Chhandogya

Verse 1

ओमित्येतदक्षरमुद्गीथमुपासीत। ओमिति ह्युद्गायति तस्योपव्याख्यानम् ॥

ఓం అక్షరాన్ని ఉద్గీథంగా ఉపాసించాలి. ఓం అని ప్రారంభించి గానం చేస్తారు కాబట్టి. దీని వివరణ ఇది.

Verse 2

एषां भूतानां पृथिवी रसः पृथिव्या अपो रसः। अपामोषधयो रस ओषधीनां पुरुषो रसः पुरुषस्य वाग्रसो वाच ऋग्रस ऋचः साम रसः साम्न उद्गीथो रसः ॥

ఈ ప్రాణులలో భూమి సారం, భూమిలో జలాలు సారం, జలాలలో మూలికలు సారం, మూలికలలో మనిషి సారం, మనిషిలో వాక్కు సారం, వాక్కులో ఋగ్వేదం సారం, ఋగ్వేదంలో సామవేదం సారం, సామవేదంలో ఉద్గీథం సారం.

Verse 3

स एष रसानां रसतमः परमः परार्ध्योऽष्टमो यदुद्गीथः ॥

ఈ ఉద్గీథం సారాలలో సారం, పరమోన్నతమైనది, అష్టమమైనది.

Verse 4

कतमा कतमर्क् कतमत्कतमत् साम कतमः कतम उद्गीथ इति विमृष्टं भवति ॥

ఋక్ అనగా ఏది? సామం అనగా ఏది? ఉద్గీథం అనగా ఏది? అని విచారించబడుతుంది.

Verse 5

वागेवर्क् प्राणः सामोमित्येतदक्षरमुद्गीथः। तद्वा एतन्मिथुनं यद्वाक्च प्राणश्चर्क्च साम च ॥

వాక్కే ఋక్, ప్రాణమే సామం, ఓం అనే ఈ అక్షరమే ఉద్గీథం. వాక్కును ప్రాణాన్ని, ఋక్కును సామాన్ని కలిపి జంటగా చెప్పవచ్చు.

Verse 6

तदेतन्मिथुनमोमित्येतस्मिन्नक्षरे संसृज्यते यदा वै मिथुनौ समागच्छत आपयतो वै तावन्योन्यस्य कामम् ॥

ఈ జంట ఓం అనే ఈ అక్షరంలో ఐక్యమవుతుంది. ఎప్పుడైతే జంట కలుస్తుందో, వారు ఒకరి కోరికలను మరొకరు తీరుస్తారు.

Verse 7

आपयिता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते ॥

ఈ విధంగా తెలిసి, ఓం అక్షరాన్ని ఉద్గీథంగా ఉపాసించేవాడు కోరికలను తీర్చేవాడవుతాడు.

Verse 8

तद्वा एतदनुज्ञाक्षरं यद्धि किंचानुजानात्योमित्येव तदाहैषो एव समृद्धिर्यदनुज्ञा समर्धयिता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते ॥

ఇది అనుమతి అక్షరం - ఎందుకంటే అనుమతించేటప్పుడు ఓం అని చెబుతారు. ఈ అనుమతే సమృద్ధి. ఈ విధంగా తెలిసి ఓం అక్షరాన్ని ఉద్గీథంగా ఉపాసించేవాడు కోరికలను సిద్ధింపజేసేవాడవుతాడు.

Verse 9

तेनेयं त्रयीविद्या वर्तते ओमित्याश्रावयत्योमिति शꣳसत्योमित्युद्गायत्येतस्यैवाक्षरस्यापचित्यै महिम्ना रसेन॥

దీని వలన త్రయీ విద్య ప్రవర్తిస్తుంది. ఓం అని పిలుస్తారు, ఓం అని స్తుతిస్తారు, ఓం అని గానం చేస్తారు - ఈ అక్షరానికి గౌరవంగా, దాని మహిమతో, సారంతో.

