Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

नैवेद्ये फेणिका देया धूपं गुडसमुद्भवम् । कंकोलप्राशनं चैव भास्करस्य प्रतुष्टये

Transliteration

naivedye pheṇikā deyā dhūpaṃ guḍasamudbhavam | kaṃkolaprāśanaṃ caiva bhāskarasya pratuṣṭaye

Translation

నైవేద్యంగా ఫేణికను సమర్పించి, గుడం నుండి తయారైన ధూపాన్ని అర్పించాలి. భాస్కరుని పరిపూర్ణ తృప్తికై కంకోల ప్రాశనమును కూడా చేయాలి.

Word by Word

• नैवेद्ये: in/for the food-offering
• नैवेद्ये: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैवेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative Singular)

• फेणिका: a sweet called pheṇikā
• फेणिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फेणिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom., Singular)

• देया: should be given
• देया: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) ; देय (कृदन्त; यत्)
• Form: विधेयार्थक-कृदन्त (यत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be given/should be offered’ (gerundive)

• धूपम्: incense
• धूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• गुड-समुद्भवम्: arisen from jaggery
• गुड-समुद्भवम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुड (प्रातिपदिक) + समुद्भव (कृदन्त/प्रातिपदिक; सम्+उद्+√भू)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• कङ्कोल-प्राशनम्: kankola-ingestion (kankola to be eaten)
• कङ्कोल-प्राशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कङ्कोल (प्रातिपदिक) + प्राशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis)

• भास्करस्य: of Bhāskara (the Sun)
• भास्करस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular)

• प्रतुष्टये: for (his) satisfaction
• प्रतुष्टये: Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: प्र + √तुष् (धातु) ; प्रतुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Dative, Singular)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A festive offering scene: pheṇikā sweets piled on a tray, a small incense brazier emitting caramel-like jaggery smoke, and the devotee holding kankola for prāśana before a radiant Bhāskara icon.

Characters & Entities

• Bhāskara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional acts become complete when offerings are made with care, purity, and intent to please the deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of a tīrtha-māhātmya chapter but does not specify a named location in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer pheṇikā as naivedya, use jaggery-derived incense, and perform kaṃkola prāśana to please Bhāskara.