Adhyaya 192

Verse 1

सूत उवाच । अथ श्रुत्वा महानादं वाद्यानां समुपस्थितम् । नारदः सम्मुखः प्रायाज्ज्ञात्वा च जननीं निजाम्

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు అక్కడ సముపస్థితమైన వాద్యాల మహానాదాన్ని విని, నారదుడు తన జననిని గుర్తించి నేరుగా సమ్ముఖంగా ముందుకు వెళ్లెను।

Verse 2

प्रणिपत्य स दीनात्मा भूत्वा चाश्रुपरिप्लुतः । प्राह गद्गदया वाचा कण्ठे बाष्पसमावृतः

అతడు ప్రణిపాతము చేసి దీనాత్ముడై, కన్నీళ్లతో తడిసి, గొంతు బాష్పంతో నిండగా గద్గద స్వరంతో పలికెను।

Verse 3

आत्मनः शापरक्षार्थं तस्याः कोपविवृद्धये । कलिप्रियस्तदा विप्रो देवस्त्रीणां पुरः स्थितः

తనను శాపం నుండి కాపాడుకోవటానికి, ఆమె కోపాన్ని మరింత పెంచుటకు, ఆ సమయంలో కలిప్రియ బ్రాహ్మణుడు దేవస్త్రీల ముందర నిలిచెను।

Verse 4

मेघगम्भीरया वाचा प्रस्खलंत्या पदेपदे । मया त्वं देवि चाहूता पुलस्त्येन ततः परम्

మేఘగంభీరమైన స్వరంతో, మాటమాటకూ తడబడుతూ అతడు పలికెను—“హే దేవీ, నిన్ను నేను ఆహ్వానించితిని; ఆ తరువాత పులస్త్యుడును (నిన్ను) ఆహ్వానించెను।”

Verse 5

स्त्रीस्वभावं समाश्रित्य दीक्षाकालेऽपि नागता

స్త్రీస్వభావాన్ని కారణంగా చేసుకొని ఆమె దీక్షాకాలంలో కూడా అక్కడికి రాలేదు.

Verse 6

ततो विधेः समादेशाच्छक्रेणान्या समाहृता । काचिद्गोपसमुद्भूता कुमारी देव रूपिणी

అప్పుడు విధాత (బ్రహ్మ) ఆజ్ఞతో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మరో కన్యను తెచ్చాడు—గోపకులంలో జన్మించిన, అవివాహిత, దేవస్వరూపిణి.

Verse 7

गोवक्त्रेण प्रवेश्याथ गुह्यमार्गेण तत्क्षणात् । आकर्षिता महाभागे समानीताथ तत्क्षणात्

ఆవు నోటిలోనుండి గుప్తమార్గం ద్వారా క్షణంలోనే ప్రవేశించి, ఓ మహాభాగా, ఆమెను ఆకర్షించి వెంటనే (క్రియకు) తీసుకొచ్చారు.

Verse 8

सा विष्णुना विवाहार्थं ततश्चैवानुमोदिता । ईश्वरेण कृतं नाम गायत्री च तवानुगम्

తర్వాత వివాహార్థంగా విష్ణువు ఆమెను అనుమోదించాడు; మరియు ఈశ్వరుడు ఆమెకు ‘గాయత్రీ’ అనే నామం పెట్టి, నీ అనుగామినిగా నియమించాడు.

Verse 9

ब्राह्मणैः सकलैः प्रोक्तं ब्राह्मणीति भवत्वियम् । अस्माकं वचनाद्ब्रह्मन्कुरु हस्तग्रहं विभो

సమస్త బ్రాహ్మణులు పలికారు—‘ఇమె బ్రాహ్మణీగా ప్రసిద్ధి చెందుగాక.’ కాబట్టి, ఓ బ్రహ్మన్, మా వచనముచే, ఓ విభో, ఆమె పాణిగ్రహణం (వివాహక్రియ) చేయుము.

Verse 10

देवैः सर्वैः स सम्प्रोक्तस्ततस्तां च वराननाम् । ततः पत्न्युत्थधर्मेण योजयामास सत्वरम्

సర్వ దేవతలచే సమ్యక్‌గా సంబోధింపబడిన అతడు ఆ సుందరముఖి కన్యను స్వీకరించి, భార్యోద్భవ ధర్మానుసారం వెంటనే తనతో కలిపెను।

Verse 11

किं वा ते बहुनोक्तेन पत्नीशालां समागता । रशना योजिता तस्या गोप्याः कट्यां सुरेश्वरि

ఇంకెందుకు విస్తారంగా? ఆమెను అంతఃపురానికి (పత్నీశాల) తీసికొనివచ్చిరి; హే సురేశ్వరి, ఆ గోపీ నడుమున రశనా (కట్టుబాటు) బిగించబడెను।

Verse 12

तद्दृष्ट्वा गर्हितं कर्म निष्क्रांतो यज्ञमण्डपात् । अमर्ष वशमापन्नो न शक्तो वीक्षितुं च ताम्

ఆ నింద్యకర్మను చూచి అతడు యజ్ఞమండపమునుండి బయలుదేరెను; ఆగ్రహావేశమున పడి ఆమెను చూడుటకైనా శక్తుడుకాలేదు।

Verse 13

एतज्ज्ञात्वा महाभागे यत्क्षमं तत्समाचर । गच्छ वा तिष्ठ वा तत्र मण्डपे धर्मवर्जिते

ఇది తెలిసికొని, హే మహాభాగ, యోగ్యమైనదే ఆచరించుము; కావాలంటే వెళ్ళుము, లేక అక్కడే నిలుచుము—ఆ ధర్మవర్జిత మండపములో।

Verse 14

तच्छ्रुत्वा सा तदा देवी सावित्री द्विजसत्तमाः । प्रम्लानवदना जाता पद्मिनीव हिमागमे

అది విని, హే ద్విజసత్తమా, దేవి సావిత్రి ముఖము వాడిపోయెను—హిమాగమమున పద్మినివలె.

