Adhyaya 27

Verse 1

। नारद उवाच । ततो निरुपमं दिव्यं सर्वरत्नमयं शुभम् । ईशाननिर्मितं साक्षात्सह देव्याविशद्गृहम्

నారదుడు అన్నాడు—అప్పుడు ఆయన దేవితో కలిసి, సాక్షాత్తు ఈశానుడు (శివుడు) నిర్మించిన, అపూర్వమైన దివ్యమైన సర్వరత్నమయమైన శుభ గృహంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 2

तत्रासौ मंदरगिरौ सह देव्या भगाक्षहा । प्रासादे तत्र चोद्याने रेमे संहृष्टमानसः

అక్కడ మందరగిరిపై దేవితో కూడ భగనేత్రహరుడు శంకరుడు ఉన్నాడు. అక్కడి ప్రాసాదములోను ఉద్యానములోను హర్షితమనస్సుతో విహరించాడు.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे देवास्तारकेणातिपीडिताः । प्रोत्साहितेन चात्यर्थं मया कलिचिकीर्षुणा

ఇదే సమయంలో తారకునిచేత తీవ్రంగా బాధింపబడిన దేవతలు, కలహాన్ని ప్రారంభించదలచిన నన్ను బట్టి అత్యంతంగా ప్రోత్సహింపబడ్డారు.

Verse 4

आसाद्य ते भवं देवं तुष्टुबुर्बहुधा स्तवैः । एतस्मिन्नंतरे देवी प्रोद्वर्तयत गात्रकम्

వారు భవదేవుని చేరి అనేక స్తోత్రాలతో స్తుతించారు. అదే సమయంలో దేవి తన దేహంపై ఉడ్వర్తనాన్ని రాయడం ప్రారంభించింది.

Verse 5

उद्वर्तनमलेनाथ नरं चक्रे गजाननम् । देवानां संस्तवैः पुण्यैः कृपयाभिपरिप्लुता

ఉడ్వర్తన మలంతోనే దేవి గజాననుడనే పురుషుని సృష్టించింది. దేవతల పుణ్యస్తోత్రాలచేత కదిలి, కరుణతో నిండిపోయి ఆమె అలా చేసింది.

Verse 6

पुत्रेत्युवाच तं देवी ततः संहृष्टमानसा । एतस्मिन्नंतरे शर्वस्तत्रागत्य वचोऽब्रवीत्

అప్పుడు హర్షితమనస్సుతో దేవి అతనిని ‘పుత్రా’ అని పిలిచింది. అదే సమయంలో శర్వుడు అక్కడికి వచ్చి ఈ వాక్యములు పలికాడు.

Verse 7

पुत्रस्तवायं गिरिजे श्रृणु यादृग्भविष्यति । विक्रमेण च वीर्येण कृपया सदृशो मया

హే గిరిజా! ఇదిగో నీ కుమారుడు—వినుము, ఇతడు ఎట్లుండునో. పరాక్రమంలో, వీర్యంలో, కృపలో ఇతడు నాతో సమానుడగును.

Verse 8

यथाहं तादृशश्चासौ पुत्रस्ते भविता गुणैः । ये च पापा दुराचारा वेदान्धर्मं द्विषंति च

నేను ఎట్లున్నానో, గుణములలో నీ కుమారుడును అట్లే ఉండును. మరియు పాపులు, దురాచారులు, వేదధర్మమును ద్వేషించువారు—

Verse 9

तेषामामरणांतानि विघ्नान्येष करिष्यति । ये च मां नैव मन्यंते विष्णुं वापि जगद्गुरुम्

వారికి ఇతడు మరణాంతం నిలిచే విఘ్నములను కలుగజేయును—ప్రత్యేకించి నన్ను గౌరవించని వారికీ, జగద్గురు విష్ణువును గౌరవించని వారికీ.

Verse 10

विघ्निता विघ्नराजेन ते यास्यंति महत्तमः । तेषां गृहेषु कलहः सदा नैवोपसाम्यति

హే మహత్తమా! విఘ్నరాజునిచే విఘ్నింపబడిన వారు వినాశమునకు చేరుదురు; వారి ఇళ్లలో కలహము ఎల్లప్పుడూ ఉండి, ఎప్పటికీ శమింపదు.

