Adhyaya 24

Verse 1

श्रीमार्कंडेय उवाच । पितॄणां प्रेतरूपाणां कृत्वा वाक्यं महीपते । चंद्रशर्मा द्विजश्रेष्ठो द्वारकां समुपागतः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ మహీపతే, ప్రేతరూపంలో ప్రత్యక్షమైన పితృదేవతల ఆజ్ఞను నెరవేర్చి, ద్విజశ్రేష్ఠుడు చంద్రశర్మ ద్వారకకు చేరుకొనెను.

Verse 2

रुक्मिणीसहितः कृष्णो यत्र तिष्ठति चान्वहम् । यत्र तिष्ठंति तीर्थानि तत्र यातो द्विजोत्तमः

రుక్మిణీ సమేతుడైన శ్రీకృష్ణుడు నిత్యం నివసించే చోట, స్వయంగా తీర్థాలు నిలిచే చోటకు ఆ ద్విజోత్తముడు వెళ్లెను।

Verse 3

यत्र तिष्ठंति यज्ञाश्च यत्र तिष्ठंति देवताः । यत्र तिष्ठंति ऋषयो मुनयो योगवित्तमाः

అది యజ్ఞాలు స్వయంగా నిలిచే స్థలం; అక్కడ దేవతలు నివసిస్తారు; అక్కడ యోగవిద్యలో ఉత్తములైన ఋషి మునులు స్థిరంగా ఉంటారు.

Verse 4

या पुरी सिद्धगंधर्वैः सेव्यते किंनरैर्नरेः । अप्सरोगणयक्षैश्च द्वारका सर्वकामदा

సిద్ధ-గంధర్వులు, కిన్నరులు, శ్రేష్ఠ నరులు, అప్సరాగణాలు మరియు యక్షగణాలు సేవించే ఆ పురియే—ద్వారకా, సర్వకామదాయిని.

Verse 5

स्वर्गारोहणनिश्रेणी वहते यत्र गोमती । सा पुरी मोक्षदा नृणां दृष्टा विप्रवरेण हि

గోమతీ నది స్వర్గారోహణానికి మెట్లవలె ప్రవహించే చోట—ఆ పురి మనుష్యులకు మోక్షదాయిని; దానిని ఆ విప్రవరుడు దర్శించాడు.

Verse 6

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

ఆ పురి సరిహద్దులో ప్రవేశించినవానికి బ్రహ్మహత్యాది మహాపాతకాలు కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే నశిస్తాయి—అటువంటి పురిని ఎవరు సేవించరు?

Verse 7

गत्वा कृष्णपुरीं दृष्ट्वा गोमतीं चैव सागरम् । मन्ये कृतार्थमात्मानं जीवितं यौवनं धनम्

కృష్ణపురికి వెళ్లి, గోమతీ నదిని మరియు సముద్రాన్ని దర్శించి, నేను నన్ను కృతార్థుడనిగా భావిస్తున్నాను—నా జీవితం, యౌవనం, ధనం సార్థకమయ్యాయి।

Verse 8

दृष्ट्वा कृष्णपुरीं रम्यां कृष्णस्य मुखपंकजम् । धन्योऽहं कृत्यकृत्योहं सभाग्योऽहं धरातले

రమ్యమైన కృష్ణపురిని, శ్రీకృష్ణుని కమలముఖాన్ని దర్శించి, నేను ధన్యుడను; నా కర్తవ్యాలు నెరవేరాయి; ఈ భూమిపై నేను సౌభాగ్యవంతుడను।

Verse 9

दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं रुक्मिणीं द्वारकां पुरीम् । तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम्

శ్రీకృష్ణుని రమ్యమైన ముఖాన్ని, రుక్మిణీదేవిని, ద్వారకాపురిని దర్శించిన తరువాత, కోట్లకొద్దీ ఇతర తీర్థాలను సేవించినా ఏమి ప్రయోజనం?

Verse 10

पुण्यैर्लक्षसहस्रैस्तु प्राप्ता द्वारवती शुभा । शुक्ला वैशाखमासे तु संप्राप्ता मधुसूदनी

లక్షలకొద్దీ పుణ్యఫలంతోనే శుభమైన ద్వారవతి లభిస్తుంది; అలాగే వైశాఖ మాస శుక్లపక్షంలో ‘మధుసూదనీ’ అనే పుణ్యకాలం లభిస్తుంది।

Verse 11

द्वादशी त्रिस्पृशानाम पापकोटिशतापहा । धन्याः सर्वे मनुष्यास्ते वैशाखे मधुसूदनी

‘త్రిస్పృశా’ అనే ద్వాదశి వందల కోట్ల పాపాలను నశింపజేస్తుంది. వైశాఖంలో మధుసూదనీ వ్రతాన్ని పొందిన వారందరూ ధన్యులు।

Verse 12

संप्राप्ता त्रिस्पृशा यैस्तु बुधवारेण संयुता । न यज्ञैस्तु न वेदैस्तु न तीर्थैः कोटिसेवितैः । प्राप्यते तत्फलं नैव द्वारकायां यथा नृणाम्

