Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वापि समाहितः । चातुर्मासी कृतात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

Transliteration

yaścaitacchṛṇuyānnityaṃ paṭhedvāpi samāhitaḥ | cāturmāsī kṛtātpāpātso'pi muktimavāpnuyāt

Translation

ఎవడు నిత్యం దీనిని శ్రవణం చేస్తాడో, లేదా ఏకాగ్రచిత్తంతో పఠిస్తాడో, అతడు చాతుర్మాస్యంలో చేసిన పాపాల నుండికూడా విముక్తుడై మోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• शृणुयात्: should hear
• शृणुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• पठेत्: should recite/read
• पठेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्प (disjunctive particle)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थे (particle)

• समाहितः: collected, attentive
• समाहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√धा (धातु) → समाहित (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तृविशेषण

• चातुर्मासी: a cāturmāsya observer
• चातुर्मासी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चातुर्मासिन्/चातुर्मासी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तृविशेषण (one observing cāturmāsya)

• कृतात्: committed/done
• कृतात्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन (agreeing with पापात्)

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थे (particle)

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• अवाप्नुयात्: should attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन

Speaker

Narratorial voice (phalaśruti / concluding merit-statement of the chapter)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijāḥ/ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: A devotee or sage recites the Cāturmāsya-mahātmya with concentrated mind; subtle imagery of sins dissolving (darkness lifting) and a serene path toward liberation.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular listening or recitation with focused attention becomes a purifying discipline that destroys sin and supports liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya within Nāgara Khaṇḍa, though this verse itself emphasizes the merit of the teaching rather than a specific bathing-spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (hearing) and pāṭha (recitation) of the vrata-instructions, performed nitya (regularly) with samādhāna (mental composure).