Verse 11

पुत्रस्य तव विघ्नेन समूलं तस्य नश्यति । येषां न पूज्याः पूज्यंते क्रोधासत्यपराश्च ये

నీ కుమారుడు కలిగించిన విఘ్నముచేత వారు మూలముతో సహా నశించుదురు—అపూజ్యులను పూజ్యులుగా భావించి పూజించువారు, క్రోధమూ అసత్యమూ ఆశ్రయించినవారు.

Verse 12

रौद्रसाहसिका ये च तेषां विघ्नं करिष्यति । श्रुतिधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्पालयंति गुरूंश्च ये

రౌద్రసాహసంతో ఉన్మత్త హింసకు దిగేవారిపై ఆయన విఘ్నాలను కలిగిస్తాడు. అయితే శ్రుతిధర్మం, బంధుధర్మం పాటించి గురువులను పూజించే వారిని ఆయన అనుగ్రహిస్తాడు.

Verse 13

कृपालवो गतक्रोधास्तेषां विघ्नं हरिष्यति । सर्वे धर्माश्च कर्माणि तथा नानाविधानि च

కరుణగలవారు, క్రోధాన్ని విడిచినవారు—వారి విఘ్నాలను ఆయన తొలగిస్తాడు. వారి సమస్త ధర్మకర్మలు, నానావిధ క్రియలు అన్నీ నిర్విఘ్నంగా సిద్ధిస్తాయి.

Verse 14

सविघ्नानि भिवष्यंति पूजयास्य विना शुभे । एवं श्रुत्वा उमा प्राह एवमस्त्विति शंकरम्

ఓ శుభే! ఆయన పూజ లేకుండా అన్నీ విఘ్నాలతోనే ఉంటాయి. ఇది విని ఉమా శంకరునితో—‘ఏవమస్తు’ (అలాగే కావాలి) అని చెప్పింది.

Verse 15

ततो बृहत्तनुः सोऽभूत्तेजसा द्योतयन्दिशः । ततो गणैः समं शर्वः सुराणां प्रददौ च तम् । यावत्तार कहंता वो भवेत्तावदयं प्रभुः

అప్పుడు ఆయన విస్తారదేహుడై తన తేజస్సుతో దిశలను ప్రకాశింపజేశాడు. తరువాత శర్వుడు గణాలతో కలిసి ఆయనను దేవతలకు అప్పగించి—‘తారకసంహారకుడు అవతరించేవరకు ఈ ప్రభువు మీ రక్షకుడు’ అని చెప్పాడు.

Verse 16

ततो विघ्नपतिर्देवैः संस्तुतः प्रमतार्तिहा । चकार तेषां कृत्यानि विघ्नानि दितिजन्मनाम्

అప్పుడు దేవతలచే స్తుతింపబడిన, ప్రమథుల ఆర్తిని హరించే విఘ్నపతి తన కర్తవ్యాలను నిర్వహించాడు; దితివంశజులైన దైత్యులకు విఘ్నాలను సృష్టించాడు.

Verse 17

पार्वती च पुनर्देवी पुत्रत्वे परिकल्प्य च । अशोकस्यांकुरं वार्भिरवर्द्धयत स्वादृतैः

దేవి పార్వతి మరల అతనిని తన పుత్రుడిగా సంకల్పించి, శ్రద్ధగా సంరక్షించిన జలంతో అశోక వృక్షాంకురాన్ని పెంపొందించింది।

Verse 18

सप्तर्षीनथ चाहूय संस्कारमंगलं तरोः । कारयामास तन्वंगी ततस्तां मुनयोऽब्रुवन्

అనంతరం సప్తర్షులను ఆహ్వానించి, సన్నని అంగాల దేవి ఆ వృక్షానికి మంగళకర సంస్కారక్రియలను చేయించింది; తరువాత మునులు ఆమెతో పలికారు।

Verse 19

त्वयैव दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि । किं फलं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः

ఓ దేవీ! మార్గాన్ని నీవే చూపినందున, ధర్మమర్యాదను స్థాపించుట నీకే తగును. ఈ కల్పిత ‘వృక్షపుత్రుల’ వల్ల ఏ ఫలం కలుగును?