బుధవారంతో సంయుక్తమైన త్రిస్పృశా (ద్వాదశి)ని పొందిన వారికి, ద్వారకలో మనుష్యులు పొందే ఫలం యజ్ఞాలతో కాదు, వేదాధ్యయనంతో కాదు, కోటి తీర్థసేవతో కూడ కాదు—అదే ఫలం అక్కడ లభిస్తుంది।

Verse 13

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो गोमतीतीरमाश्रितः । उपस्पृश्य यथान्यायं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

ఇలా చెప్పి ద్విజశ్రేష్ఠుడు గోమతి తీరాన్ని ఆశ్రయించి, శాస్త్రోక్త విధానానుసారం యథాన్యాయంగా ఆచమనాది శుద్ధికర్మను ఆచరించాడు।

Verse 14

कृत्वा स्नानं यथोक्तं तु संतर्प्य पितृदेवताः । चक्रतीर्थात्समादाय शिलांश्चक्रांकिताञ्छुभान् । पूजिताः पुरुषसूक्तेन यथोक्तविधिना नृप

యథోక్తంగా స్నానం చేసి పితృదేవతలను సంతర్పించి, చక్రతీర్థం నుండి చక్రాంకితమైన శుభ శిలలను తీసుకొని, ఓ రాజా, పురుషసూక్తంతో శాస్త్రోక్త విధానానుసారం వాటిని పూజించాడు।

Verse 15

शिवपूजा कृता पश्चात्संस्मृत्य पितृभाषितम् । दत्त्वा पिंडोदकं सम्यक्पितॄणां विधिपूर्वकम्

ఆపై శివపూజ చేసి, పితృులు చెప్పిన ఉపదేశాన్ని స్మరించి, విధిపూర్వకంగా పితృులకు పిండం మరియు ఉదకాన్ని సమ్యక్‌గా అర్పించాడు।

Verse 16

विलेपनं च वस्त्राणि पुष्पाणि धूपदीपको । नैवेद्यानि मनोज्ञानि कंदमूलफलानि च

అతడు లేపనం, వస్త్రాలు, పుష్పాలు, ధూపదీపాలు, అలాగే మనోహరమైన నైవేద్యాలు—కందమూలాలు మరియు ఫలాలను కూడా సమర్పించాడు।

Verse 17

तांबूलं च सकर्पूरं कृत्वा नीराजनादिकम् । प्रदक्षिणां नमस्कारं स्तुतिपूर्वं पुनःपुनः

అతడు కర్పూరసహిత తాంబూలం సమర్పించి, నీరాజనము (ఆరతి) మొదలైనవి నిర్వహించి, స్తోత్రపూర్వకంగా మళ్లీ మళ్లీ ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించాడు।

Verse 18

क्षमापयित्वा देवेशं चक्रे जागरणं ततः । यामत्रये व्यतीते तु चंद्रशर्मा ह्युवाच ह

దేవేశ్వరుని క్షమాపణ కోరిన తరువాత అతడు జాగరణం చేశాడు; రాత్రి మూడు యామాలు గడిచినప్పుడు చంద్రశర్మ ఇలా పలికాడు।

Verse 19

आतुरस्य च दीनस्य शृणु कृष्ण वचो मम । संसारभयसंत्रस्तं मां त्वमुद्धर केशव

హే కృష్ణా, నేను ఆతురుడను, దీనుడను—నా మాట వినుము. హే కేశవా, సంసారభయంతో వణికుతున్న నన్ను उद्धరించుము।

Verse 20

त्वत्पादांबुज भक्तानां न दुःखं पापिनामपि । किं पुनः पापहीनानां द्वादशीसेविनां नृणाम्

నీ పద్మపాదాలకు భక్తులైనవారికి—పాపులైనప్పటికీ—దుఃఖం ఉండదు; మరి పాపరహితులై ద్వాదశీ సేవించే మనుష్యుల సంగతి ఏమని చెప్పాలి!

Verse 21

दशमीवेधजं पापं कथितं मम पूर्वजैः । दुष्कृतं नाशमायातु त्वत्प्रसादाज्जनार्द्दन

‘దశమీ-వేధ’ వల్ల కలిగే పాపమని నా పూర్వులు చెప్పారు; హే జనార్దనా, నీ ప్రసాదంతో ఆ దుష్కృతం నశించుగాక।

Verse 22

सविद्धं त्वद्दिनं कृष्ण यत्कृतं जागरं हरे । तत्पापं विलयं यातु यथालवणमंभसि

హే కృష్ణా, హే హరీ! నీ పవిత్ర దినమున నేను చేసిన జాగరణం సవిద్ధం (దోషయుక్తం) అయి ఉంటే, ఆ పాపము నీటిలో ఉప్పు లాగ కరిగి నశించుగాక।

Verse 23

सविद्धं वासरं यस्मा त्कृतं मम पितामहैः । प्रेतत्वं तेन संप्राप्तं महादुःखप्रसाधकम्

నా పితామహులు ఒకప్పుడు సవిద్ధ (దోషయుక్త) వ్రతదినాన్ని ఆచరించినందున, దాని ఫలితంగా వారికి ప్రేతత్వం లభించింది—అది మహాదుఃఖాన్ని కలిగించేది।

Verse 24

यथा प्रेतत्वनिर्मुक्ता मम पूर्वपितामहाः । मुक्तिं प्रयांति देवेश तथा कुरु जगत्पते