Verse 15

लतेव च्छिन्नमूला सा चक्रीव प्रियविच्युता । शुचिशुक्लागमे काले सरसीव गतोदका

ఆమె వేర్లు కోసిన లతవలె, ప్రియుని విడిచి దుఃఖించే చక్రవాకి వలె; శుచిశుక్ల ఋతువు రాగానే నీరు విడిచిన సరస్సువలె అయింది.

Verse 16

प्रक्षीणचन्द्रलेखेव मृगीव मृगवर्जिता । सेनेव हतभूपाला सतीव गतभर्तृका

ఆమె క్షీణిస్తున్న చంద్రకళవలె, మృగం లేని మృగివలె; రాజు హతమైన సేనవలె, భర్తను కోల్పోయిన పతివ్రతవలె కనిపించింది.

Verse 17

संशुष्का पुष्पमालेव मृतवत्सैव सौरभी । वैमनस्यं परं गत्वा निश्चलत्वमुपस्थिताम् । तां दृष्ट्वा देवपत्न्यस्ता जगदुर्नारदं तदा

ఆమె ఎండిపోయిన పుష్పమాలవలె, దూడ చనిపోయిన ఆవువలె అయింది. పరమ విషాదంలో పడి నిశ్చలంగా నిలిచింది. ఆమెను అలా చూసి దేవపత్నులు అప్పుడే నారదునితో పలికారు.

Verse 18

धिग्धिक्कलिप्रिय त्वां च रागे वैराग्यकारकम् । त्वया कृतं सर्वमेतद्विधेस्तस्य तथान्तरम्

ధిక్కారం నీకు, ఓ ‘కలిప్రియ’! రాగం ఉండవలసిన చోట వైరాగ్యాన్ని కలిగించేవాడా! ఇవన్నీ నీ చేతనే జరిగాయి; విధాత ఆ విధానంలోనూ నీవు భంగం కలిగించావు.

Verse 19

गौर्युवाच । अयं कलिप्रियो देवि ब्रूते सत्यानृतं वचः । अनेन कर्मणा प्राणान्बिभर्त्येष सदा मुनिः

గౌరీ పలికింది—ఓ దేవీ! ఈ ‘కలిప్రియ’ సత్యాసత్యమిశ్రమమైన మాటలు పలుకుతాడు. ఈ విధమైన ఆచరణతోనే ఈ ముని ఎల్లప్పుడూ ప్రాణాలను నిలుపుకుంటాడు.

Verse 20

अहं त्र्यक्षेण सावित्रि पुरा प्रोक्ता मुहुर्मुहुः । नारदस्य मुनेर्वाक्यं न श्रद्धेयं त्वया प्रिये । यदि वांछसि सौख्यानि मम जातानि पार्वति

హే సావిత్రీ, త్రినేత్రుడు పూర్వం నన్ను మళ్లీ మళ్లీ హెచ్చరించాడు— ‘ప్రియే, నారదముని మాటలను నీవు నమ్మకూడదు. హే పార్వతీ, నాలోనుండి పుట్టే సుఖాలను కోరితే.’

Verse 21

ततःप्रभृति नैवाहं श्रद्दधेऽस्य वचः क्वचित् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र तिष्ठति ते पतिः

అప్పటి నుండి నేను ఎప్పుడూ అతని మాటలను నమ్మలేదు. కాబట్టి, నీ భర్త ఉన్న చోటికి మనం వెళ్లుదాం.

Verse 22

स्वयं दृष्ट्वैव वृत्तांतं कर्तव्यं यत्क्षमं ततः । नात्रास्य वचनादद्य स्थातव्यं तत्र गम्यताम्

సర్వ విషయాన్ని మన కళ్లతోనే చూసి, ఆపై తగినదాన్ని చేద్దాం. ఈ రోజు అతని మాటల మీద ఇక్కడ నిలవకూడదు; అక్కడికి వెళ్లుదాం.

Verse 23

सूत उवाच । गौर्या स्तद्वचनं श्रुत्वा सावित्री हर्षवर्जिता । मखमण्डपमुद्दिश्य प्रस्खलन्ती पदेपदे

సూతుడు అన్నాడు— గౌరీ మాటలు విని సావిత్రీ ఆనందం లేనిదైపోయింది. ఆమె యజ్ఞమండపం వైపు బయలుదేరి, ప్రతి అడుగులోనూ తడబడింది.

Verse 24

प्रजगाम द्विजश्रेष्ठाः शून्येन मनसा तदा । प्रतिभाति तदा गीतं तस्या मधुरमप्यहो

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆమె అప్పుడు శూన్యమనస్సుతో ముందుకు సాగింది. ఆమె మధుర గానం కూడా ఆ వేళ ఏదో విచిత్రంగా అనిపించింది.

