Adhyaya 22

Verse 1

ईश्वर उवाच । दक्षेणैवमनुज्ञातः शोचन्कर्म स्वकं तदा । दुःखशोकपरीतात्मा प्रभासं क्षेत्रमागतः

ఈశ్వరుడు పలికెను: దక్షుని అనుమతి పొందిన అతడు, తన కర్మను తలచి విలపిస్తూ, దుఃఖశోకంతో నిండిన హృదయంతో ప్రభాస క్షేత్రానికి వచ్చెను.

Verse 2

स गत्वा दक्षिणं तीरं सागरस्य समीपतः । ददर्श पर्वतं तत्र कृतस्मरमिति श्रुतम्

అతడు సముద్ర సమీపంలోని దక్షిణ తీరానికి వెళ్లి, అక్కడ ‘కృతస్మరా’ అని ప్రసిద్ధమైన పర్వతాన్ని చూచెను.

Verse 3

यक्षविद्याधराकीर्णं किन्नरैरुपशोभितम् । चंदनागुरुकर्पूरैरशोकैस्तिलकैः शुभैः

ఆ స్థలం యక్షులు, విద్యాధరులతో నిండిపోయి, కిన్నరులచే మరింత శోభించెను. చందనం, అగరు, కర్పూర సువాసనతో పరిమళించి, శుభమైన అశోక, తిలక వృక్షాలతో అలంకృతమైయుండెను.

Verse 4

कल्हारैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः फलितैः शुभैः । आम्रजम्बूकपित्थैश्च दाडिमैः पनसैस्तथा

అది శుభమైన వృక్షలతలతో అలంకృతమైయుండెను—కల్హారాలు, శతపత్ర కమలాలు పుష్పించి ఫలించి అందంగా కనిపించెను; అలాగే మామిడి, జామున, కపిత్థ, దాడిమ, పనస వృక్షాలు కూడా ఉండెను.

Verse 5

निंबुजम्बीरनागैश्च कदलीखंडमंडितैः । क्रमुकैर्नागवल्ल्याद्यैः शालैस्तालैस्तमालकैः

అది నింబు, జంబీర, నాగ వృక్షాలతోను, అరటి మొక్కల గుంపులతోను అలంకృతమైయుండెను. అలాగే క్రముక (సుపారి) వృక్షాలు, నాగవల్లి మొదలైన లతలు, శాల, తాళ, తమాల వృక్షాలతో మరింత రమ్యమైంది.

Verse 6

बीजपूरकखर्जूरैर्द्राक्षामधुरपाटलैः । बिल्वचंपकतिंद्वाद्यैः कदंबककुभैस्तथा

అది బీజపూరక, ఖర్జూర వృక్షాలతోను, ద్రాక్షలతలతో, మధుర వృక్షాలతో, పాటల పుష్పాలతో నిండియుండెను. బిల్వ, చంపక, తిందు మొదలైన వృక్షాలు, అలాగే కదంబ, కుభ వృక్షాలు కూడా అక్కడ శోభించెను.

Verse 7

धवाशोकशिरीषाद्यैर्नानावृक्षैश्च शोभितम् । कामं कामफलैर्वृक्षैः पुष्पितैः फलितैः शुभैः

అది ధవ, అశోక, శిరీష మొదలైన అనేక వృక్షాలతో శోభించెను. అక్కడ కోరికలను ఫలింపజేసే వృక్షాలు కూడా ఉండెను—శుభమై, పుష్పించి, ఫలాలతో నిండినవై.

Verse 8

हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । कोकिलाभिः शुकैश्चैव नानापक्षिनिनादि तम्

ఆ స్థలం హంసలు, కారండవ పక్షులతో నిండిపోయి, చక్రవాక జంటలతో శోభించి, కోకిలలు, చిలుకలు మొదలైన నానావిధ పక్షుల మధుర కూయింపులతో మార్మోగింది।

Verse 9

जातिस्मराः पक्षिणश्च व्याजह्रुर्मानुषीं गिरम् । गंधर्वकिंनरयुगैः सिद्धविद्याधरोरगैः

అక్కడ పూర్వజన్మస్మృతి కలిగిన పక్షులు మనుష్యుల వాణిని పలికేవి; అలాగే ఆ స్థలం గంధర్వ-కిన్నర జంటలు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు మరియు నాగులతో నిండివుండేది।

Verse 10

क्रीडद्भिर्विविधैर्दिव्यैः शोभितं पर्वतोत्तमम् । देवगंधर्वनृत्यैश्च वेणुवीणानिनादितम्

ఆ ఉత్తమ పర్వతం నానావిధ దివ్య క్రీడల్లో లీనమైనవారితో శోభించింది; దేవులు, గంధర్వుల నృత్యాలతో రమణీయమై, వేణు మరియు వీణల నాదంతో నిండిపోయింది।

Verse 11

वेदध्वनितघोषेण यज्ञहोमाग्निहोत्रजैः । समावृतं सर्वमाज्यगंधिभिरुच्छ्रितम्

వేదపఠనపు ప్రతిధ్వనించే ఘోషతో అంతటా ఆవరించబడింది; యజ్ఞ, హోమ, అగ్నిహోత్ర కర్మల నుండి లేచే నెయ్యి సువాసనతో సమస్తం వ్యాపించి ఉండేది।

Verse 12

शोभितं चर्षिभिर्दिव्यैश्चातुर्विद्यैर्द्विजोत्तमैः । अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

ఆ స్థలం దివ్య ఋషులతో శోభించింది—చతుర్విద్యల్లో నిపుణులైన శ్రేష్ఠ ద్విజులతో—అత్రి, వసిష్ఠ, పులస్త్య, పులహ, క్రతు వంటి మహర్షులతో।

Verse 13

भृगुश्चैव मरीचिश्च भरद्वाजोऽथ कश्यपः । मनुर्यमोंऽगिरा विष्णुः शातातपपराशरौ

అక్కడ భృగు, మరీచి, భరద్వాజుడు, కశ్యపుడు; మనువు, యముడు, అంగిరసుడు, విష్ణువు, అలాగే శాతాతపుడు మరియు పరాశరుడూ ఉన్నారు।

Verse 14

आपस्तंबोऽथ संवर्तः कात्यः कात्यायनो मुनिः । गौतमः शंखलिखितौ तथा वाचस्पतिर्मुनिः

అక్కడ ఆపస్తంబుడు, సంవర్తుడు; కాత్యుడు, కాత్యాయన ముని; గౌతముడు; శంఖుడు, లిఖితుడు; అలాగే వాచస్పతి ముని కూడా ఉన్నారు।