Verse 10

तेनोभौ कुरुतो यश्चैतदेवं वेद यश्च न वेद। नाना तु विद्या चाविद्या च यदेव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तदेव वीर्यवत्तरं भवतीति खल्वेतस्यैवाक्षरस्योपव्याख्यानं भवति ॥

కాబట్టి, ఇది తెలిసినవాడు, తెలియనివాడు ఇద్దరూ కర్మలు చేస్తారు. అయితే విద్య, అవిద్య వేరు వేరు. విద్య, శ్రద్ధ, ఉపనిషత్ జ్ఞానంతో చేసేది మాత్రమే శక్తివంతమైనది. ఇది ఓం అక్షర వివరణ.

Verse 1

देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे उभये प्राजापत्यास्तद्ध देवा उद्गीथमाजह्रुरनेनैनानभिभविष्याम इति ॥

దేవతలు మరియు అసురులు, ఇద్దరూ ప్రజాపతి సంతానమై, పరస్పరం పోరాడిరి. అప్పుడు దేవతలు ఉద్గీథమును (ఓంకారమును) స్వీకరించిరి, 'దీనితో మేము వారిని జయింతుము' అని భావించి.

Verse 2

ते ह नासिक्यं प्राणमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तꣳ हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि च पाप्मना ह्येष विद्धः ॥

వారు నాసికలోని ప్రాణశక్తిని ఉద్గీథముగా ఉపాసించిరి. అసురులు దానిని పాపముతో భేదించిరి. అందువలన, దానితో మనిషి సువాసనను మరియు దుర్గంధమును రెండింటిని ఘ్రాణిస్తాడు, ఎందుకంటే అది పాపముచే భేదించబడినది.

Verse 3

अथ ह वाचमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तां हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तयोभयं वदति सत्यं चानृतं च पाप्मना ह्येषा विद्धा ॥

తరువాత వారు వాక్కును ఉద్గీథముగా ఉపాసించిరి. అసురులు దానిని పాపముతో భేదించిరి. అందువలన, అది సత్యమును మరియు అసత్యమును రెండింటిని పలుకుతుంది, ఎందుకంటే అది పాపముచే భేదించబడినది.

Verse 4

अथ ह चक्षुरुद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं पश्यति दर्शनीयं चादर्शनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥

తరువాత వారు నేత్రమును ఉద్గీథముగా ఉపాసించిరి. అసురులు దానిని పాపముతో భేదించిరి. అందువలన, అది దర్శనీయమైనది మరియు అదర్శనీయమైనది రెండింటిని చూస్తుంది, ఎందుకంటే అది పాపముచే భేదించబడినది.

Verse 5

अथ ह श्रोत्रमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं शृणोति श्रवणीयं चाश्रवणीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥

తరువాత వారు శ్రోత్రమును ఉద్గీథముగా ఉపాసించిరి. అసురులు దానిని పాపముతో భేదించిరి. అందువలన, అది శ్రవణీయమైనది మరియు అశ్రవణీయమైనది రెండింటిని వింటుంది, ఎందుకంటే అది పాపముచే భేదించబడినది.

Verse 6

अथ ह मन उद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं संकल्पते संकल्पनीयं च चासंकल्पनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम्

తరువాత వారు మనస్సును ఉద్గీథముగా ఉపాసించిరి. అసురులు దానిని పాపముతో భేదించిరి. అందువలన, దానితో మనిషి సంకల్పనీయమైనది మరియు అసంకల్పనీయమైనది రెండింటిని సంకల్పిస్తాడు. ఎందుకంటే ఈ మనస్సు పాపముచే భేదించబడినది.

Verse 7

अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तं हासुरा ऋत्वा विदध्वंसुर्यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसेतैवम्

తరువాత వారు ఈ ముఖ్యమైన ప్రాణశక్తిని ఉద్గీథముగా ఉపాసించిరి. అసురులు దానిని ప్రహరించి నాశనము చేసిరి, యథా ఒకడు రాతితో రాతిని కొట్టి నాశనము చేయునట్లు.

Verse 8

यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसत एवं हैव स विध्वंसते य एवंविदि पापं कामयते यश्चैनमभिदासति स एषोऽश्माखणः

యథా ఒకడు రాతితో రాతిని కొట్టి నాశనము చేయును, అట్లే ఇది తెలిసినవాడు పాపమును కోరుకొనువాడు లేక ఇతరులను శపించువాడు నాశనమగుచున్నాడు. అతడు నిజముగా రాతిని భేదించువాడు.

