Adhyaya 15

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । राज्यं प्राप्तो हि देवेंद्रः कथितस्ते गुरुं विना । गुरोरवज्ञया जातो राज्यभ्रंशो हि तस्य तु

ఋషులు పలికిరి—దేవేంద్రుడైన ఇంద్రుడు గురువు లేకుండానే రాజ్యాన్ని పొందినట్లు చెప్పబడుతుంది. కాని గురువును అవమానించుటవలన అతనికి రాజ్యభ్రంశం కలిగెను.

Verse 2

केन प्रणोदितश्चेंद्रो बभूव चिरमासने । तत्सर्वं कथयाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

ఎవరి ప్రేరణతో ఇంద్రుడు దీర్ఘకాలం సింహాసనంపై నిలిచెను? ఆ సమస్తమును త్వరగా చెప్పుము; మా కుతూహలం మహత్తరము.

Verse 3

लोमश उवाच । गुरुणापि विना राज्यं कृतवान्स शचीपतिः । विश्वरूपोक्तविधिना इंद्रो राज्ये स्थितो महान्

లోమశుడు పలికెను—గురువు లేకున్నా శచీపతి ఇంద్రుడు రాజ్యాన్ని సంపాదించెను. విశ్వరూపుడు ఉపదేశించిన విధానముచే మహానైన ఇంద్రుడు రాజ్యంలో స్థిరుడై నిలిచెను.

Verse 4

विश्वकर्मसुतो विप्रा विश्वरूपो महानृपः । पुरोहितोऽथ शक्रस्य याजकश्चाभवत्तदा

ఓ బ్రాహ్మణులారా! విశ్వకర్ముని కుమారుడైన మహాప్రభువు విశ్వరూపుడు ఆ సమయంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క పురోహితుడుగాను, యజ్ఞయాజకుడుగాను అయ్యెను.

Verse 5

तस्मिन्यज्ञेऽवदानैश्च यजने असुरान्सुरान् । मनुष्यांश्चैव त्रिशिरा अपरोक्षं शचीपतेः

ఆ యజ్ఞంలో త్రిశిరుడు ఆహుతులు, పూజాక్రియల ద్వారా అసురులు, సురులు, మనుష్యులకూ—శచీపతి (ఇంద్రుడు) సమక్షంలోనే—ప్రత్యక్షంగా సేవ చేసెను.

Verse 6

देवान्ददाति साक्रोशं दैत्यांस्तूष्णीमथाददात् । मनुष्यान्मध्यपातेन प्रत्यहं स ग्रहान्द्विजः

ఆ ద్విజ పురోహితుడు దేవతలకు ఘోషతో (ఉచ్చారణతో) భాగాలు ఇచ్చెను; దైత్యులకు మౌనంగా ఇచ్చెను; మనుష్యులకు మధ్యభాగం ఇచ్చి—ప్రతిరోజూ వాటాలు పంచెను.

Verse 7

एकदा तु महेंद्रेण सूचितो गुरुलाघवात् । अलक्ष्यमाणेन तदा ज्ञातं तस्य चिकीर्षितम्

ఒకసారి మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) గంభీరత-లాఘవములతో కూడిన సూక్ష్మ సంకేతం ఇచ్చెను; అప్పుడు గమనించబడకుండానే (విశ్వ)రూపుడు అతని ఉద్దేశ్యాన్ని గ్రహించెను.

Verse 8

दैत्यानां कार्यसिद्ध्यर्थमवदानं प्रयच्छति । असौ पुरोहितोऽस्माकं परेषां च फलप्रदः

ఈ మా పురోహితుడు దైత్యుల కార్యసిద్ధి కోసం ఆహుతులు, భాగాలు ప్రసాదించుచున్నాడు; అతడు మాకే కాదు, ఇతరులకూ ఫలప్రదుడు.

Verse 9

इति मत्वा तदा शक्रो वज्रेण शतपर्वणा । चिच्छेद तच्छिरांस्येव तत्क्षणादभवद्वधः

ఇట్లు భావించిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) శతపర్వ వజ్రంతో అతని శిరస్సులను ఛేదించాడు; ఆ క్షణమే వధం పూర్తయ్యింది.

Verse 10

येनाकरोत्सोमपानमजायंत कपिंजलाः । ततोन्येन सुरापानात्कलविंका भवन्मुखात्

సోమపానం చేసిన ఆ ముఖం నుండి కపింజల పక్షులు జన్మించాయి; తరువాత మరొక ముఖం నుండి—సురాపాన కారణంగా—కలవింక పక్షులు ఉద్భవించాయి.

Verse 11

अन्याननादजायंत तित्तिरा विश्वरूपिणः । एवं हतो विश्वरूपः शक्रेण मंदभागिना

విశ్వరూపుడి మరొక ముఖం నుండి తిత్తిర (పార్ట్రిడ్జ్) పక్షులు జన్మించాయి. ఈ విధంగా మందభాగ్యుడైన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) విశ్వరూపుణ్ని వధించాడు.

Verse 12

ब्रह्महत्या तदोद्भूता दुर्धर्षा च भयावहा । दुर्धर्षा दुर्मुखा दुष्टा चण्डालरजसान्विता

అప్పుడు బ్రహ్మహత్య ఉద్భవించింది—అజేయమైనది, భయంకరమైనది; ఉగ్రం, దుర్ముఖం, దుష్టం, చండాల ధూళితో లిప్తమైనది.

Verse 13

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । इत्येषामप्यघवतामिदमेव च निष्कृतिः

బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, చౌర్యం, గురుపత్నీగమనం—ఇలాంటి పాపులకూ ఇదే ఒక్క ప్రాయశ్చిత్తమని చెప్పబడింది.

Verse 14

नामव्याहरणं विष्णोर्यतस्तद्विषया मतिः । त्रिशिरा धूम्रहस्ता सा शक्रं ग्रस्तुमुपाययौ

విష్ణునామోచ్చారణంలోనే అతని మనస్సు నిలిచినందున, త్రిశిరా ధూమ్రహస్తా అయిన బ్రహ్మహత్య శక్రుని (ఇంద్రుని) గ్రసించుటకు ముందుకు వచ్చింది.

