Varaha Purana 183.7: Adhyaya 183, Shloka 7

Installation of a Clay Icon (Mṛnmayārcā) and the Ritual Protocol of Worship

Devanagari script

गृहं चालोच्य कश्चिन्मां पूजयेत्कामनापरः ॥ पूजयेद्यदि वा चक्रं मम तेजोंऽशसम्भवम् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 183.7

Transliteration

gṛhaṃ cālocya kaścin māṃ pūjayet kāmanāparaḥ || pūjayed yadi vā cakraṃ mama tejoṃśa-sambhavam ||

Translation

గృహస్థ పరిస్థితిని పరిశీలించి, కోరికలో పరాయణుడైనవాడు నన్ను పూజించవచ్చు; లేదా నా తేజస్సు యొక్క అంసం నుండి జనించిన చక్రాన్ని కూడా పూజించవచ్చు।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गृहम्: house/home
• गृहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• आलोच्य: having looked/considered
• आलोच्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ√लुच्/लोच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having looked/considered’

• कश्चित्: someone/anyone
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (indefinite pronoun)

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun object)

• पूजयेत्: should worship/honor
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कामनापरः: intent on desire; desire-driven
• कामनापरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कामना + पर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कामनायां परः/कामनापरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कश्चित्)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध/condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle)

• चक्रम्: discus/wheel
• चक्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मम: my/of me
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive)

• तेजोंऽशसम्भवम्: born from a portion of (my) splendor
• तेजोंऽशसम्भवम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् + अंश + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: समास: (तेजसः अंशः) + तस्मात् सम्भवः → तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying चक्रम्)

Speaker

Varāha (default, first-person instruction)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Vaiṣṇavism
• Iconography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It indicates multiple legitimate ritual objects (deity and emblem) and acknowledges household context, reflecting adaptable religious practice in textual tradition.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified; “gṛha” refers to domestic setting generally.

What is the primary ethical instruction?

To calibrate practice to one’s circumstances while recognizing that intention (kāmanā) can shape ritual choice.