Adhyaya 162

Verse 1

सूत उवाच । एवं नाम्नि कृते तस्य भास्करस्यांशुमालिनः । द्विजानां पुरतः पुष्पः कथयामास चेष्टितम्

సూతుడు పలికెను—ఇలా కిరణమాలాధారి భాస్కరునికి ఆ నామం కలిగిన తరువాత, పుష్పుడు బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో జరిగిన విషయాన్ని వివరించసాగెను।

Verse 2

आत्मीयं कुत्सितं तेषां मणिभद्रवधो यथा । विहितो विहिता पत्नी तस्य व्याजेन कृत्स्नशः

అతడు వారి స్వంత నింద్యమైన వ్యవహారాన్ని పూర్తిగా వివరించాడు—మణిభద్రుని వధ ఎలా జరిగించబడిందో, అలాగే కపటమైన నెపంతో అతనికి భార్యను ఎలా ఏర్పాటు చేసారో అన్నిటినీ।

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वा कोपसंयुताः । सीत्कारान्प्रचुरान्कृत्वा धिक्त्वां पाप प्रगम्यताम्

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు అది విని కోపంతో నిండిపోయి, ఎన్నోసారి ‘సీత్కారం’ చేస్తూ అన్నారు—“ధిక్కారం నీకు, పాపీ! ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపో!”

Verse 4

आत्मीयं हेम चादाय न ते शुद्धिर्भविष्यति

నీ స్వంత బంగారాన్ని తిరిగి తీసుకున్నా కూడా నీకు శుద్ధి కలుగదు।

Verse 5

ब्रह्मघ्नस्त्वं यतः प्रोक्तास्त्रयो वर्णा द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः स्मृतिशास्त्रप्रपाठकैः

స్మృతి-శాస్త్రాలను పఠించే ఆచార్యులు మూడు ద్విజవర్ణాలు—బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు—బ్రాహ్మణ్య పవిత్రతను అతిక్రమిస్తే ‘బ్రహ్మఘ్న’ అవుతారని చెప్పారు; అందుచేత, ఓ ద్విజోత్తమా, నిన్ను కూడా బ్రహ్మఘ్నుడని పలికారు।

Verse 6

सूत उवाच । ततस्तु दुःखितः पुष्पो बाष्पसंपूरितेक्षणः । ब्रह्मस्थानाद्विनिर्गत्य प्ररुरोद सुदुःखितः

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు పుష్పుడు దుఃఖంతో కుంగిపోయి, కన్నులు కన్నీటితో నిండగా, బ్రహ్మస్థానమునుండి బయటికి వచ్చి, అత్యంత శోకంతో బిగ్గరగా ఏడ్చెను।

Verse 7

रोरूयमाणमालोक्य ततस्ते नागरा द्विजाः । दयां च महतीं कृत्वा ततः प्रोचुः परस्परम्

అతడు బిగ్గరగా ఏడుస్తుండటం చూసి, ఆ నాగర ద్విజులు మహా కరుణతో కదిలి, తరువాత పరస్పరం మాట్లాడుకొనిరి।

Verse 8

नानाविधानि शास्त्राणि स्मृतयश्च पृथग्विधाः । पुराणानि समस्तानि वीक्षध्वं सुसमाहिताः

నానావిధ శాస్త్రాలు, భిన్నభిన్న స్మృతులు, సమస్త పురాణాలు—సంపూర్ణ ఏకాగ్రతతో—పరిశీలించండి।

Verse 9

कुत्रचित्क्वचिदेवास्य कथंचिच्छुद्धिरस्ति चेत् । न तच्च विद्यते शास्त्रमस्मिन्स्थाने न चास्ति यत्

ఎక్కడైనా ఏదో విధంగా ఇతనికి శుద్ధి సాధ్యమైతే, దానికి శాస్త్రప్రామాణ్యం తప్పక ఉండాలి; కాని ఈ స్థలంలో అలాంటి శాస్త్రోక్తి ఎక్కడా కనిపించదు।

Verse 10

न स्मृतिर्न पुराणं च वेदांतं वा द्विजोत्तमाः । न चास्ति ब्राह्मणः सोऽत्र सर्वज्ञप्रतिमो न यः

