Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

ज्वलंतस्तपसा सर्वे निर्द्धूमा इव पावकाः । मासोपवासिनः केचित्केचित्पक्षोपवासिनः

Transliteration

jvalaṃtastapasā sarve nirddhūmā iva pāvakāḥ | māsopavāsinaḥ kecitkecitpakṣopavāsinaḥ

Translation

వారు అందరూ తపస్సుతో జ్వలించేవారు, పొగలేని అగ్నిలా. కొందరు నెలంతా ఉపవాసం, కొందరు పక్షకాల ఉపవాసం పాటించేవారు।

Word by Word

• ज्वलन्तः: blazing
• ज्वलन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (सर्वे/ऋषयः)

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• निर्द्धूमाः: smokeless
• निर्द्धूमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्धूम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• इव: like/as if
• इव: Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)

• पावकाः: fires
• पावकाः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: पावक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मासोपवासिनः: those who fast for a month
• मासोपवासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास + उपवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मासे उपवासः येषां ते/मास-उपवासिन्)

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun: 'some')

• केचित्: some (others)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम

• पक्षोपवासिनः: those who fast for a fortnight
• पक्षोपवासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पक्ष + उपवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (पक्षे उपवासः येषां ते/पक्ष-उपवासिन्)

Speaker

Deductive (Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narration; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛtasmara-parvata (Prabhāsa)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Ascetics on a sacred hill radiating heat like smokeless flames; some emaciated from month-long fasts, others observing fortnight fasts—yet faces serene, eyes inward.

Characters & Entities

• Ṛṣis of Kṛtasmara Parvata
• Upavāsa (fasting)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas—especially disciplined fasting—purifies and makes one radiant, mirroring the purity of a smokeless sacrificial fire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kṛtasmara Parvata in Prabhāsa-kṣetra, presented as a seat of intense austerity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Fasting observances: some undertake month-long fasts (māsa-upavāsa) and others fortnight fasts (pakṣa-upavāsa).