Varaha Purana 89.18: Adhyaya 89, Shloka 18

The Hierarchy of the Trimūrti and the Manifestation of the Goddess Trikalā

Devanagari script

अन्यच्च कारणं देवि त्रिवर्णा असि वरानने । मूर्तित्रयं त्रिभिर्वर्णैः कुरु देवि स्वकं द्रुतम् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 89.18

Transliteration

anyac ca kāraṇaṁ devi trivarṇā asi varānane | mūrtitrayaṁ tribhir varṇaiḥ kuru devi svakaṁ drutam ||

Translation

ఇంకొక కారణం ఉంది, హే దేవీ, హే వరాననే: నీవు త్రివర్ణావు; కాబట్టి మూడు వర్ణాలతో నీ స్వంత త్రివిధ మూర్తిని త్వరగా నిర్మించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karta (कर्ता; implied ‘there is’)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘another (thing/reason)’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• कारणम्: reason/cause
• कारणम्: Pratijna-predicative (वाक्यांश-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

• त्रिवर्णा: three-colored
• त्रिवर्णा: Prashna-predicative (विधेय/subject complement)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; द्विगु-समास

• असि: are
• असि: Kriya (क्रिया/copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्; मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; कर्मधारय (‘beautiful-faced’)

• मूर्तित्रयम्: the three forms
• मूर्तित्रयम्: Karma (कर्म/obj)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुष (‘a triad of forms’)

• त्रिभिः: by/with three
• त्रिभिः: Karana (करण/instrument)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस; तृतीया (Instrumental); बहुवचन; संख्याविशेषण

• वर्णैः: colors
• वर्णैः: Karana (करण/instrument)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन

• कुरु: make/do
• कुरु: Kriya (क्रिया/command)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

• स्वकम्: your own
• स्वकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (qualifying ‘मूर्तित्रयम्’)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Brahmā and other deities (contextual)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Iconography
• Vaishnavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It is valuable for the history of Indic iconographic thought: color and form are explicitly mapped to a triadic manifestation, aiding comparative study with later ritual and visual traditions.

Which geographic location is identified?

No geographic identification occurs in this verse.

What is the primary ethical instruction?

The verse frames purposeful differentiation—adapting form to function—as a pragmatic principle within cosmic administration.