హే ద్విజోత్తములారా! ఇక్కడ స్మృతి లేదు, పురాణం లేదు, వేదాంతమూ లేదు; అలాగే సర్వజ్ఞుని సమానుడైన బ్రాహ్మణుడూ ఇక్కడ లేడు।

Verse 11

तस्माच्चिन्तयत क्षिप्रमस्य शुद्धिप्रदं हि यत् । तच्च प्रमाणतां नीत्वा शुद्धिरस्य प्रदीयते

కాబట్టి త్వరగా ఆలోచించండి—ఇతనికి నిజంగా శుద్ధిని ప్రసాదించేది ఏమిటో; దానిని ప్రమాణంగా స్థాపించి ఇతనికి శుద్ధిని ఇవ్వాలి।

Verse 12

अथैको ब्राह्मणः प्राह चंडशर्मेति विश्रुतः । मया स्कांदपुराणेऽस्मिन्पुरश्चरणसंश्रिता

అప్పుడు చండశర్మ అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు—‘ఈ స్కందపురాణంలో నేను పురశ్చరణకు సంబంధించిన విధిని ఆశ్రయించాను।’

Verse 13

पठिता सप्तमी या च पुरश्चरणसंज्ञिता । पुरश्चरणतः पापं विहितं तु यथा व्रजेत्

‘పురశ్చరణ’ అని పిలువబడే ఆ సప్తమీ జపపూర్వకంగా పఠించబడుతుంది; ఆ పురశ్చరణ వల్ల శాస్త్రవిధి ప్రకారం చెప్పినట్లే పాపం తొలగిపోతుంది।

Verse 14

सम्यक्तथापि विप्रेंद्रास्ततो याति न संशयः । तस्मात्करोतु तामेष पुरश्चरणसप्तमीम्

హే విప్రేంద్రులారా! ఇది సమ్యగ్విధిగా చేయబడితే నిశ్చయంగా ఫలిస్తుంది—సందేహం లేదు. కనుక ఈ మనిషి ఆ పురశ్చరణ-సప్తమి వ్రతాన్ని ఆచరించుగాక.

Verse 15

अपरं भूभुजादेशान्मणिभद्रो निपातितः । वधकैस्तस्य तत्पापं यदि पापं प्रजायते

ఇంకా, రాజాజ్ఞచే మణిభద్రుడు వధకుల చేత హతుడయ్యాడు. ఆ కార్యం వల్ల ఏ పాపం పుట్టినా, ఆ పాపం ఆజ్ఞ ఇచ్చినవానికే కలుగుతుంది.

Verse 16

राजा भूत्वा न यः सम्यग्विचारयति वादिनम् । तस्य तत्पातकं घोरं राज्ञश्चैव प्रजायते

రాజై ఉండి కూడా వాదியின் విన్నపాన్ని సమ్యగ్గా విచారించని వానికి, ఆ రాజుకే ఆ ఘోర పాతకం కలుగుతుంది.

Verse 17

तथास्य पत्न्यास्तत्पापं जानंत्या यत्तयोदितम् । मत्पित्रा ब्राह्मणैर्दत्तोऽयं पुरा वह्निसंनिधौ

అలాగే అతని భార్యకూ ఆ పాపం కలుగుతుంది, ఎందుకంటే ఆమె వారు చెప్పిన మాటను తెలిసికొంది. ‘ఇది పూర్వం నా తండ్రి బ్రాహ్మణులతో కలిసి పవిత్ర అగ్నిసన్నిధిలో ఇచ్చినది.’

Verse 18

विडंबितेन चानेन कृतप्रतिकृतं कृतम् । तस्मान्न चास्य दोषः स्याद्यतः प्रोक्तं मुनीश्वरैः

మోసపోయిన ఈ వ్యక్తి తనపై జరిగినదానికి ప్రతిక్రియగా ప్రతీకారం చేశాడు. కనుక అతనికి దోషం ఉండకూడదు; మునీశ్వరులు అట్లే ప్రకటించారు.

Verse 19

कृते प्रतिकृतं कुर्याद्धिंसने प्रतिहिंसनम् । न तत्र जायते दोषो यो दुष्टे दुष्टमाचरेत्

చేసిన కార్యానికి ప్రతికార్యము చేయవలెను, హింసకు ప్రతిహింస చేయవలెను. దుష్టుని పట్ల దుష్టవత్ ప్రవర్తించువానికి అక్కడ దోషము కలుగదు.