Verse 15

ततो भयेन महता पलायनपरोऽभवत् । पलायमानं तं दृष्ट्वा ह्यनुयाता भयावहा

అప్పుడు మహాభయంతో అతడు పారిపోవడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అతడు పారిపోతున్నాడని చూసి, భయంకరమైన బ్రహ్మహత్య అతడిని వెంబడించింది.

Verse 16

यतो धावति साऽधावत्तिष्ठंतमनुतिष्ठति । अंगकृता यथा छाया शक्रस्यपरिवेष्टितुम् । आयाति तावत्सहसा इंद्रोऽप्यप्सु न्यमज्जत

అతడు ఎక్కడ పరుగెత్తితే ఆమె అక్కడే పరుగెత్తింది; అతడు నిలిచినచోట ఆమె కూడా నిలిచింది—శరీరజాత ఛాయలాగా శక్రుని ఆవరించుటకు వచ్చెను. అప్పుడు అకస్మాత్తుగా ఇంద్రుడు కూడా జలంలో మునిగిపోయాడు.

Verse 17

शीघ्रत्वेन यथा विप्राश्चिरंतनजलेचरः

హే విప్రులారా, అతడు అత్యంత వేగవంతుడు—జలంలో సంచరించే చిరంతన జలచరంలా.

Verse 18

एवं दिव्यशतं पूर्णं वर्षाणां च शचीपतेः । वसतस्तस्य दुःखेन तथा चैव शतद्वयम् । अराजकं तदा जातं नाकपृष्ठे भयावहम्

ఇలా శచీపతి (ఇంద్రుడు) యొక్క నూరు దివ్య సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి; అతని దుఃఖం వల్ల అలాగే మరొక రెండు వందల సంవత్సరాలు కూడా గడిచాయి. అప్పుడు నాకపృష్టంలో రాజులేని స్థితి ఏర్పడి, స్వర్గం భయంకరమైంది.

Verse 19

तदा चिंतान्विता देवा ऋषयोऽपि तपस्विनः । त्रैलोक्यं चाऽपदा ग्रस्तं बभूव च तदा द्विजाः

అప్పుడు దేవతలూ, తపస్వి ఋషులూ కూడా చింతతో వ్యాకులులయ్యారు. ఓ ద్విజులారా, ఆ సమయంలో త్రిలోకం ఆపదచేత గ్రస్తమైంది.

Verse 20

एकोऽपि ब्रह्महा यत्र राष्ट्रे वसति निर्भयः । अकालमरणं तत्र साधूनामुपजायते

ఏ రాజ్యంలో ఒక్క బ్రహ్మహంతకుడైనా భయంలేక నివసిస్తే, అక్కడ సద్జనులకు అకాలమరణం కలుగుతుంది.

Verse 21

राजा पापयुतो यस्मिन्राष्ट्रे वसति तत्र वै । दुर्भिक्षं चैव मरणं तथैवोपद्रवा द्विजाः

ఏ రాజ్యంలో పాపముతో కలుషితుడైన రాజు నివసిస్తాడో, అక్కడ నిజంగా దుర్భిక్షం, మరణం మరియు అనేక ఉపద్రవాలు కలుగుతాయి, ఓ ద్విజులారా.

Verse 22

भवंति बहवोऽनर्थाः प्रजानां नाशहेतवे । तस्माद्राज्ञा तु कर्तव्यो धर्म्मः श्रद्धापरेण हि

ప్రజల నాశానికి కారణమయ్యే అనేక అనర్థాలు కలుగుతాయి. అందుచేత రాజు శ్రద్ధతో ధర్మాన్ని తప్పక ఆచరించాలి.

Verse 23

तथा प्रकृतयो राज्ञः शुचजित्वेन प्रतिष्ठिताः । इन्द्रेण च कृतं पापं तेन पापेन वै द्विजाः । नानाविधैर्महातापैः सोपद्रवमभूज्जगत्

అలాగే రాజుని ప్రజలు శోకజయములోను శుచిత్వములోను స్థిరపడ్డారు. కానీ ఇంద్రుడు చేసిన పాపం వల్ల, ఓ ద్విజులారా, లోకం నానావిధమైన మహాతాపాలతోను ఉపద్రవాలతోను బాధితమైంది.

Verse 24

शौनक उवाच । अश्वमेधशतेनैव प्राप्तं राज्यं महत्तरम् । देवानामखिलं सूत कस्माद्विघ्रमजायत । शक्रस्य च महाभाग यथावत्कथयस्व न

శౌనకుడు అన్నాడు—నూరు అశ్వమేధ యజ్ఞాల వలన అత్యంత మహత్తరమైన రాజ్యాధికారం లభించింది; అయినా, ఓ సూతా, సమస్త దేవతలకు ఎందుకు విఘ్నం కలిగింది? ఓ మహాభాగ, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) విషయాన్ని యథావిధిగా మాకు చెప్పుము।

Verse 25

सूत उवाच । देवानां दानवानां च मनुष्याणां विशेषतः । कर्म्मैव सुखदुःखानां हेतुभूतं न संशयः

సూతుడు అన్నాడు—దేవులు, దానవులు, ముఖ్యంగా మనుష్యులకు సుఖదుఃఖాలకు కారణం కర్మమే; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 26

इन्द्रेण च कृतं विप्रा महद्भूतं जुगुप्सितम् । गुरोरवज्ञा च कृता विश्वरूपवधः कृतः

హే విప్రులారా, ఇంద్రుడు ఒక మహత్తరమైన కానీ నిందనీయం అయిన కార్యం చేశాడు—గురువును అవమానించాడు, విశ్వరూపుని వధించాడు।

Verse 27

गौतमस्य गुरोः पत्नी सेविता तस्य तत्फलम् । प्राप्तं महेंद्रेण चिरं यस्य नास्ति प्रतिक्रिया