Verse 25

कर्णशूलं यथाऽयातमसकृद्द्विजसत्तमाः । वन्ध्यवाद्यं यथा वाद्यं मृदंगानकपूर्वकम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ ధ్వని ఆమె చెవులకు మళ్లీ మళ్లీ కర్ణశూలంలా గుచ్చింది—మృదంగం, ఆనకం తోడైనా అది వంధ్యమైన, ఆనందరహితమైన వాద్యంలా అనిపించింది।

Verse 26

प्रेतसंदर्शनं यद्वन्मर्त्यं तत्सा महासती । वीक्षितुं न च शक्रोति गच्छमाना तदा मखे

యథా ప్రేతదర్శనం మానవునికి అసహ్యం, అలాగే మహాసతి సావిత్రి యజ్ఞానికి వెళ్తూ అక్కడ జరుగుతున్న దృశ్యాన్ని చూడలేకపోయింది।

Verse 27

शृंगारं च तथांगारं मन्यते सा तनुस्थितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना प्रजगाम महासती

ఆమె తన దేహంపై ఉన్న శృంగారాన్నికూడా మండే అంగారంలా భావించింది. కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో, దుఃఖితగా ఆ మహాసతి ముందుకు సాగింది।

Verse 28

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य सैवं तं यज्ञमंडपम् । कृच्छ्रात्कारागृहं तद्वद्दुष्प्रेक्ष्यं दृक्पथं गतम्

తర్వాత ఆమె ఎంతో కష్టపడి ఆ యజ్ఞమండపాన్ని చేరింది. అది కారాగృహంలా దుష్ప్రేక్ష్యంగా ఆమె దృష్టిపథంలోకి వచ్చింది—చూడటమే బాధాకరం।

Verse 29

अथ दृष्ट्वा तु संप्राप्तां सावित्रीं यज्ञमण्डपम् । तत्क्षणाच्च चतुर्वक्त्रः संस्थितोऽधोमुखो ह्रिया

సావిత్రి యజ్ఞమండపానికి వచ్చినదాన్ని చూసిన వెంటనే, చతుర్ముఖ బ్రహ్మ లజ్జతో ముఖం వంచి నిలిచాడు।

Verse 30

तथा शम्भुश्च शक्रश्च वासुदेवस्तथैव च । ये चान्ये विबुधास्तत्र संस्थिता यज्ञमंडपे

అక్కడ యజ్ఞమండపంలో శంభువు (శివుడు), శక్రుడు (ఇంద్రుడు), వాసుదేవుడు కూడా, ఇతర దేవతలతో కూడి నిలిచి ఉన్నారు।

Verse 31

ते च ब्राह्मणशार्दूलास्त्यक्त्वा वेदध्वनिं ततः । मूकीभावं गताः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः

ఆ వ్యాఘ్రసమాన బ్రాహ్మణులు వేదఘోషను విడిచి, భయంతో కలవరపడిన మనస్సులతో అందరూ మౌనమయ్యారు।

Verse 32

अथ संवीक्ष्य सावित्री सपत्न्या सहितं पतिम् । कोपसंरक्तनयना परुषं वाक्यमब्रवीत्

అప్పుడు సావిత్రి సహపత్నితో కూడిన తన భర్తను చూసి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో కఠిన వాక్యాలు పలికింది।

Verse 33

सावित्र्युवाच । किमेतद्युज्यते कर्तुं तव वृद्ध तमाकृते । ऊढवानसि यत्पत्नीमेतां गोपसमुद्भवाम्

సావిత్రి అంది—హే వృద్ధా, నీ వంటి రూపమున్నవాడివి; నీవు గోపకులంలో పుట్టిన ఈ స్త్రీని భార్యగా స్వీకరించడం నీకు ఎలా తగును?

Verse 34

उभयोः पक्षयोर्यस्याः स्त्रीणां कांता यथेप्सिताः । शौचाचारपरित्यक्ता धर्मकृत्यपराङ्मुखाः

ఆమె వంశంలోని ఇరు పక్షాలలోనూ స్త్రీల ప్రియులు తమ ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తూ, శౌచాచారాన్ని విడిచి ధర్మకర్తవ్యాల నుండి విముఖులయ్యారు।

Verse 35

यदन्वये जनाः सर्वे पशुधर्मरतोत्सवाः । सोदर्यां भगिनीं त्यक्त्वा जननीं च तथा पराम्

య whose వంశంలో అందరూ పశుధర్మంలో మునిగి ఉంటారు; సహోదరి అయిన సోదరిని విడిచి, అలాగే జననిని మరియు ఇతరులను కూడా త్యజిస్తారు।

Verse 36

तस्याः कुले प्रसेवंते सर्वां नारीं जनाः पराम् । यथा हि पशवोऽश्नंति तृणानि जलपानगाः

ఆమె కులంలో ప్రజలు నియంత్రణ లేకుండా ప్రతి స్త్రీని ఆశ్రయిస్తారు; నీరు త్రాగడానికి వెళ్తూ పశువులు గడ్డిని మేయునట్లు.

Verse 37

तद्वदस्याः कुलं सर्वं तक्रमश्राति केवलम्

అదేవిధంగా ఆమె కులమంతా కేవలం మజ్జిగపైనే జీవిస్తుంది; ఇది వారి దిగజారిన స్థితికి సూచన.

Verse 38

कृत्वा मूत्रपुरीषं च जन्मभोगविवर्जितम् । नान्यज्जानाति कर्तव्यं धर्मं स्वोदरसं श्रयात्

జీవితాన్ని మూత్ర-మల స్థాయికి తగ్గించి, జన్మ ప్రయోజనం మరియు ఉన్నత భోగం లేకుండా, తన కడుపు తృప్తికే ధర్మమని భావించి ఇతర కర్తవ్యాన్ని ఎరుగడు.

Verse 39

अन्त्यजा अपि नो कर्म यत्कुर्वन्ति विगर्हितम् । आभीरास्तच्च कुर्वंति तत्किमेतत्त्वया कृतम्

ఇలాంటి నింద్యకర్మను అంత్యజులూ చేయరు; కానీ ఆభీరులు చేస్తారు. అయితే నీవు ఇది ఎందుకు చేసితివి?

