Adhyaya 232

Verse 1

ऋषय ऊचुः । प्रसुप्ते देवदेवेशे शंखचक्रगदाधरे । यच्चान्यदपि कर्तव्यं नियमो व्रतमेव वा

ఋషులు అన్నారు—శంఖచక్రగదాధారి దేవదేవేశ్వరుడు శయనంలో ఉన్నప్పుడు ఏమి చేయాలి? ఏ నియమం, ఏ వ్రతం ఆచరించాలి?

Verse 2

होमो वाथ जपो वाथ दानं वा तद्वदस्व नः । सूत उवाच । यः कश्चिन्नियमो विप्राः प्रसुप्ते गरुडध्वजे

అది హోమమా, జపమా, దానమా—మాకు చెప్పండి. సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా, గరుడధ్వజుడైన భగవంతుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఏ నియమం ఆచరించబడితే—

Verse 3

अनंतफलदः स स्यादित्युवाच पितामहः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कश्चिद्बाह्यो विजानता

అది అనంత ఫలదాయకమవుతుంది—అని పితామహుడు బ్రహ్మ చెప్పెను. కనుక జ్ఞానులు సమస్త ప్రయత్నంతో ఏదో ఒక బాహ్య (దృశ్య) నియమాన్ని తప్పక ఆచరించాలి.

Verse 4

नियमो वा जपो होमः स्वाध्यायो व्रतमेव वा । कर्तव्यं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तुष्ट्यर्थं चक्रपाणिनः

నియమమో, జపమో, హోమమో, స్వాధ్యాయమో, వ్రతమో—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా—చక్రపాణి భగవంతుని తృప్తికై ఇవన్నీ చేయవలెను.

Verse 5

चतुरो वार्षिकान्मासानेकभक्तेन यो नयेत् । वासुदेवं समुद्दिश्य स धनी जायते नरः

వాసుదేవుని ఉద్దేశించి వర్షాకాల నాలుగు నెలలు ‘ఏకభక్త’ (రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం) నియమంతో గడిపినవాడు ధనవంతుడగును.

Verse 6

नक्षत्रैर्भोंजनं कुर्याद्यः प्रसुप्ते जनार्दने । स धनी रूपसंपन्नः सुमतिश्च प्रजायते

జనార్దనుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు నక్షత్రాల ప్రకారం భోజనం చేసే వాడు ధనవంతుడు, రూపసంపన్నుడు, సుమతి (సద్బుద్ధి) కలవాడై జన్మించును.

Verse 7

एकांतरोपवासैश्च यो नयेद्द्विजसत्तमाः । चतुरो वार्षिकान्मासान्वैकुंठे स सदा वसेत्

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఎవడు నాలుగు నెలలు ఒక రోజు ఉపవాసం, ఒక రోజు భోజనం అనే ఏకాంతరోపవాస వ్రతం ఆచరిస్తాడో, వాడు సదా వైకుంఠంలో నివసిస్తాడు।

Verse 8

षष्ठान्नकालभोजी स्याद्यः प्रसुप्ते जनार्दने । राजसूयाश्वमेधाभ्यां स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

జనార్దనుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఎవడు షష్ఠకాలంలో మాత్రమే భోజనం చేస్తాడో, వాడు రాజసూయం మరియు అశ్వమేధం—ఈ రెండింటి సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 9

त्रिरात्रोपोषितो यस्तु चतुर्मासान्सदा नयेत् । न स भूयोऽपि जायेत संसारेऽत्र कथंचन

ఎవడు మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి, తరువాత విధివిధానంగా చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడో, వాడు ఈ సంసారంలో ఏ విధంగానూ మళ్లీ జన్మించడు।

Verse 10

सायंप्रातः परो भूत्वा चतुर्मासान्सदा नयेत् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य स फलं लभते नरः

ఎవడు సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలంలో విశేష పవిత్రతతో ఉండి, నిరంతరం చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడో, వాడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 11

अयाचितं चरेद्यस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । न विच्छेदो भवेत्तस्य कदाचित्सह बंधुभिः

మధుసూదనుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఎవడు యాచించకుండా లభించినదానితో జీవిస్తాడో, వాడికి బంధువులతో ఎప్పటికీ వియోగం కలగదు।