గౌతముని గురుపత్నిని భోగించిన ఫలితాన్ని మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) దీర్ఘకాలం అనుభవించాడు; ఆ పాపానికి సులభమైన ప్రతికారం (ఉపాయం) లేదు।

Verse 28

ये हि दृष्कटतकर्म्माणो न कुर्वंति च निष्कृतिम् । दुर्दशां प्रप्नुवन्त्येते यथैवेन्द्रः शतक्रतुः

భారీ దుష్కర్మాలు చేసి కూడా ప్రాయశ్చిత్తం చేయని వారు దుర్దశను పొందుతారు—శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు పొందినట్లే।

Verse 29

दुष्कृतोपार्जितस्या तः प्रायाश्चित्तं हि तत्क्षणात् । कर्तव्यं विधिवद्विप्राः सर्वपापोपशांतये

కాబట్టి దుష్కర్మములచే సముపార్జితమైన పాపానికి తక్షణమే విధివిధానముగా ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలెను, ఓ విప్రులారా, సర్వపాపశాంతికై।

Verse 30

उपपातकमध्यस्तं महापातकतां व्रजेत्

ఉపపాతకమనే లఘుపాపంలో చిక్కుకొని ఉండేవాడు క్రమేణ మహాపాతకస్థితికి పడిపోవచ్చు।

Verse 31

ततः स्वधर्मनिष्ठां च ये कुर्वंति सदा नराः । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने तेषां पापं विनश्यति

తదనంతరం ఎవరైతే సదా స్వధర్మనిష్ఠతో ఉంటారో, వారి పాపం ప్రాతః, మధ్యాహ్నం, సాయంకాలం అనే మూడు సంధ్యాసమయాలలో నశిస్తుంది।

Verse 32

प्राप्नुवंत्युत्तमं लोकं नात्र कार्या विचारणा । तस्मादसौ दुराचारः प्राप्ते वै कर्मणः फलम्

వారు ఉత్తమ లోకాన్ని పొందుతారు—ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు. అందుచేత ఆ దురాచారి తన కర్మఫలాన్నే నిజంగా పొందెను।

Verse 33

स प्रधार्य तदा सर्वे लोकपालास्त्वरान्विताः । बृहस्पतिमुपागम्य सर्वमात्मनि धिष्ठितम् । कथयामासुरव्यग्रा इंद्रस्य च गुरुं प्रति

అప్పుడు సమస్త లోకపాలకులు బాగా ఆలోచించి, త్వరతో బృహస్పతిని సమీపించి, వ్యగ్రత లేకుండా జరిగినదంతా ఇంద్రుని గురువుకు వివరించారు।

Verse 34

देवैरुक्तं वचो विप्रा निशम्य च बृहस्पतिः । अराजकं च संप्राप्तं चिंतयामास बुद्धिमान्

హే విప్రులారా, దేవతలు పలికిన వచనాన్ని విని జ్ఞానవంతుడైన బృహస్పతి రాజులేని అराजక స్థితి కలిగిందని చూసి మనసులో ఆలోచించాడు।

Verse 35

किं कार्यं चाद्य कर्तव्यं कथं श्रेयो भविष्यति । देवानां चाद्य लोकानामृषीणां भावितात्मनाम्

‘ఈ రోజు ఏ కార్యం చేయాలి, ఏ మార్గం చేపట్టాలి? దేవతలకు, లోకాలకు, మరియు నియమితాత్ములైన ఋషులకు శ్రేయస్సు ఎలా కలుగుతుంది?’

Verse 36

मनसैव च तत्सर्वं कार्याकार्यं विचार्य च । जगाम शक्रं त्वरितो देवैः सह महायशाः

మనసులోనే చేయవలసినది-చేయకూడనిదీ అన్నిటిని విచారించి, మహాయశస్సుగల (బృహస్పతి) దేవతలతో కలిసి త్వరగా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వద్దకు వెళ్లాడు।

Verse 37

प्राप्तो जलाशयं तं च यत्रास्ते हि पुरंदरः । यस्य तीरे स्थिता हत्या चंडालीव भयावहा

అతడు పురందరుడు (ఇంద్రుడు) ఉన్న ఆ సరస్సుకు చేరాడు; దాని తీరం వద్ద బ్రహ్మహత్యా పాపం భయంకరమైన చండాలినిలా నిలిచి ఉంది।

Verse 38

तत्रोविष्टास्ते सर्वे देवा ऋषिगणान्विताः । आह्वानं च कृतं तस्य शक्रस्य गुरुणा स्वयम्

అక్కడ దేవతలందరూ ఋషిగణాలతో కలిసి కూర్చున్నారు; మరియు గురువు స్వయంగా శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను ఆహ్వానించాడు।

Verse 39

समुत्थितस्ततः शक्रो ददर्श स्वगुरुं तदा । बाष्पपूरितवक्त्रो हि बृहस्पतिमभाषत

అప్పుడు శక్రుడు లేచి తన గురువును దర్శించాడు. కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖంతో బృహస్పతితో పలికాడు.

Verse 40

प्रणिपत्य च तत्रत्यान्कृताञ्जलिरभाषत । तदा दीनमुखो भूत्वा मनसा संविमृश्य च

అక్కడున్న వారందరికీ నమస్కరించి, కరజోడించి అతడు పలికాడు. తరువాత దిగులైన ముఖంతో మనసులో లోతుగా ఆలోచించాడు.

Verse 41

स्वयमेव कृतं पूर्वमज्ञानलक्षणं महत् । अधुनैव मया कार्यं किं कर्तव्यं वद प्रभो

మునుపు నేను అజ్ఞాన లక్షణమైన ఒక ఘోర కర్మను స్వయంగా చేశాను. ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? ప్రభో, చెప్పండి.

Verse 42

प्रहस्योवाच भगवान्बृहस्पति रुदारधीः । पुरा त्वया कृतं यच्च तस्येदं कर्मणः फलम्

దృఢబుద్ధి గల భగవాన్ బృహస్పతి చిరునవ్వుతో పలికాడు—“ఇంద్రా, నీవు పూర్వం చేసినదానికి ఇదే ఆ కర్మఫలం.”