Verse 15

जामदग्न्यो याज्ञवल्क्य ऋष्यशृंगो विभांडकः । गार्ग्यशौनकदाल्भ्याश्च व्यास उद्दालकः शुकः

అక్కడ జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు), యాజ్ఞవల్క్యుడు; ఋష్యశృంగుడు, విభాండకుడు; అలాగే గార్గ్యుడు, శౌనకుడు, దాల్భ్యుడు; మరియు వ్యాసుడు, ఉద్దాలకుడు, శుకుడూ ఉన్నారు।

Verse 16

नारदः पर्वतश्चैव दुर्वासा उग्रतापसः । शाकल्यो गालवश्चैव जाबालिर्मुद्गलस्तथा

అక్కడ నారదుడు, పర్వతుడు; అలాగే ఉగ్ర తపస్వి దుర్వాసుడు; ఇదే విధంగా శాకల్యుడు, గాలవుడు; మరియు జాబాలి, ముద్గలుడూ ఉన్నారు।

Verse 17

विश्वामित्रः कौशिकश्च जह्नुर्विश्वावसुस्तथा । धौम्यश्चैव शतानन्दो वैशंपायनजिष्णवः

అక్కడ విశ్వామిత్రుడు, కౌశికుడు; జహ్నువు, విశ్వావసువు; అలాగే ధౌమ్యుడు, శతానందుడు, వైశంపాయనుడు మరియు జిష్ణువూ ఉన్నారు।

Verse 18

शाकटायनवार्द्धिक्यावग्निको बादरायणः । वालखिल्या महात्मानो ये च भूमण्डले स्थिताः

అక్కడ శాకటాయనుడు, వార్ధిక్యుడు, అవగ్నికుడు, బాదరాయణుడు ఉన్నారు; అలాగే మహాత్ములైన వాలఖిల్యులు మరియు భూమండలంలో నివసించే ఇతర మహర్షులూ ఉన్నారు।

Verse 19

ते सर्वे तत्र तिष्ठंति पर्वते तु कृतस्मरे । तेजस्विनो ब्रह्मपुत्रा ऋषयो धार्मिकाः प्रिये

ప్రియమా! వారు అందరూ కృతస్మర అనే పర్వతంపై అక్కడే నివసిస్తారు—తేజస్సుతో ప్రకాశించే, బ్రహ్మాజనితులు, ధర్మనిష్ఠులైన ఋషులు।

Verse 20

ज्वलंतस्तपसा सर्वे निर्द्धूमा इव पावकाः । मासोपवासिनः केचित्केचित्पक्षोपवासिनः

వారు అందరూ తపస్సుతో జ్వలించేవారు, పొగలేని అగ్నిలా. కొందరు నెలంతా ఉపవాసం, కొందరు పక్షకాల ఉపవాసం పాటించేవారు।

Verse 21

त्रैरात्रिकाः सांतपना निराहारास्तथा परे । केचित्पुष्प फलाहाराः शीर्णपर्णाशिनस्तथा

కొందరు త్రైరాత్రిక వ్రతం, కొందరు సాంతపన తపస్సు; మరికొందరు నిరాహారులు. కొందరు పుష్ప-ఫలాహారం, మరికొందరు రాలిన ఆకులనే భుజించేవారు।

Verse 22

केचिद्गोमयभक्षाश्च जलाहारास्तथा परे । साग्निहोत्राः सुविद्वांसो मोक्षमार्गार्थचिन्तकाः

కొందరు గోమయాన్ని భుజించేవారు, మరికొందరు జలాహారులుగా ఉండేవారు. అగ్నిహోత్రాన్ని ఆచరించే ఆ విద్వాన్ ఋషులు మోక్షమార్గార్థాన్ని చింతించేవారు।

Verse 23

इति हासपुराणादिश्रुतिस्मृतिविशारदाः । एते चान्ये च बहवो मार्कंडेयपुरोगमाः

ఇట్లు ఆ మునులు—ఇతిహాసపురాణాలలో నిపుణులు, శ్రుతి-స్మృతులలో విశారదులు—అక్కడ సముపస్థితులై ఉన్నారు. మార్కండేయుడు ముందుండగా వీరితో పాటు మరెందరో మునులు కూడా అక్కడ చేరారు.

Verse 24

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य संस्थिता कृतपर्वते । एवं कृतस्मरस्तत्र सर्वदेवनिषेवितः । मन्वंतरेस्मिन्यो देवि निर्दग्धो वडवाग्निना

ప్రభాస అనే పుణ్యక్షేత్రాన్ని చేరి అతడు కృతపర్వతంపై నిలిచాడు. అక్కడ సర్వదేవతల సేవలతో అతడు ‘స్మృతి-చేతన’ను తిరిగి పొందాడు; ఓ దేవీ, ఇదే మన్వంతరంలో అతడు వడవాగ్నిచేత దగ్ధుడయ్యాడు.

Verse 25

तं दृष्ट्वा पर्वतं रम्यं दृष्ट्वा चैव महोदधिम् । प्रदक्षिणं ततश्चक्रे सप्तकृत्वो निशाकरः । गिरेः प्रदक्षिणां कृत्वा गतो यत्र महेश्वरः

ఆ రమ్యమైన పర్వతాన్ని, మహాసముద్రాన్ని దర్శించి నిశాకరుడు (చంద్రుడు) అప్పుడే ఏడు సార్లు ప్రదక్షిణ చేశాడు. గిరి ప్రదక్షిణ పూర్తిచేసి మహేశ్వరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.

Verse 26

समीपे तु समुद्रस्य स्पर्शलिंगस्वरूपवान् । प्रसादयामास विभुं प्रसन्नेनांतरात्मना

సముద్ర సమీపంలో అతడు స్పర్శలింగ స్వరూపంగా (ఆరాధనలో) నిలిచి, ప్రసన్నమైన అంతరాత్మతో సర్వవ్యాపి ప్రభువును ప్రసన్నపరచేందుకు ప్రయత్నించాడు.

Verse 27

मरणं वेति संध्याय शरणं वा महेश्वरम् । वरं शापाभिघातार्थं मृत्युं वा शंकरान्मम

‘మరణమా, లేక మహేశ్వరుని శరణు పొందాలా?’ అని ఆలోచించి అతడు నిర్ణయించాడు—‘శాపఘాతాన్ని ముగించుటకు శంకరుని చేత కలిగే మరణమూ నాకు శ్రేయస్కరం.’

