Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । एवं मुनीन्द्राः कथिते प्रभावे शंकरेण तु । पुनः पप्रच्छ सा देवी कृतांजलिपुटा सती

సూతుడు పలికెను—ఓ మునీంద్రులారా, శంకరుడు ఈ విధంగా ప్రభావాన్ని వివరించిన తరువాత, కరజోడించి సతీదేవి మళ్లీ ఆయనను ప్రశ్నించింది.

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ क्षेत्रतीर्थमय प्रभो । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तरात्कथयस्व मे

దేవి పలికెను—హే దేవదేవ, జగన్నాథా! క్షేత్రతీర్థమయ ప్రభూ, ప్రభాసక్షేత్ర మహాత్మ్యాన్ని నాకు విస్తారంగా చెప్పుము.

Verse 3

कथं तुष्यसि मर्त्यानां क्षेत्रे तत्र विचेतसाम् । जप्तं दत्तं हुतं यष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् । प्रभासे तु महाक्षेत्रे कस्मात्तत्राक्षयं भवेत्

ఆ క్షేత్రంలో చిత్తం చెదరిన మానవుల పైనా మీరు ఎలా ప్రసన్నుడవుతారు? అలాగే ప్రభాస అనే మహాక్షేత్రంలో జపం, దానం, హోమం, యజ్ఞం, తపస్సు మరియు ఏ కార్యమైనా అక్కడ ఎందుకు అక్షయమవుతుంది?

Verse 4

जात्यंतरसहस्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्कथं क्षयमाप्नोति तन्ममाचक्ष्व शंकर

వేలాది ఇతర జన్మలలో పూర్వసంచితమైన పాపము ఎలా క్షయమగును? హే శంకరా, అది నాకు చెప్పుము.

Verse 5

यदि प्रभासं सर्वेषां तीर्थानां प्रवरं मतम् । किमन्यैर्बहुभिस्तत्र कर्त्तव्यं तीर्थविस्तरैः

ప్రభాసమే సమస్త తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమని భావిస్తే, అప్పుడు అక్కడ అనేక ఇతర తీర్థాల విస్తార వర్ణన ఎందుకు?

Verse 6

एकं यदि भवेत्तीर्थं मनो निःसंशयं भवेत् । बहुत्वे सति तीर्थानां मनो विचलते नृणाम्

ఒకటే తీర్థముంటే మనస్సు నిస్సందేహంగా ఉండును; కానీ తీర్థాలు అనేకమైతే మనుష్యుల మనస్సు చలించిపోతుంది.

Verse 7

तस्मात्सर्वं परित्यज्य तीर्थजालं सविस्तरम् । प्रभासस्यैव माहात्म्यं कथयस्व सुरेश्वर

కాబట్టి తీర్థాల విస్తార జాలమంతటిని విడిచి, హే సురేశ్వరా, కేవలం ప్రభాస మహాత్మ్యమును నాకు చెప్పుము.

Verse 8

क्षेत्रप्रमाणं सीमां च क्षेत्रसारं हि यत्प्रभो । वक्तुमर्हसि तत्सर्वं परं कौतूहलं हि मे

హే ప్రభో, క్షేత్ర పరిమాణము, దాని సరిహద్దులు, క్షేత్రసారము—ఇవన్నీ మీరు చెప్పవలసినవి; నా కుతూహలం అత్యంతముగా ఉంది.

Verse 9

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । सर्वक्षेत्रेषु यत्क्षेत्रं प्रभासं तु प्रियं मम

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, వినుము; క్షేత్రములలో శ్రేష్ఠమైన క్షేత్రమును నేను ప్రకటించెదను. సమస్త పుణ్యక్షేత్రాలలో ప్రియమైనది ప్రాభాసక్షేత్రమే, అది నాకు అత్యంత ప్రీతికరం.

Verse 10

प्रभासे तु परा सिद्धिः प्रभासे तु परा गतिः । यत्र संनिहितो नित्यमहं भद्रे निरन्तरम्

ప్రభాసంలో పరమ సిద్ధి, ప్రభాసంలోనే పరమ గతి; హే భద్రే, అక్కడ నేను నిత్యము నిరంతరంగా సన్నిహితుడనై ఉంటాను.

Verse 11

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि सर्वसीमासमन्वितम् । क्षेत्रं तु त्रिविध प्रोक्तं तत्ते वक्ष्याम्यनुक्रमात्

దాని ప్రమాణమును, సమస్త సీమలతో కూడి, నేను చెప్పెదను. ఈ క్షేత్రము త్రివిధమని చెప్పబడింది; దానిని నీకు క్రమంగా వివరించెదను.

Verse 12

क्षेत्रं पीठं गर्भगृहं प्रभासस्य प्रकीर्त्यते । यथाक्रमं फलं तस्य कोटिकोटिगुणं स्मृतम्

ప్రాభాసము ‘క్షేత్రం’, ‘పీಠం’, ‘గర్భగృహం’ అని ప్రఖ్యాతి పొందింది. ఆ క్రమానుసారంగా దాని ఫలం కోటి-కోటి గుణములుగా వృద్ధి చెందుతుందని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 13

क्षेत्रं तु प्रथमं प्रोक्तं तच्च द्वादशयोजनम् । पञ्चयोजनमानेन क्षेत्रपीठं प्रकीर्तितम्

మొదటిది ‘క్షేత్రం’ అని చెప్పబడింది; అది ద్వాదశ యోజనములు. ‘క్షేత్ర-పీಠం’ పంచ యోజన పరిమాణముగా ప్రఖ్యాతి పొందింది.

Verse 14

गर्भगृहं च गव्यूतिः कर्णिका सा मम प्रिया । क्षेत्रसीमा प्रवक्ष्यामि शृणु देवि यथाक्रमम्

గర్భగృహము ఒక గవ్యూతి పరిమాణమైంది; ఆ ‘కర్ణికా’ నాకు అత్యంత ప్రియము. ఇప్పుడు క్షేత్రసీమలను చెప్పుదును—హే దేవి, క్రమముగా వినుము.

Verse 15

आयामव्यासतश्चैव आदिमध्यान्तसंस्थितम् । पूर्वे तप्तोदक स्वामी पश्चिमे माधवः स्मृतः

దీని పొడవు-వెడల్పులతో, ఆది-మధ్య-అంతములు యథావిధిగా స్థాపితమై ఉన్నాయి. తూర్పున తప్తోదక-స్వామి, పడమరన మాధవుడు స్మరింపబడును (సీమాచిహ్నముగా).

Verse 16

दक्षिणे सागरस्तद्वद्भद्रा नद्युत्तरे मता । एवं सीमासमायुक्तं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

దక్షిణమున సముద్రము, అలాగే ఉత్తరమున భద్రా నది సీమగా భావింపబడుతుంది. ఈ విధంగా సీమలతో యుక్తమైన ఈ క్షేత్రము ద్వాదశ యోజనములు విస్తరించింది.

