Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । ततो मयास्य तीर्थस्य रक्षणाय पुनर्जय । समाराध्य यथा देव्यः स्थापितास्तच्छृणुष्व भोः

నారదుడు అన్నాడు—తదుపరి, హే విజేతా, ఈ తీర్థ రక్షణార్థం నేను దేవిని విధివిధానంగా ఆరాధించాను. ఓ మహానుభావా, ఇక్కడ దేవీలు ఎలా స్థాపించబడ్డారో వినుము।

Verse 2

यथात्मा सर्वभूतेषु व्यापकः परमेश्वरः । तथैव प्रकृतिर्नित्या व्यापका परमेश्वरी

పరమేశ్వరుడైన ఆత్మ యథా సమస్త భూతములలో వ్యాపించి ఉన్నాడో, అలాగే నిత్య ప్రకృతి అయిన పరమేశ్వరీ కూడా సర్వత్ర వ్యాపించి ఉంది।

Verse 3

शक्ति प्रसादादाप्नोति वीर्यं सर्वाश्च संपदः । ईश्वरी सर्वभूतेषु सा चैवं पार्थ संस्थिता

శక్తి ప్రసాదముచేత వీర్యమును మరియు సమస్త సంపదలను పొందుతారు. హే పార్థా, ఆ ఈశ్వరీ సమస్త భూతములలో నివసిస్తుంది; ఈ విధంగా ఆమె సర్వత్ర స్థితి చెందింది।

Verse 4

बुद्धिह्रीपुष्टिलज्जेति तुष्टिः शांतिः क्षमा स्पृहा । श्रद्धा च चेतना शक्तिर्मंत्रोत्साहप्रभूद्भवा

బుద్ధి, హ్రీ, పుష్టి, లజ్జ; తుష్టి, శాంతి, క్షమ, స్పృహ; అలాగే శ్రద్ధ, చైతన్యం—మంత్రసాధనోత్సాహముచేత ప్రబలంగా ఉద్భవించే శక్తియే ఇవన్నీ।

Verse 5

इयमेव च बंधाय मोक्षायेयं च सर्वदा । एनामाराध्य चैश्वर्यमिन्द्राद्याः समवाप्नुयुः

ఆమెయే సదా బంధనానికి కారణం, ఆమెయే మోక్షానికి కూడా కారణం. ఆమెను ఆరాధించగా ఇంద్రాది దేవతలు సైతం ఐశ్వర్యాన్ని పొందుదురు।

Verse 6

ये च शक्तिं न मन्यंते तिरस्कुर्वंति चाधमाः । योगीन्द्रा अपि ते व्यक्तं भ्रश्यंते काशिजा यथा

శక్తిని అంగీకరించని, ఆమెను తృణీకరించే నీచులు—వారు ‘యోగీంద్రులు’ అయినా సరే—నిశ్చయంగా పతనమవుతారు; కాశీలో ఒకప్పుడు జరిగినట్లే।

Verse 7

वाराणस्यां किल पुरा सिद्धयोगीश्वराः पुनः । अवमन्य च ते शक्तिं पुनर्भ्रंशमुपागताः

పూర్వకాలంలో వారాణసీలో కొందరు సిద్ధయోగీశ్వరులు శక్తిని అవమానించి మళ్లీ పతనానికి లోనయ్యారని చెప్పబడుతుంది.

Verse 8

तस्मात्सदा देहिनेयं शक्तिः पूज्यैव नित्यदा । तुष्टा ददाति सा कामान्रुष्टा संहरते क्षणात्

కాబట్టి దేహధారులు ఈ శక్తిని ఎల్లప్పుడూ నిత్యం పూజించాలి. ఆమె ప్రసన్నమైతే కోరికలను ఇస్తుంది; కోపిస్తే క్షణంలోనే అన్నిటిని హరించుతుంది.

Verse 9

परमा प्रकृतिः सा च बहुभेदैर्व्यवस्थिता । तासां मध्ये महादेव्यो ह्यत्र संस्थापिताः शृणु

ఆమె పరమ ప్రకృతి; అనేక భేదరూపాలలో స్థితి చెందింది. ఆ రూపాల మధ్య ఇక్కడ మహాదేవీలు స్థాపించబడ్డారు—వినుము.

Verse 10

चतस्रस्तु महाशक्त्यश्चतुर्दिक्षु व्यवस्थिताः । सिद्धांबिका तु पूर्वस्यां स्थापिता सा गुहेन च

నాలుగు దిక్కులలో నాలుగు మహాశక్తులు స్థాపించబడ్డాయి. వాటిలో తూర్పు దిశలో సిద్ధాంబికను స్వయంగా గుహ (స్కందుడు) ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 11

जगदादौ मूलूप्रकृतेरुत्पन्ना सा प्रकीर्त्यते । आराधिता यतः सिद्धैस्तस्मात्सिद्धांबिका च सा

జగదాది కాలంలో ఆమె మూలప్రకృతిలోనుండి ఉద్భవించిందని కీర్తించబడుతుంది. సిద్ధులు ఆమెను ఆరాధించినందున ఆమె ‘సిద్ధాంబిక’గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 12

दक्षिणस्यां तथा तारा संस्थिता स्थापिता मया । तारणार्थाय देवानां यस्मात्कूर्मं समाश्रिता

అదేవిధంగా దక్షిణ దిశలో తారాదేవిని నేను స్థాపించాను; దేవతల తారణార్థం ఆమె కూర్మాన్ని ఆశ్రయించింది కాబట్టి।

Verse 13

ययाविष्टः समुज्जह्रे वेदान्कूर्मो जगद्गुरुः । अनयाविष्टदेहश्च बुधो बौद्धान्हनिष्यति

ఆ శక్తిచే ఆవిష్టుడై జగద్గురు కూర్ముడు వేదాలను పైకి ఎత్తి పునః ప్రతిష్ఠించాడు. అలాగే అదే శక్తి దేహంలో ప్రవేశించినప్పుడు బుద్ధుడు కాలక్రమేణ బౌద్ధులను దమనము చేయును.