హే దేవేశా, హే జగత్పతే! నా పూర్వ పితామహులు ప్రేతత్వం నుండి విముక్తులై మోక్షాన్ని పొందునట్లు—అలానే కృపచేసి చేయుము।

Verse 25

पुनरेव यदुश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि । अविद्यामोहितेनापि न कृतं तव पूजनम्

హే యదుశ్రేష్ఠా! నీవు మరల ప్రసన్నత చూపవలసినవాడవు. అవిద్యామోహితుడనై నేను నీ పూజ చేయలేదు।

Verse 26

मया पापेन देवेश शिवभक्तिः समाश्रिता । तव भक्तिः कृता नैव न कृतं तव वासरम्

హే దేవేశా! పాపినైన నేను శివభక్తిని ఆశ్రయించాను; కానీ నీ భక్తిని చేయలేదు, నీ వాసరము (పవిత్ర దినము) కూడా ఆచరించలేదు।

Verse 27

न दृष्टा द्वारका कृष्ण न स्नातो गोमतीजले । न दृष्टं पादपद्मं च त्वदीयं मोक्षदा यकम्

హే కృష్ణా! నేను ద్వారకను దర్శించలేదు, గోమతీ జలంలో స్నానం చేయలేదు; మోక్షదాయకమైన నీ పద్మపాదాల దర్శనమూ కలగలేదు.

Verse 28

न कृता द्वारकायात्रा दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । विफलं सुकृतं जातं यन्मया समुपार्जितम्

ప్రభువు సోమేశ్వరుని దర్శించుటకు నేను ద్వారకా యాత్ర చేయలేదు; అందువల్ల నేను సంపాదించిన పుణ్యం ఫలహీనమైంది.

Verse 29

मत्पूर्वजैस्तु कथितं सर्वमेव सुरेश्वर । तत्पुण्यं मा वृथा यातु प्रसादात्तव केशव

హే సురేశ్వరా! నా పూర్వజులు ఇవన్నీ చెప్పియున్నారు. హే కేశవా! నీ ప్రసాదంతో ఆ పుణ్యం వృథా కాకూడదు.

Verse 30

दृष्टं तु तव वक्त्रं च दुर्ल्लभं भुवनत्रये । तन्नास्ति देवकीपुत्र पुराणेषु श्रुतं मया

అయితే నేను నీ ముఖదర్శనం పొందాను; అది మూడు లోకాలలో దుర్లభం. హే దేవకీపుత్రా! పురాణాలలో ఇలాంటి దర్శనం దుర్లభమని నేను విన్నాను.

Verse 31

सापराधास्तु ये केचिच्छिशुपालादयः स्मृताः । त्वत्करेण हताः कोपान्मुक्तिं प्राप्ता महीवराः

శిశుపాలాది కొందరు అపరాధులని స్మరించబడినవారు కూడా, నీ చేత క్రోధంతో హతులై, హే మహాప్రభూ, ముక్తిని పొందారు.

Verse 32

अद्यप्रभृति कर्त्तव्यं पूजनं प्रत्यहं च तत् । पलार्धेनापि विद्धं स्याद्भोक्तव्यं वासरे तव

ఈ రోజు నుంచీ నేను ప్రతిరోజూ మీ పూజను ఆచరిస్తాను. వ్రతంలో అర్ధపలమంత లోపం వచ్చినా, మీ పవిత్ర వాసరంలోనే భోజనం చేస్తాను.

Verse 33

त्वत्प्रिया च मया कार्य्या द्वादशी व्रतसंयुता । भक्तिर्भागवतानां च कार्य्या प्राणैर्द्धनैरपि

మీకు ప్రియమైనది—ప్రత్యేకంగా ద్వాదశీ వ్రతం—నేను ఆచరిస్తాను. భగవద్భక్తులైన భాగవతుల పట్ల భక్తి-సత్కారం ప్రాణధనాలకైనా చేస్తాను.

Verse 34

नित्यं नामसहस्रं तु पठनीयं तव प्रियम् । पूजा तु तुलसीपत्रैर्मया कार्या सदैव हि

నేను నిత్యం మీకు ప్రియమైన సహస్రనామాన్ని పఠిస్తాను. తులసీ ఆకులతో ఎల్లప్పుడూ మీ పూజను చేస్తాను.

Verse 35

तुलसीकाष्ठसंभूता माला धार्य्या सदा मया । नृत्यं गीतं च कर्त्तव्यं संप्राप्ते जागरे तव

తులసీ కట్టతో చేసిన మాలను నేను ఎల్లప్పుడూ ధరించుతాను. మీ జాగర సమయంలో భజన-కీర్తనతో పాటు గానం, నృత్యం చేస్తాను.

Verse 36

द्वारकायां प्रकर्त्तव्यं प्रत्यहं गमनं मया । त्वत्कथाश्रवणार्थं च नित्यं पुस्तकवाचनम्

నేను ప్రతిరోజూ ద్వారకకు వెళ్తాను. మీ లీలాకథలను వినుటకై నిత్యం పవిత్ర గ్రంథాలను పఠిస్తాను.

