
Yamapurī–gopura-vibhāgaḥ sabhā-varṇanaṃ ca
Ethical-Discourse (Karmic Jurisprudence and Afterlife Topography)
వరాహ–పృథివీ సంభాషణలో ఈ అధ్యాయంలో యముడు (వైవస్వత)కు సంబంధించిన కోటబద్ధమైన దివ్యనగరం వర్ణించబడుతుంది. అక్కడ అనేక గోపురద్వారాలు పదార్థం, కాంతి భేదాలతో విభజించబడ్డాయి; పుణ్యవంతులకు క్రమబద్ధమైన శాంత ప్రవేశం లభిస్తే, పాపులకు అగ్ని-భయ చిత్రాలతో కూడిన, వేడి ఇనుములాంటి భయంకర ద్వారాల ద్వారా ప్రవేశం కలుగుతుంది. నగరంలో రత్నమయ సభ న్యాయస్థానంలా ఉండి, మనువు, ప్రజాపతి, ఋషులు, శాస్త్రవేత్తలు ‘చూసినట్లు’ ‘శాస్త్రోక్తంగా’ కర్మలను విచారించి, నిష్పక్షపాతంగా విధివిధానాలతో ఫలాన్ని నిర్ణయిస్తారు; దీనివల్ల నైతిక నియమశీలత బోధించబడుతుంది।
Verse 1
ऋषिपुत्र उवाच ॥ दशयोजनविस्तारं ततो द्विगुणमायतम् ॥ प्राकारेण परिक्षिप्तं प्रासादशतशोभितम् ॥
ఋషిపుత్రుడు పలికెను—అది పది యోజనాల వెడల్పు, దానికి రెండింతల పొడవు; ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడి, శత ప్రాసాదాలతో శోభిల్లెను.
Verse 2
समालिखदिवाकाशं प्रदीप्तमिव तेजसा ॥ गोपुरं तूत्तमं तत्र प्रासादशतशोभितम् ॥
అది పగటిపూట ఆకాశాన్ని గీతలతో చిత్రించినట్లు కనిపించెను, తేజస్సుతో మండుతున్నట్లుగా; అక్కడ ఉత్తమ గోపురం ఉండెను, శత ప్రాసాదాలతో శోభితమై.
Verse 3
नानायन्त्रैः समाकीर्णं ज्वालामालासमायुतम् ॥ देवतानामृषीणां च ये चान्ये शुभकारिणः ॥
అది నానా యంత్రాలతో నిండిపోయి, జ్వాలామాలలతో సమాయుతమై ఉండెను; అది దేవతలకూ ఋషులకూ, అలాగే ఇతర శుభకార్యకర్తలకూ (సంబంధించినది).
Verse 4
प्रवेशस्तत्र तेषां हि विहितो धर्मदर्शिनाम् ॥ राजते गोपुरं सर्वं शारदाभ्रचयप्रभम् ॥
నిజముగా అక్కడ ప్రవేశం ధర్మదర్శులకే విధించబడినది; సమస్త గోపురం శరదృతు మేఘసమూహపు కాంతివలె ప్రకాశించుచున్నది.
Verse 5
मानुषाणां सुकृतिनां प्रवेशस्तत्र निर्मितः ॥ अग्निघर्मसमाकीर्णं सर्वदोषसमन्वितम् ॥
సుకృతులు గల మనుష్యుల కొరకు అక్కడ ప్రవేశం నిర్మించబడెను; (ఇంకొక ప్రాంతం) అగ్ని మరియు ఘర్మంతో నిండిపోయి, సమస్త దోషాలతో కూడినది.
Verse 6
आयसಂ गोपुरं तत्र दक्षिणं भीमदर्शनम् ॥ रौद्रं प्रतिभयाकारं सुतप्तं दुर्निरीक्षणम् ॥
అక్కడ దక్షిణ గోపురము ఇనుముతో నిర్మితమై, దర్శనమాత్రమే భయంకరము—రౌద్రమైనది, భయాకారమై, అత్యంత తప్తమై, చూడటానికి దుర్నిరీక్ష్యము.