Verse 9

नैवैतेन सुरभि न दुर्गन्धि विजानात्यपहतपाप्मा ह्येष तेन यदश्नाति यत्पिबति तेनेतरान्प्राणानवति एतमु एवान्ततोऽवित्त्वोत्क्रमति व्याददात्येवान्तत इति॥

దీనితో (వాయువుతో) మనిషి సువాసనను గాని దుర్గంధమును గాని తెలుసుకోడు. ఇది నిజముగా పాపము నుండి విముక్తమైనది. మనిషి తినునది మరియు త్రాగునది ద్వారా, అతడు ఇతర ప్రాణశక్తులను పోషించును. దీనిని మాత్రమే తెలుసుకొని, అతడు శరీరము నుండి నిష్క్రమించును. అంతిమముగా, ఇది (వాయువు) మాత్రమే రక్షించును.

Verse 10

तं हाङ्गिरा उद्गीथमुपासांचक्र एतमु एवाङ्गिरसं मन्यन्तेऽङ्गानां यद्रसः॥

అంగిరసుడు దీనిని (వాయువును) ఉద్గీథముగా ఉపాసించెను. వారు దీనిని మాత్రమే అంగిరసుడిగా భావించుదురు - ఇది అవయవముల సారము.

Verse 11

तेन तं ह बृहस्पतिरुद्गीथमुपासांचक्र एतमु एव बृहस्पतिं मन्यन्ते वाग्घि बृहती तस्या एष पतिः॥

అందువలన, బృహస్పతి దీనిని ఉద్గీథముగా ధ్యానించెను. వారు ఈ బృహస్పతినే పరిగణింతురు - వాక్కు నిశ్చయముగా గొప్పది, దానికి ఇతడు పతి.

Verse 12

तेन तं हायास्य उद्गीथमुपासांचक्र एतमु एवायास्यं मन्यन्त आस्याद्यदयते ॥१.२.१२॥

ఆ జ్ఞానముతో, అయాస్యుని ఉద్గీథము కొరకు సమీపించెను. వారు ఈ అయాస్యుడే వారికి గానము చేయునని భావింతురు, అతడు తన కోరికలను పొందును.

Verse 13

तेन तंह बको दाल्भ्यो विदांचकार। स ह नैमिशीयानामुद्गाता बभूव स ह स्मैभ्यः कामानागायति ॥१.२.१३॥

అందువలన, బక దాల్భ్యుడు అక్షరమును తెలుసుకొనెను. అతడు నైమిశీయులకు ఉద్గాతగా ఉండెను. అతడు వారి కోరికలను వారికొరకు గానము చేయుచుండెను.

Verse 14

आगाता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्त इत्यध्यात्मम् ॥१.२.१४॥

నిశ్చయముగా, ఇట్లు తెలిసి అక్షరమును ఉద్గీథముగా ధ్యానించువాడు కోరికలను పొందువాడగును. ఇది ఆధ్యాత్మిక వివరణ.

Verse 1

अथाधिदैवतं य एवासौ तपति तमुद्गीथमुपासीतोद्यन्वा एष प्रजाभ्य उद्गायति। उद्यन्स्तमो भयमपहन्त्यपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद ॥

ఇప్పుడు, దైవాంశము గురించి: ప్రకాశించు సూర్యుని ఉద్గీథముగా ధ్యానింపవలెను. ఉదయించి, అది సమస్త ప్రాణులకు గానము చేయును. ఉదయించి, అది చీకటిని భయమును తొలగించును. ఇట్లు తెలిసినవాడు చీకటిని భయమును తొలగించువాడగును.

Verse 2

समान उ एवायं चासौ चोष्णोऽयमुष्णोऽसौ स्वर इतीममाचक्षते स्वर इति प्रत्यास्वर इत्यमुं तस्माद्वा एतमिमममुं चोद्गीथमुपासीत ॥

ఇక్కడి వాడు అక్కడి వాడు సమానములు. ఇతడు ఉష్ణము, అతడు ఉష్ణము. వారు ఇతనిని 'స్వర' అని, అతనిని 'ప్రత్యాస్వర' అని పిలుతురు. అందువలన, ఇతనిని అతనిని ఉద్గీథముగా ధ్యానింపవలెను.