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येवं वद विप्रास्य पुरश्चरणसंज्ञिताम् । सप्तमीमद्य विप्रेंद्र वराकस्य विशुद्धये

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఇది యథార్థమైతే, ఓ విప్రేంద్రా! ఈ దుర్భాగ్యుని విశుద్ధి కొరకు ‘పురశ్చరణ’ అని ప్రసిద్ధమైన సప్తమీని నేడు వివరించుము.

Verse 21

सूत उवाच । अथास्य कथयामास सप्तमीं तां द्विजोत्तमाः । चंडशर्माभिधानस्तु कृत्वा तस्योपरि कृपाम्

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ద్విజోత్తములు అతనికి ఆ సప్తమీని వివరించిరి. చండశర్మా అనే వాడు అతనిపై కరుణచేసి ఉపదేశము చేసెను.

Verse 22

तेनापि विहिता सम्यग्यथा तस्य मुखाच्छ्रुता । ततः संवत्सरस्यांते विपाप्मा समपद्यत

అతడును ఆయన నోట వినినట్లే దానిని సమ్యగ్గా ఆచరించెను. ఆపై సంవత్సరం చివరికి అతడు పాపరహితుడయ్యెను.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । पुरश्चरणसंज्ञां तु सप्तमीं वद सूतज । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काल उपस्थिते

ఋషులు పలికిరి—హే సూతపుత్రా! ‘పురశ్చరణ’ అని పిలువబడే సప్తమీని వివరించుము. ఏ విధానంతో చేయవలెను, ఏ కాలంలో చేయవలెను?

Verse 24

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि रोहिताश्वस्य भूपतेः । मार्कंडेन पुरा प्रोक्ता पृच्छयमानेन भक्तितः

సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా, భక్తితో అడిగినప్పుడు మహర్షి మార్కండేయుడు రాజు రోహితాశ్వునకు పూర్వం ఉపదేశించిన ఆ విధానాన్ని నేను మీకు కీర్తించి చెప్పుదును।

Verse 25

सप्तकल्पस्मरो विप्रा मार्कंडाख्यो महामुनिः । रोहिताश्वेन पृष्टः स हरिश्चंद्रात्मजेन च

హే బ్రాహ్మణులారా, ఏడు కల్పాల సంగతులను స్మరించగల మార్కండ అనే మహామునిని హరిశ్చంద్రుని కుమారుడు రోహితాశ్వుడు ప్రశ్నించాడు।

Verse 26

रोहिताश्व उवाच । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्पापं कुरुते नरः । उपायं तस्य नाशाय किंचिन्मे वद सन्मुने

రోహితాశ్వుడు పలికెను—మనిషి అజ్ఞానంతో గానీ తెలిసికొని గానీ చేసిన పాపం ఏదైనా, హే సన్మునీ, దాని నాశనానికి ఏదో ఒక ఉపాయాన్ని నాకు చెప్పండి।

Verse 27

मार्कंडेय उवाच । मानसं वाचिकं चैव कायिकं च तृतीयकम् । त्रिविधं पातकं लोके नराणामिह जायते

మార్కండేయుడు పలికెను—ఈ లోకంలో మనుష్యులకు పాపం మూడు విధాలుగా జన్మిస్తుంది: మానసికం, వాచికం, మరియు మూడవది కాయికం (శారీరకం)।

Verse 28

तत्रोपाया विनाशाय तस्य संपरिकीर्तिताः । तानहं ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व नृपसत्तम

ఆ త్రివిధ పాప నాశనానికి ఉపాయాలు సమ్యకంగా ప్రకటించబడ్డాయి. హే నృపశ్రేష్ఠా, వాటిని నేను నీకు చెప్పుదును—శ్రద్ధగా విను।

Verse 29

मानसं चैव यत्पापं नराणामिह जायते । पश्चात्तापे कृते तस्य तत्क्षणादेव नश्यति

ఇక్కడ మనుష్యుల మనస్సులో పుట్టే పాపం ఏదైనా, దానికి పశ్చాత్తాపం చేసిన వెంటనే అది క్షణములోనే నశిస్తుంది।

Verse 30

वाचिकं चैव यत्पापं नाभुक्त्वा तत्प्रणश्यति । पुरश्चरणबाह्यं तु सत्यमेतन्मयोदितम्

వాక్కుతో చేసిన పాపం ఏదైనా, దాని ఫలాన్ని అనుభవించకుండానే అది నశించగలదు—ఇది నేను చెప్పిన సత్యవచనం; పురశ్చరణాది విస్తృత ఆచారాలు అవసరం కాదు।

