Varaha Purana 99.85: Adhyaya 99, Shloka 85

The Greatness and Rite of the Sesame-Cow (Tiladhenu) Gift

Devanagari script

सा तु षोडशभिः कार्या चतुर्भिर् वत्सको भवेत् ॥ नासा गन्धमयी तस्या जिह्वा गुडमयी शुभा ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 99.85

Transliteration

sā tu ṣoḍaśabhiḥ kāryā caturbhir vatsako bhavet || nāsā gandhamayī tasyā jihvā guḍamayī śubhā ||

Translation

ఆ (ధేను-ప్రతిమ) పదహారు భాగాలతో చేయవలెను; వత్సకము నాలుగు భాగాలతో చేయబడును. దాని ముక్కు సుగంధ ద్రవ్యములతో, శుభమైన నాలుక బెల్లముతో చేయవలెను।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सा: she/that (cow)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• षोडशभिः: with sixteen (parts)
• षोडशभिः: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: षोडश (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; instrumental plural (with sixteen [parts])

• कार्या: to be made
• कार्या: Karta (कर्ता) (as predicate adjective of सा)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तव्यता-वाचक (gerundive), ‘to be made’

• चतुर्भिः: with four
• चतुर्भिः: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental plural

• वत्सकः: a calf
• वत्सकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वत्सक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: should be
• भवेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नासा: nose
• नासा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नासा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गन्ध-मयी: made of fragrance/aromatic
• गन्ध-मयी: Karta (कर्ता) (as predicate adjective of नासा)
• Type: Adjective
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धितान्त; समास/निर्माणः—गन्धेन मयी (instrumental sense)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; genitive singular

• जिह्वा: tongue
• जिह्वा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गुड-मयी: made of jaggery
• गुड-मयी: Karta (कर्ता) (as predicate adjective of जिह्वा)
• Type: Adjective
• Root: गुड (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धितान्त; ‘made of jaggery’

• शुभा: auspicious
• शुभा: Karta (कर्ता) (as qualifier of जिह्वा)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Purāṇic Literature
• Dāna (Gift-ritual)
• Iconography of ritual objects
• Sanskrit Manuscript Studies

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves technical craft instructions (counts of components and edible/aromatic materials), informing studies of ritual design and symbolic materials.

Which geographic location is identified?

No location is specified; the verse is procedural rather than topographical.

What is the primary ethical instruction?

The ethical focus is on conscientious preparation—care and purity in making a gift are treated as integral to responsible giving.