Verse 43

मां च उद्दिश्य भो इंद्र तद्भोगादेव संक्षयः । प्रायश्चितं हि हत्याया न दृष्टं स्मृतिकारिभिः

“మరియు హే ఇంద్రా, నన్ను ఉద్దేశించి చేసిన దానికి క్షయం అనుభవభోగం ద్వారానే కలుగుతుంది. బ్రాహ్మణహత్యకు ప్రాయశ్చిత్తం స్మృతికారులు నిర్దేశించలేదు.”

Verse 44

अज्ञानतो हि यज्जातं पापं तस्य प्रतिक्रिया । कथिता धर्म्मशास्त्रज्ञैः सकामस्य न विद्यते

అజ్ఞానవశాత్ పుట్టిన పాపానికి ధర్మశాస్త్రజ్ఞులు ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పారు; కాని సంకల్పపూర్వకంగా చేసిన పాపానికి అటువంటి పరిహారం అంగీకరించబడదు।

Verse 45

सकामेन कृतं पापमकामं नैव जायते । ताभ्यां विषयभेदेन प्रायश्चित्तं विधीयते

సంకల్పంతో చేసిన పాపం, అనుకోకుండా/అకామంగా జరిగిన పాపంతో సమానం కాదు; ఈ పరిస్థితి-భేదాన్ని బట్టి ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడుతుంది।

Verse 46

मरणांतो विधिः कार्यो कामेन हि कृतेन हि । अज्ञानजनिते पापे प्रायश्चित्तं विधीयते

సంకల్పపూర్వకంగా చేసిన కర్మకు మరణాంతం వరకూ కూడా కఠిన విధి వర్తిస్తుంది; కానీ అజ్ఞానజనిత పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడుతుంది।

Verse 47

तस्मात्त्वया कृतं यच्च स्वयमेव हतो द्विजः । पुरोहितश्च विद्वांश्च तस्मान्नास्ति प्रतिक्रिया

కాబట్టి నీ స్వకృత్యంతోనే ఆ ద్విజుడు—నీ విద్యావంతుడైన పురోహితుడూ—హతుడయ్యాడు; అందువల్ల దీనికి ప్రతికారము/సులభ ప్రాయశ్చిత్తం లేదు।

Verse 48

यावन्मरणमप्येति तावदप्सु स्थिरो भव

మరణం కూడా సమీపించేంతవరకు, నీళ్లలో స్థిరంగా అచంచలంగా ఉండుము।

Verse 49

शताश्वमेधसंज्ञं च यत्फलं तव दुर्मते । तन्नष्टं तत्क्षणादेव घातितो हि द्विजो यदा

హే దుర్మతీ, నీకు శత అశ్వమేధ యాగఫలంతో సమానమని చెప్పబడిన పుణ్యఫలం, ద్విజహత్య జరిగిన క్షణమే నశించింది।

Verse 50

सच्छिद्रे च यथा तोयं न तिष्ठति घटेऽण्वपि । तथैव सुकृतं पापे हीयते च प्रदक्षिणम्

రంధ్రాలతో ఉన్న కుండలో నీరు అణువంత కూడా నిలవనట్లే, పాపం ఉన్నచోట సుకృతం క్షీణిస్తుంది; ప్రదక్షిణ వంటి భక్తికర్మలూ ఫలహీనమవుతాయి।

Verse 51

तस्माच्च दैवसंयोगात्प्राप्तं स्वर्गादिकं च यैः । यथोक्तं तद्भवेत्तेषां धर्मिष्ठानां न संशयः

కాబట్టి ధర్మనిష్ఠులకు దైవసంయోగం వల్ల లభించే స్వర్గాది ఫలాలు, చెప్పినట్లే నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 52

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य शक्रो वचनमब्रवीत् । कुकर्मणा मदीयेन प्राप्तमेतन्न संशयः

అతని మాటలు విని శక్రుడు (ఇంద్రుడు) పలికెను—“సందేహం లేదు; నా కుకర్మం వల్లనే ఈ స్థితి నాకు వచ్చింది।”

Verse 53

अमरावती माशु त्वं गच्छ देवर्षिबिः सह । लोकानां कार्यसिद्ध्यर्थे देवानां च बृहस्पते । इंद्रं कुरु महाभाग यस्ते मनसि रोचते

“ఆలస్యం చేయకు; దేవర్షులతో కలిసి అమరావతికి వెళ్లు. లోకాల కార్యసిద్ధి కోసం, దేవతల హితార్థం కోసం కూడా, ఓ బృహస్పతీ, నీ మనసుకు నచ్చినవానిని, ఓ మహాభాగా, ఇంద్రుడిగా నియమించు।”

Verse 54

यथा मृतस्तथा हं वै ब्रह्महत्यावृतो महान् । रागद्वेषसमुत्थेन पापेनास्मि परिप्लुतः

నేను నిజంగా మృతుడితో సమానుడను—బ్రహ్మహత్య అనే మహాపాపంతో ఆవరించబడ్డాను. రాగద్వేషాలనుండి పుట్టిన పాపం నన్ను పూర్తిగా ముంచెత్తింది.

Verse 55

तस्मात्त्वरान्विता यूयं देवराजानमाशुः वै । कुर्वतु मदनुज्ञाताः सत्यं प्रतिवदामि वः

కాబట్టి మీరు తొందరపడండి; వెంటనే దేవరాజును స్థాపించండి. నా అనుమతితో అలా చేయండి—నేను మీతో సత్యమే చెబుతున్నాను.

Verse 56

एवमुक्तास्तदा सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः । एत्यामरावतीं तूर्णं पुरंदरविचेष्टितम् । कथयामासुरव्यग्रा शचीं प्रति यथा तथा

ఇలా చెప్పబడగానే, బృహస్పతి నాయకత్వంలో అందరూ పురందరుడు (ఇంద్రుడు) పరిస్థితితో కలతచెంది త్వరగా అమరావతికి వెళ్లి, జరిగినదంతా యథాతథంగా శచీదేవికి తెలియజేశారు.