Verse 31

निवेद्य ब्राह्मणेंद्राणां तदुक्तं च समाचरेत् । प्रायश्चित्तं यथोक्तं तु ततः शुद्धिमवाप्नुयात्

శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు దానిని నివేదించి, వారు చెప్పినట్లే ఆచరించాలి। వారు నిర్దేశించిన ప్రాయశ్చిత్తం చేసిన తరువాత శుద్ధి లభిస్తుంది।

Verse 32

अथवा पार्थिवो ज्ञात्वा कुरुते तस्य निग्र हम् । तेन शुद्धिमवाप्रोति यद्यपि स्यात्स किल्विषी

లేదా రాజు దోషాన్ని తెలుసుకొని అతనికి శిక్ష విధిస్తే, ఆ ధర్మసమ్మత శిక్ష వల్ల అతడు శుద్ధిని పొందుతాడు, అతడు పాపి అయినా సరే।

Verse 33

लज्जया ब्राह्मणेंद्राणां यो न ब्रूते कथंचन । न च राजा विजानाति शरीरस्थेन यो म्रियेत् । तस्य निग्रहकर्ता च स्वयं वैवस्वतो यमः

శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుల ఎదుట లజ్జతో ఏ మాత్రం చెప్పని వాడు, రాజుకూ తెలియకుండా ఉండి, పాపాన్ని అంతరంలోనే ఉంచుకొని మరణిస్తే—అతనికి శిక్ష విధించేవాడు స్వయంగా వైవస్వత యముడు।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कृत्वा पापं विजानता । प्रायश्चित्तं तु कर्तव्यं यथोक्तं ब्राह्मणो दितम्

అందుచేత తాను పాపం చేసినట్టు తెలిసినవాడు, సమస్త ప్రయత్నంతో బ్రాహ్మణులు చెప్పిన విధంగా ప్రాయశ్చిత్తం తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 35

रोहिताश्व उवाच । सर्वेषामेव पापानां विहितानां मुनीश्वर । किंचिद्व्रतं समाचक्ष्व दानं वा होममेव वा । विपाप्मा जायते येन पुरश्चरणवर्जितम्

రోహితాశ్వుడు అన్నాడు—ఓ మునీశ్వరా! అంటుకుని ఉండే సమస్త పాపాల నివృత్తికి, నాకు ఏదైనా వ్రతమో, దానమో, హోమమో ఉపదేశించండి; దానివల్ల పూర్తి పురశ్చరణ చేయకుండానే మనిషి పాపరహితుడవుతాడు।

Verse 36

नित्यं पापानि कुरुते नरः सूक्ष्माणि सर्वतः । प्रायश्चित्तानि सर्वेषां कर्तुं शक्तिः कथं भवेत्

మనిషి నిత్యం అన్ని వైపులా సూక్ష్మ దోషాలు చేస్తూనే ఉంటాడు; వాటన్నిటికీ ప్రాయశ్చిత్తాలు చేయగల శక్తి ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 37

मार्कंडेय उवाच । अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं पुरश्चरणसंज्ञितम् । पुरश्चरणसंज्ञा तु सप्तमी सूर्यवल्लभा

మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఓ రాజా! ‘పురశ్చరణ’ అనే పుణ్యవ్రతం ఉంది. ‘పురశ్చరణ’ అని పిలువబడే తిథి సూర్యునికి ప్రియమైన సప్తమీ.

Verse 38

यया संचीर्णया राज न्कायस्थो यमसंभवः । विचित्रो मार्जयेत्पापं कृतं जन्मनि संचितम्

ఓ రాజా! దానిని విధివిధానంగా ఆచరించగా, యముని నుండి జన్మించిన కాయస్థుడు విచిత్రుడు జన్మంతా చేసిన, కూడబెట్టిన పాపాన్ని తుడిచివేశాడు।

Verse 39

तस्मात्कुरु महाराज तथाशु वचनं मम । येन वा मुच्यते पापा त्सर्वस्मात्कायसंभवात्

కాబట్టి, ఓ మహారాజా, నా వాక్యాన్ని ఆలస్యం లేకుండా ఆచరించు; దేహసంభవమైన సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 40

रोहिताश्व उवाच । पुरश्चरणसंज्ञा तु सप्तमी मुनिसत्तम । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काले वद स्व मे

రోహితాశ్వుడు అన్నాడు— ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ‘పురశ్చరణ’ అనే ఈ సప్తమీని ఏ విధానంతో, ఏ కాలంలో ఆచరించాలి? నాకు చెప్పండి.