Verse 37

नित्यं पादोदकं मूर्ध्ना मया धार्यं सुभक्तितः । नैवेद्यभक्षणं चैव करिष्यामि सुभक्तितः

నేను నిత్యం సుభక్తితో మీ పాదప్రక్షాళన జలాన్ని శిరస్సుపై ధరించెదను; అలాగే సుభక్తితో నైవేద్య ప్రసాదాన్ని భుజించెదను।

Verse 38

निर्माल्यं शिरसा धार्य्यं त्वदीयं सादरं मया । तव दत्त्वा यदिष्टं तु भक्षणीयं सदा मया

నేను సాదరంగా మీ నిర్మాల్యాన్ని (మాలలు, పుష్పాలు) శిరస్సుపై ధరించెదను; మీకు అర్పించిన తరువాత మీకు ఇష్టమైనదాన్ని ఎల్లప్పుడూ మీ ప్రసాదంగా భుజించెదను।

Verse 39

तथा तथा प्रकर्त्तव्यं येन तुष्टिर्भवेत्तव । तथ्यमेतन्मया कृष्ण तवाग्रे परिकीर्तितम्

ఏ ఏ విధంగా మీ తృప్తి కలుగుతుందో ఆ ఆ విధంగానే నేను ప్రవర్తించెదను. ఓ కృష్ణా, ఈ సత్యాన్ని మీ సమక్షంలో నేను ప్రకటించితిని।

Verse 40

श्रीकृष्ण उवाच । साधुसाधु महाभाग चन्द्रशर्मन्द्विजोत्तम । आगमिष्यंति मल्लोके त्वया सह पितामहाः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను— “సాధు, సాధు! ఓ మహాభాగ చంద్రశర్మన్, ఓ ద్విజోత్తమా—నీతో పాటు నీ పితామహులు నా లోకానికి వచ్చెదరు।”

Verse 41

पश्य प्रेतत्वनिर्मुक्ता मत्प्रसादाद्द्विजोत्तम । आकाशे गरुडारूढास्तव पूर्वपितामहाः

చూడు, ఓ ద్విజోత్తమా—నా ప్రసాదం వల్ల నీ పూర్వ పితామహులు ప్రేతత్వం నుండి విముక్తులయ్యారు; వారు ఆకాశంలో గరుడారూఢులై కనిపిస్తున్నారు।

Verse 42

पितामहा ऊचुः । त्वत्प्रसादाद्वयं पुत्र मुक्तिं प्राप्ता न संशयः । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ताः कृष्णवक्त्रावलोकनात्

పితామహులు పలికిరి—హే పుత్రా! నీ ప్రసాదముచేత మేము నిస్సందేహంగా మోక్షము పొందితిమి. శ్రీకృష్ణ ముఖదర్శనమువలన ప్రేతయోనినుండి విముక్తులమయ్యాము.

Verse 43

धन्यास्ते मानुषे लोके पुत्रपौत्रप्रपौत्रकाः । दृष्ट्वा श्रीसोमनाथं तु कृष्णं पश्यंति द्वारकाम्

మనుష్యలోకమున పుత్ర-పౌత్ర-ప్రపౌత్రులతో కూడిన వారు ధన్యులు; వారు శ్రీ సోమనాథుని దర్శించి, అనంతరం ద్వారకలో శ్రీకృష్ణుని దర్శించుదురు.

Verse 44

धन्या च विधवा नारी कृष्णयात्रां करोति या । उद्धरिष्यति लोकेऽस्मिन्कुलानां निरयाच्छतम्

శ్రీకృష్ణయాత్రను చేయు విధవ స్త్రీ కూడా ధన్యురాలు; ఈ లోకములోనే ఆమె తన కులముల శతమును నరకమునుండి उद्धరించును.

Verse 45

श्वपचोऽपि करोत्येवं यात्रां च हरिशांकरीम् । स याति परमां मुक्तिं पितृभिः परिवारितः

శ్వపచుడైనను ఈ విధంగా హరి-శంకర యాత్రను చేయునట్లయితే, అతడు పితృగణములతో పరివృతుడై పరమ ముక్తిని పొందును.

Verse 46

यः पुनस्तीर्थसंन्यासं कृत्वा तिष्ठति तत्र वै । विष्णुलोकान्निवृत्तिर्न कल्पकोटिशतैरपि

మరియు ఎవడు ఆ తీర్థస్థలమున సన్న్యాసము స్వీకరించి అక్కడనే నివసించునో, అతనికి విష్ణులోకమునుండి తిరిగివచ్చుట శతకోటికల్పములలోనూ ఉండదు.

Verse 47

वंचितास्ते न सन्देहो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । दृष्टं कृष्णमुखं नैव न स्नाता गोमतीजले

సందేహమే లేదు—సోమేశ్వర ప్రభువును దర్శించినప్పటికీ శ్రీకృష్ణ ముఖదర్శనం చేయని వారు, గోమతీ జలంలో స్నానం చేయని వారు నిజంగా వంచితులే.

Verse 48

किं जलैर्बहुभिः पुण्यैस्तीर्थकोटिसमुद्भवैः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं यस्तु द्वारकां नैव गच्छति । धिक्कुर्वंति च तं पापं पितरो दिवि संस्थिताः

కోటికోట్ల తీర్థాల నుంచి పుట్టిన అనేక పుణ్యజలాల వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? సోమేశ్వర దర్శనం చేసి కూడా ద్వారకకు వెళ్లని ఆ పాపిని స్వర్గస్థ పితృదేవతలు ధిక్కరిస్తారు.