Verse 17

एतत्प्राभासिकं क्षेत्रं सर्वपातकनाशनम् । तन्मध्ये पीठिका प्रोक्ता पञ्चयोजनविस्तृता

ఈ ప్రాభాసిక క్షేత్రము సమస్త పాతకములను నశింపజేయును. దాని మధ్యలో పంచ యోజన విస్తారమైన ‘పీಠికా’ అని ప్రకటించబడింది.

Verse 18

न्यंकुमन्यपरेणैव वज्रिण्याः पूर्वतस्तथा । माहेश्वर्या दक्षिणतः समुद्रोत्तरतस्तथा

పడమరన న్యఙ్కుమనీ, తూర్పున వజ్రిణీ; దక్షిణమున మాహేశ్వరీ, ఉత్తరమున సముద్రము—ఇట్లే దీని సీమలు స్థిరపరచబడ్డాయి.

Verse 19

आयामव्यासतश्चैव पञ्चयोजनविस्तरम् । पीठमेतत्समाख्यातमथो गर्भगृहं शृणु

పొడవు-వెడల్పులలో ఇది ఐదు యోజనాల వరకు విస్తరించింది; దీనిని పవిత్ర పీఠమని ప్రకటించారు. ఇక గర్భగృహము (అంతఃసన్నిధి) విషయము వినుము.

Verse 20

दक्षिणोत्तरतो यावत्समुद्रा त्कौरवेश्वरी । पूर्वपश्चिमतो यावद्गोमुखाच्चाश्वमेधिकम् । एतद्गर्भगृहं प्रोक्तं कैलासान्मम वल्लभम्

దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు సముద్రం నుండి కౌరవేశ్వరీ వరకు, తూర్పు నుండి పడమర వరకు గోముఖం నుండి అశ్వమేధిక వరకు—ఇదే గర్భగృహమని చెప్పబడింది; ఇది నాకు కైలాసముకన్నా ప్రియమైనది.

Verse 21

अत्रान्तरे तु देवेशि यानि तीर्थानि भूतले । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

హే దేవేశీ! ఈ అంతర్భాగంలో భూతలమందున్న ఏ ఏ తీర్థాలు ఉన్నాయో—వాపీలు, బావులు, చెరువులు మరియు దేవతాలయాలు—అవి అన్నీ ఇక్కడే ఉన్నాయి.

Verse 22

सरांसि सरितश्चैव पल्वलानि ह्रदास्तथा । तानि मेध्यानि सर्वाणि सर्वपापहराणि च

సరోవరాలు, నదులు, చిత్తడి కుంటలు మరియు హ్రదాలు—అవి అన్నీ పవిత్రకరమైనవి, సమస్త పాపాలను హరించేవి.

Verse 23

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । क्षेत्रस्य प्रथमो भागो मेध्यो माहेश्वरः स्मृतः

ఇక్కడ ఎక్కడ స్నానం చేసినా మనుడు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. ఈ క్షేత్రంలోని మొదటి భాగం ‘మాహేశ్వర’మని పవిత్రముగా స్మరించబడింది.

Verse 24

द्वितीयो वैष्णवो भागो ब्रह्मभागस्तृतीयकः । तीर्थानां कोटिरेका तु ब्राह्मे भागे व्यवस्थिता

రెండవ విభాగం వైష్ణవ భాగము; మూడవది బ్రాహ్మ (బ్రహ్మాసంబంధ) భాగము. బ్రాహ్మ భాగములో తీర్థములు ఒక కోటి మరియు మరొకటి (కోటిరేకా) స్థాపితమై ఉన్నాయి.

Verse 25

वैष्णवे कोटिरेका तु तीर्थानां वरवर्णिनि । सार्द्धकोटिस्तु संप्रोक्ता रुद्रभागे च मध्यतः

ఓ వరవర్ణినీ దేవీ, వైష్ణవ భాగములో తీర్థములు ఒక కోటి మరియు మరింత అని చెప్పబడింది. రుద్రభాగములో మధ్యదేశంలో ఒక కోటి సగం (సార్ధకోటి) అని ప్రకటించబడింది.

Verse 26

एवं देवि समाख्यातं तत्क्षेत्रं हि त्रिदैवतम् । गुह्याद्गुह्यतरं क्षेत्रं मम प्रियतरं शुभे

ఇలా, ఓ దేవీ, ఆ క్షేత్రము త్రిదేవతాసంబంధమైనదిగా వర్ణించబడింది. ఓ శుభే, అది గుహ్యములోనూ గుహ్యతరమైన, నాకు అత్యంత ప్రియమైన క్షేత్రము.

Verse 27

तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटिश्च क्षेत्रे प्रोक्ता विभागतः । यात्रा तु त्रिविधा ज्ञेया तां शृणुष्व वरानने

విభాగాల ప్రకారం ఈ క్షేత్రములో మూడు కోట్లు మరియు అర్ధకోటి (మూడున్నర కోట్లు) అని చెప్పబడింది. యాత్ర మూడు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి—ఓ వరాననే, దానిని వినుము.

Verse 28

रौद्री तु प्रथमा यात्रा वैष्णवी च द्वितीयिका । ब्राह्मी तृतीया संख्याता सर्वपातकनाशिनी

మొదటి యాత్ర రౌద్రీ, రెండవది వైష్ణవీ; మూడవది బ్రాహ్మీ అని లెక్కించబడింది. ఈ త్రివిధ యాత్ర సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 29

ब्राह्मे विभागे संप्रोक्ता इच्छाशक्तिर्वरानने । क्रिया च वैष्णवे भागे द्वितीये तु प्रकीर्तिता

హే వరాననే! బ్రాహ్మ విభాగంలో ఇచ్ఛాశక్తి ప్రకటించబడింది; రెండవ వైష్ణవ భాగంలో క్రియాశక్తి కీర్తించబడింది।

Verse 30

रौद्रे भागे तृतीये तु ज्ञानशक्तिर्वरानने । यदि पापो यदि शठो यदि नैष्कृतिको नरः

హే వరాననే! మూడవ రౌద్ర భాగంలో జ్ఞానశక్తి స్థాపితమైంది. మనిషి పాపి అయినా, శఠుడైనా, దుష్కర్మాలు చేసినవాడైనా—

Verse 31

निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो मध्यभागे वसेत्तु यः । हिमवंतं परित्यज्य पर्वतं गंधमादनम्

మధ్యభాగంలో నివసించేవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. (అటువంటి వానికి) హిమవంతాన్ని, గంధమాదన పర్వతాన్ని కూడా విడిచి—

Verse 32

कैलासं निषधं चैव मेरुपृष्ठं महाद्युतिम् । रम्यं त्रिशिखरं चैव मानसं च महागिरिम्

కైలాసం, నిషధం, మహాద్యుతిగల మేరుపృష్టం, రమ్యమైన త్రిశిఖరం, అలాగే మహాగిరి మానసం—

Verse 33

देवोद्यानानि रम्याणि नंदनं वनमेव च । स्वर्गस्थानानि रम्याणि तीर्थान्यायतनानि च । तानि सर्वाणि संत्यज्य प्रभासे तु रतिर्मम