Verse 7
प्रवेशो हि ततस्तेन विहितो रविसूनुना ॥ पापिष्ठानां नृशंसानां क्रव्यादानां दुरात्मनाम् ॥
ఆ మార్గమున ప్రవేశము రవిసుతుడు (యముడు) అత్యంత పాపులైన—నిర్దయులు, మాంసభక్షకులు, దురాత్ములు—వారికే నియమించాడు.
Verse 8
पापानां चैव सर्वेषां ये चान्ये घातकारकाः ॥ औदुम्बरमवीचीकमुच्चावचमनःकृतम् ॥
సర్వ పాపులకును, అలాగే హింసాకార్యాలు చేసే ఇతరులకు—ఔదుంబరము, అవీచీ అనే నరకాలు ఉన్నాయి; అవి నానావిధాలుగా మనస్సును కలవరపెట్టునట్లు నిర్మితమైనవి.
Verse 9
गोपुरं पश्चिमं तच्च दुर्निरीक्षं समन्ततः ॥ महता वह्निजालेन समालिप्तं भयानकम् ॥
ఆ పశ్చిమ గోపురము చుట్టూ అంతటా చూడటానికి దుర్నిరీక్ష్యము; మహత్తరమైన అగ్నిజాలముతో పూతపూయబడి భయంకరముగా ఉండెను.
Verse 10
सर्वरत्नमयी दिव्या वैवस्वतनियोजिता ॥ सभा परमसंपन्ना धार्मिकैः सत्यवादिभिः ॥
వైవస్వతుడు (యముడు) అధీనమున నియోజింపబడిన, సర్వరత్నమయమై దివ్యమైన ఆ సభ పరమసంపన్నమై, సత్యవాదులైన ధార్మికులతో నిండియుండెను.
Verse 11
जितक्रोधैरलुब्धैश्च वीतरागैस्तपस्विभिः ॥ सा सभा धर्मयुक्तानां सा सभा पापकाणिराम् ॥
క్రోధాన్ని జయించినవారు, లోభరహితులు, విరాగులు, తపస్వులు—వారితో కూడినదే ఆ సభ. అది ధర్మంలో స్థితులైన వారి సభ; పాపకర్ములు చేసిన దోషాల విషయమై విచారించే సభ కూడా అదే.
Verse 12
सा सभा सर्वलोकस्य शुभस्यैवाशुभस्य च ॥ कर्मणा सूचितस्याथ सा सभा धर्मसंहिता ॥
ఆ సభ సమస్త లోకాలకూ సంబంధించినది—శుభమునకూ అశుభమునకూ. కర్మచేత సూచింపబడిన విషయముల ప్రకారం; అందుచేత అది ధర్మసంహితతో ఏర్పడిన సభ.
Verse 13
अनिर्वर्त्यं यथा कर्म शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ निर्विशङ्का निराक्षेपा धर्मज्ञा धर्मपाठकाः ॥
శాస్త్రసమ్మతమైన కర్మపద్ధతితో కార్యం అనిర్వర్త్యంగా (అపూర్ణంగా) ఉండకూడినట్లే, ధర్మజ్ఞులు మరియు ధర్మపాఠకులు సందేహరహితంగా, ఆక్షేపరహితంగా విచారిస్తారు.
Verse 14
चिन्तयन्ति च कार्याणि सर्वलोकहिताय ते ॥ यथादृष्टं यथाशास्त्रं यथाकालनिवेदकाः ॥
వారు సమస్త లోకహితార్థం కార్యాలను విచారిస్తారు; దర్శించిన ప్రకారం, శాస్త్రోక్త ప్రకారం, కాలానుగుణంగా—అలానే నివేదించి నిర్ణయాన్ని ప్రకటిస్తారు.