Verse 12

तैलाभ्यंगं च यो जह्याद्घृताभ्यंगं विशेषतः । चतुरो वार्षिकान्मासान्स स्वर्गे भोगभाग्भवेत्

చాతుర్మాస్యంలోని నాలుగు నెలలు తైలాభ్యంగాన్ని, ముఖ్యంగా ఘృతాభ్యంగాన్ని వదిలినవాడు స్వర్గంలో దివ్యభోగాలకు భాగస్వామి అవుతాడు।

Verse 13

ब्रह्मचर्येण यो मासांश्चतुरोऽपि नयेन्नरः । विमानवरमारूढः स स्वर्गे स्वेच्छया वसेत्

బ్రహ్మచర్యంతో నాలుగు నెలలూ గడిపిన మనిషి ఉత్తమ విమానంపై ఆరూఢుడై స్వర్గంలో స్వేచ్ఛగా నివసిస్తాడు।

Verse 14

यः स्नानं चतुरो मासान्कुरुते तैलवर्जितम् । मधुमांसपरित्यागी स भवेन्मुक्तिभाक्सदा

నాలుగు నెలలు తైలాన్ని వాడకుండా స్నానం చేసి, తేనె మరియు మాంసాన్ని త్యజించినవాడు సదా ముక్తికి పాత్రుడవుతాడు।

Verse 16

न स पापेन लिप्येत संवत्सरकृते पुनः । एतत्प्राह द्विजश्रेष्ठा मनुः स्वायंभुवो वचः

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! అతడు మళ్లీ ఒక సంవత్సరం గడిచినా పాపంతో లిప్తుడవడు; ఇది స్వాయంభువ మనువు పలికిన ఉపదేశం।

Verse 17

शाके संक्रमते ब्रह्मा श्रावणे मासि संस्थिते । दध्नि भाद्रपदे विष्णुः क्षीरे चाश्वयुजे हरः

శ్రావణ మాసంలో శాకాలలో బ్రహ్ముడు సంక్రమిస్తాడని, భాద్రపదంలో పెరుగులో విష్ణువు స్థితుడని, ఆశ్వయుజంలో పాలలో హరుడు (శివుడు) నివసిస్తాడని చెప్పబడింది।

Verse 18

वर्जयेच्छ्रावणे शाकं दधि भाद्रपदे च यः । क्षीरमाश्वयुजे मासि कार्तिके च सदामिषम्

కాబట్టి శ్రావణమాసంలో శాకములను (ఆకుకూరలు) వర్జించాలి, భాద్రపదంలో పెరుగు త్యజించాలి; ఆశ్వయుజంలో పాలు విడిచిపెట్టాలి, కార్తీకంలో సర్వథా మాంసాహారం వర్జించాలి.

Verse 19

यः कांस्यं वर्जयेन्मर्त्यः प्रसुप्ते गरुडध्वजे । स फलं प्राप्नुयात्कृत्स्नं वाजपेयातिरात्रयोः

గరుడధ్వజుడైన శ్రీ విష్ణువు యోగనిద్రలో ప్రవేశించినప్పుడు, ఏ మానవుడు కాంస్యాన్ని (కంచు పాత్రలు) వర్జిస్తాడో, అతడు వాజపేయ మరియు అతిరాత్ర యాగాల సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 20

अक्षारलवणाशी च यो भवेद्ब्राह्मणोत्तमः । तस्यापि सकलाः पूर्ताः प्रभवंति सदा ततः

క్షార-లవణాహారాన్ని వదిలి జీవించే ఆ బ్రాహ్మణోత్తమునికి, ఆ నియమబలంతో ‘పూర్త’ కర్మల సమస్త పుణ్యఫలాలు సదా ఉద్భవిస్తాయి.

Verse 21

यो होमं चतुरो मासान्प्रकरोति तिलाक्षतैः । स्वाहांतैर्वैष्णवैर्मंत्रैर्न स रोगेण युज्यते

ఎవడు నాలుగు నెలల పాటు నువ్వులు మరియు అక్షతలతో, ‘స్వాహా’తో ముగిసే వైష్ణవ మంత్రాలతో హోమం చేస్తాడో, అతడు రోగబాధకు లోనుకాడు.