Verse 41

मार्कंडेय उवाच । माघमासे सिते पक्षे मकरस्थे दिवाकरे । सूर्यवारेण सप्तम्यां व्रतमेतत्समाचरेत्

మార్కండేయుడు అన్నాడు— మాఘమాస శుక్లపక్షంలో, సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు, ఆదివారం వచ్చే సప్తమీనాడు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 42

पाखंडैः पतितैः सार्धं तस्मिन्नहनि नालपेत् । भक्षयित्वा नृपश्रेष्ठ प्रभाते दन्तधावनम् । मंत्रेणानेन पश्चाच्च कर्तव्यो नियमो नृप

ఆ రోజున పాఖండులు, పతితులతో సంభాషించకూడదు. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, (నియత సమయంలో) భోజనం చేసి, ఉదయాన్నే దంతధావనం చేయాలి; అనంతరం, ఓ రాజా, ఈ మంత్రంతో నియమాన్ని స్వీకరించాలి.

Verse 43

पुरश्चरणकृत्यायां सप्तम्यां दिवसाधिप । उपवासं करिष्यामि अद्य त्वं शरणं मम

హే దివసాధిపా (సూర్యదేవా)! పురశ్చరణ కృత్యార్థమైన ఈ సప్తమీనాడు నేను ఉపవాసం చేస్తాను; నేడు నీవే నా శరణు.

Verse 44

ततोऽपराह्णसमये स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । प्रतिमां पूजयेद्भक्त्या दिनाधिपसमुद्भवाम्

తర్వాత అపరాహ్న సమయంలో స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి శుచిగా ఉండి, దినాధిపుడు (సూర్యుడు) యొక్క ప్రతిమను భక్తితో పూజించాలి।

Verse 45

रक्तैः पुष्पैर्महावीर पादाद्यं पूजयेत्ततः । पतंगाय नमः पादौ मार्तंडायेति जानुनी

ఓ మహావీరా! తరువాత ఎర్ర పుష్పాలతో పాదాది అవయవాలను పూజించాలి. ‘పతంగాయ నమః’ అని పాదాలను, ‘మార్తండాయ (నమః)’ అని మోకాళ్లను పూజించాలి।

Verse 46

गुह्यं दिवसनाथाय नाभिं द्वादश मूर्तये । बाहू च पद्महस्ताय हृदयं तीक्ष्णदीधिते

గుహ్యభాగాన్ని ‘దివసనాథ’ అనే నామంతో, నాభిని ‘ద్వాదశమూర్తి’ అనే నామంతో, భుజాలను ‘పద్మహస్త’ అనే నామంతో, హృదయాన్ని ‘తీక్ష్ణదీధితి’ అనే నామంతో పూజించాలి।

Verse 47

कंठं पद्मदलाभाय शिरस्तेजोमयाय च । एवं संपूज्य विधिवद्धूपं कर्पूरमाददेत्

కంఠాన్ని ‘పద్మదలాభ’ అనే నామంతో, శిరస్సును ‘తేజోమయ’ అనే నామంతో పూజించాలి. ఇలా విధివిధానంగా పూజించి తరువాత ధూపం—ప్రత్యేకంగా కర్పూరం—అర్పించాలి।

Verse 48

गुडौदनं च नैवेद्यं रक्तवस्त्राभिवेष्टितम् । रक्तसूत्रेण दीपं च तथैवारार्तिकं नृप

మరియు బెల్లం-అన్నం నైవేద్యాన్ని ఎర్ర వస్త్రంతో చుట్టి అర్పించాలి. ఎర్ర దారంతో దీపాన్ని సిద్ధం చేసి, అలాగే ఆరార్తికం (ఆరతి) చేయాలి, ఓ రాజా।

Verse 49

शंखे तोयं समादाय रक्तचन्दनमिश्रितम् । सफलं च ततः कृत्वा अर्घ्यं दद्यात्ततः परम्

శంఖంలో జలాన్ని తీసుకొని అందులో రక్తచందనాన్ని కలిపి, తరువాత దానితో ఫలాన్ని ఉంచి, ఆపై భక్తితో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 50

कुकृतं यत्कृतं किंचिदज्ञानाज्ज्ञानतोऽपि वा । प्रायश्चित्तं कृतं देव ममार्घ्यश्च प्रगृह्यताम्

అజ్ఞానంతో గానీ తెలిసి గానీ నేను చేసిన ఏ కుకృతమైనా, దానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేశాను. ఓ దేవా, నా అర్ఘ్యాన్ని కూడా స్వీకరించండి.

