Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

कैलासं निषधं चैव मेरुपृष्ठं महाद्युतिम् । रम्यं त्रिशिखरं चैव मानसं च महागिरिम्

Transliteration

kailāsaṃ niṣadhaṃ caiva merupṛṣṭhaṃ mahādyutim | ramyaṃ triśikharaṃ caiva mānasaṃ ca mahāgirim

Translation

కైలాసం, నిషధం, మహాద్యుతిగల మేరుపృష్టం, రమ్యమైన త్రిశిఖరం, అలాగే మహాగిరి మానసం—

Word by Word

• कैलासम्: Kailāsa (mountain)
• कैलासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• निषधम्: Niṣadha (mountain)
• निषधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निषध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• मेरुपृष्ठम्: the back/slope of Meru
• मेरुपृष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेरु (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मेरोः पृष्ठम्)

• महाद्युतिम्: of great splendor
• महाद्युतिम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महती द्युतिः यस्य)

• रम्यम्: beautiful/charming
• रम्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्रिशिखरम्: Triśikhara (three-peaked mountain/place)
• त्रिशिखरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि शिखराणि यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• मानसम्: Mānasa (lake/region)
• मानसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मानस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• महागिरिम्: the great mountain
• महागिरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् गिरिः)

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (as the preferred kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānanā

Visual Art Cues

Scene: A panoramic cosmographic montage: towering Kailāsa and Meru glow in the distance, yet a luminous coastal Prabhāsa shrine draws the devotee’s gaze and footsteps, symbolizing the triumph of grace over grandeur.

Characters & Entities

• Kailāsa
• Niṣadha
• Meru
• Triśikhara
• Mānasā
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the most exalted cosmic mountains are invoked as benchmarks, heightening Prabhāsa’s supremacy in spiritual value.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is implicitly exalted by comparison with famed divine mountains like Kailāsa and Meru.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse functions as a praise-list (stuti) through sacred geographic comparison.