Verse 14

कोटिशो वेदमार्गस्य ध्वंसकान्पापकर्मिणः । इयं मया समाराध्य समानीता गिरेः सुता

వేదమార్గాన్ని ధ్వంసం చేసే పాపకర్ములు కోటానుకోట్లు ఉద్భవిస్తారు. అందుకే నేను విధిగా ఆరాధించి ఈ గిరిసుతను రక్షణార్థం ఇక్కడికి తీసుకొచ్చాను.

Verse 15

कोटिसंख्याभिरत्युग्रदेवीभिः संवृता च सा । दक्षिणां दिशमाश्रित्य संस्थिता मम गौरवात्

ఆమె కోటిసంఖ్యలో అత్యుగ్ర దేవతలచే ఆవరించబడి ఉంది. నా గౌరవ మహిమచేత దక్షిణ దిశను ఆశ్రయించి అక్కడే స్థిరంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.

Verse 16

पश्चिमायां तथा देवी संस्थिता भास्करा शुभा । ययाविष्टानि भासंते भास्करप्रमुखानि च

అదేవిధంగా పశ్చిమ దిశలో శుభదాయిని భాస్కరాదేవి స్థాపితమై ఉంది. ఆమె శక్తిచే ఆవిష్టమై సూర్యప్రధానమైన జ్యోతిష్కులు ప్రకాశిస్తారు.

Verse 17

बिंबानि सर्वताराणां गच्छन्त्यायांति च द्रुतम् । सैषा महाबला शक्तिर्भास्वरा कुरुनन्दन

సర్వ నక్షత్రాల బింబాలు వేగంగా వచ్చి పోతుంటాయి. ఓ కురునందనా, ఇదే ఆ ప్రకాశవంతమైన మహాబల శక్తి.

Verse 18

मयाराध्य समानीता कटाहादत्र संस्थिता । कोटिकोटिवृता नित्यं त्रायते पश्चिमां दिशम्

నేను ఆరాధించి ఆమెను కటాహ నుండి ఇక్కడికి తీసుకొని స్థాపించాను. కోటి కోటి పరివారాలతో వలయితై ఆమె నిత్యం పశ్చిమ దిశను రక్షిస్తుంది.

Verse 19

उत्तरस्यां तथा देवी संस्थिता योगनंदिनी । परमप्रकृतेर्देहात्पूर्वं निःसृतया यया

ఉత్తర దిశలో దేవి యోగనందినీ స్థాపితమై ఉంది—ఆ శక్తి పూర్వం పరమ ప్రకృతీదేహం నుండే వెలువడింది.

Verse 20

दृष्ट्या दृष्टा निर्मलया योगमापुश्चतुःसनाः । योगीश्वरी च सा देवी सनकाद्यैः सुतोषिता

నిర్మలమైన దృష్టితో ఆమెను దర్శించి చతుఃసనులు సమాధిని పొందారు. ఆ యోగీశ్వరీ దేవి సనకాదులపై అత్యంత ప్రసన్నమైంది.

Verse 21

सैव चांडकटाहान्मे समाराध्यात्र प्रापिता । योगिनीभिः परिवृता संस्थिता चोत्तरां दिशम्

ఆ దేవినే నేను సమ్యకంగా ఆరాధించి చాండకటాహ నుండి ఇక్కడికి తీసుకొని వచ్చాను. యోగినీలతో పరివృతమై ఆమె ఉత్తర దిశాభిముఖంగా నిలిచింది.

Verse 22

एवमेता महाशक्त्यश्चतस्रः संस्थिताः सदा । पूजिताः कामदा नित्यं रुष्टाः संहरणक्षमाः

ఇలా ఈ నాలుగు మహాశక్తులు సదా స్థిరంగా నిలిచియున్నవి. పూజించబడినప్పుడు నిత్యం ఇష్టఫలములు ప్రసాదించును; కోపించినప్పుడు సంహారశక్తి కలవు.

Verse 23

ततश्च नव मे दुर्गाः समानीताः शृणुध्व ताः

ఆ తరువాత నా తొమ్మిది దుర్గలు ఇక్కడికి తీసుకొనివచ్చబడినవి; వాటిని వినుడి.

Verse 24

त्रिपुरानाम परमा देवी स्थाणुर्यया पुरा । आविष्टस्त्रिपुरं निन्ये भस्मत्वं जगदीश्वरः

‘త్రిపురా’ అనే పరమ దేవి ఉన్నది; ఆమెచేత పురాతనకాలంలో స్థాణు (శివుడు) ఆవిష్టుడై/శక్తిసంపన్నుడై, జగదీశ్వరుడు త్రిపురాన్ని భస్మం చేసెను.

Verse 25

त्रिपुरेति ततस्तां तु प्रोक्तवान्भगवान्हरः । तुष्टाव च स्वयं तस्मात्पूज्या सा जगतामपि

అందుచేత భగవాన్ హరుడు ఆమెను ‘త్రిపురా’ అని పిలిచెను; తానే ఆమెను స్తుతించెను. కనుక ఆమె సమస్త లోకములకు కూడా పూజ్యురాలు.