Verse 51

ततः संपूजयद्विप्रं गन्धपुष्पानुलेपनैः । दत्त्वा तु भोजनं तस्मै दक्षिणां च स्वशक्तितः । प्राशनं कायशुद्ध्यर्थं पञ्चगव्यस्य चाचरेत्

ఆపై సుగంధాలు, పుష్పాలు, అనులేపనాలతో బ్రాహ్మణుని విధిగా పూజించాలి. అతనికి భోజనం ఇచ్చి, తన శక్తి మేరకు దక్షిణా సమర్పించి, దేహశుద్ధి కోసం పంచగవ్యాన్ని కూడా ప్రాశనం చేయాలి.

Verse 52

कृतांजलिपुटो भूत्वा समुद्वीक्ष्य दिवाकरम् । दिवाकरं गतश्चैव मन्त्रमेतं समुच्चरेत्

అంజలి ముద్రతో చేతులు జోడించి సూర్యుని వైపు దృష్టి పెట్టాలి. తరువాత దివాకరుని ఆరాధిస్తూ ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 53

इदं व्रतं मया देव गृहीतं पुरतस्तव । अविघ्नं सिद्धिमायातु प्रसादात्तव भास्कर

ఓ దేవా, మీ సన్నిధిలోనే నేను ఈ వ్రతాన్ని స్వీకరించాను. ఓ భాస్కరా, మీ ప్రసాదంతో ఇది విఘ్నములేక సిద్ధిని పొందుగాక.

Verse 54

ततश्च फाल्गुने मासि संप्राप्ते मुनिसत्तम । कुन्देन पूजयेद्देवं तेनैव विधिना ततः

అనంతరం ఫాల్గుణ మాసము వచ్చినప్పుడు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, అదే విధానముతో కుంద పుష్పములతో దేవుని పూజించవలెను।

Verse 55

धूपं च गुग्गुलुं दद्यान्नैवेद्यं भक्तमेव च । प्राशनं गोमयं प्रोक्तं सर्वपापविशुद्धये

గుగ్గులు ధూపమును అర్పించి, నైవేద్యంగా పక్వాన్నము (భక్తము) సమర్పించాలి। ఇక్కడ ప్రాశనంగా గోమయం చెప్పబడింది; అది సమస్త పాపశుద్ధికి కారణము।

Verse 56

चैत्रे मासि तु संप्राप्ते सुरभ्या पूज्येद्धरिम् । नैवेद्यं गुणिकाः प्रोक्ता धूपं सर्जरसोद्भवम्

చైత్ర మాసము వచ్చినప్పుడు సురభి గోవు నుండి లభించే సుగంధ ద్రవ్యాలతో హరిని పూజించాలి। నైవేద్యంగా గుణికలు (తీపి కేకులు) చెప్పబడ్డాయి; ధూపం సర్జ వృక్ష రసమునుండి పుట్టినది।

Verse 57

कुशोदकं च संप्राश्य कायशुद्धिमवाप्नुयात् । वैशाखे किंशुकैः पूजां यथावच्च घृताशनैः

కుశతో సంస్కరించిన జలాన్ని ప్రాశన చేయుటవలన దేహశుద్ధి లభిస్తుంది। వైశాఖ మాసంలో కింశుక పుష్పాలతో పూజ చేసి, విధివిధానంగా ఘృతాశనము (నెయ్యి ప్రాశనము) చేయాలి।

Verse 58

नैवेद्यं च सुरामांसं धूपं च विनिवेदयेत् । दधिप्राशनमेवात्र कर्तव्यं कायशुद्धये

నైవేద్యంగా సురా మరియు మాంసమును సమర్పించి, ధూపమును కూడా నివేదించాలి। ఇక్కడ దేహశుద్ధి కోసం ప్రత్యేకంగా దధి-ప్రాశనము (పెరుగు సేవనం) చేయవలెను।