Verse 15
ततः सर्वे च तत्सर्वं चिन्तयन्ति सुयन्त्रिताः ॥ मनुः प्रजापतिश्चैव पाराशर्यो महामुनिः ॥
అనంతరం వారందరూ సుయంత్రితులై ఆ సమస్త విషయాలను విచారిస్తారు—మనువు, ప్రజాపతి, మరియు మహాముని పారాశర్యుడు కూడా.
Verse 16
अत्रिरौद्दालकिश्चैव आपस्तम्बश्च वीर्यवान् ॥ बृहस्पतिश्च शुक्रश्च गौतमश्च महातपाः ॥
అక్కడ అత్రి, ఔద్దాలకి, వీర్యవంతుడైన ఆపస్తంబుడు; అలాగే బృహస్పతి, శుక్రుడు; మహాతపస్వి గౌతముడు—అందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
Verse 17
शङ्खश्च लिखितश्चैव ह्यङ्गिरा भृगुरेव च ॥ पुलस्त्यः पुलहश्चैव ये चान्ये धर्मपाठकाः ॥
శంఖుడు, లిఖితుడు; అలాగే అంగిరసుడు, భృగువు; పులస్త్యుడు, పులహుడు; ఇంకా ఇతర ధర్మపాఠక-ఆచార్యులు—వారూ అక్కడ ఉన్నారు.
Verse 18
यमेन सहिताः सर्वे चिन्तयन्ति प्रतिक्रियााम् ॥ सर्वे च कामप्रचुरा ये दिव्या ये च मानुषाः ॥
వారందరూ యమునితో కలిసి తగిన ప్రతిక్రియ/ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆలోచిస్తారు; మరియు అందరూ—దివ్యులైనా మానవులైనా—కామనలతో సమృద్ధిగా ఉంటారు.
Verse 19
तेजसा वचसा चैव दुर्निरीक्ष्यो महाबलः ॥ एकस्थमिव सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां तदा ॥
తేజస్సు మరియు వాక్శక్తి వల్ల ఆయనను చూడటం దుర్లభం, మహాబలవంతుడు; ఆ సమయంలో తేజస్వులందరి తేజం ఒకే స్థలంలో కేంద్రీకృతమైనట్లు అనిపించింది.
Verse 20
तस्य पार्श्वे महादिव्या ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ दीप्यमानाः स्ववपुषा वेदवेदाङ्गपारगाः ॥
ఆయన పక్కన మహాదివ్య ఋషులు—బ్రహ్మవాదులు—తమ స్వశరీర తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, వేదాలు మరియు వేదాంగాలలో పారంగతులై ఉన్నారు.
Verse 21
वेदार्थानां विचारज्ञाः सत्यधर्मपुरस्कृताः ॥ छन्दःशिक्षाविकल्पज्ञाः सर्वशास्त्रविकल्पकाः ॥
వారు వేదార్థాలను విచారించి గ్రహించగలవారు, సత్యధర్మాలను ముందుగా నిలిపినవారు; ఛందస్సు, శిక్షా శాస్త్రాల విశ్లేషణలో నిపుణులు, సమస్త శాస్త్రాల వ్యాఖ్యాన విధానాలలో ప్రావీణ్యులు।
Verse 22
निरुक्तमतिवादाश्च सामगान्धर्वशोभिताः ॥ धातुवादाश्च विविधा निरुक्ताश्चैव नैगमाः ॥
వారు నిరుక్తాధారిత చర్చలు, సుసంస్కృత వాదప్రతివాదాలతో సమృద్ధులు; సామగానం మరియు గాంధర్వ సంగీతకళతో శోభితులు; అలాగే ధాతువులపై వివిధ విశ్లేషణలు చేసి, నైగమ పరంపర ప్రకారం నిరుక్తవ్యాఖ్యానాలు చేసేవారు।
Verse 23