Verse 26

सा चाराध्य समानीता मयामरेश्वरपर्वतात् । भक्तानां कामदा सास्ति भट्टादित्यसमीपतः

ఆమెను ఆరాధించి నేను మరేశ్వర పర్వతమునుండి ఇక్కడికి తీసుకొనివచ్చితిని. ఆమె భక్తులకు ఇష్టఫలములు ప్రసాదించుచు భట్టాదిత్య సమీపమున నిలిచియున్నది.

Verse 27

अपरा चापि कोलंबा महाशक्तिः सनातनी । कोलरूपी ययाविष्टः केशवश्चोज्जहार गाम्

మరొకటి కూడా కౌలంబా అనే సనాతన మహాశక్తి. ఆమె శక్తితో ఆవిష్టుడైన కేశవుడు వరాహరూపం ధరించి భూమిని పైకి ఎత్తి రక్షించాడు.

Verse 28

तस्मात्सा विष्णुना चोक्ता कोलंबेति स्तुतार्चिता । सा च देवी मया पार्थ भक्तियोगेन तोषिता

అందువల్ల విష్ణువు ఆమెను ‘కౌలంబా’ అని పిలిచి స్తుతించి ఆరాధించాడు. ఓ పార్థా, భక్తియోగం ద్వారా నేను ఆ దేవిని ప్రసన్నం చేసాను.

Verse 29

वाराहगिरिसंस्था मां समानीता च साब्रवीत् । यत्राहं नारद सदा तिष्ठामि कृपयार्थिनाम्

వరాహగిరిపై స్థితమైన ఆ దేవిని నేను తీసుకొచ్చినప్పుడు ఆమె ఇలా చెప్పింది— ‘ఓ నారదా, నేను ఎక్కడ నిత్యం నివసిస్తానో, అది కరుణ కోరువారికోసమే.’

Verse 30

तत्र कूपेन संस्थेयं रुद्राणीसंस्थितेन वै । तं हि कूपं विना मह्यं न रतिर्जायते क्वचित्

‘అక్కడ రుద్రాణీ ప్రతిష్ఠితమైన ఆ బావి వద్దనే నేను తప్పక నివసించాలి. ఆ బావి లేకుండా నాకు ఎక్కడా ఆనందరతి కలగదు.’

Verse 31

तस्माद्भवान्कूपवरं स्वयमत्र खन द्विज । एवमुक्ते पार्थ देव्या दर्भमूलेन मे तदा

‘కాబట్టి, ఓ ద్విజా, నీవే స్వయంగా ఇక్కడ ఉత్తమ బావిని తవ్వు.’ దేవి ఇలా చెప్పగానే, ఓ పార్థా, నేను దర్భగడ్డి మూలంతో తవ్వడం ప్రారంభించాను.

Verse 32

कूपोऽखनि यत्र साक्षाद्रुद्राणी कूप आबभौ । ततो मया तत्र देवाः स्नात्वा जप्त्वा च तर्पिताः

అక్కడ బావి తవ్వబడింది; ఆ బావిలోనే సాక్షాత్తు రుద్రాణీ ప్రత్యక్షమైంది. తరువాత నేను అక్కడ స్నానం చేసి, జపం చేసి, తర్పణజలంతో దేవతలను తృప్తిపరిచాను.

Verse 33

पूजिता च ततो दैवी कोलंबा जगदीश्वरी । परितुष्टा तदा देवी प्रणतं मा ततोऽब्रवीत्

అనంతరం జగదీశ్వరి అయిన దివ్య కోలంబా దేవిని పూజించారు. సంతుష్టురాలైన దేవి, నమస్కరించిన నన్ను ఉద్దేశించి అప్పుడు పలికింది.

Verse 34

सदात्र चाहं स्थास्यामि प्रसादं प्रापिता त्वया । ये च कूपेत्र संस्नात्वा माघाष्टम्यां विशेषतः

“నేను ఎల్లప్పుడూ ఇక్కడే నివసిస్తాను; నీవు నా ప్రసాదాన్ని పొందేలా చేశావు. మరియు ఈ బావిలో స్నానం చేసే వారు—ప్రత్యేకంగా మాఘ మాస అష్టమి నాడు—”

Verse 35

पूजयिष्यंति मां मर्त्यास्तेषां छेत्स्यामि दुष्कृतम् । सर्वतीर्थमयी यश्च सर्वर्तुकवनेस्थितः

“మానవులు నన్ను పూజిస్తే, వారి దుష్కర్మాలను నేను ఛేదిస్తాను. అలాగే సర్వర్తుక-వనంలో ఉన్న ఈ స్థలం సర్వతీర్థమయమైనది.”

Verse 36

मेरोः समीपे रुद्राण्याः कूप एष स एव च

రుద్రాణీ యొక్క ఈ బావి నిజంగా మేరుపర్వత సమీపంలోనే ఉంది.

Verse 37

प्रयागादपि गंगाया गयायाश्च विशेषतः । कूपेस्मिन्नधिकं स्नानं मया नारद कीर्तितम्

ప్రయాగము, గంగా, ముఖ్యంగా గయాకన్నా కూడా—ఈ బావిలో స్నానం అత్యుత్తమం; ఓ నారదా, నేను నీకు ఇదే ప్రకటించితిని.

Verse 38

तदहं तव वाक्येन संस्थितात्र तपोधन । गुहेनाथ सरः पुण्यं पालयिष्याम्यतंद्रिता

కాబట్టి నీ వాక్యముచేత, ఓ తపోధన, నేను ఇక్కడే నిలిచెదను; గుహను ప్రభువుగా భావించి ఈ పుణ్యసరోవరాన్ని అలసట లేక కాపాడెదను.