Verse 49

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं दृष्ट्वा पुनः शिवम् । सौपर्णे कथितं पुण्यं यात्राशतसमुद्भवम्

సోమేశ్వర దేవుని దర్శించి, శ్రీకృష్ణుని దర్శించి, మళ్లీ శివుని దర్శించిన పుణ్యం—సౌపర్ణ ఉపదేశంలో వంద యాత్రల ఫలమని చెప్పబడింది.

Verse 50

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं नैव प्रपश्यति । मोहाद्व्यर्थगतं तस्य सर्वं संसारकर्म वै

సోమేశ్వర దేవుని దర్శించినప్పటికీ శ్రీకృష్ణుని నిజంగా దర్శించని వాడికి, మోహం వల్ల అతని సమస్త సంసారకర్మలు నిష్ఫలమవుతాయి.

Verse 51

आगत्य यः प्रभासे च कृष्णं पश्यति वै नरः । प्रभासायुतसंख्यं तु फलमाप्नोति यत्नतः

ప్రభాసానికి వచ్చి శ్రీకృష్ణుని దర్శించే మనిషి, యత్నంతో ప్రభాస పుణ్యఫలాన్ని అయుతసంఖ్యగా (పదివేల మట్టుకు) పొందుతాడు.

Verse 52

यस्मात्सर्वाणि तीर्थानि सर्वे देवास्तथा मखाः । द्वारकायां समायांति त्रिकालं कृष्णसंनिधौ

ఎందుకంటే సమస్త తీర్థాలు, సమస్త దేవతలు మరియు యజ్ఞములూ—త్రికాలములలో—శ్రీకృష్ణ సన్నిధిలో ద్వారకలో సమాగమిస్తాయి।

Verse 53

तीर्थैर्नानाविधैः पुत्र तत्स्थानैः किं प्रयोजनम् । फलं समस्ततीर्थानां दृष्ट्वा द्वारवतीं लभेत्

ఓ కుమారా! నానావిధ తీర్థాలు, వాటి వేర్వేరు స్థానాలు—ఇవన్నీ ఎందుకు? ద్వారవతీ దర్శనమాత్రంతోనే సమస్త తీర్థఫలం లభిస్తుంది.

Verse 54

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च

కంసుడు, జరాసంధుడు హతులై, నరకుడు పతనమై, భూమి భారము తొలగిన తరువాత—దేవకీనందనుడు శ్రీకృష్ణుడు సముద్ర సన్నిధిలో రమ్యమైన ద్వారవతీని స్థాపించాడు.

Verse 55

स्थितः प्रीतमनाः कृष्णो लप्स्यते कामिनीसुखम्

అక్కడ ఆనందమనస్సుతో నివసిస్తూ శ్రీకృష్ణుడు ప్రియుల సహవాసములో సంగమసుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.

Verse 56

ब्रह्माग्निवायुसूर्याश्च वासवाद्या दिवौकसः । मर्त्त्या विप्राश्च राजानः पातालात्पन्नगेश्वराः

బ్రహ్మ, అగ్ని, వాయు, సూర్యుడు; ఇంద్రుడు మొదలైన దివౌకసులు; మర్త్యులలో బ్రాహ్మణులు, రాజులు; అలాగే పాతాళం నుండి నాగేశ్వరులు—అందరూ అక్కడ సమవేతమవుతారు.

Verse 57

नद्यो नदाश्च शैलाश्च वनान्युपवनानि च । पुरग्रामा ह्यरण्यानि सागराश्च सरांसि च

అక్కడ నదులు, ఉపనదులు, పర్వతాలు, వనాలు, ఉపవనాలు, నగరాలు, గ్రామాలు, అరణ్యాలు, సముద్రాలు, సరస్సులు—అన్నీ ఉన్నట్లే దర్శనమిస్తాయి।

Verse 58

यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा । रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः । रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः

అక్కడ యక్షులు, అసురులు, గంధర్వులు; సిద్ధులు, విద్యాధరులు; రంభాద్య అప్సరసలు; ప్రహ్లాదాది దితి సుతులు; విభీషణాద్య రాక్షసులు; అలాగే యక్షనాయకుడు ధనదుడు (కుబేరుడు)—అందరూ ఉంటారు।

Verse 59

ऋषयो मुनयः सिद्धाः सनकाद्याश्च योगिनः । ग्रहा ऋक्षाणि योगाश्च ध्रुवः परमवैष्णवः

అక్కడ ఋషులు, మునులు, సిద్ధులు, సనకాద్య యోగులు; గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, యోగాలు; అలాగే పరమ వైష్ణవుడు ధ్రువుడు—అందరూ సన్నిహితంగా ఉంటారు।

Verse 60

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तिष्ठते स्थाणुजंगमम् । श्रीकृष्णसन्निधौ नित्यं प्रत्यहं तिष्ठते सदा

మూడు లోకాలలో ఏది ఏదైనా—స్థావరమో జంగమమో—అది నిత్యంగా, ప్రతిదినం, సదా శ్రీకృష్ణ సన్నిధిలోనే నిలిచి ఉంటుంది।