Verse 20

देव्युवाच । यो वै निरुदके ग्रामे कूपं कारयते बुधः । यावत्तोयं भवेत्कूपे तावत्स्वर्गे स मोदते

దేవి పలికింది—జలంలేని గ్రామంలో బావి త్రవ్వించేవాడు జ్ఞాని; ఆ బావిలో నీరు ఉన్నంతకాలం అతడు స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 21

दशकूपसमावापी दशवापी समं सरः । दशसरःसमा कन्या दशकन्यासमः क्रतुः

ఒక బావి-కుంట (వాపి) పది బావులకు సమానం; ఒక సరస్సు పది వాపులకు సమానం; ఒక కన్యాదానం పది సరస్సులకు సమానం; ఒక యజ్ఞం పది కన్యాదానాలకు సమానం।

Verse 22

दशक्रतुसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः

ఒక కుమారుడు పది యజ్ఞాలకు సమానం; అలాగే ఒక వృక్షం పది కుమారులకు సమానమని చెప్పబడింది।

Verse 23

एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी । जीर्णोद्धारे कृते वापि फलं तद्द्विगुणं मतम्

ఇదే నా స్థిరమైన మర్యాద, లోకహితకరమైనది; జీర్ణమై పాడైనదాని జీర్ణోద్ధారం చేసినచో ఆ కర్మఫలం ద్విగుణమని భావించబడింది।

Verse 24

इति गणेशोत्पत्तिः । ततः कदाचिद्भगवानुमया सह मंदरे । मंदिरे हर्षजनने कलधौतमये शुभे

ఇలా గణేశుని అవతరణ వృత్తాంతం ముగిసింది. అనంతరం ఒక సమయంలో భగవానుడు ఉమాదేవితో కలిసి మందర పర్వతంపై, ఆనందం కలిగించే, శుభ్రమైన శుద్ధసువర్ణ నిర్మిత మందిరంలో విహరించెను।

Verse 25

प्रकीर्णकुसुमामोदमहालिकुलकूजिते । किंनरोद्गीतसंगीत प्रतिशब्दितमध्यके

అది చిందరించిన పుష్పాల సువాసనతో, మహా తేనెటీగల గుంపుల గుంజనతో నిండియుండెను; అంతట కిన్నరుల గాన-సంగీతం ప్రతిధ్వనించుచుండెను।

Verse 26

क्रीडामयूरैर्हसैश्च श्रुतैश्चैवाभिनादिते । मौक्तिकैर्विविध रत्नैर्विनिर्मितगवाक्षके

అది ఆటలాడే నెమళ్లు, హంసలు మరియు ఇతర పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగుచుండెను; దాని గవాక్షాలు ముత్యాలు మరియు నానావిధ రత్నాలతో నిర్మితమైయుండెను।

Verse 27

तत्र पुण्यकथाभिश्च क्रीडतो रुभयोस्तयोः । प्रादुरभून्महाञ्छब्दः पूरितांबरगोचरः

అక్కడ ఆ ఇద్దరూ క్రీడిస్తూ పుణ్యకథలు పలుకుచుండగా, అకస్మాత్తుగా మహాశబ్దము ప్రాదుర్భవించి, ఆకాశమంతటిని నింపి సమస్త గగనంలో వ్యాపించింది।

Verse 28

तं श्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् । पर्यपृच्छच्छुभतनूर्हरं विस्मयपूर्वकम्

ఆ శబ్దాన్ని విని కౌతుకంతో దేవి శంకరుని ‘ఇది ఏమిటి?’ అని అడిగింది; శుభాంగి దేవి ఆశ్చర్యపూర్వకంగా హరుని ప్రశ్నించింది।

Verse 29

तामाह देवीं गिरिशो दृष्टपूर्वास्तु ते त्वया । एते गणा मे क्रीडंति शैलेऽस्मिंस्त्वत्प्रियाः शुभे

గిరీశుడు దేవితో అన్నాడు—‘వీరు నీవు ముందే చూసినవారే. ఓ శుభే! వీరు నా గణులు; ఈ పర్వతంపై క్రీడిస్తున్నారు, ఎందుకంటే వీరు నీకు ప్రియులు.’

Verse 30

तपसा ब्रह्मचर्येण क्लेशेन क्षेत्रसाधनैः । यैरहं तोषितः पृथ्व्यां त एते मनुजोत्तमाः

తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, కష్టసహనం మరియు క్షేత్రసాధనల ద్వారా భూమిపై నన్ను సంతోషింపజేసినవారే—వీరే మనుష్యులలో ఉత్తములు।

Verse 31

मत्समीपमनुप्राप्ता मम लोकं वरानने । चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहारणक्षमाः

ఓ వరాననే! వారు నా సన్నిధికి వచ్చి నా లోకాన్ని పొందారు; చరాచర సమస్త జగత్తుకు సృష్టి మరియు సంహారం చేయగల సమర్థులు వారు।

Verse 32

विनैतान्नैव मे प्रीतिर्नैभिर्विरहितो रमे । एते अहमहं चैते तानेतान्पस्य पार्वति

వీరు లేక నాకు ప్రీతి లేదు; వీరితో వియోగమైతే నేను రమించను. వీరు నేనే, నేనూ వీరే—ఓ పార్వతీ, వీరిని చూడు.