Verse 22

यो जपेत्पौरुषं सूक्तं स्नात्वा विष्णोः स्थितोऽग्रतः । मतिस्तस्य विवर्धेत शुक्लपक्षे यथोडुराट्

స్నానం చేసి శ్రీ విష్ణువు సమక్షంలో నిలిచి పౌరుష సూక్తాన్ని జపించేవాని బుద్ధి, శుక్లపక్షంలో పెరుగుతున్న చంద్రునివలె క్రమంగా వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 23

शतमष्टोत्तरं यावत्फलहस्तः प्रदक्षिणाम् । करोति विष्णोर्मौनेन न स पापेन लिप्यते

చేతిలో ఫలం పట్టుకొని మౌనం వహించి శ్రీ విష్ణువును 108 ప్రదక్షిణలు చేసే వాడు పాపంతో లిప్తుడు కాడు।

Verse 24

मिष्टान्नं ब्राह्मणेंद्राणां यो ददाति स्वशक्तितः । विशेषात्कार्तिके मासि सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

తన శక్తి మేరకు ప్రముఖ బ్రాహ్మణులకు మిష్టాన్నం దానం చేసే వాడు—ప్రత్యేకంగా కార్తిక మాసంలో—అగ్నిష్టోమ యాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 25

यः स्वाध्यायं चतुर्वेदैर्विष्णोरायतने चरेत् । चतुरो वार्षिकान्मासान्स विद्वान्सर्वदा भवेत्

ప్రతి సంవత్సరం నాలుగు నెలలు శ్రీ విష్ణు ఆలయంలో నాలుగు వేదాల స్వాధ్యాయం చేసే వాడు ఎల్లప్పుడూ పండితుడవుతాడు।

Verse 26

नृत्यगीतादिकं यश्च कुर्याद्विष्णोः सदा गृहे । अप्सरसोऽस्य कुर्वंति पुरतः स्वर्गतस्य च

శ్రీ విష్ణు గృహం/ఆలయంలో నిత్యం నృత్యగీతాదులు చేసే వాడి ముందు, అతడు స్వర్గానికి వెళ్లినప్పటికీ, అప్సరసలు సేవచేస్తారు।

Verse 27

यस्तु रात्रिदिनं विप्रो नृत्यगीतादिकं ददेत् । चतुरो वार्षिकान्मासान्स गन्धर्वत्वमाप्नुयात्

ప్రతి సంవత్సరం నాలుగు నెలలు రాత్రింబవళ్ళు నృత్యగీతాదులను సమర్పించి ఏర్పాటు చేసే బ్రాహ్మణుడు గంధర్వత్వాన్ని పొందుతాడు।

Verse 28

एते च नियमाः सर्वे शक्यंते यदि भो द्विजाः । कर्तुं च चतुरो मासानेकस्मिन्वाऽपि कार्त्तिके

హే ద్విజులారా, ఈ నియమాలన్నీ చేయగలిగితే వాటిని నాలుగు నెలలు—లేదా కనీసం కార్తిక మాసమాత్రమైనా—నిశ్చయంగా ఆచరించాలి।

Verse 29

तथापि चैव कर्तव्यं लोकद्वयमभीप्सता । कार्तिक्यां ब्राह्मणश्रेष्ठा वैष्णवैः पुरुषैरिह

అయినప్పటికీ, హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, ఇహలోక పరలోక విజయాన్ని కోరే వైష్ణవ పురుషులు కార్తిక మాసంలో ఇక్కడ ఈ నియమాన్ని తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 30

कांस्यं मांसं क्षुरं क्षौद्रं पुनर्भोजनमैथुने । कार्तिके वर्जयेद्यस्तु य एतान्ब्राह्मणः सदा

కార్తిక మాసమంతా ఎల్లప్పుడూ కాంస్యపాత్ర వినియోగాన్ని (సంయమార్థం) విడిచి, మాంసం, క్షౌరకర్మం (గడ్డం/జుట్టు గీయడం), తేనె, పునర్భోజనం (భోజనం తర్వాత మళ్లీ తినడం), మైథునం వర్జించే బ్రాహ్మణుడు—అతడే నియమానుసార సంయమాన్ని ఆచరిస్తాడు।