Verse 28

इति सोमो मतिं कृत्वा तपसाऽराधयञ्छिवम् । यावद्वर्षसहस्रं तु फलमूलाशनोऽभवत्

ఇట్లు సోముడు దృఢసంకల్పం చేసుకొని తపస్సుతో శివుని ఆరాధించాడు; సంపూర్ణ వెయ్యి సంవత్సరాలు ఫలమూలములనే ఆహారంగా చేసుకొని ఉన్నాడు।

Verse 29

पूर्णे वर्षसहस्रे तु चतुर्थे वरवर्णिनि । तुतोष भगवान्रुद्रो वाक्यं चेदमुवाच ह

ఓ సుందరవర్ణినీ! నాలుగవ సహస్ర సంవత్సర కాలం పూర్తయ్యగానే భగవాన్ రుద్రుడు సంతోషించి ఈ వాక్యములను పలికెను।

Verse 30

परितुष्टोऽस्मि ते चंद्र वरं वरय सुव्रत । किं ते कामं करोम्यद्य ब्रूहि यत्स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ఓ చంద్రా! నేను నీపై పూర్తిగా ప్రసన్నుడను. ఓ సువ్రతా! వరం కోరుకో. నేడు నీ ఏ కోరికను నెరవేర్చుదును? అత్యంత దుర్లభమైనదైనా చెప్పు।

Verse 31

एवं प्रत्यक्षमापन्नं दृष्ट्वा देवं वृषध्वजम् । प्रणम्य तं यथाभक्त्या स्तुतिं चक्रे निशाकरः

ఇలా వృషధ్వజుడైన దేవుడు ప్రత్యక్షంగా తన ముందే ప్రकटమైనట్లు చూసి, నిశాకరుడు యథాభక్తిగా నమస్కరించి స్తోత్రాన్ని రచించాడు।

Verse 32

चंद्र उवाच । ॐ नमो देवदेवाय शिवाय परमात्मने । अप्रमेयस्वरूपाय ब्यक्ताव्यक्तस्वरूपिणे

చంద్రుడు పలికెను— ॐ, దేవదేవుడైన శివుడికి, పరమాత్మకు నమస్కారం; ఆయన స్వరూపం అప్రమేయం, వ్యక్త-అవ్యక్త రూపముల రెండింటినీ ధరించినవాడు।

Verse 33

त्वं पतिर्योगिनामीश त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमोंकारः प्रजापतिः

హే ఈశా! నీవే యోగుల అధిపతి; నీలోనే సమస్తం స్థితమై ఉంది. నీవే యజ్ఞము, నీవే వషట్కారము, నీవే ఓంకారము, నీవే ప్రజాపతి.

Verse 34

चतुर्विंशत्यधिकं च भुवनानां शतद्वयम् । तस्योपरि परं ज्योतिर्जागर्ति तव केवलम्

రెండు వందల లోకాలకన్నా—అవి మించి ఇరవై నాలుగు మరింత—పైన, సమస్తానికి అధోపరి పరమ జ్యోతి ప్రకాశిస్తుంది; ఆ జ్యోతి నీవే అని మాత్రమే జాగ్రత్తగా ఉంది.

Verse 35

कल्पांत आदिवाराहमुक्तब्रह्मांडसंस्थितौ । आधारस्तंभभूताय तेजोलिंगाय ते नमः

కల్పాంతంలో ఆదివరాహుడు బ్రహ్మాండాండాన్ని విడుదల చేసినప్పుడు ఆధారస్తంభమై నిలిచే ఆ తేజోలింగ స్వరూపునకు నీకు నమస్కారం.

Verse 36

नमोऽनामयनाम्ने ते नमस्ते कृत्तिवाससे । नमो भैरवनाथाय नमः सोमेश्वराय ते

అనామయ నామధారివైన నీకు నమస్కారం; కృత్తివాసా, నీకు నమస్కారం. భైరవనాథా, నమస్కారం; సోమేశ్వరా, నీకు నమస్కారం.

Verse 37

इति संज्ञाभिरेताभिः स्तुत्याभिरमृतेश्वरः । भूतैर्भव्यैर्भविष्यैश्च स्तूयसे सुरसत्तमैः

హే అమృతేశ్వరా! ఈ నామాలు, స్తోత్రాల ద్వారా నీవు స్తుతింపబడుతున్నావు—దేవశ్రేష్ఠులచే—భూత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కాలాలలోనూ.

Verse 38

आद्यो विरंचिनामाभूद्ब्रह्मा लोकपितामहः । मृत्युञ्जयेति ते नाम तदाऽभूत्पार्वतीपते

ప్రథమ యుగంలో బ్రహ్మ ‘విరంచి’ అని లోకపితామహుడిగా ప్రసిద్ధుడైనప్పుడు, ఓ పార్వతీపతీ, నీ నామము ‘మృత్యుంజయ’—మరణజయుడు—అని ఏర్పడింది।

Verse 39

द्वितीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा पद्मभूरिति विश्रुतः । तदा कालाग्निरुद्रेति तव नाम प्रकीर्तितम्

ద్వితీయ దశలో బ్రహ్మ ‘పద్మభూ’ (పద్మజుడు) అని ప్రసిద్ధుడైనప్పుడు, నీ నామము ‘కాలాగ్నిరుద్ర’—కాలాగ్ని స్వరూప రుద్రుడు—అని ప్రకటించబడింది।

Verse 40

तृतीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः । अमृतेशेति ते नाम कीर्तितं कीर्तिवर्द्धनम्

తృతీయ దశలో బ్రహ్మ ‘స్వయంభూ’ అని ప్రసిద్ధుడైనప్పుడు, నీ నామము ‘అమృతేశ’—అమృతాధిపతి—అని కీర్తించబడింది; అది కీర్తిని వృద్ధి చేస్తుంది।

Verse 41

चतुर्थोऽभूद्यदा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः । अनामयेति देवेश तव नाम स्मृतं तदा

చతుర్థ దశలో బ్రహ్మ ‘పరమేష్ఠి’ అని ప్రసిద్ధుడైనప్పుడు, ఓ దేవేశా, నీ నామము ‘అనామయ’—వ్యాధి లేనివాడు—అని స్మరించబడింది।

Verse 42

पंचमोऽभूद्यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति श्रुतः । कृत्तिवासेति ते नाम बभूव त्रिपुरांतक

పంచమ దశలో బ్రహ్మ ‘సురజ్యేష్ఠ’ అని ప్రసిద్ధిగా వినబడినప్పుడు, ఓ త్రిపురాంతకా, నీ నామము ‘కృత్తివాస’—చర్మవస్త్రధారి—అని అయింది।

Verse 43

षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति स्मृतः । तदा भैरवनाथेति तव नाम प्रकीर्तितम्

ఆరవ దశలో బ్రహ్మా ‘హేమగర్భ’ అని స్మరింపబడినప్పుడు, నీ నామము ‘భైరవనాథ’ అని ప్రఖ్యాతమైంది.