Verse 57

राज्यस्य हेतोः किं कार्यं विमृशंतः परस्परम्

వారు పరస్పరం ఆలోచించారు—రాజ్య పరిరక్షణ కోసం ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి?

Verse 58

एवं विमृश्यमानानां देवानां तत्र नारदः । यदृच्छयागतस्तत्र देवर्षिरमितद्युतिः

దేవతలు ఇలా ఆలోచిస్తున్న వేళ, అక్కడికి యాదృచ్ఛికంగా అపార తేజస్సుగల దేవర్షి నారదుడు వచ్చాడు.

Verse 59

उवाच पूजितो देवान्कस्माद्यूयं विचेतसः । तेनोक्ताः कथयामासुः सर्वं शक्रस्य चेष्टितम्

పూజింపబడిన నారదుడు దేవతలను ఉద్దేశించి—“మీరు ఎందుకు ఇంత విచారంగా ఉన్నారు?” అని అడిగాడు. అప్పుడు వారు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) చేసిన కార్యాలన్నిటిని వివరంగా చెప్పిరి.

Verse 60

गतमिंद्रस्य चेंद्रत्वमेनसा परमेण तु । ततः प्रोवाच तान्देवान्देवर्षिर्नारदो वचः

అత్యంత ఘోర పాపం వల్ల ఇంద్రుని ఇంద్రత్వం తొలగిపోయింది. అప్పుడు దేవర్షి నారదుడు ఆ దేవతలకు ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 61

यूयं देवाश्च सर्वज्ञास्तपसा विक्रमेण च । तस्मादिंद्रो हि कर्तव्यो नहुषः सोमवंशजः

మీరు దేవతలు సర్వజ్ఞులు, తపస్సు మరియు పరాక్రమంతో యుక్తులు. కనుక సోమవంశజుడైన నహుషుడినే ఇంద్రుడిగా నియమించాలి.

Verse 62

सोऽस्मिन्राष्ट्रे प्रतिष्ठाप्यस्त्वरितेनैव निर्जराः । एकोनमश्वमेधानां शतं तेन महात्मना । कृतमस्ति महाभागा नहुषेण च यज्वना

కాబట్టి ఓ అమరులారా, అతనిని త్వరగా ఈ రాజ్యంలో ప్రతిష్ఠించండి. ఎందుకంటే ఆ మహాత్ముడు, మహాభాగ్యశాలి యజమాని నహుషుడు తొంభై తొమ్మిది అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించాడు.

Verse 63

शच्या श्रुतं च तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । गतांतःपुरमव्यग्रा बाष्पपूरितलोचना

నారదుని ముఖం నుండి వచ్చిన ఆ మాటలను శచీ విన్నది. ఆమె కలత చెందకుండా, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో అంతఃపురానికి వెళ్లింది.

Verse 64

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवान्वमोदयन्

నారదుని వచనములు విని సమస్త దేవతలు పరమానందంతో హర్షించారు।

Verse 65

नहुषं राज्यमारोढुमैकपद्येन ते यदा । आनीतो हि तदा राजा नहुषो ह्यमरावतीम्

దేవతలు నహుషుని రాజ్యసింహాసనంపై అధిరోహింపజేయాలని యత్నించినప్పుడు, రాజు నహుషుడు ఒక్క అడుగులోనే అమరావతికి తీసుకొనివచ్చబడెను।

Verse 66

राज्यं दत्तं महेंद्रस्य सुरैः सर्वैर्महर्षिभिः । तदागस्त्यादयः सर्वे नहुषं पर्युपासत

సమస్త దేవతలు మరియు మహర్షులు మహేంద్రుని (ఇంద్రుని) రాజ్యాధికారాన్ని ప్రసాదించారు; ఆపై అగస్త్యాది అందరూ నహుషుని సేవలో నిలిచారు।

Verse 67

गंधर्वाप्सरसो यक्षा विद्याधरमहोरगाः । यक्षाः सुपर्णाः पतगा ये चान्ये स्वर्गवासिनः

గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, విద్యాధరులు, మహోరగులు, సుపర్ణులు మరియు ఇతర సమస్త స్వర్గవాసులు అక్కడ సమవేతమయ్యారు।

Verse 68

तदा महोत्सवो जातो देवपुर्यां निरंतरः । शंखतूर्यमृदंगानि नेदुर्दुंदुभयः समम्

అప్పుడు దేవపురిలో నిరంతర మహోత్సవం ఏర్పడింది; శంఖాలు, తూర్యాలు, మృదంగాలు మరియు దుందుభులు సమంగా మ్రోగాయి।

Verse 69

गायकाश्च जगुस्तत्र तथा वाद्यानि वादकाः । नर्तका ननृतुस्तत्र तथा राज्यमहोत्सवे

అక్కడ గాయకులు గానం చేశారు, వాదకులు వాద్యాలు మ్రోగించారు, నర్తకులు నృత్యం చేశారు—అది మహా రాజ్యాభిషేక మహోత్సవం.

Verse 70

अभिषिक्तस्तदा तत्र बृहस्पतिपुरोगमैः

అప్పుడు అక్కడే బృహస్పతి నాయకత్వంలో (ఆచార్యులచే) అతని అభిషేకం జరిగింది।

Verse 71

अर्चितो देवसूक्तैश्च यथा वद्ग्रहपूजनम् । कृतवांश्चैव ऋषिभिर्विद्वद्भिर्भावितात्मभिः

దేవసూక్తాలతో అతనికి అర్చన జరిగింది, విధివిధానంగా గ్రహపూజ చేసినట్లే; అలాగే విద్యావంతులైన, నియమితాత్ములైన ఋషులు కర్మకాండను నిర్వహించారు।

Verse 72

तथा च सर्वैः परिपूजितो महान्राजा सुराणां नहुषस्तदानीम् । इंद्रासने चेंद् समानरूपः संस्तूयमानः परमेण वर्चसा