Verse 40

अवश्यं यदि ते कार्यं भार्यया परया मखे । त्वया वा ब्राह्मणी कापि प्रख्याता भुवनत्रये

యజ్ఞానికి నీకు భార్య అవసరం నిజంగా ఉంటే, త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధి పొందిన ఏదో ఒక బ్రాహ్మణీనే నీవు వరిం చుము।

Verse 41

नोढा विधे वृथा मुण्ड नूनं धूर्तोऽसि मे मतः । यत्त्वया शौचसंत्यक्ता कन्याभावप्रदूषिता

హే విధినియతా! వ్యర్థ ముండితా! నా దృష్టిలో నీవు నిశ్చయంగా ధూర్తుడవు; ఎందుకంటే నీ వల్ల ఆమె శౌచాన్ని విడిచి, కన్యాభావం కలుషితమైంది।

Verse 42

प्रभुक्ता बहुभिः पूर्वं तथा गोपकुमारिका । एषा प्राप्ता सुपापाढ्या वेश्याजनशताधिका

ఈ గోపకుమారికను పూర్వం అనేకులు భోగించారు; ఆమె మహాపాపభారంతో ఇక్కడికి వచ్చింది—వందల వేశ్యలకన్నా అధికంగా।

Verse 43

अन्त्यजाता तथा कन्या क्षतयोनिः प्रजायते । तथा गोपकुमारी च काचित्तादृक्प्रजायते

అంత్యజ వంశంలో పుట్టిన కన్య కూడా క్షతయోనిగా జన్మిస్తుంది; అలాగే గోపకుమారికలలోనూ కొందరు అటువంటి స్థితితోనే జన్మిస్తారు।

Verse 44

मातृकं पैतृकं वंशं श्वाशुरं च प्रपातयेत् । तस्मादेतेन कृत्येन गर्हितेन धरातले

ఈ భూమిపై ఈ గర్హిత కృత్యం వల్ల మనిషి మాతృవంశం, పితృవంశం, శ్వశురవంశం కూడా పతనమవుతాయి; అందుకే ఇది నిందనీయం।

Verse 46

पूजां ये च करिष्यंति भविष्यंति च निर्धनाः । कथं न लज्जितोसि त्वमेतत्कुर्वन्विगर्हितम्

ఈ విధంగా పూజ చేయువారు కూడా దరిద్రులగుదురు. నిందితమైన ఈ కార్యాన్ని చేస్తూ నీవు ఎలా లజ్జపడవు?

Verse 47

पुत्राणामथ पौत्राणामन्येषां च दिवौकसाम् । अयोग्यं चैव विप्राणां यदेतत्कृतवानसि

పుత్రులు, పౌత్రులు, ఇతర దేవలోకవాసుల సమక్షంలో, అలాగే బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో—నీవు చేసినది పూర్తిగా అనర్హమైనది.

Verse 48

अथ वा नैष दोषस्ते न कामवशगा नराः । लज्जंति च विजानंति कृत्याकृत्यं शुभाशुभम्

లేదా ఇది నీ తప్పు కాదు; కామవశులుకాని మనుష్యులు లజ్జపడతారు, కర్తవ్య-అకర్తవ్యములను, శుభ-అశుభములను విచారించి తెలుసుకొంటారు.

Verse 49

अकृत्यं मन्यते कृत्यं मित्रं शत्रुं च मन्यते । शत्रुं च मन्यते मित्रं जनः कामवशं गतः

కామవశుడైన మనిషి అకర్తవ్యాన్ని కర్తవ్యమని భావిస్తాడు; మిత్రుణ్ని శత్రువుగా, శత్రువును మిత్రుడుగా అనుకుంటాడు.

Verse 50

द्यूतकारे यथा सत्यं यथा चौरं च सौहृदम् । यथा नृपस्य नो मित्रं तथा लज्जा न कामिनाम्

జూదగాడిలో సత్యం లేనట్లే, దొంగలో నిజమైన స్నేహం లేనట్లే, రాజుకు నిజమైన మిత్రుడు లేనట్లే—కామాసక్తులలో లజ్జ ఉండదు.

Verse 51

अपि स्याच्छीतलो वह्निश्चंद्रमा दहनात्मकः । क्षाराब्दिरपि मिष्टः स्यान्न कामी लज्जते ध्रुवम्

అగ్ని కూడా చల్లబడవచ్చు, చంద్రుడు కూడా దహించేవాడవచ్చు, ఉప్పు సముద్రమూ తీపిగా మారవచ్చు—కానీ కామాంధుడు నిశ్చయంగా లజ్జపడడు।

Verse 52

न मे स्याद्दुखमेतद्धि यत्सापत्न्यमुपस्थितम् । सहस्रमपि नारीणां पुरुषाणां यथा भवेत्

సతీమణి వచ్చిందని నాకు దుఃఖం కాదు; ఎందుకంటే పురుషులకు, చెప్పినట్లుగా, వేలమంది స్త్రీలు కూడా ఉండవచ్చు।

Verse 53

कुलीनानां च शुद्धानां स्वजात्यानां विशेषतः । त्वं कुरुष्व पराणां च यदि कामवशं गतः

ప్రత్యేకంగా నీ స్వజాతిలోని కులీన, శుద్ధ స్త్రీల విషయంలో—ఇతరుల పట్ల కూడా—నీవు కామవశుడైపోయినా ఇలాంటి పని చేయకు।

Verse 54

एतत्पुनर्महद्दुःखं यदाभीरी विगर्हिता । वेश्येव नष्टचारित्रा त्वयोढा बहुभर्तृका

కానీ దీనికన్నా గొప్ప దుఃఖం ఏమంటే, ఆ ఆభీరీ స్త్రీ ఇప్పుడు నిందింపబడింది; వేశ్యలా ఆమె చరిత్ర నశించిందని అంటారు—నీతో పెళ్లైన ఆమెను బహుభర్తృక అని పలుకుతున్నారు।