Verse 44

अधुना वर्त्तते योऽसौ शतानंद इति श्रुतः । आदिसोमेन यश्चासौ वामनेत्रोद्भवेन ते

ఇప్పటికీ ఉన్నవాడు ‘శతానంద’ అని ప్రసిద్ధుడు; అతడే నీ ఎడమ కన్ను నుండి ఉద్భవించిన ‘ఆది-సోమ’.

Verse 45

प्रतिष्ठार्थं तु लिंगस्य आनीतश्चाष्टवार्षिकः । बालरूपी तदा तेन सोमनाथेति कीर्तितम्

లింగ ప్రతిష్ఠార్థం ఎనిమిదేళ్ల బాలుడు తీసుకురాబడ్డాడు; బాలరూపంలో అతడు అప్పుడది ‘సోమనాథ’ అని కీర్తించాడు.

Verse 46

सहस्रद्वितयं चैव शतं चैव षडुत्तरम्

రెండు వేల, ఒక వంద, ఇంకా ఆరు—అంటే 2106.

Verse 47

सप्तमोऽहं महादेव आत्रेय इति विश्रुतः । प्राचेतसेन दक्षेण शप्तस्त्वां शरणं गतः । रक्ष मां देवदेवेश क्षयिणं पापरोगिणम्

ఓ మహాదేవా! నేను ఏడవవాడను, ‘ఆత్రేయ’ అని ప్రసిద్ధుడను. ప్రచేతసుని కుమారుడైన దక్షుని శాపంతో బాధితుడనై నీ శరణు వచ్చాను. ఓ దేవదేవేశా! పాపరోగంతో క్షీణిస్తున్న నన్ను రక్షించుము.

Verse 48

इति संस्तुवतस्तस्य चंद्रस्य करुणाकरः । तुतोष भगवान्रुद्रो वाक्यं चेदमुवाच ह

ఇలా చంద్రుడు స్తుతించగా కరుణాసాగరుడైన భగవాన్ రుద్రుడు సంతోషించి, ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 49

परितुष्टोऽस्मि ते चंद्र वरं वरय सुव्रत । कि ते कामं करोम्यद्य ब्रूहि यत्स्यात्सुदुर्ल्लभम्

హే చంద్రా! నీపై నేను పూర్తిగా ప్రసన్నుడను. హే సువ్రతా! వరం కోరుకో. నేడు నీ ఏ కోరికను నెరవేర్చుదును? అత్యంత దుర్లభమైనదైనా చెప్పు।

Verse 50

मम नामानि गुह्यानि मम प्रियतराणि च । पठिष्यंति नरा ये तु दास्ये तेषां मनोगतम्

ఎవరు నా గూఢమైన, నాకు అత్యంత ప్రియమైన నామాలను పఠిస్తారో, వారికి వారి హృదయాభీష్టాన్ని నేను ప్రసాదించెదను।

Verse 51

अतीता ये चंद्रमसो भविष्यंति च येऽधुना । तेषां पूज्यमिदं लिंगं यावदन्योऽष्टवार्षिकः

గతించిన చంద్రులు, ప్రస్తుతం ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో ఉండబోయేవారు—వారందరికీ ఈ లింగము పూజనీయం; మరొక అష్టవర్షీయ అవతారం ప్రాదుర్భవించు వరకు।

Verse 52

आः परं चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा यो भविता यदा । प्राणनाथेति देवस्य तदा नाम भविष्यति

ఇంకా: చతుర్ముఖ బ్రహ్ముడు ప్రాదుర్భవించినప్పుడు, ఆ దేవుని నామము ‘ప్రాణనాథ’ అని అవుతుంది।

Verse 53

प्राणास्तु वायवः प्रोक्तास्तदाराधननाम तत् । प्राणनाथेति संप्रोक्तं मेऽधुना तद्भविष्यति

ప్రాణములు వాయురూప ప్రాణశక్తులని చెప్పబడినవి; అదే ఆరాధనకు నామమవుతుంది. ‘ప్రాణనాథ’ అని ప్రకటించబడినది—ఇకనుంచి అదే నా (ఆరాధ్య-)నామమగును.

Verse 54

तस्मादग्नीशनामेति कालरुद्रेत्यनंतरम् । तारकेति ततो नाम भविष्यत्येव कीर्तितम्

అందువల్ల దేవుని నామము ‘అగ్నీశ’గా కీర్తింపబడును; తదుపరి ‘కాలరుద్ర’గా. ఆపై ‘తారక’ అనే నామము కలుగును—ఇలా నామక్రమం ప్రకటించబడింది.

Verse 55

मृत्युञ्जयेति देवस्य भविता तदनंतरम् । त्र्यंबकेशस्त्वितीशेति भुवनेशेत्यनन्तरम्

ఆ తరువాత దేవుని నామము ‘మృత్యుంజయ’గా ఉంటుంది. తరువాత ‘త్ర్యంబకేశ’, తరువాత ‘ఇతీశ’, ఆపై ‘భువనేశ’ అని ప్రసిద్ధి చెందును.

Verse 56

भूतनाथेति घोरेति ब्रह्मेशेत्यथ नामकम् । भविष्यं पृथिवीशेति आदिनाथेत्यनंतरम्

తరువాత ఆయన ‘భూతనాథ’గా, తరువాత ‘ఘోర’గా, ఆపై ‘బ్రహ్మేశ’గా నామధేయం పొందును. భవిష్యత్తులో ‘పృథివీశ’గా, తదనంతరం ‘ఆదినాథ’గా పిలువబడును.

Verse 57

कल्पेश्वरेति देवस्य चंद्रनाथेत्यनन्तरम् । नाम देवस्य यद्भावि सांप्रतं ते प्रकाशितम्

తరువాత దేవుని నామము ‘కల్పేశ్వర’గా, తదనంతరం ‘చంద్రనాథ’గా ఉంటుంది. దేవునికి రానున్న నామములు ఇవి—ఇప్పుడే నీకు వెల్లడించబడినవి.