Verse 3

अथ खलु व्यानमेवोद्गीथमुपासीत यद्वै प्राणिति स प्राणो यदपानिति सोऽपानः। अथ यः प्राणापानयोः संधिः स व्यानो यो व्यानः सा वाक्। तस्मादप्राणन्ननपानन्वाचमभिव्याहरति ॥

ఇప్పుడు, వ్యానమును ఉద్గీథముగా ధ్�యానింపవలెను. ఎదుట ఊదునది ప్రాణము, లోపలికి తీసుకొనునది అపానము. ప్రాణము అపానముల సంధి వ్యానము. వ్యానమే వాక్కు. అందువలన, ఊదకుండా తీసుకోకుండా మాట్లాడుతాడు.

Verse 4

या वाक्सर्क्तस्मादप्राणन्ननपानन्नृचमभिव्याहरति यर्क्तत्साम तस्मादप्राणन्ननपानन्साम गायति यत्साम स उद्गीथस्तस्मादप्राणन्ननपानन्नुद्गायति ॥

ఋగ్వేదమైన వాక్కు నుండి, ఊదకుండా తీసుకోకుండా ఋక్కులను పఠింతురు. ఋక్కే సామము, దాని నుండి ఊదకుండా తీసుకోకుండా సామము గానము చేయుదురు. సామమే ఉద్గీథము, దాని నుండి ఊదకుండా తీసుకోకుండా ఉద్గీథము గానము చేయుదురు.

Verse 5

अतो यान्यन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर्मन्थनमाजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनमप्राणन्ननपानꣳस्तानि करोत्येतस्य हेतोर्व्यानमेवोद्गीथमुपासीत्॥

అందువలన, అగ్నిని రాపిడితో రగిలించడము, పరుగు పందెము, బలమైన విల్లును సాగదీయడము వంటి బలవంతమైన కర్మలను ఊదకుండా తీసుకోకుండా చేయుదురు. ఈ కారణము వలన, వ్యానమునే ఉద్గీథముగా ధ్యానింపవలెను.

Verse 6

अथ खलूद्गीथाक्षराण्युपासीतोद्गीथ इति प्राण एवोत्प्राणेन ह्युत्तिष्ठति वाग्गीर्वाचो ह गिर इत्याचक्षतेऽन्नं थमन्ने हीदꣳसर्वꣳस्थितम्॥

ఇప్పుడు, ఉద్గీథ అక్షరములను ధ్యానింపవలెను. 'ఉద్గీథ' అనునదిలో 'ఉత్' అనునది ప్రాణమే, ప్రాణముతోనే లేచి నిలుచుదురు. వాక్కు 'గి', వాక్కును 'గిర' అని పిలుతురు. అన్నము 'థమ్', అన్నములోనే సమస్తము స్థితమై ఉన్నది.

Verse 7

द्यौरेवोदन्तरिक्षं गीः पृथिवी थमादित्य एवोद्वायुर्गीरग्निस्थं सामवेद एवोद्यजुर्वेदो गीरृग्वेदस्थं दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहोऽन्नवानन्नादो भवति य एतान्येवं विद्वानुद्गीथाक्षराण्युपास्त उद्गीथ इत...

ద్యులోకమే ఉత్, అంతరిక్షము గీః, భూమి థమ్. సూర్యుడే ఉత్, వాయువు గీః, అగ్ని థమ్. సామవేదమే ఉత్, యజుర్వేదము గీః, ఋగ్వేదము థమ్. అతనికి వాక్ పాలను ఇస్తుంది, వాక్ దోహము అనగా పాలు. వాక్ దోహము కలిగినవాడు అన్నము కలవాడై, అన్నము భుజించువాడై అగును. ఈ విధముగా తెలిసినవాడు ఉద్గీథ అక్షరములను ఉద్గీథ అని ఉపాసించాలి.