Verse 55

तस्मादहं प्रयास्यामि यत्र नाम न ते विधे । श्रूयते कामलुब्धस्य ह्रिया परिहृतस्य च

కాబట్టి నేను వెళ్లిపోతాను—హే విధే, నీ పేరు కూడా వినబడని చోటికి; ఎందుకంటే కామలోలుడైన వాడిని లజ్జ విడిచిపెడుతుందని, అతడు లజ్జచే పరిత్యక్తుడవుతాడని శ్రుతి/లోకోక్తి చెబుతుంది।

Verse 56

अहं विडंबिता यस्मादत्रानीय त्वया विधे । पुरतो देवपत्नीनां देवानां च द्विजन्मनाम् । तस्मात्पूजां न ते कश्चित्सांप्रतं प्रकरिष्यति

హే విధాతా! నన్ను ఇక్కడికి తీసికొని వచ్చి దేవపత్నులు, దేవులు, ద్విజుల సమక్షంలో నన్ను అవమానపరిచితివి. అందుచేత ఇకపై ఎవ్వరూ నీ గౌరవార్థం పూజ చేయరు.

Verse 57

अद्य प्रभृति यः पूजां मंत्रपूजां करिष्यति । तव मर्त्यो धरापृष्ठे यथान्येषां दिवौकसाम्

ఈ దినం నుండీ ఎవడు మంత్రసహిత పూజ చేయునో, వాడు భూమిపై మానవుడై ఉన్నప్పటికీ ఇతర దివ్యలోకవాసుల సమాన స్థితిని పొందును.

Verse 58

भविष्यति च तद्वंशो दरिद्रो दुःखसंयुतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वापि वैश्यः शूद्रोपि चालये

మరియు ఆ వ్యక్తి వంశము దారిద్ర్యముతో, దుఃఖసంయుతముగా మారును—ఈ లోకంలో అతడు బ్రాహ్మణుడైనా, క్షత్రియుడైనా, వైశ్యుడైనా, శూద్రుడైనా—ఈ పవిత్ర సందర్భంలో ఇదే ఫలితం.

Verse 59

एषाऽभीरसुता यस्मान्मम स्थाने विगर्हिता । भविष्यति न संतानस्तस्माद्वाक्यान्ममैव हि

ఈ ఆభీరకన్య నా స్థలములోనే నిందింపబడినందున, నా వాక్యబలముచేత దోషులకు సంతానం కలుగదు.

Verse 60

न पूजां लप्स्यते लोके यथान्या देवयोषितः

ఈ లోకంలో ఆమెకు ఇతర దేవయోషితులవలె గౌరవమూ పూజయూ లభించదు.

Verse 61

करिष्यति च या नारी पूजा यस्या अपि क्वचित् । सा भविष्यति दुःखाढ्या वंध्या दौर्भाग्यसंयुता

ఈ పవిత్ర సందర్భంలో నిషిద్ధమైన లేదా అనుచిత విధానంతో ఏ స్త్రీ ఎప్పుడైనా పూజ చేస్తే, ఆమె దుఃఖభారితురాలై—సంతానహీనగా, దురదృష్టగ్రస్తగా అవుతుంది.

Verse 62

पापिष्ठा नष्टचारित्रा यथैषा पंचभर्तृका । विख्यातिं यास्यते लोके यथा चासौ तथैव सा

ఈ మహాపాపిని, నష్టచారిత్ర్యురాలు ‘పంచభర్తృక’ అని లోకంలో అపకీర్తి పొందినట్లే, ఆ ఇతర స్త్రీ కూడా అలాగే ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.

Verse 63

एतस्या अन्वयः पापो भविष्यति निशाचर । सत्यशौचपरित्यक्ताः शिष्टसंगविवर्जिताः

ఓ నిశాచరా! ఆమె వంశసంబంధంలో ఉండేవారు పాపులవుతారు; సత్యం, శౌచం విడిచి, శిష్టుల సంగతిని కోల్పోతారు.

Verse 64

अनिकेता भविष्यंति वंशेऽस्या गोप्रजीविनः । एवं शप्त्वा विधिं साध्वी गायत्रीं च ततः परम्

ఆమె వంశంలో గోపాలనతో జీవించే వారు నిరాశ్రయులై (ఇల్లులేని వారై) ఉంటారు. ఇలా శపించి, ఆ సాధ్వి తరువాత విధి (బ్రహ్మ)ను, గాయత్రీని కూడా శపించింది.

Verse 65

ततो देवगणान्सर्वाञ्छशाप च तदा सती । भोभोः शक्र त्वयानीता यदेषा पंचभर्तृका

అప్పుడు సతీ ఆ క్షణమే సమస్త దేవగణాలను శపించి ఇలా పలికింది—“విను, ఓ శక్రా! నీ వల్లనే ఈ ‘పంచభర్తృక’ ఇక్కడికి తీసుకురాబడింది.”

Verse 66

तदाप्नुहि फलं सम्यक्छुभं कृत्वा गुरोरिदम् । त्वं शत्रुभिर्जितो युद्धे बंधनं समवाप्स्यसि

గురువరి ఆజ్ఞ ప్రకారం ఈ శుభకార్యాన్ని సమ్యక్‌గా నిర్వహిస్తే దాని యథార్థ ఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతావు—యుద్ధంలో శత్రువుల చేత ఓడిపోయి బంధనము (చెర) పొందుతావు।

Verse 67

कारागारे चिरं कालं संगमिष्यत्यसंशयम् । वासुदेव त्वया यस्मादेषा वै पंचभर्तृका

ఓ వాసుదేవా! నీవు ఈ ‘పంచభర్తృకా’ స్త్రీతో సంగమించినందున, ఆమె నిశ్చయంగా దీర్ఘకాలం కారాగారంలో నివసించవలసి వస్తుంది।