Verse 61

न त्यजंति पुरीं पुण्यां द्वारकां कृष्णसेविताम् । सा त्वया सेविता पुत्र सांप्रतं कृष्णदर्शनात् । पिशाचयोनिनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

వారు కృష్ణసేవిత పుణ్యపురి ద్వారకను విడువరు. కుమారా, నీవు కూడా ఇప్పుడు దానిని సేవించావు; శ్రీకృష్ణ దర్శనంతో మేము పిశాచయోనినుండి విముక్తులమై పరమగతిని పొందుదుము।

Verse 62

द्वादशीवेधजंपापं द्वारकायाः प्रभावतः । नष्टं पुत्र न सन्देहः संप्राप्ताः परमं पदम्

ద్వారకా మహిమాబలముచేత ద్వాదశీ-వేధమున పుట్టిన పాపము నశించెను. ఓ కుమారా, సందేహము లేదు—మేము పరమపదమును పొందితిమి.

Verse 63

द्वादशीवेधसम्भूतं यत्त्वया पापमर्जितम् । कृष्णस्य दर्शनात्क्षीणं न जह्यं द्वादशीव्रतम्

ద్వాదశీ-వేధమువలన నీవు సంపాదించిన పాపము కృష్ణదర్శనమాత్రముచేత క్షీణించెను. కనుక ద్వాదశీ వ్రతమును విడువకుము.

Verse 64

रक्षणीयं प्रयत्नेन वेधो दशमिसम्भवः । नो चेत्पुत्र न संदेहः प्रेतयोनिमवाप्स्यसि

దశమి నుండి కలిగే వేధ-అతిక్రమమును యత్నపూర్వకంగా నివారించవలెను. లేకపోతే, ఓ కుమారా, సందేహము లేదు—ప్రేతయోనిని పొందుదువు.

Verse 65

त्रैलोक्य संभवं पापं तेषां भवति भूतले । सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं कृष्णसंज्ञकम्

కృష్ణసంజ్ఞకమైన వాసరమును దోషసహితంగా (సశల్యంగా) ఆచరించువారికి త్రైలోక్యసంభవ పాపము ఈ భూతలమందే కలుగును.

Verse 66

प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति सशल्यं वासरं हरेः । ये कुर्वंति न ते यांति मन्वतरशतैर्दिवम्

హరి యొక్క పవిత్ర వాసరమును దోషసహితంగా చేయుటకు ప్రాయశ్చిత్తము లేదు. అట్లు చేయువారు శతమన్వంతరములైనను స్వర్గమునకు చేరరు.

Verse 67

प्रेतत्वं दुःसहं पुत्र दुःसहा यमयातना । तस्मात्पुत्र न कर्त्तव्यं सशल्यं द्वादशीव्रतम्

ఓ కుమారా, ప్రేతత్వ స్థితి అసహ్యం; యమయాతనలూ అసహ్యమే. కనుక ఓ కుమారా, దోషంతో కూడిన (సశల్య) ద్వాదశీ వ్రతాన్ని చేయకూడదు।

Verse 68

कारयंति हि ये त्वज्ञाः कूटयुक्ताश्च हेतुकाः । प्रेतयोनिं प्रयास्यंति पितृभिः सह सर्वतः

అజ్ఞానులు, కపటంతో కూడి కారణాలు చూపుతూ ఇలాంటి దోషపూరిత ఆచారాన్ని చేయింపజేసేవారు—వారు తమ పితృులతో కూడి అన్ని విధాలా ప్రేతయోనిని పొందుతారు।

Verse 69

द्वादशी दशमीविद्धा संतानप्रविनाशिनी । ध्वंसिनी पूर्वपुण्यानां कृष्णभक्तिविनाशिनी

దశమితో విద్ధమైన (కలుషితమైన) ద్వాదశీ సంతానాన్ని నాశనం చేస్తుంది; పూర్వ పుణ్యాలను ధ్వంసం చేస్తుంది, కృష్ణభక్తినీ నశింపజేస్తుంది।

Verse 70

स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः प्रसादाद्रुक्मिणीपतेः । प्राप्तं विष्णुपदं पुत्र अपुनर्भवसंज्ञकम्

నీకు శుభం కలుగుగాక; రుక్మిణీపతి కృపవల్ల మేము ప్రయాణమవుతాము. ఓ కుమారా, నీవు విష్ణుపదం—అపునర్భవమని పిలువబడే స్థితిని—ప్రాప్తించావు।

Verse 71

श्रीकृष्ण उवाच । चंद्रशर्मन्प्रसन्नोऽहं तव भक्त्या द्विजोत्तम । शैवभावप्रपन्नोऽपि यस्त्वं जातोऽसि वैष्णवः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ఓ చంద్రశర్మన్, ద్విజోత్తమా, నీ భక్తితో నేను ప్రసన్నుడను. శైవభావాన్ని ఆశ్రయించినప్పటికీ నీవు వైష్ణవుడవైయ్యావు।

Verse 72

नवसप्ततिवर्षाणि न कृतं वासरे मम । संपूर्णं मत्प्रसादेन तव जातं न संशयः

డెబ్బై తొమ్మిది సంవత్సరాలు నా పవిత్ర దినంలో నీవు వ్రతాచరణ చేయలేదు. అయినా నా కృపవల్ల నీకు అది సంపూర్ణమైంది—సందేహం లేదు.