Verse 8

अथ खल्वाशीःसमृद्धिरुपसरणानीत्युपासीत येन साम्ना स्तोष्यन्स्यात्तत्सामोपधावेत्॥१.३.८॥

ఇప్పుడు నిశ్చయముగా, కోరికల సిద్ధి కొరకు ఉపాసన మార్గములు ఇవి, ఇట్లు ఉపాసించాలి. ఏ సామన్ తో స్తుతించాలని ఉద్దేశించునో, ఆ సామన్ ను సమీపించాలి.

Verse 9

यस्यामृचि तामृचं यदार्षेयं तमृषिं यां देवतामभिष्टोष्यन्स्यात्तां देवतामुपधावेत् ॥१.३.९॥

ఏ ఋక్ తో స్తుతించాలని ఉద్దేశించునో, ఆ ఋక్ ను సమీపించాలి. దానికి సంబంధించిన ఏ ఋషి ఉన్నాడో, ఆ ఋషిని సమీపించాలి. ఏ దేవతను స్తుతించాలని ఉద్దేశించునో, ఆ దేవతను సమీపించాలి.

Verse 10

येन छन्दसा स्तोष्यन् स्यात् तच्छन्द उपधावेत् । येन स्तोमेन स्तोष्यमाणः स्यात् तं स्तोमम् उपधावेत् ॥१.३.१०॥

యే ఛన్దస్సుతో స్తోష్యన్ స్యాత్, తత్ ఛన్ద ఉపధావేత్। యేన స్తోమేన స్తోష్యమాణః స్యాత్, తం స్తోమమ్ ఉపధావేత్॥ అనగా, ఏ ఛందస్సుతో స్తుతి చేయబోవుచున్నాడో, ఆ ఛందస్సును సమీపించాలి; ఏ స్తోమముతో స్తుతించబడుచున్నాడో, ఆ స్తోమమును సమీపించాలి॥

Verse 11

यां दिशम् अभिष्टोष्यन् स्यात् तां दिशम् उपधावेत् ॥१.३.११॥

యాం దిశమ్ అభిష్టోష్యన్ స్యాత్, తాం దిశమ్ ఉపధావేత్॥ అనగా, ఏ దిశను అభిముఖీకరించి స్తుతి చేయబోవుచున్నాడో, ఆ దిశను సమీపించాలి॥

Verse 1

आत्मानम् अन्ततः उपसृत्य स्तुवीत, कामं ध्यायन्, अप्रमत्तः । अभ्याशो ह यदस्मै स कामः समृध्येत, यत्कामः स्तुवीतेति, यत्कामः स्तुवीतेति ॥१.३.१२॥ ॐ इत्येतदक्षरम् उद्गीथमुपासीत । ॐ इति ह्युद्गायति । तस्योप...

చివరికి ఆత్మసన్నిధికి చేరి, కోరిన కోరికను ధ్యానిస్తూ, అప్రమత్తుడై స్తుతించాలి। నిజంగా అతనికి ఆ కోరిక సమీపంగానే సిద్ధిస్తుంది—ఏ కోరిక కోసం అతడు స్తుతిస్తాడో, ఏ కోరిక కోసం అతడు స్తుతిస్తాడో। ‘ఓం’ అనే ఈ అక్షరాన్ని ఉద్గీథంగా ఉపాసించాలి; ఎందుకంటే ఉద్గీథం ‘ఓం’ అని పలుకుతూ పాడబడుతుంది। ఇది దాని ఉపవ్యాఖ్యానం।

Verse 2

देवा वै मृत्योर्बिभ्यतस्त्रयीं विद्यां प्राविशन् । ते छन्दोभिरच्छादयन् यदेभिरच्छादयन् तच्छन्दसां छन्दस्त्वम् ॥१.४.२॥

దేవతలు మృత్యువును భయపడి త్రయీ-విద్య (వేదం) లోనికి ప్రవేశించారు. వారు ఛందస్సులతో తమను తాము ఆవరించుకున్నారు; ఏ ఛందస్సులతో ఆవరించుకున్నారో అదే ఛందస్సుల ‘ఛందస్సత్వం’.