तत्र चैव मया दृष्टा ऋषयः पितरस्तथा ॥ भवने धर्मराजस्य प्रगायन्तः कथाः शुभाः ॥
అక్కడ నేను ధర్మరాజుని భవనంలో ఋషులను, పితృదేవతలను కూడా చూశాను; వారు శుభకథలను గానంగా ఆలపిస్తున్నారు।
Verse 24
तस्य पार्श्वे मया दृष्टः कृष्णवर्णो महाहनुः ॥ उत्तमः प्रकृताकार ऊर्ध्वरोमा निराकृतिः ॥
అతని పక్కన నేను నల్లవర్ణుడు, మహా దవడలతో ఉన్నవాడిని చూశాను—ఉత్తమ దేహధారి, సహజాకారుడు, రోమాంచితుడు (ఊర్ధ్వరోమా), విశిష్ట రూపుడు।
Verse 25
वामबाहुश्च दण्डेन प्रवरेण समन्वितः ॥ विकृतास्यो महादंष्ट्रो नित्यक्रुद्धो भयानकः ॥
అతని ఎడమ భుజం ఉత్తమ దండంతో సమన్వితమై ఉంది; ముఖం వికృతం, దంష్ట్రలు మహత్తరము—అతడు నిత్యక్రోధి, భయంకరుడు।
Verse 26
शिक्षार्थे धर्मराजेन सन्दिष्टः स पुनः पुनः ॥ शृणोति चैव कालोऽसौ नित्ययुक्तः सनातनः ॥
శిక్షార్థంగా ధర్మరాజు అతనికి మళ్లీ మళ్లీ ఉపదేశించాడు; మరియు ఆ కాలుడు (సమయం) నిత్యయుక్తుడై, సనాతనుడై నిజంగా వినుచున్నాడు।
Verse 27
तथान्ये चापरे तत्र शासनॆषु समाहिताः ॥ दृष्टास्तत्र मया तात सर्वतेजोमयी शुभा ॥
అలాగే అక్కడ ఇతరులూ ఆజ్ఞలలో సమాహితులై ఉన్నారు; మరియు అక్కడ, ఓ తాత, నేను సర్వతేజోమయమైన శుభమైన (సత్త్వాన్ని) చూచితిని।
Verse 28
अतः परं न कर्त्तव्यं साधनं कथितं बुधैः ॥ बिभ्यन्ति ह्यसुरास्तत्र ऋषयश्च तपोधनाः ॥
అతః పరంగా మరే సాధన చేయవలసినది లేదు—అని బుధులు చెప్పారు; ఎందుకంటే అక్కడ అసురులూ, తపోధనులైన ఋషులూ కూడా భయపడతారు।
Verse 29
असुराश्च सुराश्चैव योगिनश्च महौजसः ॥ नमस्कार्या च पूज्या च मोहिनी सर्वसाधनी ॥
అసురులూ సురులూ, మహౌజస్వులైన యోగులూ—అందరూ నమస్కార్యులు, పూజ్యులు; మరియు సర్వసాధనసమర్థమైన మోహినీ కూడా వందనీయం।
Verse 30
तस्याङ्गेभ्यः समुद्भूता व्याधयः क्लेशसम्भवाः ॥ अपराश्च महाघोराः व्याधयः कालनिर्मिताः
అతని అవయవాల నుండి క్లేశసంభవమైన వ్యాధులు పుట్టుకొచ్చాయి; మరియు మరికొన్ని అత్యంత ఘోరమైన వ్యాధులు కూడా—కాలనిర్మితమైనవి—ప్రకటించాయి।
Verse 31
पौरुषेण समायुक्ताः सर्वलोकनयायताः ॥ प्रकृत्या दुर्विनीतश्च महाक्रोधः सुदारुणः
వారు ఉగ్రపౌరుషంతో యుక్తులై సమస్త లోకాలపై తమ అధికారాన్ని విస్తరించువారు; స్వభావతః అదుపులేని—ఆ ‘మహాక్రోధం’ అత్యంత భయంకరమైనది.
Verse 32
महासत्त्वो महातेजाः जरामरणवर्जितः ॥ मृत्युर्दृष्टा दुराधर्षो दिव्यगन्धानुलेपनः
నేను మృత్యువును చూచితిని—మహాసత్త్వం, మహాతేజస్సుతో యుక్తుడు, జరా-మరణరహితుడు; దురాధర్షుడు, దివ్య సుగంధాలతో అనులిప్తుడు.