Verse 58

इत्येवमादि नामानि स्वसंख्यातानि षोडश । गतानि संभविष्यंति कालस्यानंतभावतः

ఇట్లా ఆరంభముగా చెప్పబడిన, తమ తమ నియత సంఖ్యాక్రమములో ఉన్న పదహారు నామములు—కాలము అనంత స్వభావముగలదనున—కొన్ని గతించిపోయినవి, మరికొన్ని భవిష్యత్తులో మళ్లీ ఉద్భవించును।

Verse 59

एकैकं वर्तते नाम ब्रह्मणः प्रलयावधि । ततोन्यज्जायते नाम यथा नामानुरूपतः

బ్రహ్మ ప్రళయాంతము వరకు ఒక్కొక్క నామమే నిలిచియుంటుంది; ఆ తరువాత ఆ నామానికి అనురూపమైన గుణస్వభావమునుబట్టి మరొక నామము జన్మించును।

Verse 60

अथ किं बहुनोक्तेन रहस्यं ते प्रकाशितम् । वत्स यत्कारणेनेह तपस्तप्तं त्वयाऽखिलम् । तन्मे निःशेषतो ब्रूहि दास्ये तुष्टोऽस्मि ते वरम्

ఇక ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? రహస్యము నీకు ప్రకటించబడింది. వత్సా, ఏ కారణముచేత నీవు ఇక్కడ సంపూర్ణ తపస్సు చేసితివో అది నాకు నిశ్శేషముగా చెప్పు; నేను సంతోషించితిని, నీకు వరము ప్రసాదించుదును।

Verse 61

चन्द्र उवाच । अहं शप्तस्तु दक्षेण कस्मिंश्चित्कारणांतरे । यक्ष्मणा च क्षयं नीतस्तस्मात्त्वं त्रातुमर्हसि

చంద్రుడు పలికెను—ఏదో కారణాంతరమున దక్షుడు నన్ను శపించెను; యక్ష్మవలన నేను క్షయమునకు చేరితిని. కనుక నన్ను రక్షించుటకు మీరు అర్హులు।

Verse 62

शंभुरुवाच । अधुना भोः समं पश्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः । क्षयस्ते भविता पक्षं पक्षं वृद्धिर्भविष्यति

శంభువు పలికెను—ఇప్పుడు, ఓ సోమా, ఈ దక్షకన్యలందరినీ సమభావముతో చూడు. నీకు ఒక పక్షమున క్షయము, మరొక పక్షమున వృద్ధి కలుగును—పక్షం పక్షంగా।

Verse 63

पूर्वोचितां प्रभां सोम प्राप्स्यसे मत्प्रसादतः । प्राचेतसस्य दक्षस्य तपसा हतपाप्मनः

ఓ సోమా! నా అనుగ్రహం వల్ల మరియు పాపాలను నశింపజేసిన ప్రాచేతసుడైన దక్షుని తపస్సు వల్ల, నీవు నీ పూర్వపు కాంతిని తిరిగి పొందుతావు.

Verse 64

तस्यान्यथा वचः कर्तुं शक्यं नान्यैः सुरैरपि । ब्राह्मणाः कुपिता हन्युर्भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

అతని మాటను ఇతర దేవతలు కూడా మార్చలేరు. బ్రాహ్మణులు కోపగించుకుంటే, వారు తమ తేజస్సుతో సంహరించగలరు మరియు బూడిద చేయగలరు.

Verse 65

देवान्कुर्युरदेवांश्च नाशयेयुरिदं जगत् । ब्राह्मणाश्चैव देवाश्च तेज एकं द्विधा कृतम्

వారు దేవతలను దేవుళ్ళు కానివారిగా చేయగలరు మరియు ఈ జగత్తును నాశనం చేయగలరు. బ్రాహ్మణులు మరియు దేవతలు నిజానికి ఒకే తేజస్సు, ఇది రెండుగా విభజించబడింది.

Verse 66

प्रत्यक्षं ब्राह्मणा देवाः परोक्षं दिवि देवताः । न विना ब्राह्मणा देवैर्न देवा ब्राह्मणैर्विना

భూమిపై బ్రాహ్మణులు ప్రత్యక్ష దైవాలు, స్వర్గంలోని దేవతలు పరోక్ష దైవాలు. దేవతలు లేకుండా బ్రాహ్మణులు లేరు, బ్రాహ్మణులు లేకుండా దేవతలు లేరు.

Verse 67

एकत्र मन्त्रा स्तिष्ठन्ति तेज एकत्र तिष्ठति । ब्राह्मणा देवता लोके ब्राह्मणा दिवि देवताः । त्रैलोक्ये ब्राह्मणाः श्रेष्ठा ब्राह्मणा एव कारणम्

ఒక చోట మంత్రాలు నివసిస్తాయి, మరొక చోట తేజస్సు నివసిస్తుంది. ఈ లోకంలో బ్రాహ్మణులే దేవతలు, స్వర్గంలోనూ బ్రాహ్మణులే దేవతలు. మూడు లోకాలలోనూ బ్రాహ్మణులే శ్రేష్ఠులు, బ్రాహ్మణులే సకల కార్యాలకు మూలకారణం.

Verse 68

पितुर्नियुक्ताः पितरो भवंति क्रियासु दैवीषु भवंति देवाः । द्विजोत्तमा हस्तनिषक्ततोयास्तेनैव देहेन भवंति देवाः

పితృఆజ్ఞతో, పుత్రధర్మంగా జరిగే క్రియలలో పితృదేవతలు సన్నిహితమవుతారు; దైవకర్మలలో దేవతలు ప్రత్యక్షమవుతారు. హే ద్విజోత్తమా, చేతిలో జలాన్ని ధరించి అర్పణ చేయునప్పుడు బ్రాహ్మణుడు అదే దేహంతో యజ్ఞంలో దేవతాస్వరూపుడవుతాడు.

Verse 69

षट्क र्मतत्त्वाभिरतेषु नित्यं विप्रेषु वेदार्थकुतूहलेषु । न तेषु भक्त्या प्रविशंति घोरं महाभयं प्रेतभवं कदाचित्

నిత్యం షట్కర్మ తత్త్వాలలో నిమగ్నులై, వేదార్థంపై కుతూహలమున్న బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తి కలవాడు ఎప్పుడూ ఆ ఘోర మహాభయమైన ప్రేతభావంలో ప్రవేశించడు.

Verse 70

यद्ब्राह्मणाः स्तुत्यतमा वदन्ति तद्देवता कर्मभिराचरंति । तुष्टेषु तुष्टाः सततं भवन्ति प्रत्यक्षदेवेषु परोक्षदेवाः

అత్యంత స్తుత్యులైన బ్రాహ్మణులు ఏది చెప్పుతారో, అదే దేవతలు తమ కర్మల ద్వారా ఆచరిస్తారు. ప్రత్యక్ష దేవులైన బ్రాహ్మణులు తృప్తి చెందితే, పరోక్ష దేవతలు కూడా నిత్యం తృప్తి చెందుతారు.

Verse 71

यथा रुद्रा यथा देवा मरुतो वसवोऽश्विनौ । ब्रह्मा च सोमसूर्यौ च तथा लोके द्विजोत्तमाः

రుద్రులు, దేవులు, మరుతులు, వసువులు, అశ్వినీదేవతలు ఉన్నట్లే; బ్రహ్మ, సోమ, సూర్యులు ఉన్నట్లే—ఈ లోకంలో కూడా ద్విజోత్తములు (శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు) ఉన్నారు.

