Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं चातुर्मासीसमुद्भवम् । व्रतानां नियमानां च माहात्म्यं विस्तराद्द्विजाः

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ cāturmāsīsamudbhavam | vratānāṃ niyamānāṃ ca māhātmyaṃ vistarāddvijāḥ

Translation

హే ద్విజులారా! చాతుర్మాస్యంతో సంబంధించి ఉద్భవించే వ్రతాలూ నియమాలూ యొక్క మహాత్మ్యాన్ని నేను మీకు విస్తారంగా సమగ్రంగా వివరించాను।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• वः: to you / for you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी/चतुर्थी (Gen./Dat.); बहुवचन

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन (agreeing with एतत्)

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: आ-√ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• चातुर्मासी: pertaining to the four-month observance
• चातुर्मासी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चातुर्मास (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (agreeing with समुद्भवम् as bahuvrīhi-like usage in sense)

• समुद्भवम्: arising from / originating in
• समुद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-√भू (धातु) → समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (of एतत्/सर्वम्)

• व्रतानाम्: of vows
• व्रतानाम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन

• नियमानाम्: of observances/rules
• नियमानाम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• माहात्म्यम्: greatness, glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in detail)

• द्विजाः: O twice-born
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative sense)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijāḥ/ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: Sūta addressing assembled dvijas/ṛṣis, concluding an exposition on Cāturmāsya vows; palm-leaf manuscripts, sacrificial hall ambience, monsoon clouds hinted as seasonal marker.

Characters & Entities

• Cāturmāsya
• Vrata
• Niyama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cāturmāsya-based vows and disciplines are declared highly meritorious and worthy of careful observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage concludes a teaching within a tīrtha-māhātmya section, but this verse itself summarizes the topic rather than naming a particular site.

What ritualistic prescription is mentioned?

It closes the instruction by affirming the māhātmya of vratās and niyamas associated with Cāturmāsya.