Verse 39

कुमारेशं पूजयित्वा पूजयिष्यंति ये च माम् । देवीभिः षष्टिकोटीभिर्युता तेषामभीष्टदा

కుమారేశుని పూజించి తరువాత నన్ను కూడా ఆరాధించువారికి, నేను అరవై కోట్లు దేవతలతో కూడి వారి అభీష్ట వరములు ప్రసాదించెదను.

Verse 40

नारद उवाच । इत्युक्तोऽहं पार्थ देव्या तदानीं प्रीयमाणया । प्रत्यब्रवं प्रमुदितः कोलंबां विश्वमातरम्

నారదుడు పలికెను—ఓ పార్థా, ఆ సమయంలో ప్రసన్నమైన దేవి ఇలా పలికినప్పుడు, నేను ఆనందంతో విశ్వమాత కోలంబాకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పితిని.

Verse 41

अत्रास्य माता त्वं देवि गुप्तक्षेत्रस्यकारणम् । तीर्थयात्रा वृथा तेषां नार्च्चयंतीह त्वां च ये

హే దేవీ, ఇక్కడ నీవే ఈ స్థలమాతవు, ఈ గుప్తక్షేత్రానికి కారణమువూ; ఇక్కడ నిన్ను ఆరాధించని వారి తీర్థయాత్ర వ్యర్థమగును.

Verse 42

इदं च यत्सरः पुण्यं त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । ईश्वरी सरसोऽस्य त्वं तीर्थस्यास्य तथेश्वरी

ఈ పుణ్యసరోవరం నీ నామముచేతనే లోకమందు ఖ్యాతిని పొందును. ఈ సరస్సుకు అధీశ్వరి నీవే; ఈ తీర్థమునకును అలాగే అధీశ్వరి నీవే.

Verse 43

एवं दीर्घं तपस्तत्वा स्थापिता मयका शुभा । महादुर्गा नरैस्तस्मात्पूज्येयं सततं बुधैः

ఇలా దీర్ఘ తపస్సు చేసి నేను ఈ శుభ దేవీ స్వరూపాన్ని స్థాపించితిని. అందుచేత మహాదుర్గగా ఆమెను జనులు, ముఖ్యంగా బుధులు, నిత్యం పూజించవలెను.

Verse 44

तृतीया च दिशि तस्यां स्थिता संस्थापिता मया । गुहेन च कपालेश्याः प्रभावोस्याः पुरेरितः

మూడవ దేవీ స్వరూపమును ఆ దిశలో నేను స్థాపించి నిలిపితిని. గుహుడు (స్కందుడు) ఈ కపాలేశీ మహిమను నగరమందు ప్రచురించెను.

Verse 45

धन्यास्ते ये प्रपश्यंति नित्यमेनां नरोत्तमाः । कपालेश्वरमभ्यर्च्य विश्वशक्तिरियं यतः

నిత్యం ఆమెను దర్శించు నరోత్తములు ధన్యులు. ఎందుకంటే కపాలేశ్వరుని అర్చించి ఈ దేవి ఇక్కడ విశ్వశక్తిగా విరాజిల్లుచున్నది.

Verse 46

एवमेतास्तिस्रो दुर्गाः पूर्वस्यां दिशि संस्थिताः । पश्चिमायां प्रवक्ष्यामि तिस्रो दुर्गा महोत्तमा

ఇలా ఈ మూడు దుర్గలు పూర్వదిశలో స్థితమైయున్నవి. ఇక పశ్చిమదిశలోనున్న మూడు మహోత్తమ దుర్గలను నేను వివరించెదను.

Verse 47

सुवर्णाक्षी तु या देवी ब्रह्मांडपरिपालिनी । सा मयात्र समाराध्य तीर्थे देवी निवेशिता

సర్వ బ్రహ్మాండాన్ని పరిపాలించే ‘సువర్ణాక్షీ’ అనే దేవిని నేను ఇక్కడ ఈ తీర్థంలో భక్తితో సమారాధించి దేవీ రూపంగా ప్రతిష్ఠించితిని।

Verse 48

ये चैनां प्रणमिष्यंति पूजयिष्यंति भक्तितः । त्रयस्त्रिंशद्भिः कोटीभिर्देवीभिः पूजिता च तैः

ఎవరు భక్తితో ఆమెకు నమస్కరించి పూజిస్తారో, వారి చేత ఆమెకు ముప్పైమూడు కోట్లు దేవీగణములు పూజించినట్లే ఫలితం కలుగును।

Verse 49

अपरा च महादुर्गा चर्चिता चेति संस्थिता । रसातलतलात्तत्र मयानीता सुभक्तितः

అక్కడ ‘చర్చితా’ అని ప్రసిద్ధమైన మరో మహాదుర్గ కూడా స్థాపితమై ఉంది; ఆమెను నేను రసాతల స్థరమునుండి గాఢభక్తితో ఇక్కడికి తీసికొనివచ్చితిని।

Verse 50

इयमर्च्या च चिंत्या च वीरत्वं समभीप्सुभिः । बहुभिर्देवदैतेयैर्ददौ तेभ्यश्च वीरताम्

వీరత్వాన్ని కోరువారు ఈ దేవిని ఆరాధించి ధ్యానించవలెను; అనేక దేవులు, దైత్యులు ఆమెను పూజించి ఆమె నుండే పరాక్రమమును, వీరతను పొందిరి।

Verse 51

इयमेव महादुर्गा शूद्रकं वीरसत्तमम् । चौरैर्बद्धं कलौ चाग्रे मोक्षयिष्यति विक्रमात्

ఈ మహాదుర్గనే తన మహా విక్రమంతో, కలియుగంలో రాబోయే కాలంలో, దొంగలచే బంధింపబడిన వీరశ్రేష్ఠుడు శూద్రకుని విముక్తి చేయును।

Verse 52

ततस्त्वेतां स चाराध्य वीरेंद्रत्वमवाप्स्यति । निहनिष्यति चाक्रम्य कालसेनमुखान्रिपून्

ఆ తరువాత అతడు ఈ దేవిని విధివిధానంగా ఆరాధించి వీరేంద్రత్వాన్ని పొందును. తదుపరి ముందుకు సాగి కాలసేనముఖులైన శత్రు రాజులను సంహరించును.

