Varaha Purana 116.36: Adhyaya 116, Shloka 36

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

यस्तु जीवति सन्तुष्टः स सुखायोपपद्यते ॥ भर्तुस्तु वै व्रतं स्त्रीणामेवमेव वसुन्धरे ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 116.36

Transliteration

yas tu jīvati santuṣṭaḥ sa sukhāyopapadyate | bhartus tu vai vrataṃ strīṇām evam eva vasundhare ||

Translation

సంతృప్తితో జీవించేవాడు సుఖానికి అర్హుడు. ఓ వసుంధరా, స్త్రీల వ్రతం/ధర్మం భర్తుపరాయణతయే అని చెప్పబడింది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• तु: indeed/but
• तु: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• जीवति: lives
• जीवति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सन्तुष्टः: content/satisfied
• सन्तुष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सन्तुष्ट (कृदन्त; सम् + तुष् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण (predicate adjective)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अन्वादेश (correlative)

• सुखाय: for happiness
• सुखाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of)

• उपपद्यते: attains; comes to
• उपपद्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + पद् (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: उप-

• भर्तुः: of the husband
• भर्तुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• वै: indeed
• वै: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (emphatic)

• व्रतम्: vow/duty
• व्रतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)

• एव: only/indeed
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (only/just)

• वसुन्धरे: O Earth (Vasundharā)
• वसुन्धरे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Social Ethics
• Dharma-shastra Interface

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It combines a widely attested virtue (santoṣa) with a period-specific social norm, illustrating how Purāṇic discourse often blends universal ethics with historical household conventions.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified; “Vasundharā” is an address to Earth as a speaking figure.

What is the primary ethical instruction?

Contentment is presented as a direct basis for happiness; the verse also reflects a traditional framing of household duties.