Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च

hate kaṃse jarāsandhe narake ca nipātite | uttārite bhuvo bhāre kṛṣṇo devakinaṃdanaḥ | cakre dvāravatīṃ ramyāṃ sannidhau sāgarasya ca

కంసుడు, జరాసంధుడు హతులై, నరకుడు పతనమై, భూమి భారము తొలగిన తరువాత—దేవకీనందనుడు శ్రీకృష్ణుడు సముద్ర సన్నిధిలో రమ్యమైన ద్వారవతీని స్థాపించాడు.

हतेwhen (he) was slain
हते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative singular), क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘हत’; सति-सप्तमी (locative absolute)
कंसेin/with Kaṃsa (i.e., Kaṃsa being slain)
कंसे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootकंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः
जरासन्धे(with) Jarāsandha
जरासन्धे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootजरासन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः
नरके(with) Naraka
नरके:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निपातितेwhen (he) was struck down
निपातिते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootनि + पत् (धातु)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative singular), क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘निपातित’; सति-सप्तमी
उत्तारितेwhen (it) was lifted/removed
उत्तारिते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootउद् + तॄ (धातु)
Formसप्तमी-एकवचन (Locative singular), क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘उत्तारित’; सति-सप्तमी
भुवःof the earth
भुवः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘भारे’ इति विशेष्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः
भारे(in/with) the burden
भारे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-सम्बन्धः (‘भुवो भारे’ = earth’s burden)
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
देवकिनन्दनःson of Devakī
देवकिनन्दनः:
Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवकी + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवक्याः नन्दनः)
चक्रेmade, established
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
द्वारवतीम्Dvāravatī
द्वारवतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वारवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘द्वारवतीम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सन्निधौin the vicinity/presence
सन्निधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
सागरस्यof the ocean
सागरस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘सन्निधौ’ इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

A narrator within Dvārakā Māhātmya (speaker not explicit in the excerpt)

Tirtha: Dvāravatī (Dvārakā)

Type: kshetra

Scene: Kṛṣṇa, after victories over Kaṃsa, Jarāsandha, and Naraka, stands by the roaring sea, directing the creation/establishment of the splendid city Dvāravatī; celestial architects and attendants manifest palaces and walls.

K
Kṛṣṇa
D
Devakī
K
Kaṃsa
J
Jarāsandha
N
Naraka
D
Dvāravatī
S
Sāgara (ocean)

FAQs

The holy site’s greatness is rooted in divine action: Kṛṣṇa’s dharma-protecting deeds culminate in establishing Dvārakā as a sacred refuge.

Dvāravatī/Dvārakā, founded by Śrī Kṛṣṇa near the ocean.

None; the verse provides a purāṇic origin narrative (sthāna-nirukti) for Dvārakā’s sanctity.