभिश् च सेविता

เช่นนั้นเอง สถานที่นั้นประดับด้วยช่อดอกกุมุทและดอกบัวมหาปัทมะ และมีนางยักษ์ นางคันธรรพ์ ตลอดจนอัปสราทั้งหลายคอยปรนนิบัติรับใช้

Verse 25

देवदानवगन्धर्वैर् यक्षराक्षसकिन्नरैः उपस्पृष्टजला पुण्या नदी मन्दाकिनी शुभा

แม่น้ำมันดากินีเป็นสายน้ำมงคลและศักดิ์สิทธิ์ น้ำของนางได้รับการสัมผัสจนเป็นสิริมงคลโดยเทวะ ทานวะ คันธรรพ์ ยักษ์ รากษส และกินนร; จึงชำระปศุผู้ถูกบ่วง (ปาศะ) ให้มุ่งสู่ความหลุดพ้นด้วยภักติแด่ปติ คือพระศิวะ

Verse 26

तस्याश्चोत्तरपार्श्वे तु भवस्यायतनं शुभम् वैडूर्यमणिसम्पन्नं तत्रास्ते शङ्करो ऽव्ययः

ทางด้านเหนือของนางมีสถานศักดิ์สิทธิ์อันเป็นมงคลของภวะ ประดับด้วยแก้วไวฑูรยะ; ณ ที่นั้นพระศังกรผู้ไม่เสื่อมสลายประทับอยู่—ปติผู้ไม่แปรเปลี่ยน แม้โลกทั้งหลายจะเกิดและดับ

Verse 27

द्विजाः कनकनन्दायास् तीरे वै प्राचि दक्षिणे वनं द्विजसहस्राढ्यं मृगपक्षिसमाकुलम्

โอ้ทวิชะทั้งหลาย ณ ฝั่งแม่น้ำกนกนันทา—ทางทิศตะวันออกในด้านใต้—มีป่าแห่งหนึ่ง อุดมด้วยทวิชะนับพัน และคับคั่งด้วยกวางและนกทั้งหลาย เหมาะจะเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์สำหรับสถิตแห่งพระศิวะ

Verse 28

तत्रापि सगणः साम्बः क्रीडते ऽद्रिसमे गृहे नन्दायाः पश्चिमे तीरे किंचिद् वै दक्षिणाश्रिते

ที่นั่นด้วย สัมพะพร้อมด้วยคณะคณะ (คณะของพระองค์) เสด็จเล่นอยู่ในคฤหาสน์ดุจภูผา ณ ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำนันทา ค่อนมาทางใต้เล็กน้อย ในบริเวณศักดิ์สิทธิ์นั้น ด้วยสานิธแห่งคณะ ทำให้ลิลาของพระผู้เป็นเจ้าปรากฏแก่ใจ และชักนำปศุผู้ถูกบ่วงให้มุ่งสู่หนทางของปติ คือพระศิวะ

Verse 29

पुरं रुद्रपुरी नाम नानाप्रासादसंकुलम् तत्रापि शतधा कृत्वा ह्य् आत्मानं चाम्बया सह

มีนครชื่อรุทระปุรี เต็มไปด้วยปราสาทน้อยใหญ่มากมาย ณ ที่นั้น พระศิวะพร้อมด้วยอัมพา (ศักติ) ทรงแผ่พระรูปของพระองค์ให้เป็นร้อยประการ

Verse 30

क्रीडते सगणः साम्बस् तच्छिवालयम् उच्यते एवं शतसहस्राणि शर्वस्यायतनानि तु

สถานที่ซึ่งสามพะ—พระศิวะผู้รวมเป็นหนึ่งกับศักติ—ทรงสำราญพร้อมหมู่คณะคณะ (คณะเทพ) สถานนั้นเรียกว่า ‘ศิวาลัย’ ดังนี้ ที่ประทับศักดิ์สิทธิ์ของศรวะ (พระศิวะ) มีนับแสนเป็นอเนก

Verse 31

प्रतिद्वीपे मुनिश्रेष्ठाः पर्वतेषु वनेषु च नदीनदतटाकानां तीरेष्वर्णवसंधिषु

ดูก่อนมหามุนีทั้งหลาย! ในทุกทวีป—ตามภูเขาและป่า ตามฝั่งแม่น้ำ ลำธาร และสระน้ำ ตลอดจน ณ จุดบรรจบแห่งมหาสมุทร—เหล่าฤๅษีสถิตอยู่ และสถาปนาบัลลังก์ศักดิ์สิทธิ์ที่นำพาปศุ (ดวงจิตที่ถูกผูกพัน) ไปสู่ปติ คือพระศิวะ