Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 77

Devanagari script

सोऽपि जग्राह तद्वित्तं प्रहृष्टेनांतरात्मना । सुवर्णमणि रत्नानि संख्यया परिवर्जितम्

Transliteration

so'pi jagrāha tadvittaṃ prahṛṣṭenāṃtarātmanā | suvarṇamaṇi ratnāni saṃkhyayā parivarjitam

Translation

అతడును అంతరాత్మ హర్షంతో ఆ ధనాన్ని స్వీకరించెను—సువర్ణము, మణులు, రత్నములు సంఖ్యకు అతీతముగా ఉండెను।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• अपि: also
• अपि: Particle (Nipāta/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (also)

• जग्राह: accepted, took
• जग्राह: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप; विशेषण (वित्तम् इति)

• वित्तम्: wealth
• वित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रहृष्टेन: with great joy
• प्रहृष्टेन: Karaṇa (Instrumental of manner/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृष् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; भाववाचक-प्रयोग (with delight)

• अन्तरात्मना: with (his) inner self/heart
• अन्तरात्मना: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कर्मधारय-समास (अन्तरः आत्मा)

• सुवर्णमणि: gold-gem (gold ornament/jewel)
• सुवर्णमणि: Karma (Part of object list/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण + मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (सुवर्णस्य मणिः / सुवर्णमयः मणिः)

• रत्नानि: gems, jewels
• रत्नानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन

• संख्यया: by counting, by number
• संख्यया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• परिवर्जितम्: not excluded from counting / innumerable (lit. not left out by number)
• परिवर्जितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि + √वृज्/√वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वित्तम्/रत्नानि इत्यादि)

Speaker

Sūta (narrative voice continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: The brāhmaṇa recipient accepts immeasurable gold, gems, and jewels with inward delight—depict dignified acceptance, not greed; the wealth appears abundant yet the mood remains restrained and sacred.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa recipient (implicit)
• Gold (suvarṇa)
• Gems (maṇi)
• Jewels (ratna)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When charity is offered and received in a dharmic context, it strengthens the rite and becomes a vehicle for merit rather than mere transaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya setting within Nāgara Khaṇḍa, where gifts support sacred observances tied to the kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

The formal receiving of donated wealth (gold, gems, jewels) connected to the vrata’s prescribed giving.