Varaha Purana 170.2: Adhyaya 170, Shloka 2

The Birth of Gokarṇa and the Fruits of Śiva Worship

including the Śukodara Parrot Episode and Hospitality Ethics

Devanagari script

तस्य भार्या सुशीला तु नाम्ना गुणसमन्विता ॥ भर्त्तुः प्रियकरी साध्वी न प्रसूता वयोऽधिका

Recitation with translationVaraha Purana 170.2

Transliteration

tasya bhāryā suśīlā tu nāmnā guṇasamanvitā || bharttuḥ priyakarī sādhvī na prasūtā vayo'dhikā

Translation

అతని భార్య సుశీలా అనే పేరుతో, గుణసంపన్నురాలు—భర్తకు ప్రియముగా నడుచుకొనెడి సాధ్వి; అయితే ఆమెకు సంతానం కలుగలేదు, వయస్సు కూడా ముదిరింది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• भार्या: wife
• भार्या: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• सुशीला: virtuous/gentle-natured
• सुशीला: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सुशील (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समास: सु + शील (कर्मधारय: 'good-natured')

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेष/विरोधार्थक (particle)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; 'by name' idiom

• गुणसमन्विता: endowed with virtues
• गुणसमन्विता: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गुण-समन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समास: गुण + समन्वित (तत्पुरुष: 'endowed with qualities')

• भर्तुः: of (her) husband
• भर्तुः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रियकरी: pleasing (to him)
• प्रियकरी: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय-करिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समास: प्रिय + करिन् (तत्पुरुष: 'doing what is dear')

• साध्वी: chaste/virtuous woman
• साध्वी: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• प्रसूता: having borne (a child)
• प्रसूता: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: प्रसूता (प्रातिपदिक; कृदन्त from प्र- सू)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (past participle): 'having given birth' (negated here)

• वयः: age
• वयः: सम्बन्ध/विधेय (Predicate element)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन

• अधिका: advanced/greater
• अधिका: विधेय (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'greater/advanced' agreeing with implied स्त्री (she) or with अवस्था

Speaker

Varāha

Tags

• Purāṇic Literature
• Gender and Family
• Ethical Portraiture
• Cultural History

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a socially recognizable theme—childlessness and aging—within a moralized narrative framework common to Purāṇic literature.

Which geographic location is identified?

The broader setting remains Mathurā from the preceding verse.

What is the primary ethical instruction?

The verse emphasizes virtues within household life (guṇa, sādhutva) independent of social outcomes such as progeny.