ఇలా ఆ సమయంలో దేవులలో అధిపతియైన మహారాజు నహుషుడు అందరిచేత పరిపూజింపబడ్డాడు. ఇంద్రాసనంపై కూర్చొని, ఇంద్రుని పోలిన రూపంతో, పరమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ స్తుతింపబడెను।

Verse 73

सुगंधदीपैश्च सुवाससा युतोऽलंकारभोगैः सुविराजितांगः । बभौ तदानीं नहुषो मुनीद्रैः संस्तूयमानो हि तथाऽमरेंद्रैः

సుగంధ దీపాలు, శ్రేష్ఠ వస్త్రాలతో అలంకృతుడై, ఆభరణాలు మరియు ఐశ్వర్యభోగాలతో అంగాంగాలు ప్రకాశించగా—ఆ సమయంలో నహుషుడు మునీంద్రులచే, అలాగే అమరేంద్రులచే స్తుతింపబడి విరాజిల్లెను।

Verse 74

इति परमकलान्वितोऽसौ सुरमुनिवरगणैश्च पूज्यमानः । नहुषनृपवरोऽभवत्तदानीं हृदि महता हृच्छयेनतप्तः

ఇట్లు పరమ కళలతో సమన్వితుడై, దేవమునివరగణములచే పూజింపబడుచున్న ఆ నహుష నృపశ్రేష్ఠుడు ఆ సమయంలో హృదయంలో మహా దాహక కోరికచేత అంతరంగమున దగ్ధుడయ్యెను।

Verse 75

नहुष उवाच । इंद्राणी कथमद्यैव नायाति मम सन्निधौ । तां चाह्वयत शीघ्रं भो मा विलंबितुमर्हथ

నహుషుడు పలికెను—“ఇంద్రాణీ నేడు ఇదే నా సన్నిధికి ఎందుకు రాదు? ఓ మహానుభావులారా, ఆమెను శీఘ్రముగా పిలువుడి; ఆలస్యం చేయకుడి।”

Verse 76

नहुपस्य वचः श्रुत्वा बृहस्पतिरुदारधीः । शचीभवनमासाद्य उवाच च सविस्तरम्

నహుషుని మాటలు విని ఉదారబుద్ధి బృహస్పతి శచీ భవనమునకు చేరి ఆమెతో విస్తారముగా పలికెను।

Verse 77

शक्रस्य दुर्निमित्तेन ह्यनीतो नहुषोऽत्र वै । राज्यार्ते भामिनि त्वं च अर्द्धासनगता भव

శక్రునకు (ఇంద్రునకు) దుర్నిమిత్తము కలగుటవలన నహుషుడు ఇక్కడికి తెచ్చబడెను. ఓ భామిని, రాజ్యహితార్థము నీవు కూడా అర్ధాసనమున కూర్చుండుము।

Verse 78

शची प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्मषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । एकोनमश्वमेधानां शतं कृतमनेन वै

శచీ నవ్వుచు కల్మషరహితుడైన బృహస్పతితో పలికెను—“శక్రాసనమున కూర్చున్నా ఇతడు యజ్ఞపుణ్యములో పరిపూర్ణుడు కాడు. ఇతడు ఒకటి తక్కువగా శత అశ్వమేధములు చేసినవాడే।”

Verse 79

तस्मान्न योग्यो प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्पणषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । अवाह्यवाहनेनैव अत्रागत्य लभेत माम्

కాబట్టి ఇతడు యోగ్యుడు కాదు అని ఆమె చిరునవ్వుతో బృహస్పతితో చెప్పింది—‘శక్రాసనంలో కూర్చున్నా యజ్ఞపుణ్యంలో ఇతడు పరిపూర్ణుడు కాదు. “అవాహ్య” అంటే లాగలేని వాహనంతోనే ఇక్కడికి వచ్చి అప్పుడు నన్ను పొందుగాక।’

Verse 80

तथेति गत्वा त्वरितो बृहस्पतिरुवाच तम् । नहुषं कामसंतप्तं शच्योक्तं च यथातथम्

‘తథాస్తు’ అని బృహస్పతి వేగంగా వెళ్లి, కామతాపంతో దహించబడుతున్న నహుషునికి శచీ చెప్పిన మాటలను యథాతథంగా తెలిపాడు।

Verse 81

तथेति मत्वा राजासौ नहुषः काममोहितः । विमृश्य परया बुद्ध्या अवाह्यं किं प्रशस्यते

‘అలానే జరుగుతుంది’ అని భావించిన కామమోహితుడైన రాజు నహుషుడు, సూక్ష్మబుద్ధితో ఆలోచించాడు—‘ఈ “అవాహ్య” అంటే లాగలేని వాహనం ఏది ప్రశంసించబడింది?’

Verse 82

स बुद्ध्या च चिरं स्मृत्वा ब्राह्मणाश्चतपस्विनः । अवाह्याश्च भवंत्यस्मादात्मानं वाहयाम्यहम्

చాలా సేపు ఆలోచించి అతడు నిర్ణయించాడు—‘తపస్సు గల బ్రాహ్మణులు నిజంగా “అవాహ్యులు”; వారిని లాగించటం తగదు. కాబట్టి నన్ను వారిచేతనే మోయించుకుంటాను।’

Verse 83

द्वाभ्यां च तस्याः प्राप्त्यर्थमिति मे हृदि वर्तते । शिबिकां च ददौ ताभ्यां द्विजाभ्यां काममोहितः

‘ఆమెను పొందడానికి ఇద్దరే చాలు’ అని అతని హృదయంలో నిలిచింది. కామమోహితుడై అతడు ఆ ఇద్దరు ద్విజులకు ఒక శిబిక (పల్లకి) ఇచ్చాడు।

Verse 84

उपविश्य तदा तस्यां शिवबिकायां समाहितः । सर्पसर्पेति वचनान्नोदयामास तौ तदा

అప్పుడు అతడు ఆ శివశిబికలో కూర్చొని మనస్సు ఏకాగ్రం చేసి “సాగు, సాగు” అని పలుకుతూ ఆ ఇద్దరు మోయువారిని ముందుకు నడిపించాడు।

Verse 85

अगस्त्यः शिबिकावाही ततः क्रुद्धोऽशपन्नृपम् । विप्राणामवमंता त्वमुन्मत्तोऽजगरो भव

శిబికను మోస్తున్న అగస్త్యుడు కోపించి రాజును శపించాడు—“బ్రాహ్మణులను అవమానించినందుకు నీవు ఉన్మత్త అజగరమవు!”