Verse 33
गायकाः हासकाश्चैव सर्वजीवप्रबोधकाः ॥ मृत्युनासहिता नित्यं कालज्ञा कालसम्मताः
అక్కడ గాయకులు, హాసకులూ ఉన్నారు; వారు సమస్త జీవులను ప్రబోధించువారు. వారు నిత్యం మృత్యువుతో సహచరులై—కాలజ్ఞులు, కాలవిధికి సమ్మతులు.
Verse 34
दिव्याभरणशोभाभिः शोभमानाः सुतेजसः ॥ सवालयवजनच्छन्नैः केचित्तत्र महौजसः
కొంతమంది మహౌజస్వులు అక్కడ దివ్యాభరణాల శోభతో శోభిల్లుతూ, ప్రకాశమయ తేజస్సుతో మెరిసిపోతున్నారు; వస్త్రాలు మరియు చామరాలతో ఆవరించబడి ఉన్నారు.
Verse 35
पर्यास्तरणसंछन्नेष्वासनेषु तथा परे ॥ पूज्यमाना मया दृष्टाः केचित्तत्र महौजसः
ఇంకొంతమంది, పరచిన పరుపులతో కప్పబడిన శయ్యా-ఆసనాలపై కూర్చొని, అక్కడ పూజింపబడుతూ నేను చూచితిని—వారూ మహౌజస్వులే.
Verse 36
अनेकाश्च नरास्तत्र वेदनाश्च सुदारुणाः ॥ नारीनरसवरूपाश्च मया दृष्टास्त्वनेकशः
అక్కడ అనేక మంది పురుషులు ఉన్నారు; బాధలు అత్యంత భయంకరంగా ఉన్నాయి; అలాగే స్త్రీ-పురుష రూపాలు కలిగిన అనేక సత్త్వాలను కూడా నేను ఎన్నోసార్లు చూశాను.
Verse 37
तासां हलहलाशब्दः सर्वासां च समन्ततः ॥ धर्मराजसमीपे तु दारयन्ति धरामिमाम्
వారందరి నుండి అన్ని వైపులా ‘హలహలా’ అనే కేకలు లేచాయి; ధర్మరాజ సమీపంలో వారు ఈ భూమినే చీల్చివేస్తున్నట్లు అనిపించింది.
Verse 38
कूष्माण्डा यातुधानाश्च राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ एकपादा द्विपादाश्च त्रिपादा बहुपादकाः
అక్కడ కూష్మాండులు, యాతుధానులు, మాంసభక్షక రాక్షసులు ఉన్నారు—కొంతమంది ఒక కాలు, కొంతమంది రెండు కాళ్లు, కొంతమంది మూడు కాళ్లు, మరికొంతమంది అనేక కాళ్లు కలవారు.
Verse 39
एकबाहुर्द्विबाहुश्च त्रिबाहुर्बहुबाहुकः ॥ शङ्कुकर्णा महाकर्णा हस्तिकर्णास्तथाऽपरे
కొంతమంది ఒక భుజం, కొంతమంది రెండు భుజాలు, కొంతమంది మూడు భుజాలు, మరికొంతమంది అనేక భుజాలు కలవారు; కొందరికి శంఖంలాంటి చెవులు, కొందరికి పెద్ద చెవులు, మరికొందరికి ఏనుగు చెవుల్లాంటి చెవులు కూడా ఉన్నాయి.
Verse 40
केचित्तु तत्र पुरुषाः सर्वशोभाविशोभिताः ॥ केयूरैर्मुकुटैश्चान्ये चित्रैरङ्गैस्तथाऽपरे ॥
అక్కడ కొంతమంది పురుషులు అన్ని విధాల శోభతో విభూషితులై ఉన్నారు; మరికొందరు కేయూరాలు, మకుటాలతో అలంకరించబడ్డారు; ఇంకొందరి దేహాలు విచిత్ర అలంకారచిహ్నాలతో ముద్రితమై ఉన్నాయి.