Verse 68

अनुमोदिता विधेः पूर्वं तस्माच्छप्स्याम्यसंशयम् । त्वं चापि परभृत्यत्वं संप्राप्स्यसि सुदुर्मते

విధాతృదేవుడు ముందే అనుమోదించినందున నేను నిశ్చయంగా నిన్ను శపిస్తాను; ఓ సుదుర్మతీ, నీవు కూడా పరభృత్యత్వం, అంటే పరాధీన దాస్యస్థితి, పొందుతావు।

Verse 69

समीपस्थोऽपि रुद्र त्वं कर्मैतद्यदुपेक्षसे । निषेधयसि नो मूढ तस्माच्शृणु वचो मम

ఓ రుద్రా! సమీపంలో ఉన్నప్పటికీ నీవు ఈ కార్యాన్ని ఉపేక్షిస్తున్నావు; ఓ మూఢా, నీవు నిరోధించడంలేదు. కనుక నా వచనాన్ని విను।

Verse 70

जीवमानस्य कांतस्य मया तद्विरहोद्भवम् । संसेवितं मृतायां ते दयितायां भविष्यति

నీ కాంతుడు జీవించి ఉండగా నేను అతని విరహం వల్ల పుట్టిన భావాన్ని అనుభవించాను; కానీ నీ దయిత మరణించినప్పుడు అదే విరహజన్య బాధ నీకు కలుగుతుంది।

Verse 71

यत्र यज्ञे प्रविष्टेयं गर्हिता पंचभर्तृका । भवानपि हविर्वह्ने यत्त्वं गृह्णासि लौल्यतः

ఈ నిందిత ‘పంచభర్తృక’ స్త్రీ ప్రవేశించిన యజ్ఞంలో, హవిర్వాహక అగ్నీ! నీవు కూడా లోభవశంగా హవిని స్వీకరించితివి।

Verse 72

तथान्येषु च यज्ञेषु सम्यक्छंकाविवर्जितः । तस्माद्दुष्टसमाचार सर्वभक्षो भविष्यसि

అలాగే ఇతర యజ్ఞాలలోనూ సమ్యక్ శంకా-సంకోచం లేకుండా; అందువల్ల దుష్టసమాచారుడవై నీవు సర్వభక్షుడవు (అన్నిటినీ భక్షించేవాడవు) అవుతావు।

Verse 73

स्वधया स्वाहया सार्धं सदा दुःखसमन्वितः । नैवाप्स्यसि परं सौख्यं सर्वकालं यथा पुरा

స్వధా, స్వాహాలతో కలిసి నీవు ఎల్లప్పుడూ దుఃఖసమన్వితుడవై ఉంటావు; పూర్వంలా ఏ కాలంలోనూ పరమ సుఖాన్ని పొందలేవు।

Verse 74

एते च ब्राह्मणाः सर्वे लोभोपहतचेतसः । होमं प्रकुर्वते ये च मखे चापि विगर्हिते

మరియు ఈ బ్రాహ్మణులందరూ, లోభంతో చిత్తం క్షతమైనవారు—నిందిత మఖంలో కూడా హోమం చేయువారు—

Verse 75

वित्तलोभेन यत्रैषा निविष्टा पञ्चभर्तृका । तथा च वचनं प्रोक्तं ब्राह्मणीयं भविष्यति

ధనలోభంతో ఈ ‘పంచభర్తృక’ స్త్రీని ఎక్కడ స్థాపించారో, అక్కడ కూడా వాక్యం పలికబడింది—ఇది ‘బ్రాహ్మణీయం’ (బ్రాహ్మణులకు సంబంధించిన వ్యవహారం) అవుతుంది।

Verse 76

दरिद्रोपहतास्तस्माद्वृषलीपतयस्तथा । वेदविक्रयकर्तारो भविष्यथ न संशयः

కాబట్టి దారిద్ర్యంతో బాధపడుతూ మీరు శూద్రస్త్రీల భర్తలుగా మారుతారు; అలాగే వేదాన్ని అమ్మేవారుగా కూడా అవుతారు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 77

भोभो वित्तपते वित्तं ददासि मखविप्लवे । तस्माद्यत्तेऽखिलं वित्तमभोग्यं संभविष्यति

హే ధనాధిపతీ! విప్లవమైన యజ్ఞంలో నీవు ధనాన్ని దానం చేస్తున్నావు; అందుచేత నీ సమస్త ధనం అనుభవయోగ్యం కాకుండా, అభోగ్యంగా మారుతుంది।

Verse 78

तथा देवगणाः सर्वे साहाय्यं ये समाश्रिताः । अत्र कुर्वंति दोषाढ्ये यज्ञे वै पांचभर्तृके

అలాగే సహాయార్థం ఇక్కడికి వచ్చిన సమస్త దేవగణాలు—ఈ యజ్ఞంలో భాగమై—దోషాలతో నిండిన ఈ ‘పంచభర్తృక’ యజ్ఞంలోనే ప్రవర్తిస్తున్నారు।

Verse 79

संतानेन परित्यक्तास्ते भविष्यंति सांप्रतम् । दानवैश्च पराभूता दुःखं प्राप्स्यति केवलम्

వారు ఇప్పుడు తమ సంతానమే వారిని విడిచిపెడుతుంది; దానవుల చేత పరాజితులై వారు కేవలం దుఃఖమే పొందుతారు।

Verse 80

एतस्याः पार्श्वतश्चान्याश्चतस्रो या व्यवस्थिताः । आभीरीति सप त्नीति प्रोक्ता ध्यानप्रहर्षिताः

ఆమె పక్కన నిలిచిన మరొక నాలుగు స్త్రీలు—‘ఆభీరీ’ మరియు ‘సపత్నీ’ అని పిలువబడినవారు—తమ ధ్యానభావంతో పరవశించి ఆనందించారు।

Verse 81

मम द्वेषपरा नित्यं शिवदूतीपुरस्सराः । तासां परस्परं संगः कदाचिच्च भविष्यति

వారు నిత్యం నాపై ద్వేషపరులై, శివదూతి ముందుండగా నడుస్తారు; వారి పరస్పర సంగమం కూడా కదాచిత్తే జరుగును.