Verse 86

शापोक्तिमात्रतो राजा पतितो ब्राह्मणस्य हि । तत्रैवाजगरो भूत्वा विप्रशापो दुरत्ययः

శాపవాక్యం పలికిన క్షణమే రాజు బ్రాహ్మణుని ఎదుట పడిపోయి అక్కడికక్కడే అజగరమయ్యాడు; విప్రశాపం దాటలేనిది కదా।

Verse 87

यथा हि नहुषो जातस्तथा सर्वेऽपि तादृशाः । विप्राणामवमानेन पतिन्ति निरयेऽशुचौ

నహుషుడు ఎలా పతనమయ్యాడో, అలాగే అటువంటి వారందరూ—బ్రాహ్మణులను అవమానించడం వల్ల—అశుచినరకాలలో త్వరగా పడిపోతారు।

Verse 88

तस्मासर्वप्रयत्नेन पदं प्राप्य विचक्षणैः । अप्रमत्तैर्नरैर्भाव्यमिहामुत्र च लब्धये

కాబట్టి వివేకులు—యోగ్య స్థితిని పొందిన తరువాత—అత్యంత ప్రయత్నంతో అప్రమత్తంగా జీవించాలి; ఇహమూ పరమూ రెండింటిలో శ్రేయస్సు కలగునట్లు।

Verse 89

तथैव नहुषः सर्प्पो जातोरण्ये महाभये । एवं चैवाभवत्तत्र देवलोके ह्यराजकम्

అదేవిధంగా నహుషుడు మహాభయంకరమైన అరణ్యంలో సర్పరూపుడై జన్మించాడు; అలాగే దేవలోకంలోనూ అప్పడు రాజులేని స్థితి ఏర్పడింది।

Verse 90

तथैव ते सुराः सर्वे विस्मयाविष्टचेतसः । अहो बत महत्कष्टं प्राप्तं राज्ञा ह्यनेन वै

అప్పుడు సమస్త దేవతలు ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయి ఇలా అన్నారు— ‘అయ్యో! ఈ రాజు నిజంగా తన మీద ఎంత గొప్ప కష్టం తెచ్చుకున్నాడు!’

Verse 91

न मर्त्य लोको न स्वर्गो जातो ह्यस्य दुरात्मनः । सतामवज्ञया सद्यः सुकृतं दग्धमेव हि

ఆ దురాత్మునికి మానవలోకమూ కాదు, స్వర్గమూ కాదు—ఏదీ అందుబాటులో నిలవలేదు; సజ్జనులను అవమానించినందున అతని సঞ্চిత పుణ్యం క్షణంలోనే దగ్ధమైంది।

Verse 92

याज्ञिको ह्यपरो लोके कथ्यतां च महामुने । तदोवाच महातेजा नारदो मुनिसत्तमः

‘లోకంలో మరొక యాజ్ఞికుడు (పాలనకు యోగ్యుడు) ఉన్నాడని చెబుతారు—ఓ మహామునీ, అతని గురించి చెప్పండి.’ అప్పుడు మహాతేజస్సు గల మునిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు పలికాడు।

Verse 93

ययातिं च महाभागा आनयध्वं त्वरान्विताः । देवदूतास्तु वै तूर्णं ययातिं द्रुतमानयन्

‘ఓ భాగ్యవంతులారా, యయాతిని త్వరగా తీసుకురండి.’ అప్పుడు దేవదూతలు వెంటనే వెళ్లి యయాతిని వేగంగా తీసుకొచ్చారు।

Verse 94

विमानमारुह्य तदा महात्मा ययौ दिवं देवदूतैः समेतः । पुरस्कृतो देववरैस्तदानीं तथोरगैर्यक्षगंधर्वसिद्धैः

అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు విమానమారోహించి దేవదూతలతో కూడి స్వర్గానికి వెళ్లెను. ఆ సమయంలో దేవశ్రేష్ఠులు, అలాగే నాగులు, యక్షులు, గంధర్వులు, సిద్ధులు అతనిని ఘనంగా సత్కరించిరి.

Verse 95

आयातः सोऽमरावत्यां त्रिदशैरभितोषितः । इंद्रासने चोपविष्टो बभाषे च स सत्वरम्

అతడు అమరావతికి వచ్చి త్రిదశులచే సంతోషింపబడి స్వాగతింపబడెను. ఇంద్రాసనమందు ఉపవిష్టుడై, ఆలస్యం లేక వెంటనే పలికెను.

Verse 96

नारदेनैवमुक्तस्तु त्वं राजा याज्ञिको ह्यसि । सतामवज्ञया प्राप्तो नहुषो दंदशूकताम्

నారదుడు ఇలా పలికెను— ‘ఓ రాజా, నీవు నిజంగా యజ్ఞకర్తవు. సత్పురుషులను అవమానించినందువల్ల నహుషుడు సర్పస్థితిని పొందెను.’

Verse 97

ये प्राप्नुवंति धर्मिष्ठा दैवेन परमं पदम् । प्राक्तनेनैव मूढास्ते न पश्यंति शुभाशुभम्

ధర్మనిష్ఠులైనవారుకూడా దైవబలంతో పరమపదాన్ని పొందగలరు; కాని పూర్వకర్మమోహంతో వారు శుభాశుభాలను గ్రహించరు.