Verse 41
स्रग्विणो बद्धपादाश्च सर्वाभरणभूषिताः ॥ सकुठाराः सकुद्दालाः सचक्राः शूलपाणयः ॥
కొంతమంది స్రగ్విణులై, కొంతమంది బద్ధపాదులై, అందరూ ఆభరణాలతో అలంకృతులై ఉన్నారు. కొందరు కుఠారాలు, కుద్దాళ్లు ధరించారు; కొందరు చక్రాయుధాలు; మరికొందరు చేతుల్లో శూలాలు పట్టుకున్నారు।
Verse 42
सशक्तितोमराः केचित्सधनुष्का दुरासदाः ॥ असिहस्तास्तथा चान्ये तथा मुद्गरपाणयः ॥
కొంతమంది శక్తి, తోమరాలు ధరించారు; కొంతమంది ధనుర్ధారులై సమీపించుటకు దుర్లభులయ్యారు. మరికొందరు ఖడ్గాలు పట్టుకున్నారు; ఇంకొందరు గదలను చేతబట్టారు।
Verse 43
सज्जिता दधिहस्ताश्च गन्धहस्ता ह्यनेकशः ॥ विचित्रभक्षहस्ताश्च वस्त्रहस्तास्तथैव च ॥
వారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. కొందరి చేతుల్లో పెరుగు ఉంది; అనేకుల చేతుల్లో సుగంధ ద్రవ్యాలు ఉన్నాయి. కొందరు వివిధ భక్ష్యాలు పట్టుకున్నారు; అలాగే కొందరు వస్త్రాలు చేతబట్టారు।
Verse 44
धूपान्प्रगृह्य विविधान्वासांसि शुभदर्शनाः ॥ शिबिकाश्च महाशोभा यानानि विविधानि च ॥
వివిధ ధూపాలు, వస్త్రాలు చేతబట్టి వారు శుభదర్శనులై ఉన్నారు. అక్కడ మహాశోభగల శిబికలు (పల్లకీలు) కూడా, అనేక విధాలైన యానాలు కూడా ఉన్నాయి।
Verse 45
वाजिकुञ्जरयुक्तानि हंसयुक्तानि चापरे ॥ शरभैरृषभैश्चापि हस्तिभिश्च सुदर्शनैः ॥
కొన్ని యానాలు గుర్రాలు, ఏనుగులతో యుక్తమై ఉన్నాయి; మరికొన్ని హంసలతో యుక్తమై ఉన్నాయి. కొన్ని శరభాలు, వృషభాలతో కూడ, అలాగే అత్యంత సుందరమైన ఏనుగులతో కూడ జతచేయబడ్డాయి।
Verse 46
उज्ज्वला मलिनाश्चैव जीर्णवस्त्रा नवांशुकाः ॥ सुमनाभिमना मूका मारकाः शतमारकाः ॥
కొంతమంది ప్రకాశవంతులు, మరికొందరు మలినులు; కొందరు జీర్ణవస్త్రధారులు, మరికొందరు నూతన వస్త్రధారులు. అక్కడ సుమనస్సులు, అహంకారులు, మూకులు, హంతకులు మరియు శతహంతకులూ ఉన్నారు.
Verse 47
समार्जारी काचवर्णा कृष्णा चैव कलिस्तथा ॥ धर्महस्ता यशोहस्ता कीर्त्तिहस्तास्तथापरे ॥
అక్కడ సమార్జారీ, కాచవర్ణా, కృష్ణా మరియు కలి అనే పేర్లు ఉన్నవారు; అలాగే ధర్మహస్తా, యశోహస్తా, కీర్తిహస్తా అనే ఇతరులూ ఉన్నారు.
Verse 48
एते पुरोगमास्तत्र कृतान्तस्य महात्मनः ॥ यद्येतानि यजेद्विप्रो नास्ति तस्य पराभवः ॥
వారు అక్కడ మహాత్ముడైన కృతాంతుని (యముని) ముందువారిగా ఉన్నారు. ఒక బ్రాహ్మణుడు వీరిని ఆరాధిస్తే అతనికి పరాభవం ఉండదు.