Verse 31

पूर्वोक्तानां तु सर्वेषां नियमानां फलं लभेत्

ఈ విధంగా అతడు ముందుగా చెప్పబడిన అన్ని నియమాల ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 32

अथ यः कार्तिके मासि प्रासादस्योपरि द्विजाः । जलशाय्याख्यदेवस्य कलशे दीपकं ददेत् । पूर्वोक्तनियमानां च स षण्णां फलभाग्भवेत्

ఇప్పుడు, హే ద్విజులారా, కార్తిక మాసంలో జలశాయీ అనే దేవుని ఆలయ శిఖరంలోని కలశంపై దీపాన్ని సమర్పించే వాడు, ముందుగా చెప్పిన ఆరు నియమాల ఫలానికి అర్హుడవుతాడు।

Verse 33

यद्यदिष्टतमं किंचि त्सुप्राप्यं चैव यद्भवेत् । नियमस्तस्य कर्तव्यश्चातुर्मास्ये शुभार्थिभिः

ఏది అత్యంత ఇష్టమో, ఏది దుర్లభమో—అది పొందుటకు మంగళార్థులు చాతుర్మాస్యంలో దానికి తగిన నియమాన్ని తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 34

नियमे च कृते दद्याद्ब्राह्मणाय तदेव हि । नियमस्तु कृतो यस्य स्वशक्त्या स्यात्फलं ततः

నియమం పూర్తైన తరువాత అదే వ్రతదానాన్ని బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి. ఎవడు తన శక్తి మేరకు నియమం ఆచరించాడో, అతనికి ఫలం కూడా అంతే మేరకు కలుగుతుంది।

Verse 35

यो विना नियमं मर्त्यो व्रतं वा जाप्यमेव वा । चतुर्मासान्नयेन्मूर्खो जीवन्नपि मृतो हि सः

నియమం లేకుండా—వ్రతమో జపమో లేక—చాతుర్మాసంలోని నాలుగు పవిత్ర మాసాలను గడిపే మూర్ఖుడు, జీవించి ఉన్నా నిజంగా మృతుడితో సమానం।

Verse 36

यथा काक यवाः प्रोक्ता यथारण्यास्तिलोद्भवाः । नाममात्रप्रसिद्धाश्च तथा ते मानवा भुवि

‘కాక-యవం’ అని చెప్పినట్లుగా, అడవిలో పుట్టిన నువ్వులు కేవలం పేరుకే ఉన్నట్లుగా—అలాగే ఇలాంటి మనుష్యులు కూడా భూమిపై పేరుకే ప్రసిద్ధులు.

Verse 37

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्यो यत्नेन कार्तिके । एकोऽपि नियमः कश्चित्सुसूक्ष्मोऽपि द्विजोत्तमाः

కాబట్టి, ఓ ద్విజోత్తములారా, ప్రత్యేకంగా కార్తికమాసంలో సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో—అతి సూక్ష్మమైనదైనా ఒక నియమమైనా తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 38

एतद्वः सर्वमाख्यातं चातुर्मासीसमुद्भवम् । व्रतानां नियमानां च माहात्म्यं विस्तराद्द्विजाः

హే ద్విజులారా! చాతుర్మాస్యంతో సంబంధించి ఉద్భవించే వ్రతాలూ నియమాలూ యొక్క మహాత్మ్యాన్ని నేను మీకు విస్తారంగా సమగ్రంగా వివరించాను।

Verse 39

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वापि समाहितः । चातुर्मासी कृतात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

ఎవడు నిత్యం దీనిని శ్రవణం చేస్తాడో, లేదా ఏకాగ్రచిత్తంతో పఠిస్తాడో, అతడు చాతుర్మాస్యంలో చేసిన పాపాల నుండికూడా విముక్తుడై మోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Verse 232

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यव्रतनियमवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरद्विशतमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని జలశాయ్యు ఉపాఖ్యానాంతర్గతంగా “చాతుర్మాస్యవ్రతనియమవర్ణనం” అనే రెండువందల ముప్పై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।