Verse 98

पतंति नरके घोरे स्तब्धा वै नात्र संशयः

అహంకారంతో స్థబ్ధులైనవారు నిశ్చయంగా ఘోర నరకంలో పడుదురు— ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 99

ययातिरुवाच । यैः कृतं पुण्यं तेषां विघ्नः प्रजायते । अल्पकत्वेन देवर्षे विद्धि सर्वं परं मम

యయాతి పలికెను—పుణ్యకర్మ చేసినవారికీ విఘ్నాలు కలుగుతాయి. ఓ దేవర్షీ, ఇదే నా చివరి వాక్యమని తెలుసుకో—ఇది అంతా స్వప్రయత్నపు అల్పత వల్లనే.

Verse 100

महादानानि दत्तानि अन्नदानयुतानि च । गोदानानि बहून्येव भूमिदानयुतानि च

మహాదానాలు ఇచ్చబడినవి, అన్నదానంతో కూడినవి; అనేక గోదానాలు కూడా, భూదానముతో కూడినవి.

Verse 101

तथैव सर्वाण्यपि चोत्तमानि दानानि चोक्तानि मनीषिभिर्यदा । एतानि सर्वाणि मया तदैव दत्तानि काले च महाविधानतः

అలాగే, జ్ఞానులు ఉత్తమ దానాల విధానాన్ని ఎప్పుడెప్పుడో చెప్పారో, అప్పుడప్పుడే నేను అవన్నీ తగిన కాలంలో మహావిధి ప్రకారం దానమిచ్చితిని.

Verse 102

यज्ञैरिष्टं वाजपेयातिरात्रैर्ज्योतिष्टोमै राजसूयादिभिश्च । शास्त्रप्रोक्तैरश्वमेधादिभिश्च यूपैरेषालंकृता भूः समंतात्

వాజపేయ, అతిరాత్ర, జ్యోతిష్టోమ, రాజసూయాది యజ్ఞాలతో ఇష్టి నిర్వహించబడెను; శాస్త్రోక్త అశ్వమేధాదులతో కూడ. చుట్టూరా యూపస్తంభాలతో భూమి అలంకృతమైంది.

Verse 103

देवदेवो जगन्नाथ इष्टो यज्ञैरनेकशः । गालवाय पुरे दत्ता कन्या त्वेषा च माधवी

దేవదేవుడు జగన్నాథుడు అనేకసార్లు యజ్ఞాల ద్వారా ఆరాధింపబడెను. మరియు ఈ కన్య మాధవీ నగరంలో గాలవునకు వివాహార్థం ఇచ్చబడెను.

Verse 104

पत्नीत्वेन चतुर्भ्यश्च दत्ताः कन्या मुने तदा । गालवस्य गुरोरर्थे विश्वामित्रस्य धीमतः

ఓ మునీ! అప్పుడు గాలవుని గురువైన ధీమంతుడు విశ్వామిత్రుని ప్రయోజనార్థం ఆ కన్యను నలుగురికి భార్యగా ఇచ్చిరి।

Verse 105

एवं भूतान्यनेकानि सुकृतानि मया पुरा । महांति च बहून्येव तानि वक्तुं न पार्यते

ఇలా నేను పూర్వకాలంలో అనేక సత్కర్మలు చేసితిని—అవి మహత్తరములు, అనేకములు; వాటిని పూర్తిగా చెప్పలేను।

Verse 106

भूयः पृष्टः सर्वदेवैः स राजा कृतं सर्वं गुप्तमेव यथार्थम् । विज्ञातुमिच्छाम यथार्थतोपि सर्वे वयं श्रोतुकामा ययाते

సర్వ దేవతలు మరల ప్రశ్నించగా ఆ రాజు తాను చేసినదంతా యథార్థంగా గుప్తంగా ఉంచెను; అయినా, ఓ యయాతీ, మేమందరం దానిని నిజంగా తెలుసుకోవాలని, వినాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాము।

Verse 107

वचो निशम्य देवानां ययातिरमितद्युतिः । कथयामास तत्सर्वं पुण्यशेषं यथार्थतः

దేవతల మాటలు విని, అపార తేజస్సుగల యయాతి తన సঞ্চిత పుణ్యములో మిగిలినదంతా యథార్థంగా పూర్తిగా వివరించెను।

Verse 108

कथितं सर्वमेतच्च निःशेषं व्यासवत्तदा । स्वपुण्यकथनेनैव ययातिरपतद्भुवि

అప్పుడు వ్యాసుని వలె ఇదంతా నిఃశేషంగా చెప్పెను; తన పుణ్యకథనమాత్రముచేతనే యయాతి భూమిపై పడిపోయెను।

Verse 109

तत्क्षणादेव सर्वेषां सुराणां तत्र पश्यताम् । एवमेव तथा जातमराजकमतंद्रितम्

అదే క్షణంలో, అక్కడ సమస్త దేవతలు చూస్తుండగానే అచ్చంగా అలాగే జరిగింది—రాజు లేకుండా రాజ్యం నిరాజకమైంది; ఎవ్వరూ నిర్లక్ష్యంగా, నిశ్చింతగా ఉండలేకపోయారు।

Verse 110

अन्यो न दृश्यते लोके याज्ञिको यो हि तत्र वै । शक्रासनेऽभिषे कार्यं श्रूयतां हि द्विजोत्तमाः

లోకంలో అక్కడ మరొక అర్హుడైన యాజ్ఞికుడు కనబడడు; కాబట్టి ఇంద్రాసనాభిషేకం చేయవలెను—వినుడి, ఓ ద్విజోత్తములారా।

Verse 111

सर्वे सुराश्च ऋषयोऽथ महाफणींद्रा गन्धर्वयक्षखगचारणकिंनराश्च । विद्याधराः सुरगणाप्सरसां गणाश्च चिंतापराः समभवन्मनुजास्तथैव

సమస్త దేవతలు, ఋషులు, మహాఫణీంద్రులు, గంధర్వ-యక్షులు, పక్షులు, చారణులు, కిన్నరులు; విద్యాధరులు, దేవగణాలు, అప్సరసల సమూహాలు—మనుష్యులు కూడా—అందరూ చింతలో మునిగిపోయారు।