Verse 53

तस्मादियं समाराध्या वीर्यकामैर्नरैः सदा । चर्चिता या महादुर्गा पश्चिमायां दिशि स्थिता

కాబట్టి శక్తి, పరాక్రమం కోరే మనుష్యులు ఈ దేవిని ఎల్లప్పుడూ సమ్యకంగా ఆరాధించవలెను—‘మహాదుర్గా’గా ప్రసిద్ధి పొందిన ఆమె పశ్చిమ దిశలో స్థితి చెందింది.

Verse 54

तथा त्रैलोक्यविजया तृतीयस्यां दिशि स्थिता । यामाराध्य जयं प्राप्तस्त्रिलोक्यां रोहिणीपतिः । सोमलोकान्मयानीता पूजिता जयदा सदा

అలాగే ‘త్రైలోక్యవిజయా’ మూడవ దిశలో స్థితి చెందింది. ఆమెను ఆరాధించి రోహిణీపతి త్రిలోకాలలో జయాన్ని పొందెను. సోమలోకమునుండి నేను తీసుకొచ్చిన ఆమె ఎల్లప్పుడూ పూజింపబడుతూ సదా విజయాన్ని ప్రసాదించును.

Verse 55

एवमेताः पश्चिमायामुत्तरस्यामतः शृणु । तिस्रो देव्यश्चोत्तरस्यामेकवीरामुखाः स्थिताः

ఇలా ఇవి పశ్చిమ దిశలో ఉన్నాయి; ఇక ఉత్తర దిశ విషయమును వినుము. ఉత్తర దిశలో ఏకవీరా మొదలైన మూడు దేవతలు స్థితి చెందారు.

Verse 56

एकवीरेति या देवी साक्षात्सा शिवपूजिता । ययाविष्टो जगत्सर्वं संहरत्येष भूतराट्

‘ఏకవీరా’ అని పిలువబడే ఆ దేవి సాక్షాత్తు శివునిచే పూజింపబడుతుంది. ఆమె శక్తిచే ఆవిష్టుడై ఈ భూతరాటుడు సమస్త జగత్తును సంహరించును.

Verse 57

वीर्येणाद्येकवीरायाः कृत्वा लोकांश्च भस्मसात् । युगैकादशपूर्णत्वे विलक्षोऽभूत्स भस्मनि

ఆద్య ఏకవీరా దేవి వీర్యంతో సమస్త లోకాలు భస్మమయ్యాయి. పదకొండు యుగాలు పూర్తయ్యాక అతడు భస్మంలోనే విశిష్టంగా గుర్తింపబడెను।

Verse 58

एवंविधा त्वेकवीरा शक्तिरेषा सनातनी । पूजिताराधिता चैव सर्वाभीप्सितदा नृणाम्

ఇదే ఏకవీరా—ఈ శాశ్వత శక్తి. ఆమెను పూజించి ఆరాధిస్తే మనుష్యులకు కావలసిన సమస్త కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 59

ब्रह्मलोकात्समानीता मयाराध्यात्र भारत । नामकीर्तनमप्यस्या दुष्टानां घातनं विदुः

ఓ భారతా, బ్రహ్మలోకంనుండి ఆమెను తీసికొని వచ్చి నేను ఇక్కడ ఆరాధిస్తున్నాను. ఆమె నామకీర్తనమాత్రమే దుష్టుల నాశనమని వారు తెలుసుకొనుచున్నారు.

Verse 60

द्वितीया हरसिद्ध्याख्या देवी दुर्गा महाबला । शीकोत्तरात्समाराध्य मयानीतात्र पांडव

రెండవ దేవి మహాబలమైన దుర్గా, ‘హరసిద్ధి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. ఓ పాండవా, శీకోత్తరంలో సమ్యకంగా ఆరాధించి నేను ఆమెను ఇక్కడికి తీసికొని వచ్చాను.

Verse 61

यदा शीकोत्तरस्थेन पार्वत्या प्रार्थितेन च । रुद्रेण डाकिनीमंत्रः प्रोक्तो देव्याः कृपालुना

శీకోత్తరంలో పార్వతి ప్రార్థించగా, దేవిపై కరుణగల రుద్రుడు దేవికి ḍాకినీ-మంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు.