Verse 82

नान्येनात्र नरेणापि दृष्टिमात्रमपि क्षितौ । पर्वताग्रेषु दुर्गेषु चागम्येषु च देहिनाम् । वासः संपत्स्यते नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

ఇక్కడ భూమిపై వారికి ఇతర పురుషుని కేవలం దర్శనమాత్రమూ కలుగదు. పర్వతశిఖరాలపైని దుర్గమ, దేహధారులకు అగమ్యమైన చోట్ల వారి నిత్య నివాసం జరుగును—సర్వభోగసుఖవర్జితంగా.

Verse 83

सूत उवाच । एवमुक्त्वाऽथ सावित्रीकोपोपहतचेतसा । विसृज्य देवपत्नीस्ताः सर्वा याः पार्श्वतः स्थिताः

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి, కోపంతో ఆవరించబడిన మనస్సుగల సావిత్రి తన పక్కన నిలిచిన దేవపత్నులందరినీ పంపివేసెను.

Verse 84

उदङ्मुखी प्रतस्थे च वार्यमाणापि सर्वतः । सर्वाभिर्देवपत्नीभिर्लक्ष्मीपूर्वाभिरेवच

ఆమె ఉత్తరముఖంగా బయలుదేరెను; చుట్టూ అన్ని వైపుల నుండీ ఆపబడుతున్నా—లక్ష్మీ ముందుండగా సమస్త దేవపత్నులచేత కూడాను.

Verse 85

तत्र यास्यामि नो यत्र नामापि किल वै यतः । श्रूयते कामुकस्यास्य तत्र यास्याम्यहं द्रुतम्

నేను అక్కడికి వెళ్తాను, అక్కడ ఈ కామాతురుని పేరు కూడా వినబడదు; ఆ స్థలానికే నేను త్వరగా వెళ్తాను.

Verse 86

एकश्चरणयोर्न्यस्तो वामः पर्वतरोधसि । द्वितीयेन समारूढा तस्यागस्य तथोपरि

ఆమె పర్వతపు వాలుపై ఎడమ పాదాన్ని ఉంచి, మరొక పాదంతో ఆ శిలాశిఖరంపైకి ఎక్కి పైకి చేరింది।

Verse 87

अद्यापि तत्पदं वामं तस्यास्तत्र प्रदृश्यते । सर्वपापहरं पुण्यं स्थितं पर्वतरोधसि

ఇప్పటికీ అక్కడ ఆమె ఎడమ పాదముద్ర దర్శనమిస్తుంది; పర్వత వాలుపై నిలిచిన ఆ పుణ్యచిహ్నం సమస్త పాపాలను హరిస్తుంది।

Verse 88

अपि पापसमाचारो यस्तं पूजयते नरः । सर्वपातकनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

పాపాచారుడైనా ఆ పవిత్ర సన్నిధిని పూజించినవాడు, సమస్త మహాపాతకాల నుండి విముక్తుడై పరమపదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 89

यो यं काममभि ध्याय तमर्चयति मानवः । अवश्यं समवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

మనిషి ఏ కోరికను ధ్యానించి ఆ భావంతో పూజిస్తాడో, అది ఎంత దుర్లభమైనా తప్పక పొందుతాడు।

Verse 90

सूत उवाच । एवं तत्र स्थिता देवी सावित्री पर्वता श्रया । अपमानं महत्प्राप्य सकाशात्स्वपतेस्तदा

సూతుడు చెప్పెను—ఇలా పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి దేవి సావిత్రీ అక్కడే నిలిచింది; అప్పుడు తన స్వామి సమీపంలో ఆమె మహా అవమానాన్ని పొందింది।

Verse 91

यस्तामर्चयते सम्यक्पौर्णमास्यां विशेषतः । सर्वान्कामानवाप्नोति स मनोवांछितां स्तदा

ఆమెను యథావిధిగా ఆరాధించువాడు—ప్రత్యేకంగా పౌర్ణమి నాడు—సర్వ కోరికలను, మనసులో కోరుకున్నవాటినికూడా, పొందును।

Verse 92

या नारी कुरुते भक्त्या दीपदानं तदग्रतः । रक्ततंतुभिराज्येन श्रूयतां तस्य यत्फलम्

ఏ స్త్రీ భక్తితో ఆమె ముందర ఎర్ర వత్తులు, నెయ్యితో దీపదానం చేస్తుందో, దాని ఫలాన్ని వినండి।

Verse 93

यावन्तस्तंतवस्तस्य दह्यंते दीप संभवाः । मुहूर्तानि च यावंति घृतदीपश्च तिष्ठति । तावज्जन्मसहस्राणि सा स्यात्सौभाग्यभांगिनी

ఆ దీపంలోని ఎంతమంది వత్తులు దగ్ధమవుతాయో, ఎంతమంది ముహూర్తాలు నెయ్యి దీపం వెలుగుతుందో—అంత సహస్ర జన్మాల వరకు ఆమె సౌభాగ్యభాగినిగా ఉంటుంది।

Verse 94

पुत्रपौत्रसमोपेता धनिनी शील मंडना न दुर्भगा न वन्ध्या च न च काणा विरूपिका

ఆమె పుత్రపౌత్రులతో కూడి, ధనవతిగా, శీలగుణాలతో అలంకృతగా ఉంటుంది—దుర్భాగ్యురాలు కాదు, వంధ్య కాదు, కాణి కాదు, వికృతరూపిణి కాదు।