Verse 72

देवाधीनाः प्रजाः सर्वा यज्ञाधीनाश्च देवताः । ते यज्ञा ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्देवा द्विजोत्तमाः

సర్వ ప్రజలు దేవతలపై ఆధారపడుతారు; దేవతలు యజ్ఞంపై ఆధారపడుతారు. ఆ యజ్ఞాలు బ్రాహ్మణులపై ఆధారపడినవి; అందువల్ల ద్విజోత్తములే (భూమిపై) దేవస్వరూపులు.

Verse 73

ब्राह्मणानर्चयेन्नित्यं ब्राह्मणांस्तर्पयेत्सदा । ब्राह्मणास्तारका लोके ब्राह्मणात्स्वर्गमश्नुते

బ్రాహ్మణులను నిత్యం ఆరాధించాలి, ఎల్లప్పుడూ తర్పణములతో సంతృప్తిపరచాలి. బ్రాహ్మణులు లోకానికి తారకలు; బ్రాహ్మణుల ద్వారానే స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది.

Verse 75

शक्यं हि कवचं भेत्तुं नाराचेन शरेण वा । अपि वज्र सहस्रेण ब्राह्मणाशीः सुदुर्भिदा

కవచాన్ని నారాచముతో గాని బాణముతో గాని ఛేదించవచ్చు; కాని బ్రాహ్మణుని ఆశీర్వాదం వెయ్యి వజ్రాలతో కూడ విరగదీయలేనంత దుర్భేద్యం.

Verse 76

हुतेन शाम्यते पापं हुतमन्नेन शाम्यति । अन्नं हिरण्यदानेन हिरण्यं ब्राह्मणाशिषा

హోమార్పణతో పాపం శమిస్తుంది; అర్పించిన అన్నమూ శుభమవుతుంది. అన్నం స్వర్ణదానంతో పవిత్రమవుతుంది; స్వర్ణం బ్రాహ్మణాశీర్వాదంతో పవిత్రమవుతుంది.

Verse 77

य इच्छेन्नरकं गंतुं सपुत्रपशुबांधव । देवेष्वधिकृतं कुर्याद्ब्राह्मणेषु च गोषु च

ఎవడు తన కుమారులు, పశువులు, బంధువులతో కూడ నరకానికి వెళ్లదలచుకుంటాడో, వాడు దేవతలపై, బ్రాహ్మణులపై, గోవులపై అపరాధం చేయాలి.

Verse 78

ब्राह्मणान्द्वेष्टि यो मोहाद्देवान्गाश्च मखान्यदि । नैव तस्य परो लोको नाऽयं लोको दुरात्मनः

మోహంతో బ్రాహ్మణులను ద్వేషించి, దేవతలను, గోవులను, యజ్ఞాలను తృణీకరించేవానికి పరలోకమూ లేదు, ఇహలోకమూ లేదు; వాడు దురాత్ముడు.

Verse 79

अभेद्यमच्छेद्यमनादिमक्षयं विधिं पुराणं परिपालयन्ति । महामतिस्तानभिपूज्य वै द्विजान्भवेदजेयो दिवि देवराडिव

అభేద్యము, అచ్ఛేద్యము, అనాది, అక్షయమైన పురాతన విధిని కాపాడువారు—ఆ మహామతి ద్విజులను విధివిధానంగా పూజించి, స్వర్గంలో దేవరాజు ఇంద్రునివలె అజేయుడగును।

Verse 80

अग्रं धर्मस्य राजानो मूलं धर्मस्य ब्राह्मणाः । तस्मान्मूलं न हिंसीत मूले ह्यग्रं प्रतिष्ठितम्

ధర్మానికి అగ్రభాగం రాజులు; ధర్మానికి మూలం బ్రాహ్మణులు. కనుక మూలాన్ని హింసించకూడదు; ఎందుకంటే మూలంలోనే అగ్రభాగం స్థిరపడింది.

Verse 81

फलं धर्मस्य राजानः पुष्पं धर्मस्य ब्राह्मणाः । तस्मात्पुष्पं न हिंसीत पुष्पात्संजायते फलम्

ధర్మానికి ఫలం రాజులు; ధర్మానికి పుష్పం బ్రాహ్మణులు. కనుక పుష్పాన్ని హింసించకూడదు; పుష్పం నుంచే ఫలం పుడుతుంది.

Verse 82

राजा वृक्षो ब्राह्मणास्तस्य मूलं पौराः पर्णं मन्त्रिणस्तस्य शाखाः । तस्माद्राज्ञा ब्राह्मणा रक्षणीया मूले गुप्ते नास्ति वृक्षस्य नाशः

రాజు వృక్షము; బ్రాహ్మణులు దాని మూలము; పౌరులు దాని ఆకులు; మంత్రులు దాని కొమ్మలు. కనుక రాజు బ్రాహ్మణులను రక్షించాలి; మూలం కాపాడబడితే వృక్షానికి నాశనం లేదు.

Verse 83

आसन्नो हि दहत्यग्निर्दूराद्दहति ब्राह्मणः । प्ररोहत्यग्निना दग्धं ब्रह्मदग्धं न रोहति

అగ్ని దగ్గర ఉన్నప్పుడే దహిస్తుంది; కానీ బ్రాహ్మణుని (బ్రహ్మతేజస్సు) దూరం నుంచే దహిస్తుంది. అగ్నితో దగ్ధమైనది మళ్లీ మొలకెత్తవచ్చు; బ్రహ్మతేజస్సుతో దగ్ధమైనది మాత్రం మళ్లీ మొలకెత్తదు.