రమ్యమైన దేవోద్యానాలు, నందన వనం కూడా; స్వర్గంలోని మనోహర స్థానాలు, తీర్థాలు, పుణ్యాయతనాలు— ఇవన్నీ విడిచి నా రతి మాత్రం ప్రభాసంలోనే ఉంది।

Verse 34

यस्तत्र वसते देवि संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

హే దేవి, అక్కడ సంయతాత్ముడై సమాహితచిత్తుడై నివసించువాడు, త్రికాల భోజనం చేసినా వాయుభక్షుడివలె—అత్యంత శుద్ధుడై—అవుతాడు।

Verse 35

विघ्नैरालोड्यमानोऽपि यः प्रभासं न मुंचति । स मुंचति जरां मृत्युं जन्मचक्रमशाश्वतम्

విఘ్నాలచే కలతపెట్టబడినప్పటికీ ఎవడు ప్రభాసాన్ని విడువడు, వాడు జరా-మృత్యువులనూ, అంతులేని జన్మచక్రాన్నీ విడిచిపెట్టెడు।

Verse 36

जन्मांतरशतैर्देवि योगो वा यदि लभ्यते । मोक्षस्य च सहस्रेण जन्मनां लभ्यते न च

హే దేవి, వందల జన్మాంతరాల తరువాత యోగం లభించినా, వెయ్యి జన్మలతో కూడ మోక్షం లభించదు।

Verse 37

प्रभासे तु महादेवि ये स्थिता कृतनिश्चयाः । एकेन जन्मना तेषां मोक्षो नैवात्र संशयः

కాని హే మహాదేవి, ప్రభాసంలో దృఢనిశ్చయంతో నిలిచినవారికి ఒకే జన్మలో మోక్షం నిశ్చితం; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 38

प्रभासे तु स्थिता ये वै ब्राह्मणाः संशितव्रताः । मृत्युंजयेन संयुक्तं जपंति शतरुद्रियम्

ప్రభాసంలో స్థితులైన వ్రతనిష్ఠ బ్రాహ్మణులు, మృత్యుంజయ మంత్రంతో యుక్తంగా శతరుద్రీయాన్ని జపిస్తారు।

Verse 39

कालाग्निरुद्रसांनिध्ये दक्षिणां दिशमाश्रिताः । ज्ञानं चोत्पद्यते तत्र षण्मासाभ्यंतरेण तु

కాలాగ్నిరుద్ర సాన్నిధ్యంలో దక్షిణ దిశను ఆశ్రయించిన వారికి అక్కడ ఆరు నెలల లోపలే జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 40

शिवस्तु प्रोच्यते वेदो नामपर्यायवाचकैः । तस्य चात्मस्वरूपं तु शतरुद्रं प्रकीर्तितम्

పర్యాయ నామవాచకాల ద్వారా శివుడే ‘వేద’మని చెప్పబడతాడు; ‘శతరుద్రం’ ఆయన ఆత్మస్వరూపమని ప్రకటించబడింది।

Verse 41

कल्पेषु वेदाश्च पुनःपुनरावर्तकाः स्मृताः । मंत्राश्चैव तथा देवि मुक्त्वा तु शतरुद्रियम्

కల్పకల్పాలలో వేదాలు మళ్లీ మళ్లీ పునరావర్తిస్తాయని స్మరించబడింది; మంత్రాలూ అలాగే, ఓ దేవీ—శతరుద్రీయాన్ని తప్ప।

Verse 42

ईड्यं चैव तु मंत्रेण मामेव हि यजंति ये । प्रभासक्षेत्रमासाद्य ते मुक्ता नात्र संशयः

స్తుతిమంత్రంతో ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరి నన్నే ఆరాధించే వారు ముక్తులవుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 43

समंत्रोऽमंत्रको वापि यस्तत्र वसते नरः । सोऽपि यां गतिमाप्नोति यज्ञैर्दानैर्न साध्यते

మంత్రంతో అయినా మంత్రం లేకపోయినా—అక్కడ నివసించే మనిషి కూడా యజ్ఞదానాలతో సాధ్యంకాని గతిని పొందుతాడు।

Verse 44

अस्मिक्षेत्रे स्वयंभूश्च स्थितः साक्षान्महेश्वरः । रुद्राणां कोटयश्चैव प्रभासे संव्यवस्थिताः

ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలో స్వయంభూ మహేశ్వరుడు సాక్షాత్తుగా నివసిస్తున్నాడు; అలాగే ప్రభాసంలో రుద్రుల కోట్లు కూడా స్థిరంగా నిలిచియున్నాయి।

Verse 45

ध्यायमानास्तथोंकारं स्थिताः सोमेशदक्षिणे

అదేవిధంగా పవిత్ర ‘ఓంకార’ాన్ని ధ్యానిస్తూ వారు సోమేశ్వరుని దక్షిణ భాగంలో స్థిరంగా నిలిచి ఉంటారు।

Verse 46

ब्रह्मांडोदरमध्ये तु यानि तीर्थानि सुव्रते । सोमेश्वरं गमिष्यंति वैशाखस्य चतुर्दशी

ఓ సువ్రతే! బ్రహ్మాండ గర్భంలో ఉన్న సమస్త తీర్థాలు వైశాఖ చతుర్దశి నాడు సోమేశ్వరుని చేరుతాయి।

Verse 47

मनोबुद्धिरहंकारः कामक्रोधौ तथाऽपरे । एते रक्षंति सततं सोमेशं पापनाशनम्

మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, అలాగే కామం-క్రోధం మరియు ఇతర అంతఃశక్తులు—ఇవి పాపనాశకుడైన సోమేశుని నిత్యం కాపాడుతాయి।

Verse 48

न सा गतिः कुरुक्षेत्रे गंगाद्वारे त्रिपुष्करे । या गतिर्विहिता पुंसां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

కురుక్షేత్రం, గంగాద్వారం లేదా త్రిపుష్కరంలో లభించే గతి, ప్రభాసక్షేత్రవాసులకు విధించబడిన పరమగతికి సమానం కాదు।

Verse 49

तिर्यग्योनिगताः सत्त्वा ये प्रभासे कृतालयाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेपि यांति परां गतिम्

తిర్యగ్యోనిలో జన్మించిన సత్త్వులు ప్రభాసంలో నివాసం చేసుకుంటే, కాలానుగుణంగా మరణం పొందినప్పటికీ వారు కూడా పరమగతిని పొందుతారు।

Verse 50

तद्गुह्यं देवदेवस्य तत्तीर्थं तत्तपोवनम् । तत्र ब्रह्मादयो देवा नारायणपुरोगमाः

అదే దేవదేవుని గుహ్య ధామము; అదే తీర్థము, అదే తపోవనము. అక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలు—నారాయణుడు ముందుండగా—నివసించి ఆరాధిస్తారు।