Verse 3

तानु तत्र मृत्युर्यथा मत्स्यमुदके परिपश्येदेवं पर्यपश्यदृचि साम्नि यजुषि। ते नु विदित्वोर्ध्वा ऋचः साम्नो यजुषः स्वरमेव प्राविशन्॥

అక్కడ మృత్యువు వారిని నీటిలో చేపను చూసినట్లే ఋక్, సామ, యజుఃలలో చూశాడు. అది తెలిసి వారు ఋక్, సామ, యజుఃలను అధిగమించి స్వరములోనే ప్రవేశించారు.

Verse 4

यदा वा ऋचमाप्नोत्योमित्येवातिस्वरत्येवं सामैवं यजुरेष उ स्वरो यदेतदक्षरमेतदमृतमभयं तत्प्रविश्य देवा अमृता अभया अभवन् ॥१.४.४॥

ఎవరైనా ఋక్‌ను పొందినప్పుడు ‘ఓం’ అని ఉచ్చరించి దానిని మించి స్వరింపజేస్తాడు; అలాగే సామ, అలాగే యజుః. ఇదే ఆ స్వరం—ఈ అక్షరం—అమృతమూ అభయమూ. అందులో ప్రవేశించి దేవతలు అమరులుగా, నిర్భయులుగా అయ్యారు.

Verse 5

स य एतदेवं विद्वानक्षरं प्रणौति, एतदेवाक्षरं स्वरममृतमभयं प्रविशति। तत्प्रविश्य यदमृता देवास्तदमृतो भवति॥१.४.५॥

ఇలా తెలిసి అక్షరమైన ‘ఓం’ను ఉచ్చరించువాడు, ఆ అవినాశి స్వరమైన అమృత-అభయ స్వరూపంలోనే ప్రవేశిస్తాడు. అందులో ప్రవేశించి దేవతలవలె అమరుడగును.

Verse 1

अथ खलु य उद्गीथः स प्रणवः। यः प्रणवः स उद्गीथः। इत्यसौ वा आदित्य उद्गीथः। एष प्रणवः—ओमिति ह्येष स्वरन्नेति॥१.५.१॥

ఇప్పుడు నిజముగా ఉద్గీథమే ప్రణవము; ప్రణవమే ఉద్గీథము. ఈ విధంగా ఆ దూరంలోని ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు) ఉద్గీథము; ఇదే ప్రణవము—‘ఓం’, ఎందుకంటే అతడు అట్లే నాదిస్తూ గమించుచున్నాడు.

Verse 2

एतमु एवाहमभ्यगासिषं, तस्मान्मम त्वमेकोऽसीति ह कौषीतकिः पुत्रमुवाच। रश्मींस्त्वं पर्यावर्तय; बहवो वै ते भविष्यन्तीति—अधिदैवतम्॥१.५.२॥

‘ఈ ఒక్కనినే నేను సమీపించాను’—అని కౌషీతకి తన కుమారునితో చెప్పెను—‘అందుకే నీవే నా ఏకైకుడు. నీవు కిరణాలను తిరిగి మళ్లించు; నిశ్చయంగా నీకు అనేకులు (సంతానం/వంశజులు) కలుగుదురు’—ఇది అధిదైవత సంబంధమైన భావము.

Verse 3

अथाध्यात्मं य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासीत । ओमिति ह्येष स्वरन्नेति ॥ १.५.३ ॥

ఇప్పుడు ఆధ్యాత్మికంగా—ఈ ప్రధాన ప్రాణమునే ఉద్గీథముగా ఉపాసించవలెను; ఎందుకంటే అది స్వరించుచు ‘ఓం’ అని నాదించుచున్నది।

Verse 4

एतमु एवाहमभ्यगासिषं तस्मान्मम त्वमेकोऽसीति ह कौषीतकिः पुत्रमुवाच प्राणाꣳस्त्वं भूमानमभिगायताद्बहवो वै मे भविष्यन्तीति ॥