Verse 84

ब्राह्मणानां च शापेन सर्वभक्षो हुताशनः । समुद्रश्चाप्यपेयस्तु विफलश्च पुरंदरः

బ్రాహ్మణుల శాపబలంతో హుతాశనుడైన అగ్నియే సర్వభక్షకుడవుతాడు; సముద్రము కూడా అపేయమవుతుంది; పురందరుడు (ఇంద్రుడు) సైతం శక్తిహీనుడై ప్రయత్నాలు నిష్ఫలమవుతాయి।

Verse 85

त्वं चन्द्र राजयक्ष्मी च पृथिव्यामूषराणि च । सूर्याचन्द्रमसोः पातः पुनरुद्धरणं तयोः

నీవే చంద్రుడు, రాజలక్ష్మి, భూమిపైని ఊసరభూములు కూడా; నీవే సూర్యచంద్రుల పతనము—మళ్లీ వారి పునరుద్ధరణమూ నీవే।

Verse 86

वनस्पतीनां निर्यासो दानवानां पराजयः । नागानां च वशीकारः क्षत्रस्योत्सादनं तथा । देवोत्पत्ति विपर्यासो लोकानां च विपर्ययः

దానివలన వృక్షాల నిర్యాసరసం ఉద్భవిస్తుంది; దానవుల పరాజయం జరుగుతుంది; నాగులు వశమవుతారు; అలాగే అహంకార క్షత్రబలము నశింపబడుతుంది; దేవోత్పత్తిలో విపర్యాసం, లోకాలలో కల్లోలం కూడా కలుగుతుంది।

Verse 87

एवमादीनि तेजांसि ब्राह्मणानां महात्मनाम् । तस्माद्विप्रेषु नृपतिः प्रणमेन्नित्यमेव च

ఇలా మహాత్ములైన బ్రాహ్మణుల తేజస్సులు అనేక విధాలుగా ఉంటాయి; అందుచేత రాజు విప్రులకు నిత్యమే నమస్కరించాలి।

Verse 88

परा मप्यापदं प्राप्तो ब्राह्मणान्न प्रकोपयेत् । ते ह्येनं कुपिता हन्युः सद्यः सबलवाहनम्

అత్యంత ఆపదలో పడినప్పటికీ బ్రాహ్మణులను కోపపెట్టకూడదు; వారు కుపితులైతే అతనిని సైన్యముతో, వాహనములతో సహా క్షణములోనే సంహరించగలరు।

Verse 89

प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाग्निर्दैवतं महत् । एवं विद्वानविद्वान्वा ब्राह्मणो दैवतं महत्

విధితో ప్రదీప్తమైనా, విధిలేక ప్రదీప్తమైనా అగ్ని మహాదేవతే; అలాగే విద్యావంతుడైనా అవిద్యావంతుడైనా బ్రాహ్మణుడు మహాదేవతే.

Verse 90

श्मशानेष्वपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति । हूयमानश्च यज्ञेषु भूय एवाभिवर्द्धते

శ్మశానాలలోనూ తేజస్సుగల పావకుడు కలుషితమవడు; యజ్ఞాలలో ఆహుతులు పొందితే మరింతగా అభివృద్ధి చెందుతాడు.

Verse 91

एवं यद्यप्य निष्टेषु वर्त्तते सर्वकर्मसु । सर्वेषां ब्राह्मणः पूज्यो दैवतं परमं महत्

ఇలా, అన్ని కార్యాలలో అనుచితమైన ఆచరణలో ఉన్నా కూడా, అందరికీ బ్రాహ్మణుడు పూజ్యుడు—అతడు పరమ మహాదేవత.

Verse 92

क्षत्रस्यातिप्रवृद्धस्य ब्राह्मणानां प्रभावतः । ब्राह्मं हि परमं पूज्यं क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम्

క్షత్రశక్తి అతిగా పెరిగినా అది బ్రాహ్మణుల ప్రభావం వల్లనే; బ్రాహ్మతత్త్వమే పరమ పూజ్యం, క్షత్రం కూడా బ్రహ్మం నుంచే సంభవించింది.

Verse 93

अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् । तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति

జలముల నుండి అగ్ని, బ్రహ్మం నుండి క్షత్రం, రాయి నుండి ఇనుము పుడుతుంది. అయితే సర్వత్ర వ్యాపించే తేజస్సు తన స్వయ యోనిలో—మూలంలో చేరగానే శాంతిస్తుంది.

Verse 94

यान्समाश्रित्य तिष्ठन्ति देवलोकाश्च सर्वदा । ब्रह्मैव वचनं येषां को हिंस्यात्ताञ्जिजीविषुः

యెవరిని ఆశ్రయించి దేవలోకాలు సదా నిలిచియుంటాయో, యెవరి వాక్కే బ్రహ్మమో—జీవించదలచినవాడు వారిని ఎవడు హింసించగలడు?

Verse 95

म्रियमाणोऽप्याददीत न राजा ब्राह्मणात्करम् । न च क्षुधा ऽस्य संसीदेद्ब्राह्मणो विषये वसन्

రాజు మరణాసన్నుడైనా బ్రాహ్మణుని నుండి పన్ను తీసుకోకూడదు; రాజ్యంలో నివసించే బ్రాహ్మణుడు ఆకలితో ఎప్పుడూ క్షీణించనీయకూడదు.

Verse 96

यस्य राज्ञश्च विषये ब्राह्मणः सीदति क्षुधा । तस्य तच्छतधा राष्ट्रमचिरादेव सीदति

ఏ రాజ్యములో బ్రాహ్మణుడు ఆకలిచేత దుఃఖపడతాడో, ఆ రాజ్యము అచిరకాలంలోనే శతగుణంగా పతనమవుతుంది.

Verse 97

यद्राजा कुरुते पापं प्रमादाद्यच्च विभ्रमात् । वसन्तो ब्राह्मणा राष्ट्रे श्रोत्रियाः शमयन्ति तत्

రాజు నిర్లక్ష్యముచేత గాని మోహముచేత గాని చేసిన పాపాన్ని, రాజ్యంలో నివసించే శ్రోత్రియ పండిత బ్రాహ్మణులు శమింపజేసి నిర్వీర్యం చేస్తారు.

Verse 98

पूर्वरात्रांतरात्रेषु द्विजैर्यस्य विधीयते । स राजा सह राष्ट्रेण वर्धते ब्रह्मतेजसा

ఎవరి కొరకు ద్విజులు రాత్రి మొదటి మరియు మధ్య యామాలలో విధివిధానాలు నిర్వహిస్తారో, ఆ రాజు తన రాజ్యంతో కూడి బ్రహ్మతేజస్సుతో వర్ధిల్లుతాడు.

Verse 99

ब्राह्मणान्पूजयेन्नित्यं प्रातरुत्थाय भूमिपः । ब्राह्मणानां प्रसादेन दीव्यन्ति दिवि देवताः

ప్రాతఃకాలంలో లేచి రాజు నిత్యం బ్రాహ్మణులను పూజించవలెను. బ్రాహ్మణుల ప్రసాదము, సంతుష్టితో స్వర్గమందు దేవతలకూడా హర్షిస్తారు।

Verse 100

अथ किं बहुनोक्तेन ब्राह्मणा मामकी तनुः । ये केचित्सागरांतायां पृथिव्यां कीर्तिता द्विजाः । तदूपं देवदेवस्य शिवस्य परमात्मनः

ఇంకెందుకు ఎక్కువ చెప్పడం? బ్రాహ్మణులు నా స్వశరీరమే. సముద్రాంతమైన ఈ భూమిలో ప్రసిద్ధులైన ఏ ఏ ద్విజులున్నారో, వారు దేవదేవుడు పరమాత్మ శివుని స్వరూపమే.