Verse 73

एकेनैवोपवासेन त्रिस्पृशासंभवेन हि । द्वारकायाः प्रसादेन मद्दृष्ट्यालोकनेन हि

ఒక్క ఉపవాసంతోనే—ప్రత్యేకంగా శుభ త్రిస్పృశా వ్రతసంబంధ ఉపవాసంతో—ద్వారకా ప్రసాదంతో మరియు నా దర్శనమాత్రంతో మహత్తర ఆధ్యాత్మిక ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 74

अविद्यामोहितेनैव शिवभक्त्या ममार्चनम् । न कृतं मत्प्रसादेन कृतं चैव भविष्यति

అవిద్యామోహంతో నీవు శివభక్తి ద్వారా నా ఆరాధన చేయలేదు. అయినా నా కృపవల్ల ముందుగా చేయనిది కూడా నిశ్చయంగా సంపన్నమవుతుంది.

Verse 75

वैशाखे यैरहं दृष्टो द्वारकायां द्विजोत्तम । त्रिस्पृशावासरे चैव वंजुलीवासरे तथा

హే ద్విజోత్తమా! వైశాఖ మాసంలో ద్వారకాలో నా దర్శనం చేసేవాడు—త్రిస్పృశా దినమున మరియు వంజులీ దినమున కూడా—విశేష పుణ్యభాగ్యుడు అవుతాడు.

Verse 76

उन्मीलिनीदिने प्राप्ते प्राप्ते वा पक्षवर्द्धिनी । नैतेषां चापराधोऽस्ति यद्यपि ब्रह्मघातकाः

ఉన్మీలినీ దినం వచ్చినా, లేదా పక్షవర్ధ్ధినీ దినం వచ్చినా—వారికి అపరాధం ఉండదు, వారు బ్రహ్మహత్యాదోషులు అయినా సరే.

Verse 77

जन्मप्रभृति पुण्यस्य प्रकृतस्यापि भूसुर । मत्पुरीदर्शनेनापि फलभागी भवेन्नरः

హే భూసురా! జన్మనుండి సంపాదించిన పుణ్యఫలమూ కేవలం నా పురి దర్శనమాత్రంతో నరునికి లభిస్తుంది.

Verse 78

दृष्ट्वा समस्ततीर्थानि प्रभासादीनि भूतले । मत्पुरीदर्शनेनैव पृष्ट्वाऽपीह भवेत्फलम्

భూతలంలో ప్రభాసాది సమస్త తీర్థాలను దర్శించినప్పటికీ, ఇక్కడ ఫలం కేవలం నా పురి దర్శనంతోనే—అదిగూర్చి అడిగిన మాత్రాన కూడా—లభిస్తుంది.

Verse 79

माहात्म्यं द्वारकायास्तु मद्दिने यत्र तत्र वा । पठेन्मम पुरीं पुण्यां लभते मत्प्रसादतः

నా పవిత్ర దినంలో గానీ ఏ దినంలో గానీ, ఎక్కడ ఉన్నా, ద్వారకా మహాత్మ్యాన్ని పఠించే వాడు నా ప్రసాదంతో ఆ పుణ్యపురిని పొందుతాడు.

Verse 80

मत्पुरीं वसतां पुण्यं त्रिकालं मम दर्शनात् । तत्फलं समवाप्नोति यस्त्विदं पठते कलौ

కలియుగంలో ఎవడు దీనిని పఠిస్తాడో, వాడు నా పురిలో నివసించే వారికి దినంలో మూడు వేళలా నా దర్శనంతో కలిగే పుణ్యఫలమే పొందుతాడు.

Verse 81

कलौ काशी च मथुरा ह्यवंती च द्विजोत्तम । अयोध्या च तथा माया कांची चैव च मत्पुरी

హే ద్విజోత్తమా! కలియుగంలో కాశీ, మథుర, అవంతీ, అయోధ్య, మాయా (హరిద్వార), కాంచీ మరియు నా పురి—ఇవే ప్రధాన తీర్థస్థానాలు.

Verse 82

शालिग्रामभवं चैव बदरी च तथोत्तमा । कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम्

శాలిగ్రామజ తీర్తము మరియు ఉత్తమమైన బదరీ; కురుక్షేత్రం, భృగుక్షేత్రం, శుభనామంతో ప్రసిద్ధమైన పుష్కరం—ఇవన్నీ మహాతీర్తాలు.

Verse 83

प्रयागं च प्रभासं च क्षेत्रं वै हाटकेश्वरम् । गंगाद्वारं शौकरं च गंगासागरसंगमम्

ప్రయాగం, ప్రభాసం, హాటకేశ్వర క్షేత్రం; గంగాద్వారం (హరిద్వార్), శౌకరం మరియు గంగా-సాగర సంగమం—ఇవన్నీ ప్రసిద్ధ తీర్తాలు.

Verse 84

नैमिषं दण्डकारण्यं तथा वृन्दावनं द्विज । सैंधवं चार्बुदाख्यं च सर्वाण्यायतनानि च

హే ద్విజా! నైమిషం, దండకారణ్యం, వృందావనం; సైంధవం మరియు అర్బుదమని ప్రసిద్ధమైన స్థలం (ఆబూ)—అలాగే సమస్త పుణ్యాయతనాలు కూడా (ఇందులోనే).