Verse 95

या नृत्यं कुरुते नारी विधवापि तदग्रतः । गीतं वा कुरुते तत्र तस्याः शृणुत यत्फलम्

ఏ స్త్రీ—విధవ అయినా—ఆమె ముందర అక్కడ నృత్యం చేస్తుందో లేదా గానం చేస్తుందో, దాని ఫలాన్ని వినండి।

Verse 96

यथायथा नृत्यमाना स्वगात्रं विधुनोति च । तथातथा धुनोत्येव यत्पापं प्रकृतं पुरा

ఆమె ఎలా ఎలా నర్తిస్తూ తన అవయవాలను ఊపుతుందో, అలా అలా పూర్వంలో చేసిన పాపాలను కూడా త్రోసివేస్తుంది।

Verse 97

यावन्तो जन्तवो गीतं तस्याः शृण्वंति तत्र च । तावंति दिवि वर्षाणि सहस्राणि वसेच्च सा

అక్కడ ఆమె పవిత్ర గీతాన్ని ఎంతమంది జీవులు వింటారో, అంత సహస్ర సంవత్సరాలు ఆమె స్వర్గంలో నివసిస్తుంది।

Verse 98

सावित्रीं या समुद्दिश्य फलदानं करोति सा । फलसंख्याप्रमाणानि युगानि दिवि मोदते

సావిత్రీ దేవిని ఉద్దేశించి ఫలదానం చేసే ఆమె, ఇచ్చిన ఫలాల సంఖ్యకు సమానమైన యుగాల పాటు స్వర్గంలో ఆనందిస్తుంది।

Verse 99

मिष्टान्नं यच्छते यश्च नारीणां च विशेषतः । तस्या दक्षिणमूर्तौ च भर्त्राढ्यानां द्विजोत्तमाः । स च सिक्थप्रमाणानि युगा नि दिवि मोदते

మరియు ఎవడు మధురాన్నాన్ని దానం చేస్తాడో—ప్రత్యేకంగా స్త్రీలకు—ఆమె దక్షిణముఖ రూపసన్నిధిలో, ఓ ద్విజోత్తములారా, అతడూ ‘సిక్థ’ ప్రమాణానుసారంగా యుగాల పాటు స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 100

यः श्राद्धं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । रसेनैकेन सस्येन तथैकेन द्विजोत्तमाः । तस्यापि जायते पुण्यं गयाश्राद्धेन यद्भवेत्

ఎవడు అక్కడ సమ్యక్ శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేస్తాడో—కేవలం ఒక రసభోజనం మరియు ఒక ధాన్యనివేదనతో కూడ—ఓ ద్విజోత్తములారా, అతనికీ గయాశ్రాద్ధంతో సమానమైన పుణ్యం కలుగుతుంది।

Verse 101

यः करोति द्विजस्तस्या दक्षिणां दिशमाश्रितः । सन्ध्योपासनमेकं तु स्वपत्न्या क्षिपितैर्जलैः

ఏ ద్విజుడు ఆమె దక్షిణ దిశలో నిలిచి, తన భార్య చల్లిన జలంతో ఒక్కసారి అయినా సంధ్యోపాసన చేస్తాడో,

Verse 102

सायंतने च संप्राप्ते काले ब्राह्मणसत्तमाः । तेन स्याद्वंदिता संध्या सम्यग्द्वादशवार्षिकी

హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! సాయంకాలం వచ్చినప్పుడు, ఆ కర్మవల్ల సంధ్య సమ్యగ్గా వందింపబడుతుంది; అది పన్నెండు సంవత్సరాల ఆచరణ ఫలంలా అవుతుంది.

Verse 103

यो जपेद्ब्राह्मणस्तस्याः सावित्रीं पुरतः स्थितः । तस्य यत्स्यात्फलं विप्राः श्रूयतां तद्वदामि वः

ఆమె ముందర నిలిచి సావిత్రీ మంత్రాన్ని జపించే బ్రాహ్మణునికి కలిగే ఫలాన్ని, హే విప్రులారా, వినండి—నేను మీకు చెప్పుదును.

Verse 104

दशभिर्ज्जन्मजनितं शतेन च पुरा कृतम् । त्रियुगे तु सहस्रेण तस्य नश्यति पातकम्

పది జపాలతో ఈ జన్మలో పుట్టిన పాపం నశిస్తుంది; వంద జపాలతో పూర్వకృత పాపం; వెయ్యి జపాలతో మూడు యుగాలలో చేసిన పాపమూ నశిస్తుంది.

Verse 105

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चमत्कारपुरं प्रति । गत्वा तां पूजयेद्देवीं स्तोतव्या च विशेषतः

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో చమత్కారపురానికి వెళ్లి ఆ దేవిని పూజించాలి; విశేషంగా స్తోత్రాలతో ఆమెను స్తుతించాలి.

Verse 106

सावित्र्या इदमाख्यानं यः पठेच्छृणुयाच्च वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुखभागत्र जायते

సావిత్రీదేవి ఈ ఆఖ్యానాన్ని ఎవడు చదువుతాడో లేదా వినుతాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై ఈ లోకంలో సుఖభాగ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 107

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । सावित्र्याः कृत्स्नं माहात्म्यं किं भूयः प्रवदाम्यहम्

హే ద్విజోత్తములారా, మీరు నన్ను అడిగినదంతా నేను వివరించాను। సావిత్రీదేవి యొక్క సంపూర్ణ మహాత్మ్యం చెప్పబడింది—ఇక నేను మరేమి చెప్పగలను?

Verse 192

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्रीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘సావిత్రీమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట తొంభై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।