Verse 59

पुष्पपाटलया पूजा विधातव्या रवेर्नृप । नैवेद्ये सक्तवः प्रोक्ताः प्राशनं च घृतं स्मृतम्

హే నృపా! రవిదేవుని పూజను పాటలా పుష్పాలతో విధిగా చేయవలెను. నైవేద్యంగా సక్తువు నిర్దిష్టం; ప్రాశనంగా ఘృతము స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 60

कपिलाया महावीर सर्वपापविशुद्धये । आषाढे मुनिपुष्पैश्च पूजयेद्भास्करं नृप

హే మహావీరా! సమస్త పాపశుద్ధి కోసం కపిలా (కపిల గో/కపిలా విధానం) విధిగా చేయవలెను. ఆషాఢ మాసంలో, హే నృపా, ముని-పుష్పాలతో భాస్కరుని పూజించాలి.

Verse 61

नैवेद्ये घारिका प्रोक्ता प्राशनं मधुसर्पिषोः । धूपं चैवागरुं दद्यात्परया श्रद्धया युतः

నైవేద్యంగా ఘారికా నిర్దిష్టం; ప్రాశనంగా మధు మరియు ఘృతము. పరమ శ్రద్ధతో ధూపంగా అగరు కూడా సమర్పించాలి.

Verse 62

श्रावणे तु कदंबेन पूजनं तीक्ष्णदीधितेः । नैवेद्ये मोदकाश्चैव तगरं धूप माददेत्

శ్రావణ మాసంలో తీక్ష్ణ కిరణములవాడైన (సూర్యుని) కదంబ పుష్పాలతో పూజించాలి. నైవేద్యంగా మోదకాలు సమర్పించి, ధూపంగా తగరాన్ని తీసుకోవాలి.

Verse 63

गोशृंगोदकमादाय सद्यः पापात्प्रमुच्यते । जात्या भाद्रपदे पूजा क्षीरनैवेद्यमाददेत्

గోశృంగంతో పవిత్రీకరించిన జలాన్ని తీసుకుంటే మనుడు తక్షణమే పాపమునుండి విముక్తుడగును. భాద్రపదంలో జాతి (మల్లె) పుష్పాలతో పూజ చేసి, నైవేద్యంగా పాలు సమర్పించాలి.

Verse 64

धूपं नखसमुद्भूतं प्राशनं क्षीरमेव च । आश्विने कमलैः पूजा नैवेद्ये घृतपूरिका

ధూపంగా నఖసముద్భవమైన సుగంధ ద్రవ్యాన్ని సమర్పించి, ప్రాశనంగా క్షీరమే స్వీకరించాలి. ఆశ్విన మాసంలో కమలాలతో పూజ చేసి, నైవేద్యంగా ఘృతపూరికను నివేదించాలి.

Verse 65

धूपं कुंकुमजं प्रोक्तं कर्पूरप्राशनं स्मृतम्

ధూపం కుంకుమజమని చెప్పబడింది; ప్రాశనంగా కర్పూరాన్ని స్వీకరించుట స్మృతిలో పేర్కొనబడింది—ఇదే సముచిత ఆచారం.

Verse 66

तुलस्या कार्तिके पूजा भास्करस्य प्रकीर्तिता । नैवेद्ये चैव खंडाख्यं धूपं कौसुंभिकं नृप

కార్తిక మాసంలో తులసితో భాస్కరుని పూజ ప్రసిద్ధమని చెప్పబడింది. ఓ రాజా, నైవేద్యంగా ‘ఖండ’ అనే మధురాన్ని సమర్పించి, కుసుంబి (సఫ్లవర్)తో చేసిన ధూపాన్ని అర్పించాలి.

Verse 67

प्राशनं च लवंगाख्यं सर्वपापविशोधनम् । भृंगराजेन पूजा च सौम्ये मासि समाचरेत्

లవంగమనే ద్రవ్యాన్ని ప్రాశనంగా స్వీకరించాలి; అది సమస్త పాపాలను శుద్ధి చేస్తుంది. అలాగే సౌమ్య మాసంలో భృంగరాజంతో విధిగా పూజ చేయాలి.