Verse 85

वनानि मागधादीनि पुष्कराणि द्विजोत्तम । शैलराजादयः शैला हिमाद्रिप्रमुखा हि ये

హే ద్విజోత్తమా! మాగధాది వనాలు, పుణ్యమైన పుష్కర తీర్తాలు, అలాగే శైలరాజాది మహాపర్వతాలు—హిమాద్రి (హిమాలయం) ప్రధానమైన పర్వతశ్రేణులు—ఇవన్నీ (ఈ పుణ్యస్మరణలో) ఉన్నాయి.

Verse 86

गंगादयश्च सरितो भूतले संति यानि वै । तीर्थानि त्रिषु कालेषु समानि द्वारकापुरः

భూమిపై గంగా మొదలైన ఎన్ని నదులున్నాయో, ఎన్ని తీర్తాలున్నాయో—త్రికాలాలలో అవన్నీ (పుణ్యఫలంలో) ద్వారకాపురితో సమానమని చెప్పబడింది.

Verse 87

कलिना कलितं सर्वं वर्जयित्वा तु मत्पुरीम् । विप्र वर्षशते प्राप्ते मत्पुर्यां मम दर्शने

కలియుగంలో నా నగరం తప్ప మిగతావన్నీ కలి ప్రభావానికి లోనవుతాయి. ఓ బ్రాహ్మణుడా, వంద సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, నా నగరంలో నా దర్శన సమయంలో...

Verse 88

तव मृत्युर्महीदेव मत्प्रसादाद्भविष्यति । त्रिस्पृशावासरे प्राप्ते वैशाखे शुक्लपक्षतः

ఓ భూదేవా, నా అనుగ్రహం వల్ల నీ మరణం సంభవిస్తుంది. వైశాఖ మాసంలోని శుక్ల పక్షంలో త్రిస్పృశ ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు...

Verse 89

संगमे बुधवारस्य दिवा भूमौ ममाग्रतः । दशमं द्वारमासाद्य तव प्राणस्य निर्गमम् । भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादेन भूसुर

బుధవారం పగటిపూట, సంగమ సమయంలో, నా ముందు నేలపై, పదవ ద్వారం (బ్రహ్మరంధ్రం) ద్వారా నీ ప్రాణాలు నిష్క్రమిస్తాయి. ఓ బ్రాహ్మణుడా, నా అనుగ్రహం వల్ల ఇందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు.

Verse 90

स्वस्थानं गच्छ विप्रेंद्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि । मद्भक्तानां युगांतेऽपि विनाशो नोपपद्यते

ఓ విప్రేంద్రా, నీ స్వస్థానానికి వెళ్ళు, నీవు సకల కోరికలను పొందుతావు. యుగాంతంలో కూడా నా భక్తులకు వినాశనం ఉండదు.

Verse 91

मद्भक्तिं वहतां पुंसामिह लोके परेऽपि वा । नाशुभं विद्यते किंचित्कुलकोटिं नयेद्दिवम्

నా పట్ల భక్తిని కలిగి ఉన్నవారికి, ఇహలోకంలో గానీ, పరలోకంలో గానీ ఎటువంటి అశుభమూ ఉండదు; ఆ భక్తి వారి కోటి వంశాలను స్వర్గానికి చేరుస్తుంది.

Verse 92

मार्कण्डेय उवाच । ततो वर्षशते प्राप्ते गत्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्राणान्कृष्णोपदेशेन त्यक्त्वा मोक्षं जगाम ह

మార్కండేయుడు పలికెను—శతవర్షాలు పూర్తైన తరువాత అతడు ద్వారవతీ నగరికి వెళ్లెను. శ్రీకృష్ణ ఉపదేశముచే ప్రాణాలను విడిచి నిశ్చయంగా మోక్షాన్ని పొందెను।

Verse 93

इन्द्रद्युम्न तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम् । पुनरेव् प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

ఓ ఇంద్రద్యుమ్నా, ద్వారకా మహాత్మ్యం ఇదివరకే వివరించబడెను. అయినా నీ మనస్సులో ఉన్న సందేహమో కోరికయో అనుసరించి నేను మళ్లీ చెప్పెదను।

Verse 94

शृण्वतां पठतां चैव माहा त्म्यं द्वारकाभवम् । सर्वं फलमवाप्नोति कृष्णेन कथितं च यत्

ఈ ద్వారకా-మహాత్మ్యాన్ని వినువాడు గాని పఠించువాడు గాని, శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన ఫలములన్నిటినీ సంపూర్ణంగా పొందును।

Verse 95

विस्तारयंति लोकेऽस्मिंल्लिखितं यस्य वेश्मनि । प्रत्यक्षं द्वारकापुण्यं प्राप्यते कृष्णसंभवम्

ఈ లోకంలో ఎవరి గృహంలో ఈ (మహాత్మ్యం) లిఖితమై విస్తరింపబడునో, వారికి ద్వారకా పుణ్యం ప్రత్యక్షంగా లభించును—అది శ్రీకృష్ణసంభవమైన అనుగ్రహము।