Verse 51

योगिनश्च तथा सांख्या भगवंतं सनातनम् । उपासते प्रभासं तु मद्भक्ता मत्परायणाः

యోగులు అలాగే సాంఖ్యమార్గానుయాయులు సనాతన భగవంతుని ఉపాసిస్తారు; ప్రభాసంలో నా భక్తులు—నాపైనే పరాయణులు—ఆయననే భజిస్తారు।

Verse 52

अष्टौ मासान्विहारः स्याद्यतीनां संयतात्मनाम् । एके च चतुरो मासानष्टौ वा नियतं वसेत्

సంయతాత్ములైన యతులకు ఎనిమిది నెలలు విహారం (పరివ్రజనం) ఉండాలి; అయితే కొందరు నాలుగు నెలలు—లేదా ఎనిమిది నెలలు—నియమంగా ఒకచోట నివసించాలి।

Verse 53

प्रभासे तु प्रविष्टानां विहारस्तु न विद्यते । अत्र योगश्च मोक्षश्च प्राप्यते दुर्लभो नरैः

కానీ ప్రభాసంలో ప్రవేశించినవారికి విహారం లేదు. ఇక్కడ యోగమూ మోక్షమూ లభిస్తాయి—ఇతరత్ర మనుష్యులకు దుర్లభమైనవి।

Verse 54

तस्मात्प्रभासं संत्यज्य नान्यद्गच्छेत्तपोवनम् । प्रभासं ये न सेवंते मूढास्ते तमसा वृताः

కాబట్టి ప్రభాసాన్ని ఆశ్రయించి మరే తపోవనానికీ వెళ్లకూడదు. ప్రభాసాన్ని సేవించని వారు మోహితులు; వారు అంధకారంతో కప్పబడి ఉంటారు.

Verse 55

विण्मूत्ररेतसां मध्ये संभवंति पुनःपुनः । कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभः स्तंभोऽथ मत्सरः

మలము, మూత్రము, రేతస్సు మధ్యలో అవి మళ్లీ మళ్లీ పుడుతాయి—కామం, క్రోధం, లోభం, దంభం, అహంకారం, మత్సరం.

Verse 56

निद्रा तंद्रा तथाऽलस्यं पैशुन्यमिति ते दश । एते रक्षंति सततं सोमेशं तीर्थनायकम्

నిద్ర, తంద్ర, అలాగే ఆలస్యం, పైశున్యం—ఇవి కలిపి ఆ పది. ఇవే సదా తీర్థనాయకుడైన సోమేశ్వరుని ‘కాపాడుతూ’ ఉంటాయి.

Verse 57

न प्रभासे मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । यावज्जीवं नरो यस्तु वसते कृतनिश्चयः

ప్రభాసంలో మరణించిన పాపియైనవాడుకూడా నరకానికి వెళ్లడు. అలాగే దృఢనిశ్చయంతో జీవితాంతం అక్కడ నివసించే మనిషి…

Verse 58

अग्निहोत्रैश्च संन्यासैराश्रमैश्च सुपालितैः । त्रिदंडैरेकदंडैश्च शैवैः पाशुपतैरपि

అగ్నిహోత్ర కర్మలచేత, సన్న్యాసములచేత, ఆశ్రమధర్మాలను సక్రమంగా పాటించుటచేత; త్రిదండులు, ఏకదండులు, అలాగే శైవులు మరియు పాశుపతులచేత కూడా—

Verse 59

एतैरन्यैश्च यतिभिः प्राप्यते यत्फलं शुभम् । तत्सर्वं लभ्यते देवि श्रीसोमेश्वरयात्रया

ఈయనలతోను ఇతర యతులతోను పొందబడే శుభఫలం ఏదైతే ఉందో, ఓ దేవీ, అది సమస్తమూ శ్రీ సోమేశ్వరయాత్ర వలననే లభిస్తుంది।

Verse 61

यत्तद्योगे च सांख्ये च सिद्धांते पंचरात्रिके । अन्यैश्च शास्त्रैर्विज्ञेयं प्रभासे संव्यवस्थितम्

యోగం, సాంఖ్యము, సిద్ధాంతము, పాంచరాత్రము మరియు ఇతర శాస్త్రముల ద్వారా తెలిసికొనవలసిన ఆ తత్త్వము ప్రభాసక్షేత్రంలో సంపూర్ణంగా స్థిరపడింది।

Verse 62

लिंगे चैव स्थितं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्माल्लिंगे सदा देवः पूजनीयः प्रयत्नतः

చరాచరములతో కూడిన ఈ సమస్త జగత్తు లింగంలోనే స్థితమై ఉంది; కనుక లింగస్థ దేవుని నిత్యం యత్నపూర్వకంగా పూజించాలి।

Verse 63

ममैव सा परा मूर्तिः श्रीसोमेशाख्यया स्थिता । तेन चैषा त्मनात्मानमाराधनपरो ह्यहम्

‘శ్రీ సోమేశ’ అనే నామంతో స్థితమైన ఆ పరమమూర్తి నాదే; అందుచేత ఈ రూపం ద్వారా నేనే నా ఆత్మతో నా ఆత్మనే ఆరాధించుటకు పరుడనై ఉన్నాను।

Verse 64

अनेकजन्मसाहस्रैर्भ्रममाणस्तु जन्मभिः । कस्तां प्राप्नोति वै मुक्तिं विना सोमेशपूजनात्

వేల వేల జన్మలలో సంచరిస్తూ—సోమేశుని పూజ లేకుండా ఆ ముక్తిని నిజంగా ఎవరు పొందగలరు?

Verse 65

यत्किञ्चिदशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना । तत्सर्वं विलयं याति श्रीसोमेश्वरपूजनात्

మనుష్యబుద్ధితో చేసిన ఏదైనా అశుభకర్మమైతే, అది అంతటా శ్రీ సోమేశ్వర పూజచేత లయమై నశిస్తుంది.

Verse 66

अनेकजन्मकोटीभिर्जंतुभिर्यत्कृतं ह्यघम् । तत्सर्वं नाशमायाति श्रीसोमेश्वरपूजनात्

కోటికోట్ల జన్మలలో జీవుడు చేసిన పాపమంతా శ్రీ సోమేశ్వర పూజచేత నశించిపోతుంది.

Verse 67

तीर्थानि यानि लोकेऽस्मिन्सेव्यंते पापमोक्षिभिः । तानि सर्वाणि शुद्ध्यर्थं प्रभासे संविशंति हि

ఈ లోకంలో పాపవిమోచనార్థులు సేవించే అన్ని తీర్థాలు, శుద్ధి కోసం నిశ్చయంగా ప్రభాసంలో ప్రవేశిస్తాయని చెప్పబడింది.