Verse 101

एतान्द्विषंति ये मूढा ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । ते मां द्विषंति वै नूनं पूजनात्पूजयन्ति माम्

ఈ దృఢవ్రతులైన బ్రాహ్మణులను మూర్ఖులు ద్వేషిస్తే, వారు నిశ్చయంగా నన్నే ద్వేషిస్తారు. వారిని పూజించువారు, ఆ పూజ ద్వారానే నన్ను పూజించినవారే.

Verse 102

न प्रद्वेषस्ततः कार्यो ब्राह्मणेषु विजानता । प्रद्वेषेणाशु नश्यन्ति ब्रह्मशापहता नराः

అందుచేత తెలిసినవాడు బ్రాహ్మణుల పట్ల ద్వేషం చేయకూడదు. ద్వేషం వల్ల బ్రహ్మశాపబాధితులైన మనుష్యులు త్వరగా నశిస్తారు.

Verse 103

इत्येवं कथितश्चन्द्र ब्राह्मणानां गुणार्णवः । कुरुष्वानन्तरं कार्य्यं यद्ब्रवीम्यहमेव ते

హే చంద్రా! ఈ విధంగా బ్రాహ్మణుల గుణసముద్రం వర్ణించబడింది. ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే తదుపరి కార్యాన్ని నీవు చేయుము.

Verse 104

शापस्यानुग्रहो दत्तो मया तव निशाकर । न चान्यथा वचः कर्त्तुं शक्यं तेषां द्रिजन्मनाम्

హే నిశాకరా! నేను నీకు శాపమునుండి అనుగ్రహమిచ్చి ఉపశమనం కలిగించితిని; కాని ఆ ద్విజుల వాక్యాన్ని ఇతరథా చేయుట సాధ్యం కాదు।

Verse 106

क्षयस्ते भविता पक्षं पक्षं वृद्धिर्भविष्यति । अथान्यद्वचनं चन्द्र शृणु कार्यं यथा त्वया

నీవు ఒక పక్షము క్షీణించెదవు, మరొక పక్షము వృద్ధి చెందెదవు. ఇక, హే చంద్రా! ఇంకొక ఆజ్ఞను వినుము—నీవు చేయవలసినది.

Verse 107

इदं यत्सागरोपांते तिष्ठते लिंगमुत्तमम् । धरामध्यगतं तच्च देवानां दृष्टिगोचरम्

సముద్రతీరమున నిలిచియున్న ఈ ఉత్తమ లింగము—భూమి మధ్యలో స్థాపితమైనదైనను—దేవతల దృష్టికి గోచరమై యుంటుంది।

Verse 108

कुक्कुटांडसमप्रख्यं सर्पमेखलमंडितम् । ममाद्यं परमं तेजो न चान्यो वेद कश्चन

ఇది కోడి గుడ్డు వలె ప్రకాశించుచు, సర్పమేఖలతో అలంకృతమై యున్నది. ఇది నా ఆద్యమైన పరమ తేజస్సు—దీనిని మరెవ్వరూ యథార్థంగా ఎరుగరు।

Verse 109

इतः सागरमध्ये तु धनुषां च शतत्रये । तिष्ठते तत्र लिंगं तु सुगुप्तं लक्षणान्वितम्

ఇక్కడినుండి సముద్రమధ్యమున—మూడు వందల ధనుస్సుల దూరమున—ఒక లింగము నిలిచియున్నది; అది సుగుప్తమైనదైనా తన లక్షణములతో యుక్తమై యున్నది।

Verse 110

आदिकल्पे महर्षीणां शापेन पतितं मम । लिंगं सागरमध्ये तु तत्त्वं शीघ्रं समानय

ఆదికల్పంలో మహర్షుల శాపవశాత్తు నా లింగం సముద్రమధ్యంలో పడిపోయింది. ఆ పరమ పవిత్ర తత్త్వాన్ని త్వరగా తీసుకొని రా.

Verse 111

स्पर्शाख्यं यत्र मे लिंगं तत्र स्थाने निवेशय । निवेश्य तु प्रयत्नेन सहितो विश्वकर्मणा

నా లింగం ‘స్పర్శ’ అని ప్రసిద్ధమైన చోటే దానిని స్థాపించు. విశ్వకర్మతో కలిసి శ్రమపడి స్థాపించి—

Verse 112

ततो ब्रह्माणमाहूय समेतं तु मुनीश्वरैः । प्रतिष्ठां कारय विभो इष्ट्वा तत्र महामखैः

ఆపై మునీశ్వరులతో కూడిన బ్రహ్మను పిలిపించి, ఓ విభో, అక్కడ మహాయజ్ఞాలతో ఆరాధించి ప్రతిష్ఠ చేయించు.

Verse 113

एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवांतरधीयत । ततः प्रभां पुनर्लेभे रात्रिनाथो वरानने

ఇలా చెప్పి ఆ భగవాన్ అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆపై, ఓ సుందరాననే, రాత్రినాథుడు చంద్రుడు మళ్లీ తన కాంతిని పొందాడు.

Verse 114

ततः प्रभृति तत्क्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम् । निष्प्रभस्य प्रभा दत्ता प्रभासं तेन चोच्यते

అప్పటినుంచి ఆ క్షేత్రం ‘ప్రభాస’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది. కాంతి లేనివానికి కాంతి దానమిచ్చినందున అది ‘ప్రభాస’ అని పిలువబడింది.

Verse 115

दक्षस्य तु वृथा शापो न कृतस्तेन लांछनम् । सोमः प्रभासते लोकान्वरं प्राप्य महेश्वरात् । व्यक्तीभूतः स देवेशः सोमस्यैव महात्मनः

దక్షుని శాపము వ్యర్థముకాలేదు; అది కేవలం మచ్చ మాత్రమే కాదు. మహేశ్వరుని వరము పొందిన సోముడు లోకములను ప్రకాశింపజేస్తున్నాడు. ఆ దేవేశ్వరుడే ఆ మహాత్మ సోమునికోసమే ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 1085

शापानुग्रहदैः सर्वै देवैरपि सवासवैः । तस्माच्चन्द्र त्वया शोको नैव कार्यो विजानता

ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు శాపమును కూడా, అనుగ్రహమును కూడా ప్రసాదించువారే. కాబట్టి, ఓ చంద్రా, ఈ సత్యాన్ని తెలిసిన నీవు ఏ మాత్రం శోకించకూడదు.