Verse 62

तदा मंत्रप्रभावेण मोहिता गिरिजा सती । तमेवाक्रम्य मांसं च शोणितं च भवं पपौ

అప్పుడు మంత్రప్రభావంతో మోహితమైన సతీ గిరిజా, భవుడైన శివునే ఆక్రమించి ఆయన మాంసమును మరియు రక్తమును పానము చేసింది।

Verse 63

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

అనంతరం రుద్రుని శరీరమునుండి ఆర్తినాశిని హరసిద్ధి అవతరించింది—ఆమె మహాదుర్గ, మహామంత్రాలలో నిపుణురాలు।

Verse 64

सा सहस्रभुजा देवी समाक्रम्याभिपीड्य च । मोक्षयामास गिरिशमशापयत तां तथा

ఆ సహస్రభుజా దేవి అతనిని పట్టి నొక్కి గిరీశుడైన శివుని విముక్తి చేసింది; అలాగే ఆమె (ఇతరురాలిని) కూడా శాపమునుండి విడిపించింది।

Verse 65

ततः प्रभृति सा लोके हरसिद्धिः प्रकीर्त्यते । देवीनां षष्टिकोटीभिरावृता पूज्यते सुरैः

అప్పటినుంచి ఆమె లోకంలో ‘హరసిద్ధి’గా కీర్తింపబడింది. అరవై కోట్లు దేవతలతో పరివృతమై ఆమెను దేవతలు పూజిస్తారు।

Verse 66

एतामाराध्य सुग्रीवप्रमुखा दोषनाशिनीम् । अभूवन्त्सुमहावीर्या डाकिनीसंघनाशनाः

ఆ దోషనాశినీ దేవిని ఆరాధించి సుగ్రీవుడు మొదలైనవారు అత్యంత మహావీరులై, డాకినీ సమూహాలను నశింపజేసేవారయ్యారు।

Verse 67

तस्मादेतां पूजयेत्तु मनोवाक्कायकर्मभिः । डाकिन्याद्या न सर्पंति हरसिद्धेरनंतरम्

కాబట్టి మనస్సు, వాక్కు, శరీరం, కర్మలతో భక్తితో ఆమెను పూజించాలి. హరసిద్ధి సన్నిధిలో డాకిన్యాదులు సమీపించరు।

Verse 68

तृतीयेशानकोणस्था चंडिका नवमी स्थिता । वागीशोऽपि लभेत्पारं नैव यस्याः प्रवर्णने

మూడవ దేవి చండికా ఈశాన కోణంలో నివసించి నవమి రూపంగా స్థితి పొందింది. ఆమె వర్ణనకు అంతం వాగీశ్వరుడికీ దొరకదు।

Verse 69

या पुरा पार्वतीदेहाद्विनिःसृत्य महासुरौ । चंडमुंडौ निहत्यैव भक्षयामास क्रोधतः

ఆమె ఒకప్పుడు పార్వతీ దేహం నుండి ప్రదర్శితమై, క్రోధంతో మహాసురులు చండముండులను సంహరించి వారిని భక్షించింది।

Verse 70

अक्षौहिणीशतं त्वेकं चंडमुंडौ च तावुभौ । नापूर्यतैकग्रासोऽस्याः किंलक्ष्या यात्वियं हि सा

వంద అక్షౌహిణీ సేనలు, అలాగే ఆ ఇద్దరు—చండముండులు—కూడా ఆమె ఒక్క గ్రాసాన్ని నింపలేకపోయారు. ఆమెకు ఏ ప్రమాణం చెప్పగలం? ఆమె నిజంగా అప్రమేయ.

Verse 71

इयमेवांधकानां च तृषिता शोणितं पुनः । पपौ ततो निजग्राह चांधकं भगवान्भवः

ఆమె తానే దాహంతో అంధకుల రక్తాన్ని మళ్లీ త్రాగింది; ఆపై భగవాన్ భవుడు (శివుడు) అంధకుణ్ణి పట్టుకున్నాడు।

Verse 72

इयं च रक्तबीजानां कृत्वा पानं च रक्तजम् । अर्पयामास तं देव्याश्चामुण्डापीतशोणितम्

ఆమె రక్తబీజుల నుండి పుట్టిన రక్తాన్ని పానము చేసి, చాముండా పీతమైన ఆ శోణితాన్ని దేవికి అర్పించింది।

Verse 73

एषा तृप्यति भक्तानां प्रणामेनापि भारत । अर्बुदानां च कोटीभिर्दैत्यानां पापकर्मिणाम्

హే భారతా! భక్తుని ఒక్క నమస్కారమాత్రంతోనే ఆమె తృప్తి చెందుతుంది; పాపకర్ములైన దైత్యుల అర్బుద-కోటులతోనూ తృప్తి చెందదు।

Verse 74

कुण्डं चास्या मया देव्याः पुण्यं निष्पादितं शुभम् । यत्र वै स्पर्शमात्रेण सर्वतीर्थफलं लभेत्

ఈ దేవికి నేను పుణ్యమయమైన, శుభమైన కుండాన్ని స్థాపించాను; అక్కడ కేవలం స్పర్శమాత్రంతోనే సర్వతీర్థఫలం లభిస్తుంది।

Verse 75

हरसिद्धिर्देवसिद्धिर्धर्मसिद्धिश्च भारत । विविधा प्राप्यते सिद्धिस्तीर्थेऽस्मिंश्चंडिकारतैः

హే భారతా! ఈ తీర్థంలో చండికాభక్తులు అనేక సిద్ధులను పొందుతారు—హర (శివ) అనుగ్రహసిద్ధి, దేవసిద్ధి, ధర్మసిద్ధి।

Verse 76

यश्च पूजयते देवीं स्वल्पेन बहुनापि वा । कात्यायनी कोटिशतैर्वृता तस्य विभूतिदा

ఎవడు స్వల్పముతో గాని, బహువుతో గాని దేవిని పూజిస్తాడో, అతనికి కోటిశతైః పరివృతమైన కాత్యాయనీ విభూతి-ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 77

एवमेता महादुर्गा नवतीर्थेऽत्र संस्थिताः । चतस्रश्चापि दिग्देव्यो नित्यमर्च्याः शुभेप्सुभिः

ఇలా మహాదుర్గ యొక్క ఈ రూపాలు ఇక్కడ నవతీర్థాలలో స్థాపితమై ఉన్నాయి. అలాగే నాలుగు దిక్కుల దిగ్దేవతలు కూడా శుభం కోరువారు నిత్యం ఆరాధించవలసినవే.