Verse 68

योऽसौ कालाग्निरुद्रस्तु प्रोच्यते वेदवादिभिः । सोऽयं भैरवनाम्ना तु प्रभासे संव्यवस्थितः

వేదవ్యాఖ్యాతలు ‘కాలాగ్నిరుద్ర’ అని చెప్పే ఆయననే, ప్రభాసంలో ‘భైరవ’ అనే నామంతో స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 69

जनानां दुष्कृतं सर्वं क्षेत्रमध्ये व्यवस्थितः । भैरवं रूपमास्थाय नाशयामि सुरेश्वरि

హే సురేశ్వరి! ఈ క్షేత్ర మధ్యంలో స్థితుడనై, నేను భైరవరూపం ధరించి జనుల సమస్త దుష్కృతాలను నశింపజేస్తాను.

Verse 70

जगत्सर्वं चरित्वा तु स्थितोऽहं सचराचरम् । तेन भैरवनामाहं प्रभासे संव्यवस्थितः

సమస్త జగత్తును—చరాచరములతో సహా—సంచరించి నేను ఇక్కడ స్థితుడనయ్యాను; అందువల్ల ప్రభాసంలో ‘భైరవ’ నామంతో నేను ప్రతిష్ఠితుడను.

Verse 71

अग्निना यत्र तप्तं तु दिव्याब्दानां चतुर्युगम् । मेघवाहनकल्पे तु तत्र लिंगं बभूव ह

దివ్య సంవత్సరాల నాలుగు యుగాలపాటు అగ్నిచేత దగ్ధమైన ఆ స్థలంలోనే, మేఘవాహన కల్పంలో ఒక లింగం ప్రాదుర్భవించింది.

Verse 72

अग्निमीडेति वेदोक्तप्रभावः सुरसुंदरि । कालाग्निरुद्रनामा च देवैः सर्वैरुदाहृतम्

హే సురసుందరి, వేదంలో ‘అగ్నిమీడే’ అనే వాక్యంతో చెప్పబడిన ఆ ప్రభావాన్ని సమస్త దేవతలు ‘కాలాగ్నిరుద్ర’ అనే నామంతో ప్రకటిస్తారు.

Verse 73

अग्नीशानेति देवेशि नामत्रितयमुच्यते । कल्पेकल्पे तु नामानि कथितुं नैव शक्यते । असंख्यत्वाच्च कल्पानां ब्रह्मणा च वरानने

హే దేవేశి, ‘అగ్ని’ ‘ఈశాన’ మొదలైన నామాల త్రయం ఇలా చెప్పబడుతుంది. కాని కల్పం కల్పంగా నామాలను పూర్తిగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు; ఎందుకంటే కల్పాలు అసంఖ్య, హే వరాననే, బ్రహ్మకైనా.

Verse 74

एवं चैव रहस्यं च महागोप्यं वरानने । स्नेहान्महत्या भक्त्या च मया ते परिकीर्तितम्

హే వరాననే, ఇది మహాగోప్యమైన రహస్యం; అయినా గొప్ప స్నేహం మరియు భక్తి చేత నేను నీకు దీనిని ప్రకటించాను.

Verse 75

एकतस्तु जगत्सर्वं कर्म कांडे प्रतिष्ठितम् । यज्ञदानतपोहोमैः स्वाध्यायैः पितृतर्पणैः

ఒక వైపు సమస్త జగత్తు కర్మకాండలో స్థితమై ఉంది—యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, హోమం, స్వాధ్యాయం మరియు పితృతర్పణం ద్వారా।

Verse 76

उपवासैर्व्रतैः कृत्स्नैश्चांद्रायणशतैस्तथा । षड्रात्रैश्च त्रिरात्रैश्च तीर्थादिगमनैः परैः

ఉపవాసాలు, సంపూర్ణ వ్రతాలు, వందల చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తాలు; షడ్రాత్రి, త్రిరాత్రి వ్రతాలు, అలాగే ఇతర ఉత్తమ తీర్థయాత్రలతో కూడ—(ఆ పరమపదం సులభంగా లభించదు)।

Verse 77

आश्रमैर्विविधाकारैर्यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः । वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च वेदकर्मपरायणैः

వివిధ ఆశ్రమధర్మాల ద్వారానూ కాదు—యతులు, బ్రహ్మచారులు, వానప్రస్థులు, గృహస్థులు—వేదకర్మలలో పరాయణులైనా (ఆ పరమపదం లభించదు)।

Verse 78

अन्यैश्च विविधाकारैर्लोकमार्गस्थितैः शुभैः । न तत्पदं परं देवि शक्यं वीक्षयितुं क्वचित्

లోకమార్గంలో నడిచే ఇతర అనేక శుభ సాధనాల ద్వారానూ, ఓ దేవీ, ఆ పరమపదాన్ని ఎక్కడా దర్శించటం (లభించటం) సాధ్యం కాదు।

Verse 79

यावन्न चार्चयेद्देवि सोमेशं लिंगनायकम् । लीलया वापि तैर्द्रष्टुं तत्पदं दुर्लभं परम्

ఓ దేవీ, లింగనాయకుడైన సోమేశుని ఆరాధన చేయనంతవరకు, ఆ అన్ని సాధనాలతో కూడ ఆ పరమపద దర్శనం అత్యంత దుర్లభం—సులభంగా అయితే అసలు కాదు।

Verse 80

पूजितो यैर्जगन्नाथः सोमेशः किल भैरवः । तिर्यग्योनिगता ये तु पशुपक्षिपिपीलिकाः

యెవరి చేత జగన్నాథుడు—సోమేశుడు, నిజంగా భైరవుడే—పూజింపబడినాడో, వారు తిర్యగ్యోనిలో పశువులుగా, పక్షులుగా లేదా పిపీలికలుగా (చీమలుగా) పుట్టినా, ఆ పూజా ప్రభావంతో వారు కూడా ఉద్ధరింపబడుదురు।

Verse 83

मूर्खास्तु पण्डिताश्चापि ये चान्ये कुत्सिता भुवि । ते सर्वे मुक्तिमायांति प्रभासे ये मृताः शुभे

మూర్ఖులైనా పండితులైనా, భూమిపై తృణీకరింపబడిన ఇతరులైనా—శుభమైన ప్రభాసంలో ఎవరు మరణిస్తారో, వారు అందరూ ముక్తిని పొందుదురు।

Verse 84

कालानलस्य रुद्रस्य कालराजेन चाग्निना । दग्धास्ते जन्तवः सर्वे प्रभासे ये मृताः शुभे

కాలానలరుద్రుని దహనజ్వాలచేత, అలాగే కాలరాజు (యముడు) యొక్క అగ్నిచేత—శుభ ప్రభాసంలో మరణించిన సమస్త జీవుల బంధనము దగ్ధమగును।

Verse 85

दुर्ल्लभं तु मम क्षेत्रं प्रभासं देवि पापिनाम् । न तत्र लभते मृत्युं पापात्मा लोकवंदिते

హే దేవి, లోకవందితే! నా ప్రభాసక్షేత్రము పాపులకు దుర్లభము; అక్కడ పాపాత్మునికి ముక్తిదాయకమైన మరణము సులభంగా లభించదు।

Verse 86

मया दक्षिणभागे च विघ्नेशः संप्रतिष्ठितः । उत्तरे दण्डपाणिस्तु क्षेत्रमेतच्च रक्षति

నా చేత దక్షిణ భాగంలో విఘ్నేశుడు ప్రతిష్ఠింపబడినాడు; ఉత్తర దిశలో దండపాణి ఈ క్షేత్రాన్ని రక్షించుచున్నాడు।

Verse 87

तथान्ये गणपाः सर्वे मदाज्ञावशवर्तिनः । क्षेत्रं रक्षंति देवेशि तेषां नामानि मे शृणु

అలాగే ఇతర గణపతులందరూ నా ఆజ్ఞకు లోబడి, ఓ దేవేశీ, ఈ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని రక్షిస్తున్నారు; వారి నామాలను నన్ను నుండి వినుము.

