Varaha Purana 155.2: Adhyaya 155, Shloka 2

The Efficacy and Sacred Merit of Akrūra Tīrtha

Devanagari script

तत्र नित्यं स्थितो देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ मां दृष्ट्वा मनुजा देवि मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥

Recitation with translationVaraha Purana 155.2

Transliteration

tatra nityaṃ sthito devi lokānāṃ hitakāmyayā || māṃ dṛṣṭvā manujā devi muktibhājo bhavanti te ||

Translation

ఓ దేవీ! లోకాల హితకాంక్షతో నేను అక్కడ నిత్యము స్థితుడనై ఉన్నాను. ఓ దేవీ! అక్కడ నన్ను దర్శించిన మనుజులు ముక్తికి పాత్రులగుదురు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverbial accusative used as avyaya)

• स्थितः: situated / staying
• स्थितः: कर्तृसम्बन्ध (Predicative to subject)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त-भूतकृत् (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘स्थित’ = having stayed/being situated

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

• लोकानाम्: of the worlds / of people
• लोकानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन

• हितकाम्यया: with the desire for (their) welfare
• हितकाम्यया: हेतु/साधन (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: हित + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (हितस्य काम्या = desire for welfare); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन

• माम्: me
• माम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having seen’

• मनुजाः: humans
• मनुजाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

• मुक्तिभाजः: partakers of liberation
• मुक्तिभाजः: कर्तृसम्बन्ध (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति + भाज् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुक्तेः भाजः = partakers of liberation); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• भवन्ति: become / are
• भवन्ति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject, apposition)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It exemplifies the Purāṇic rhetoric that ties place-based devotion (darśana at a site) to soteriological language (mukti), shaping pilgrimage as an ethical-cultural practice.

Which geographic location is identified?

The referent is Ākrūra-tīrtha introduced immediately prior.

What is the primary ethical instruction?

The verse emphasizes welfare-oriented presence and encourages a reflective, purposeful visit to heritage sites rather than casual tourism.