Verse 78

आश्विनस्य च मासस्य नवरात्रे विशेषतः । उपोष्य चैकभक्तैर्वा देवीस्त्वेताः प्रपूजयेत्

ప్రత్యేకంగా ఆశ్విన మాస నవరాత్రులలో, ఉపవాసం చేసి గానీ లేదా ఏకభక్త వ్రతం (ఒకసారి భోజనం) పాటించి గానీ, ఈ దేవీమూర్తులను విశేష భక్తితో పూజించాలి.

Verse 79

बलिपूपकनैवेद्यैस्तर्पणैर्धूपगंधिभिः । तस्य रक्षां चरंत्येता रथ्यासु त्रिकचत्वरे

బలి, పూపక (పిండివంటలు), నైవేద్యం, తర్పణం, ధూప-గంధాలు అర్పించినప్పుడు, ఈ దేవీలు ఆ భక్తునికి రక్షణ కలుగజేస్తూ వీధులలో, కూడళ్లలో, మూడు-నాలుగు దారుల సంగమస్థలాలలో సంచరిస్తారు.

Verse 80

भूतप्रेतपिशाचाद्या नोपकुर्युः प्रपीडनम् । आपदो विद्रवंत्याशु योगिन्यो नंदयंति तम्

భూత, ప్రేత, పిశాచాది అతనిని పీడించలేరు. ఆపదలు త్వరగా పారిపోతాయి; యోగినీలు అతనిపై ప్రసన్నులవుతారు.

Verse 81

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्

పుత్రార్థి పుత్రులను పొందుతాడు; ధనార్థి ధనాన్ని పొందుతాడు. రోగపీడితుడు రోగం నుండి విముక్తుడవుతాడు; బంధితుడు బంధనమునుండి విడుదలవుతాడు.

Verse 82

आसां यः कुरुते भक्तिं नरो नारी च श्रद्धया । सर्वान्कामानवाप्नोति यांश्चिंतयति चेतसि

ఈ దేవీశక్తుల పట్ల శ్రద్ధతో భక్తి చేసే పురుషుడైనా స్త్రీయైనా, హృదయంలో ఏ ఏ కోరికలను తలచుకుంటాడో అవన్నీ పొందుతాడు।

Verse 83

कामगव्य इमा देव्यश्चिन्तामणिनिभास्तथा । कल्पवल्ल्योऽथ भक्तानां प्रतिच्छन्दोऽत्र नव हि

ఈ దేవీలు కామధేనువుల వలె, అలాగే చింతామణుల వలె కోరికలను నెరవేర్చేవారు. భక్తులకు ఇవి కల్పవల్లీలలా ఫలప్రదాలు; ఇక్కడ వీరి తొమ్మిది ప్రకటనలు ఉన్నాయి।

Verse 84

तथात्र भूतमातास्ति हरसिद्धेस्तु दक्षिणे । तस्या माहात्म्यमतुलं संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते

అలాగే ఇక్కడ హరసిద్ధి దక్షిణ భాగంలో భూతమాత ఉన్నది. ఆమె యొక్క అతుల మహిమను నేను నీకు సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను।

Verse 85

पूर्वं किल गुहो विद्वान्पुण्ये सारस्वते तटे । भूतप्रेतपिशाचानामाधिराज्येऽभ्यषिच्यत

పూర్వకాలంలో పుణ్యమైన సరస్వతీ తీరంలో జ్ఞానవంతుడైన గుహుడు భూత, ప్రేత, పిశాచుల అధిరాజ్యానికి అభిషిక్తుడయ్యాడు।

Verse 86

स च सर्वाणि भूतानि मर्यादायामधारयत् । एतदन्नं प्रदायैव कृपया भगवान्गुहः

అతడు ఆ సమస్త భూతగణాన్ని నియమసీమల్లో నిలిపాడు. కరుణతో భగవాన్ గుహ వారికి ఈ అన్నాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 88

ततस्त्वनेन भोगेन तानि नंदंति कृत्स्नशः । ततः केनापि कालेन श्रद्धयाऽश्रद्धया कृतम्

ఆపై ఆ భోగాన్ని అనుభవించి వారు అందరూ పూర్తిగా తృప్తి చెందారు. తరువాత ఏదో సమయంలో అది శ్రద్ధతో గానీ అశ్రద్ధతో గానీ చేయబడింది.

Verse 89

पुण्यं तान्येव भूतानि ग्रसंत्याक्रम्य देवताः । ततो देवाः क्षुधार्त्तास्ते गुहायैतन्न्यवेदयन्

అదే భూతగణాలు దేవతల పుణ్యాన్ని అణచివేసి గ్రసించసాగాయి. అప్పుడు ఆకలితో బాధపడిన దేవతలు ఈ విషయాన్ని గుహకు నివేదించారు.

Verse 90

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

అది విని గుహుడు క్రోధించి కాలుడివలె అయ్యాడు. అతని కోపంతో భ్రూకమల మధ్య నుంచి ఒక శక్తి బయలుదేరింది.

Verse 91

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

జ్వాలామాలతో ఆవరించబడి, చూడటానికి దుర్దర్శగా, పన్నెండు కన్నులున్న ఒక స్త్రీ ప్రత్యక్షమైంది. ఆమె నమస్కరించి చెప్పింది—“ప్రభూ, నేను మీ శక్తిని; ఈ కార్యంలో త్వరగా ఆజ్ఞాపించండి, మీ ఇష్టానుసారం నేను ఏమి చేయాలి?”