Verse 88

महाबलस्तु चण्डीशो घंटाकर्णस्तु गोमुखः । विनायको महानादः काकवक्त्रः शुभेक्षणः । एकाक्षो दुन्दुभिश्चंडस्तालजंघस्तथैव च

ప్రభాసలో శివుని మహాబల గణులు ఉన్నారు—మహాబల, చండీశ; ఘంటాకర్ణ, గోముఖ; వినాయక, మహానాద; కాకవక్త్ర, శుభేక్షణ; ఇంకా ఏకాక్ష, దుందుభి, ఉగ్ర చండ, తాలజంఘ కూడా.

Verse 90

हस्तिवक्त्रः श्वानवक्त्रो बिडालवदनस्तथा । सिंहव्याघ्रमुखाश्चान्ये वीरभद्रादयस्तथा

కొంతమందికి ఏనుగు ముఖం, కొంతమందికి కుక్క ముఖం; మరికొందరికి పిల్లి వంటి ముఖం. ఇంకొందరికి సింహ, వ్యాఘ్ర ముఖాలు—వీరభద్రాదులు కూడా అలాగే ఉన్నారు.

Verse 91

विनायकं पुरस्कृत्य देव देवं कपर्द्दिनम् । एकादश तथा कोट्यो नियुतानि त्रयोदश

వినాయకుని ముందుగా నిలిపి, గణులు దేవదేవుడు కపర్దినుని సేవలో నిలుచుంటారు—వారి సంఖ్య పదకొండు కోట్లు మరియు పదమూడు నియుతాలు.

Verse 92

अर्बुदं च गणानां च प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः । द्वारिद्वारि प्रचंडास्ते शूलमुद्गरपाणयः

గణుల ఒక అర్బుదం ప్రభాస పుణ్యక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించింది. వారు ప్రతి ద్వారమున అతి ప్రచండులై నిలిచి, చేతుల్లో శూలములు మరియు ముద్గరములు ధరించారు.

Verse 93

प्रभासक्षेत्रं रक्षंति देवदेवस्य वै गृहम् । न कश्चिद्दुष्टबुद्ध्या तु प्रविशेदिति संस्थितिः

ప్రభాసక్షేత్రం దేవదేవుని స్వగృహమే; దానిని గణులు కాపాడుతారు. స్థిరనియమం ఇదే—దుష్టబుద్ధితో ఎవడూ ప్రవేశించకూడదు.

Verse 94

शतकोटिगणैश्चापि पूर्वद्वारि तु संवृतः । अट्टहासो गणो नाम प्रभासं तत्र रक्षति

తూర్పు ద్వారంలో శతకోటి గణులతో ఆవరించబడి, ‘అట్టహాస’ అనే గణుడు అక్కడ ప్రభాసాన్ని కాపాడుతున్నాడు.

Verse 95

कालाक्षो भीषणश्चंडो वृतोऽष्टादशकोटिभिः । घंटाकर्णगणो नाम दक्षिणं द्वारमाश्रितः

భయంకరుడూ ఉగ్రుడైన ‘కాలాక్ష’ అష్టాదశకోటి గణులతో చుట్టుముట్టబడి, ‘ఘంటాకర్ణ’ అనే గణసమూహంతో దక్షిణ ద్వారంలో నిలిచియున్నాడు.

Verse 96

पश्चिमद्वारमाश्रित्य स्थितवान्विष्टरो गणः । दण्डपाणिः स्थितस्तत्र देवदेवस्य चोत्तरे

పడమర ద్వారాన్ని ఆశ్రయించి ‘విష్టర’ అనే గణుడు నిలిచియున్నాడు; అలాగే దేవదేవుని ఉత్తర భాగంలో అక్కడ ‘దండపాణి’ కూడా స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 97

योगक्षेमं वहन्नित्यं प्रभासे भावितात्मनाम् । भीषणाक्षस्तथैशान्यामाग्नेय्यां छागवक्त्रकः

ప్రభాసంలో భావితాత్ముల యోగక్షేమాన్ని నిత్యం మోసుతూ, ఈశాన్యంలో ‘భీషణాక్ష’ మరియు ఆగ్నేయంలో ‘ఛాగవక్త్రక’ స్థితులై ఉన్నారు.

Verse 98

नैरृत्यां चंडनादस्तु वायव्यां भैरवाननः । नन्दी चैव महाकालो दण्डपाणिर्विनायकः

నైరృత్య దిశలో చండనాదుడు, వాయవ్య దిశలో భైరవాననుడు ఉన్నాడు. అలాగే నంది, మహాకాలుడు, దండపాణి, వినాయకుడు కూడా (అక్కడే ఉన్నారు).

Verse 99

एतेङ्गरक्षका मध्ये शतकोटिगणैर्वृताः । एवं रक्षंति बहवो ह्यसंख्येया गणेश्वराः

ఈ అంగరక్షకుల మధ్య శివుని శతకోటి గణాలతో చుట్టుముట్టబడి, అనేకమంది—అసంఖ్యేయ గణేశ్వరులు—ఇలానే నిరంతరం కాపాడుతుంటారు.

Verse 100

कलिकल्मषसंभूत्या येषां चोपहता मतिः । न तेषां तद्भवेद्गम्यं स्थानमर्धेन्दुमौलिनः

కలియుగ పాపకల్మషం వల్ల ఎవరి బుద్ధి దెబ్బతిన్నదో, వారు అర్ధచంద్రమౌళి ప్రభువు యొక్క ఆ పవిత్ర స్థానాన్ని నిజంగా చేరలేరు.

Verse 101

गंधर्वैः किन्नरैर्यक्षैरप्सरोभिस्तथोरगैः । सिद्धैः संपूज्य देवेशं सोमेशं पापनाशनम्

గంధర్వులు, కిన్నరులు, యక్షులు, అప్సరసలు, ఉరగులు (నాగులు) మరియు సిద్ధులు—అందరూ దేవేశుడు, పాపనాశకుడు అయిన సోమేశుని సమ్యక్‌గా పూజిస్తారు.

