Varaha Purana 154.8: Adhyaya 154, Shloka 8

The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites

Merits of Mathurā-Region Tīrthas

Devanagari script

त्वया विवाहिता राजन्न च मां विजहात्स्मृतिः ॥ एतत्तीर्थप्रभावेन धर्मयुक्ता तथानघ

Recitation with translationVaraha Purana 154.8

Transliteration

tvayā vivāhitā rājanna ca māṃ vijahātsmṛtiḥ || etattīrthaprabhāvena dharmayuktā tathānagha

Translation

ఓ రాజా, నీవు నన్ను వివాహం చేసుకున్నావు; నా స్మృతి నన్ను విడిచిపెట్టలేదు. ఈ తీర్థ ప్రభావంతో, ఓ నిర్దోషుడా, నేను ధర్మయుక్తురాలినయ్యాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Kartṛ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• विवाहिता: married (wedded)
• विवाहिता: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वि + वह् (धातु) → विवाहित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषण

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (negation particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• विजहात्: (do) not abandon
• विजहात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + हा (धातु)
• Form: लोट् लकार (Imperative/आज्ञार्थ); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• स्मृतिः: memory / remembrance
• स्मृतिः: Kartā (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• एतत्-तीर्थ-प्रभावेन: by the power of this tīrtha
• एतत्-तीर्थ-प्रभावेन: Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (एतस्य तीर्थस्य प्रभावः); पुंलिङ्ग ‘प्रभाव’; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; हेतु/साधनार्थ

• धर्म-युक्ता: endowed with dharma / righteous
• धर्म-युक्ता: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष (धर्मेण/धर्मे युक्ता); भूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषण

• तथा: thus / likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• अनघ: O sinless one
• अनघ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Pīvarī

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Dharma Discourse
• Sacred Topography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It connects personal biography (marriage, memory) to sacred geography, a hallmark of Purāṇic moral storytelling.

Which geographic location is identified?

A specific tīrtha is referenced but not named in this verse; it continues the Yamunā/Mathurā-region trajectory implied earlier.

What is the primary ethical instruction?

The verse foregrounds dharma as an orienting principle, presented as strengthened through contact with culturally valued places.