Varaha Purana 150.23: Adhyaya 150, Shloka 23

The Sacred Greatness of Sānandūra

Devanagari script

मद्भक्ता यच्च पश्यन्ति घोरसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां सा धारा पृथुलेक्षणे ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 150.23

Transliteration

madbhaktā yacca paśyanti ghorasaṃsāramokṣaṇam || caturviṃśatidvādaśyāṃ sā dhārā pṛthulekṣaṇe

Translation

నా భక్తులు ఘోర సంసారమోక్షంగా దర్శించేది—ఓ విశాలనేత్రా, ఆ ధార ఇరవై నాలుగవ ద్వాదశీనాడు ప్రकटమవుతుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मत्-भक्ताः: my devotees
• मत्-भक्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मम भक्ताः’

• यत्: what/that which
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पश्यन्ति: see/behold
• पश्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Pres.), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), परस्मैपद

• घोर-संसार-मोक्षणम्: release from dreadful saṃsāra
• घोर-संसार-मोक्षणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: घोर (प्रातिपदिक) + संसार (प्रातिपदिक) + मोक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); बहु-तत्पुरुष-श्रृङ्खला: ‘घोरस्य संसारस्य मोक्षणम्’

• चतुर्विंशति-द्वादश्याम्: on the 24th Dvādaśī
• चतुर्विंशति-द्वादश्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्विंशति (प्रातिपदिक) + द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन (sg.); द्विगु-समासः (numerical) ‘चतुर्विंशतिः द्वादशी’ = 24th (tithi) Dvādaśī

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); सर्वनाम

• धारा: the stream
• धारा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• पृथुल-ईक्षणे: O broad-eyed one
• पृथुल-ईक्षणे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पृथुल (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Voc.), एकवचन (sg.), स्त्रीलिङ्ग (f.); बहुव्रीहिः ‘पृथुलं ईक्षणं यस्याः’ (one with broad eyes)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Ancient Geography
• Ecological Ethics

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a calendrical ritual detail (a specific Dvādaśī) tied to a natural feature, useful for studying how ritual calendars were mapped onto seasonal or episodic hydrological phenomena.

Which geographic location is identified?

The stream associated with Brahma-saras (from the surrounding context) is referenced; the verse itself emphasizes its timing rather than a new place-name.

What is the primary ethical instruction?

Devotional attentiveness and timing: engaging with a heritage site according to a calendrical discipline rather than arbitrary visitation.