Verse 102

अन्तर्धानं गतैर्नित्यं प्रभासं तु निषेव्यते । सप्तलोकेषु ये सन्ति सिद्धाः पातालवासिनः । प्रदक्षिणं ते कुर्वंति सोमेशं कालभैरवम्

అంతర్ధానంగా సంచరించే వారు నిత్యం ప్రభాసాన్ని సేవిస్తారు. ఏడు లోకాలలోని పాతాళవాసి సిద్ధులు సోమేశుడు—కాలభైరవుని—ప్రదక్షిణ చేస్తారు.

Verse 103

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । लाकुलिं भारभूतिं च आषाढिं दण्डमेव च

భూమిపై ఉన్న సమస్త తీర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు—లాకులీ, భారభూతీ, ఆషాఢీ, దండము మొదలైనవీ అందులోనే ఉన్నాయి।

Verse 104

पुष्करं नैमिषं चैव अमरेशं तथापरम् । भैरवं मध्यमं कालं केदारं कणवीरकम्

పుష్కరం, నైమిషం, అమరేశం మొదలైనవి; భైరవం, మధ్యమం, కాలం; కేదారం మరియు కణవీరకం—ఇవన్నీ కూడా తీర్థాలే।

Verse 105

हरिचंद्रस्तु शैलेशस्तथा वस्त्रांतिकेश्वरः । अट्टहासं महेन्द्रं च श्रीशैलं च गया तथा

హరిచంద్రుడు, శైలేశుడు, వస్త్రాంతికేశ్వరుడు; అట్టహాసం, మహేంద్రం; శ్రీశైలం మరియు గయా—ఇవీ పవిత్ర తీర్థాలే।

Verse 106

एतानि सर्वतीर्थानि देवं सोमेश्वरं प्रभुम् । प्रदक्षिणं प्रकुर्वंति तत्र लिंगं स्तुवंति च

ఈ సమస్త తీర్థాలు ప్రభువైన దేవ సోమేశ్వరుని ప్రదక్షిణ చేస్తాయి; అక్కడ లింగాన్ని స్తుతిస్తాయి కూడా।

Verse 107

ब्रह्मा जनार्दनश्चान्ये ये देवा जगति स्थिताः । अग्निलिंगसमीपस्थाः संध्याकाले स्तुवंति च

బ్రహ్మ, జనార్దనుడు మరియు లోకంలో ఉన్న ఇతర దేవతలు—అగ్నిలింగ సమీపంలో నిలిచి సంధ్యాకాలంలో స్తుతిస్తారు।

Verse 108

षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । सर्वे सोमेश्वरं यांति माघकृष्णचतुर्द्दशीम्

అరవై కోట్లు సహస్రాలు, అరవై కోట్లు శతాలు—అందరూ మాఘ కృష్ణ చతుర్దశిన సోమేశ్వరుని దర్శనానికి వెళ్తారు।

Verse 109

तस्मिन्काले च यो दद्यात्सोमेशे घृतकम्बलम्

ఆ శుభకాలంలో ఎవడు సోమేశునికి ‘ఘృతకంబల’ దానాన్ని సమర్పిస్తాడో, అతడు మహా ధర్మపుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 110

घृतं रसं तिलान्दुग्धं जलं चंद्राधिवासितम् । एकत्र कृत्वा काश्मीरमित्येतद्घृतकंबलम्

నెయ్యి, మధురరసం, నువ్వులు, పాలు, చంద్రాధివాసిత జలం—ఇవన్నీ కలిపి కాశ్మీరము (కుంకుమపువ్వు) జోడిస్తే అదే ‘ఘృతకంబల’మని చెప్పబడుతుంది।

Verse 111

शिवरात्र्यां तु कर्त्तव्यमेतद्गोप्यं मम प्रियम् । एवं कृते च यत्पुण्यं गदितुं तन्न शक्यते

ఇది శివరాత్రినే చేయవలెను; ఇది నాకు ప్రియమైన గోప్యవిధి. ఇలా చేసినప్పుడు కలిగే పుణ్యాన్ని వర్ణించడం సాధ్యం కాదు।

Verse 112

तत्र दक्षिणभागे तु स्वयं भूतविनायकम् । प्रथमं पूजयेद्देवि यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः

అక్కడ దక్షిణ భాగంలో స్వయంగా ఉన్న భూతవినాయకుని, ఓ దేవీ, తనకు సిద్ధి కోరువాడు ముందుగా పూజించాలి।

Verse 113

ऊषराणां च सर्वेषां प्रभासक्षेत्रमूषरम् । पीठानां चैव पीठं च क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । सन्देहानां च सर्वेषामयं संदेह उत्तमः

సర్వ పవిత్ర ‘ఊషర’ములలో ప్రభాసక్షేత్రమే పరమ ఊషరము; సమస్త పీఠములలో ఇదే పీఠము; సమస్త పుణ్యక్షేత్రములలో ఇదే ఉత్తమ క్షేత్రము. అలాగే అన్ని సందేహములలో ఈ సందేహమే శ్రేష్ఠము—ఇక్కడే దీని నివృత్తి కలుగును.

Verse 114

ये केचिद्योगिनः संति शतकोटिप्रविस्तराः । तेषां क्षेत्रे प्रभासे तु रतिर्न्नान्यत्र कुत्रचित्

ఏ ఏ యోగులు ఉన్నారో—శతకోటి విస్తారముగా—వారందరి నిజమైన రతి ప్రభాసక్షేత్రములోనే; మరెక్కడా లేదు.

Verse 115

लिंगादीशानभागे तु संस्थिता सुरसुन्दरि

హే సురసుందరి, ఆమె అక్కడ లింగమునకు ఈశాన (ఈశాన్య) భాగమున నిలిచియున్నది.

Verse 116

मया या कथिता तुभ्यमुमा नाम कला शुभा । सा सती प्रोच्यते देवि दक्षस्य दुहिता पुरा

హే దేవి, నేను నీకు చెప్పిన ఉమా అనే శుభకళ—ఆమెనే పూర్వము దక్షుని కుమార్తె ‘సతీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 117

दक्षकोपाच्छरीरं तु संत्यज्य परमा कला । हिमवंतगृहे जाता उमानाम्ना च विश्रुता

దక్షుని కోపమువలన ఆ పరమకళ తన శరీరమును త్యజించింది; తరువాత హిమవంతుని గృహమున జన్మించి ‘ఉమా’ అనే నామముతో విశ్రుతి పొందింది.

Verse 118

तेन देवि त्वया सार्द्धं तत्रस्था वरदाः स्मृताः । नवकोट्यस्तु चामुंडास्तस्मिन्क्षेत्रे स्थिताः स्वयम्

అందువల్ల, ఓ దేవీ! నీతో కలిసి వారు అక్కడ నివసించువారుగా, వరప్రదాతలుగా స్మరింపబడుతారు. ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో స్వయంగా తొమ్మిది కోట్లు చాముండలు స్థితులై ఉన్నారు.