Verse 49
नमस्कार्याश्च पूज्याश्च आपन्नेन हि नित्यशः ॥ परितुष्य कृता नित्यं विहिताः सार्वलौकिकाः ॥
ఆపదలో ఉన్నవాడు వీరికి నిత్యం నమస్కరించి పూజించాలి. విధివిధానంగా సంతృప్తిపరిస్తే, వారు లోకసంబంధ కార్యాలలో ఎల్లప్పుడూ నియమితులై ఉంటారు.
Verse 50
दुष्कृतिनां प्रवेशार्थं यमेन विहितं स्वयम् ॥ तस्मिन् पुरवरे रम्ये रम्या परम शोभना
దుష్కర్ముల ప్రవేశార్థం యముడు స్వయంగా దీనిని ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ రమ్యమైన ఉత్తమ నగరంలో పరమశోభనమైన, అత్యంత సుందరమైన ఒక రూపం ఉండెను.
Verse 51
कुण्डलाभ्यां पिनद्धाभ्यामङ्गदाभ्यां महातपाः ॥ भ्राजते मुकुटस्तस्य ब्रह्मदत्तो महाद्युतिः
ఓ మహాతపస్వీ, అతడు బిగిగా ధరించిన కుండలాలు మరియు అంగదాలతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు. అతని శిరస్సుపై బ్రహ్మదత్తమైన మహాద్యుతి మకుటం ప్రకాశిస్తుంది॥
Verse 52
यमेन पूज्यमाना सा दिव्यगन्धानुलेपनैः ॥ संहारः सर्वलोकानां गतीनां च महागतिः
యముడు ఆమెను దివ్య సుగంధ లేపనాలతో పూజిస్తాడు. ఆమె సమస్త లోకాల సంహారం, సమస్త గతుల మహాగతి—పరమ గమ్యం॥
Verse 53
कामक्रोधविचारिण्यो नानारूपधराः स्त्रियः ॥ जीवभक्षकरा घोरास्तीव्ररोषा भयानकाः
కామక్రోధాల పరిధిలో సంచరించే, నానారూపాలు ధరించిన స్త్రీలు అక్కడ ఉన్నారు—జీవభక్షకులు, ఘోరులు, తీవ్రమైన రోషంతో భయంకరులు॥
Verse 54
मयूरैः सारसैश्चैव चक्रवाकैश्च वाजिभिः ॥ एवम्रूपा मया दृष्टास्तत्र चान्ये भयानकाः
నెమళ్లు, సారసాలు, చక్రవాక పక్షులు, గుర్రాలతో కూడిన—అటువంటి రూపాలను నేను అక్కడ చూశాను; ఇంకా ఇతర భయంకరమైనవీ ఉన్నాయి॥
The text instructs that actions (karma) are evaluated through a rule-governed dharma framework: outcomes are assigned according to scriptural criteria and witnessed conduct, emphasizing personal accountability, restraint, and social order as enforceable ethical norms.
No tithi, lunar phase, vrata timing, or seasonal marker is specified in this excerpt. The chapter focuses on institutional judgment and spatial symbolism (gates and tribunal) rather than calendrical ritual scheduling.
Environmental balance is addressed indirectly through the Varāha–Pṛthivī instructional frame: the narrative links moral conduct to systemic consequences. By presenting a structured adjudication of harm (including violence and predation imagery), it reinforces norms that discourage destabilizing behaviors, which can be read as supporting social-ecological stability on Pṛthivī.
The sabhā is populated by authoritative dharma figures and śāstra specialists, including Manu, Prajāpati, Parāśarya (Vyāsa), Atri, Uddālaka, Āpastamba, Bṛhaspati, Śukra, Gautama, and other named dharma exegetes such as Śaṅkha and Likhita, alongside Yama (Vaivasvata).