Verse 68

नैवेद्ये फेणिका देया धूपं गुडसमुद्भवम् । कंकोलप्राशनं चैव भास्करस्य प्रतुष्टये

నైవేద్యంగా ఫేణికను సమర్పించి, గుడం నుండి తయారైన ధూపాన్ని అర్పించాలి. భాస్కరుని పరిపూర్ణ తృప్తికై కంకోల ప్రాశనమును కూడా చేయాలి.

Verse 69

शतपत्रिकया पूजा पौषे मासि रवेः स्मृता । सहजं धूपमादिष्टं नैवेद्ये शुष्कली तथा

పౌష మాసంలో రవిదేవునికి శతపత్రిక (శతదళ పుష్పం)తో పూజ విధిగా చెప్పబడింది. సహజ ధూపం ఆజ్ఞాపించబడింది; నైవేద్యంగా శుష్కలీని కూడా సమర్పించాలి.

Verse 70

प्राशने पूर्वमुक्तानि सर्वाण्येव समाचरेत् । समाप्तौ च ततो दद्यात्षड्भागं गृहसंभवम्

ప్రాశన సమయంలో ముందుగా చెప్పిన అన్ని విధానాలనూ ఆచరించాలి. ముగింపున తరువాత ఇంటి ఉత్పత్తిలో ఆరవ భాగాన్ని దానంగా ఇవ్వాలి.

Verse 71

ब्राह्मणाय नृपश्रेष्ठ सर्वपापविशुद्धये । इष्टभोज्यं ततः कार्यं स्वशक्त्या पार्थिवोत्तम

హే నృపశ్రేష్ఠా! సమస్త పాపశుద్ధి కోసం బ్రాహ్మణునికి (సత్కార-దానాదులతో) అనంతరం, హే పార్థివోత్తమా, స్వశక్తి మేరకు ఇష్టమైన భోజనాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

Verse 72

एवं तु कुरुते योऽत्र सप्तमीं भास्करोद्भवाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो निर्मलत्वं स गच्छति

ఇక్కడ ఈ విధంగా భాస్కరునికి సంబంధించిన సప్తమిని ఆచరించేవాడు, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై నిర్మలత్వాన్ని పొందుతాడు.

Verse 73

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं पुरा वै कथिता रोहिताश्वाय धीमते । मार्कंडेन महाभाग तस्मात्त्वमपि तां कुरु

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—హే మహాభాగా! పూర్వకాలంలో ఈ విధిని మార్కండేయుడు ధీమంతుడైన రోహితాశ్వునికి ఉపదేశించాడు; కాబట్టి నీవు కూడా దీన్ని ఆచరించు.

Verse 74

येन संजायते सम्यक्पुरश्चरणमेव ते

ఏ ఉపాయముచేత నీకు సమ్యకంగా, విధివిధానంగా పురశ్చరణమే సంపూర్ణంగా సిద్ధమగును।

Verse 75

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुष्पोऽपि द्विजसत्तमाः । तां चक्रे सप्तमीं हृष्टो यथा तेन निवेदिता

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అతని మాటలు విని పుష్పుడును హర్షించి, తనకు చెప్పిన విధముగానే సప్తమీ వ్రతవిధానాన్ని ఆచరించెను।

Verse 76

षड्भागं प्रददौ तस्मै ब्राह्मणाय महात्मने । स्ववित्तस्य गृहस्थस्य कुप्याकुप्यस्य कृत्स्नशः

ఆ గృహస్థుడు తన స్వధనములోని కుప్యాకుప్యములన్నిటిలోనూ సంపూర్ణంగా ఆరవ భాగాన్ని ఆ మహాత్మ బ్రాహ్మణునికి దానముగా ఇచ్చెను।

Verse 77

सोऽपि जग्राह तद्वित्तं प्रहृष्टेनांतरात्मना । सुवर्णमणि रत्नानि संख्यया परिवर्जितम्

అతడును అంతరాత్మ హర్షంతో ఆ ధనాన్ని స్వీకరించెను—సువర్ణము, మణులు, రత్నములు సంఖ్యకు అతీతముగా ఉండెను।

Verse 162

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुरश्चरणसप्तमीव्रतविधानवर्णनंनाम द्विषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండము, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘పురశ్చరణ-సప్తమీ-వ్రతవిధాన-వర్ణనము’ అను నామముగల నూట అరవై రెండవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।