నేను ఇదినే సమ్యక్గా పొందితిని; అందుచేత నీవే నా ఏకైకుడు—అని కౌషీతకి తన కుమారునితో చెప్పెను. నీవు ప్రాణముల ‘భూమా’ను అభిగానము చేయుము; అప్పుడు నాకు అనేకులు (సంతానం/సమృద్ధి) కలుగుదురు—అని।

Verse 1

इयमेव ऋगग्निः साम। तदेतदेतस्याम् ऋच्यध्यूढं साम। तस्माद् ऋच्यध्यूढं साम गीयते। इयमेव साग्निरम् अस् तत्साम॥१.६.१॥

ఇదే ఋక్; అగ్నియే సామము. ఇదే సామము ఈ ఋక్‌పై అధ్యూఢమై ఉంది. అందువల్ల ఋక్‌పై అధ్యూఢమైన సామము గానము చేయబడుతుంది. ఇదే ఆ సామము—అగ్నియే దాని ‘అమ్’।

Verse 2

अन्तरिक्षमेव ऋग्वायुः साम। तदेतदेतस्याम् ऋच्यध्यूढं साम। तस्माद् ऋच्यध्यूढं साम गीयते। अन्तरिक्षमेव स वायुरम् अस् तत्साम॥१.६.२॥

అంతరిక్షమే ఋక్; వాయువే సామము. ఇదే సామము ఈ ఋక్‌పై అధ్యూఢమై ఉంది. అందువల్ల ఋక్‌పై అధ్యూఢమైన సామము గానము చేయబడుతుంది. ఇదే ఆ సామము—వాయువే దాని ‘అమ్’।

Verse 3

द्यौरेव ऋगादित्यः साम। तदेतदेतस्याम् ऋच्यध्यूढं साम। तस्माद् ऋच्यध्यूढं साम गीयते। द्यौरेव स आदित्योऽमस् तत्साम॥१.६.३॥

ద్యౌర్లోకమే ఋక్; ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు)యే సామము. ఇదే సామము ఈ ఋక్‌పై అధ్యూఢమై ఉంది. అందువల్ల ఋక్‌పై అధ్యూఢమైన సామము గానము చేయబడుతుంది. ఇదే ఆ సామము—ఆదిత్యుడే దాని ‘అమస్’।

Verse 4

नक्षत्राण्येव ऋक्, चन्द्रमाः साम। तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम। तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते। नक्षत्राण्येव सा, चन्द्रमा अमः; तत्साम॥१.६.४॥

నక్షత్రాలే ఋక్; చంద్రుడు సామ. ఈ సామ ఆ ఋక్‌పై అధ్యారూఢమైనది; అందువల్ల ఋక్‌పై అధ్యారూఢంగా సామను పాడుతారు. నక్షత్రాలు ‘సా’, చంద్రుడు ‘అమః’—ఇదే సామ.

Verse 5

अथ यदेतदादित्यस्य शुक्लं भाः सैव ऋक्। अथ यन्नीलं परः कृष्णं तत्साम। तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम। तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते॥१.६.५॥

ఇప్పుడు, ఆదిత్యుని తెల్లని కాంతియే ఋక్; మరియు నీలవర్ణంగా, అత్యంత నలుపుగా కనిపించేది సామ. ఈ సామ ఆ ఋక్‌పై అధ్యారూఢమైనది; అందువల్ల ఋక్‌పై అధ్యారూఢంగా సామను పాడుతారు.

Verse 6

अथ यदेवैतदादित्यस्य शुक्लं भाः सैव सा। अथ यन्नीलं परः कृष्णं तद् अमः; तत्साम। अथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते, हिरण्यश्मश्रुः हिरण्यकेशः, आप्रणस्वात् सर्व एव सुवर्णः॥१.६.६॥

ఆదిత్యుని అదే తెల్లని కాంతి ‘సా’; మరియు నీలవర్ణంగా, అత్యంత నలుపుగా ఉన్నది ‘అమః’—ఇదే సామ. అలాగే సూర్యుని అంతరంలో కనిపించే ఆ హిరణ్మయ పురుషుడు—బంగారు గడ్డం, బంగారు జుట్టు కలవాడు—గోళ్ల చివరల వరకు పూర్తిగా స్వర్ణమయుడే.