Varaha Purana 187.116: Adhyaya 187, Shloka 116

Determination of the Origin and Procedure of the Ancestral Offering

Pitṛyajña/Śrāddha

Devanagari script

मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय भाषितो वचनं मया॥ शीघ्रमुत्पादय ब्रह्मन् देवतासुरमानुषान्॥

Recitation with translationVaraha Purana 187.116

Transliteration

muhūrttaṃ dhyānam āsthāya bhāṣito vacanaṃ mayā || śīghram utpādaya brahman devatāsuramānuṣān ||

Translation

ఒక ముహూర్తం ధ్యానంలో నిలిచి నేను ఈ వాక్యాన్ని పలికాను: ‘ఓ బ్రహ్మన్, త్వరగా దేవతలను, అసురులను, మనుష్యులను సృష్టించు.’

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मुहूर्त्तम्: for a moment / a muhūrta
• मुहूर्त्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालपरिमाणवाचक

• ध्यानम्: meditation
• ध्यानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आस्थाय: having undertaken
• आस्थाय: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having resorted to / having undertaken’

• भाषितः: was spoken
• भाषितः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (Past Passive Participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अत्र) ‘उक्तः/भाषितः’

• वचनम्: speech / words
• वचनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• उत्पादय: produce / create
• उत्पादय: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-पद्/उत्पादय् (धातु; णिजन्त causative)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ब्रह्मन्: O Brahman
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• देवतासुरमानुषान्: gods, asuras, and humans
• देवतासुरमानुषान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवता + असुर + मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास; पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Varāha (default, dialogue framework)

Tags

• Purāṇic Literature
• Cosmogony
• Vaiṣṇavism
• Brahmā Narratives

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a compact cosmogonic command motif, typical of Purāṇic narrative, linking contemplation (dhyāna) with creative unfolding.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Not an ethical injunction primarily; it frames an origin narrative where orderly creation follows deliberation and directive speech.