Valli 2.2

Verse 2.2.1

पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः । अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद्वै तत् ॥१॥

అజుడైన, అవక్రచేతనుడైన ఆ పరమాత్ముని ఈ పదకొండు ద్వారాల నగరం; ఇందులో ప్రవేశించి/దీనిని అనుష్ఠానంగా ఆచరించి మనిషి శోకించడు. విముక్తుడై మరల సంపూర్ణ విముక్తిని పొందుతాడు. ఇదే నిజంగా ‘తత్’।

Verse 2.2.2

हंसः शुचिषद्वसुरान्तरिक्षसद् होता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद्वरसदृतसद्व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥२॥

హంసుడు (ఆత్మ/సూర్యుడు) శుచిలోకంలో విరాజిల్లును; వసువు అంతరిక్షంలో నివసించును; హోతా వేదికపై ఆసీనుడు; అతిథి గృహంలో వసించును. మనుష్యులలో, శ్రేష్ఠులలో, ఋతంలో, వ్యోమంలో నివసించువాడు—జలజుడు, గోజుడు (కిరణజుడు), ఋతజుడు, అద్రిజుడు—ఇదే మహదృతము।

Verse 2.2.3

ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति । मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥३॥

ఆయన ప్రాణాన్ని పైకి ఎత్తి నడిపించును; అపానాన్ని ప్రత్యగ్భావంగా (అంతర్ముఖంగా/క్రిందకు) మళ్లించును. మధ్యలో ఆసీనుడైన వామనుడు (అంతర్యామి)—ఆయననే సమస్త దేవతలు ఉపాసించుదురు।

Verse 2.2.4

अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः । देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥४॥

శరీరస్థుడైన ఈ దేహి, మరణసమయంలో జారిపోతున్నప్పుడు, దేహం నుండి విముక్తుడవుతున్నప్పుడు—ఇక్కడ ఏమి మిగులును? ఇదే నిజంగా ఆ ‘తత్’।

Verse 2.2.5

न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन । इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥५॥

ఏ మర్త్యుడూ కేవలం ప్రాణం గానీ అపానం గానీ వల్ల మాత్రమే జీవించడు; ఈ రెండూ ఆధారపడిన ఆ ఇతర పరమ తత్త్వం వల్లనే వారు జీవిస్తారు।

Verse 2.2.6

हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् । यथा च मरणं प्राप्य आत्मा भवति गौतम ॥६॥

రా, నేను నీకు ఆ గూఢమైన సనాతన బ్రహ్మాన్ని ప్రకటిస్తాను—హే గౌతమ, మరణాన్ని పొందిన తరువాత ఆత్మ ఎలా స్థితి పొందుతుందో।

Verse 2.2.7

योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः । स्थाणुमन्येऽनुसंयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥७॥

కొంతమంది దేహులు శరీరధారణ కోసం యోనిలో ప్రవేశిస్తారు; మరికొందరు స్థావరభావాన్ని అనుసరిస్తారు—తమ కర్మానుసారం, శ్రుతి చెప్పిన విధంగా।

Verse 2.2.8

य एष सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः । तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतम् उच्यते । तस्मिँल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥८॥

నిద్రించినవారిలోనూ జాగ్రత్తగా ఉండే వాడెవడో—ఆ పురుషుడే కోరికపై కోరికను నిర్మిస్తాడు. అదే శుక్లమైన పవిత్ర తత్త్వం; అదే బ్రహ్మ; అదే అమృతమని చెప్పబడుతుంది. అందులోనే సమస్త లోకాలు ఆధారపడినవి; దానిని ఎవరూ అతిక్రమించలేరు. ఇదే అది।

Verse 2.2.9

अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥९॥

ఒకే అగ్ని జగత్తులో ప్రవేశించి ప్రతి రూపానికి అనుగుణంగా ఆ రూపంగా కనిపించినట్లే, సమస్త భూతాల ఏక అంతరాత్మ కూడా రూపం రూపంగా అనుగుణంగా ప్రకాశిస్తుంది—మరియు బయట కూడా నిలిచి ఉంటుంది।

Verse 2.2.10

वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥१०॥

ఒకే వాయువు జగత్తులో ప్రవేశించి ప్రతి రూపానికి అనుగుణంగా ఆ రూపంగా కనిపించినట్లే, సమస్త భూతాల ఏక అంతరాత్మ కూడా రూపం రూపంగా అనుగుణంగా ప్రకాశిస్తుంది—మరియు బయట కూడా నిలిచి ఉంటుంది।

Verse 2.2.11

सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥११॥

సర్వలోకమునకు నేత్రమైన సూర్యుడు కళ్ల బాహ్యదోషములచే లిప్తుడు కాకపోవునట్లు, సమస్తభూతముల ఏక అంతరాత్మ కూడా లోకదుఃఖముచే లిప్తుడు కాడు; ఆయన దానికి అతీతుడు (బాహ్యుడు).

Verse 2.2.12

एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति । तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीराः तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥१२॥

ఒకడే వశి, సమస్తభూతముల అంతరాత్మ, ఒకే రూపమును అనేకంగా చేయువాడు—ఆయనను ఆత్మలో స్థితుడని ధీరులు అనుభవించి దర్శించుదురు; వారికి శాశ్వత సుఖము, ఇతరులకు కాదు.

Verse 2.2.13

नित्योऽनित्यानां चेतनश्चेतनानाम् एको बहूनां यो विदधाति कामान् । तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीराः तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥१३॥

అనిత్యములలో నిత్యుడు, చైతన్యములలో చైతన్యుడు, అనేకులలో ఏకుడు, కోరికలను విధించువాడు—ఆయనను ఆత్మలో స్థితుడని ధీరులు దర్శించుదురు; వారికి శాశ్వత శాంతి, ఇతరులకు కాదు.

Verse 2.2.14

तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् । कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति विभाति वा ॥१४॥

వారు దానినే ‘ఇదే’ అని భావిస్తారు—అది అనిర్దేశ్యమైన పరమానందం. నేను ఆ తత్త్వాన్ని ఎలా తెలుసుకొందును—అది స్వయంప్రకాశమా, లేక మరొకద్వారా ప్రకాశించునా?

Verse 2.2.15

न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः । तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥१५॥

అక్కడ సూర్యుడు ప్రకాశించడు, చంద్రతారకములు కూడా కాదు; ఈ విద్యుత్తులు కూడా ప్రకాశించవు—అయితే ఈ అగ్ని ఎక్కడ? ఆ పరమాత్మనే ప్రకాశించుచున్నాడు; ఆయనను అనుసరించి సమస్తమూ ప్రకాశిస్తుంది; ఆయన కాంతిచేతనే ఇదంతా విభాసిస్తుంది.