Verse 92

स्कन्द उवाच । एतैर्भूतगणैः पापैरुल्लंघ्य मम शासनम्

స్కందుడు అన్నాడు—“ఈ పాపిష్ఠ భూతగణాలు నా ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించాయి.”

Verse 93

मनुष्यदत्तं सकलं भुज्यते स्वेच्छयाधमैः । शीघ्रमेतानि त्वं तस्मान्मर्यादायामुपानय

మనుష్యులు అర్పించిన సమస్తమును ఈ అధములు స్వేచ్ఛగా భోగిస్తున్నారు. కనుక నీవు వీరిని శీఘ్రముగా మర్యాదా పరిమితిలోకి తీసికొనిరా.

Verse 94

एतास्त्वानुव्रजिष्यंति देव्यः कोटिशतं शुभे । ततस्तथेति सा चोक्ता देवीभिः संवृता तदा

ఓ శుభే! కోటిశత దేవతలు నిన్ను అనుసరిస్తారు. అప్పుడు ఆమె ‘తథాస్తు’ అని పలికి, దేవీమండలముచే పరివృతమైంది.

Verse 95

मयूरं समुपास्थाय गुहशक्तिः समागता । सरोजवनमासाद्य भूतसंघानपश्यत

మయూరమును అధిరోహించి గుహశక్తి బయలుదేరింది; కమలవనమును చేరి భూతసంఘములను దర్శించింది.

Verse 96

जघान च समासाद्य देवी नानाविधायुधैः । ततः प्रेतपिशाचाद्या हन्यमाना महारणे

సమీపించి దేవి నానావిధ ఆయుధములతో వారిని సంహరించింది. ఆ మహారణ్యంలో ప్రేతపిశాచాదులు హతమవుతూ పోయారు.

Verse 97

प्रसादयंति तां देवीं नानावेषैः सुदीनवत् । केचिद्ब्राह्मणवेषैश्च तापसानां तथो क्तिभिः

అత్యంత దీనులై వారు నానావేషములతో దేవిని ప్రసన్నం చేయ ప్రయత్నించారు—కొందరు బ్రాహ్మణవేషముతో, మరికొందరు తపస్వుల వాక్యాచారములతో.

Verse 98

नृत्यंति देवि पद्माक्षि प्रसीदेति पुनःपुनः । ततः प्रसन्ना सा देवी व्रियतां स्वेच्छयाऽह तान्

వారు మళ్లీ మళ్లీ నర్తిస్తూ—“ఓ దేవి, పద్మాక్షీ, ప్రసన్నమవు!” అని వేడుకున్నారు. అప్పుడు దేవి సంతోషించి—“మీ ఇష్టమొచ్చిన వరం కోరండి” అని చెప్పింది.

Verse 99

तां ते प्रोचुस्त्राहि नस्त्वं भूतमाता भवेश्वरि । मर्यादां नैव त्यक्ष्यामो वयं स्कन्दविनिर्मिताम्

వారు ఆమెతో అన్నారు—“ఓ భూతమాత, ఓ భవేశ్వరి, మమ్మల్ని రక్షించు. స్కందుడు స్థాపించిన మర్యాదా-నియమాన్ని మేమెప్పటికీ విడువము.”

Verse 100

ये चैवं त्वां तोषयन्ति तेषां देहि वरान्सदा

ఇలా నిన్ను సంతోషపెట్టేవారికి నీవు ఎల్లప్పుడూ వరాలు ప్రసాదించు.

Verse 101

श्रीदेव्युवाच । वैशाखे दर्शदिवसे ये चैवं तोषयंति माम् । अरिष्टाभरणैः पुष्पैर्दधिभक्तैश्च पूजनैः । तेषां सर्वोपसर्गा वै यास्यंति विलयं स्फुटम्

శ్రీదేవి పలికింది—“వైశాఖ మాస అమావాస్య రోజున, అరిష్టనివారక శుభాభరణాలు/రక్షాకవచాలు, పుష్పాలు, దధి-భక్త నైవేద్యాలతో పూజచేసి నన్ను ఇలా సంతోషపెట్టేవారికి, అన్ని ఉపద్రవాలు మరియు విపత్తులు స్పష్టంగా పూర్తిగా లయమవుతాయి.”

Verse 102

एवं दत्त्वा वरं देवी मुमुदे भूतसंवृता । एवंप्रभावा सा देवी मयानीतात्र भारत

ఇలా వరం ఇచ్చి దేవి భూతగణాలతో చుట్టుముట్టబడి ఆనందించింది. ఓ భారతా, ఆ దేవి యొక్క మహిమ ఇంతటిది—నేను ఇక్కడ నీకు వివరించాను.

Verse 103

य एनां प्रणमेन्मर्त्यः सर्वारिष्टैर्विमुच्यते

ఏ మానవుడు ఈ దేవిని భక్తితో నమస్కరిస్తాడో, అతడు సమస్త అరిష్టాలు మరియు అనిష్ట బాదల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 104

एवं प्रभावाः परिकीर्तिता मया समासतस्तीर्थवरेऽत्र देव्यः । चतुर्दशैवार्जुन पूजिता याश्चतुर्दशस्थानवरैर्नृमुख्यैः

ఇలా ఈ ఉత్తమ తీర్థంలో ఉన్న దేవీమాతల ప్రభావాలను నేను సంక్షేపంగా ప్రకటించాను. ఓ అర్జునా, ఆ దేవతలు పద్నాలుగు; మరియు ప్రముఖులు పూజించే పద్నాలుగు శ్రేష్ఠ స్థానాలతో అనుబంధితులు.