Verse 119

चैत्रे मासि सिताष्टम्यां तत्र त्वां यदि पूजयेत् । एक विंशतिजन्मानि दारिद्र्यं तस्य नो भवेत्

చైత్ర మాసం శుక్ల అష్టమి నాడు అక్కడ (ప్రభాసలో) నిన్ను పూజిస్తే, ఆ భక్తునికి ఇరవై ఒక జన్మల వరకు దారిద్ర్యం కలగదు.

Verse 120

अमा सोमेन संयुक्ता कदाचिद्यदि लभ्यते । तस्यां सोमेश्वरं दृष्ट्वा कोटियज्ञफलं लभेत्

ఎప్పుడైనా అమావాస్య సోముడు (చంద్రుడు) సంయోగంతో కలిగితే, ఆ సందర్భంలో సోమేశ్వర దర్శనం చేయుటవలన కోటి యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది.

Verse 121

एतत्क्षेत्रं महागुह्यं सर्वपातकनाशनम् । रुद्राणां कोटयो यत्र एकादश समासते

ఈ క్షేత్రం మహాగుహ్యం, సర్వపాతకనాశకం. ఇక్కడ ఏకాదశ రుద్రులు—కోటి కోటి సంఖ్యలో—నివసిస్తారు.

Verse 122

द्वादशात्र दिनेशानां वसवोऽष्टौ समागताः । गन्धर्वयक्षरक्षांसि असंख्याता गणेश्वराः

అక్కడ ద్వాదశ ఆదిత్యులు (దినేశులు) మరియు ఎనిమిది వసువులు సమాగమించారు; గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు మరియు అసంఖ్యాత గణేశ్వర గణాలు కూడా ఉన్నారు.

Verse 123

उमापि तत्र पार्श्वस्था सर्वदेवैस्तु संस्तुता । नन्दी च गणनाथो यो देवदेवस्य शूलिनः

అక్కడ ఉమాదేవి కూడా ఆయన పక్కనే నిలిచి, సమస్త దేవతలచే స్తుతింపబడుతుంది; దేవదేవుడైన శూలధారి గణనాథుడు నందీ కూడా అక్కడే విరాజిల్లుతున్నాడు।

Verse 124

महाकालस्य ये चान्ये गणपाः संति पार्श्वगाः । गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती

మహాకాలుని ఇతర గణపతులు కూడా అక్కడ సమీపంగా నిలిచివున్నారు; గంగా, యమునా మరియు దేవి సరస్వతీ కూడా అక్కడే సన్నిహితంగా ఉన్నారు।

Verse 125

अन्याश्च सरितः पुण्या नदाश्चैव ह्रदास्तथा । समुद्राः पर्वताः कूपा वनस्पतय एव च

ఇతర పుణ్యసరితలు, నదులు, హ్రదాలు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి; సముద్రాలు, పర్వతాలు, బావులు మరియు పవిత్ర వృక్ష-వనస్పతులు కూడా అక్కడే ఉన్నాయి।

Verse 126

स्थावरं जंगमं चैव प्रभासे तु समागतम् । अन्ये चैव गणास्तत्र प्रभासे संव्यवस्थिताः

ప్రభాసంలో స్థావరమూ జంగమమూ అయిన సమస్త సృష్టి సమాగమమైంది; ఇంకా అనేక గణములు కూడా అక్కడ ప్రభాసంలో స్థిరంగా నిలిచివున్నారు।

Verse 127

न मया कथिताः सर्व उद्देशेन क्वचित्क्वचित् । भक्त्या परमया युक्तो देवदेवि विनायकम् । तृतीयं पूजयेत्तत्र वांछेत्क्षेत्रफलं यदि

నేను అన్నిటినీ చెప్పలేదు—ఎక్కడెక్కడో సూచనమాత్రమే చేశాను. పరమభక్తితో యుక్తుడై, క్షేత్రఫలాన్ని కోరువాడు అక్కడ తృతీయ తిథిన దేవదేవి వినాయకుని పూజించాలి।

Verse 128

द्वादशैवं तथा चाष्टौ चत्वारिंशच्च कोटयः । नदीनामग्नितीर्थस्य द्वारे तिष्ठंति भामिनि

హే భామినీ! పన్నెండు, అలాగే ఎనిమిది, మరియు నలభై కోట్లు నదులు అగ్నితీర్థ ద్వారమున నిలుచుచున్నవి।

Verse 129

निर्माल्यलंघनं किंचिदज्ञाताद्यदि वै कृतम् । तत्सर्वं विलयं याति अग्नितीर्थस्य दर्शनात्

అజ్ఞానవశాత్ నిర్మాల్యలంఘనాది స్వల్ప అపరాధము చేసినయెడల, అగ్నితీర్థ దర్శనమాత్రమున అది సమస్తము లయమగును।

Verse 131

ये चांतरिक्षे भुवि ये च देवास्तीर्थानि वै यानि दिगंतरेषु । क्षेत्रं प्रभासं प्रवरं हि तेषां सोमेश्वरं देवि तथा वरिष्ठम्

ఆకాశమునను భూమియందును నివసించు సమస్త దేవతలలోను, దిక్కులందు ఉన్న సమస్త తీర్థములలోను, హే దేవీ, ప్రభాసక్షేత్రమే శ్రేష్ఠము; అలాగే సోమేశ్వరుడు పరమోత్తముడు।

Verse 132

ये चांडजाश्चोद्भिजाश्चैव जीवाः सस्वेदजाश्चैव जरायुजाश्च । देवि प्रभासे तु गतासवोऽथ मुक्तिं परं यांति न संशयोऽत्र

హే దేవీ! అండజ, ఉద్భిజ, స్వేదజ, జరాయుజ—ఏ జీవులైన ప్రభాసమున ప్రాణత్యాగము చేసినచో, వారు నిస్సందేహముగా పరమ ముక్తిని పొందుదురు।

Verse 133

इति निगदितमेतद्देवदेवस्य चित्रं चरितमिदमचिंत्यं देवि ते शंकरस्य । कलिकलुषविदारं सर्वलोकोऽपि यायाद्यदि पठति शृणोति स्तौति नित्यं य इत्थम्

హే దేవీ! దేవదేవుడైన శంకరుని ఈ విచిత్రమైన, అచింత్యమైన చరిత్ర ప్రకటించబడినది. ఇది కలికలుషాన్ని విదారించును; దీనిని నిత్యం చదివి, విని, స్తుతించువాడు సమస్త లోకమును శుభమార్గమున నడిపించును।

Verse 989

भूमिदंडश्च चंडश्च शंकुकर्णश्च वैधृतिः । तालचण्डो महातेजा विकटास्यो हयाननः

భూమిదండ, చండ, శంకుకర్ణ, వైధృతి, మహాతేజస్సుగల తాలచండ, వికటాస్య, హయానన—ఇవే వారి నామాలు.