Verse 33

इत्युक्ता विस्मिता देवी ददृशे तान्गवाक्षके । स्थिता पद्मपलाशाक्षी महादेवेन भाषिता

ఇలా పలికిన మహాదేవుని వాక్యములు విని దేవి ఆశ్చర్యపడి గవాక్షంలో వారిని చూచింది. పద్మపత్రనయనియైన ఆమె అక్కడే నిలిచి ఉండెను.

Verse 34

केचित्कृशा ह्रस्वदीर्घाः केचित्स्थूलमहोदराः । व्याघ्रेभमेषाजमुखा नानाप्राणिमहामुखाः

కొంతమంది కృశులు, కొంతమంది పొట్టివారు లేదా దీర్ఘకాయులు; కొంతమంది స్థూలులు, మహోదరులు. కొందరికి వ్యాఘ్ర, గజ, మేష, అజ ముఖాలు—నానా ప్రాణుల మహాముఖులు.

Verse 35

व्याघ्रचर्मपरीधाना नग्ना ज्वालामुखाः परे । गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुपादमुखेक्षणाः

కొంతమంది వ్యాఘ్రచర్మం ధరించారు; మరికొందరు నగ్నులు, జ్వాలాముఖులు. కొందరికి గోకర్ణాలు, కొందరికి గజకర్ణాలు; మరికొందరికి అనేక పాదాలు, ముఖాలు, నేత్రాలు ఉన్నాయి.

Verse 36

विचित्रवाहनाश्चैव नानायुधधरास्तथा । गीतवादित्रतत्त्वज्ञाः सत्त्वगीतरसप्रियाः

వారి వాహనాలు విచిత్రమైనవి; వారు నానావిధ ఆయుధాలు ధరించారు. గీత-వాద్య తత్త్వం తెలిసిన వారు, సాత్త్వికమైన సుమధుర సంగీతరసాన్ని ఆస్వాదించేవారు.

Verse 37

तान्दृष्ट्वा पार्वती प्राह कतिसंख्याभिधास्त्वमी

వారిని చూచి దేవి పార్వతి పలికెను—“వీరి సంఖ్య ఎంత? వీరు ఏ ఏ నామాలతో పిలువబడుదురు?”

Verse 38

श्रीशंकर उवाच । असंख्ये यास्त्वमी देवी असंख्येयाभिधास्तथा । जगदापूरितं सर्वमेतैर्भीमैर्महाबलैः

శ్రీశంకరుడు పలికెను—“హే దేవీ, వారు అసంఖ్యులు; వారి నామములును లెక్కకు అందవు. ఈ భయంకర మహాబలులు సమస్త జగత్తును నింపియున్నారు।”

Verse 39

सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु । दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च

వారు సిద్ధక్షేత్రములలో, వీధులలో, శిథిల ఉద్యానములలో మరియు గృహములలో; దానవుల శరీరములలో, అలాగే బాలులలో మరియు ఉన్మత్తులలోనూ నివసించుదురు।

Verse 40

एते विशति मुदिता नानाहारविहारिणः । ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूम्रपा मधुपायिनः । मदाहाराः सर्वभक्ष्यास्तथान्ये चाप्यभोजनाः

ఈ ఇరవై (గణములు) హర్షితులై నానావిధ ఆహారవిహారములతో సంచరించుదురు. కొందరు ఉష్ణమును పానము చేయుదురు, కొందరు ఫేనమును, కొందరు ధూమ్రమును, కొందరు మధువును; కొందరు మదమునే ఆహారముగా గ్రహింతురు; కొందరు సర్వభక్షకులు—మరికొందరు భోజనమే లేకుండ నుండుదురు।

Verse 41

गीतनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः । अनंतत्वादमीषां च वक्तुं शक्या न वै गुणाः

వారు గీత-నృత్య-ఉపహారములలో ఆనందించుదురు; నానావిధ వాద్యధ్వనులు వారికి ప్రియము. వీరి స్వభావము అనంతమైనందున వీరి గుణములు వాక్కుతో పూర్తిగా చెప్పలేము।

Verse 42

श्रीदेव्युवाच । मनःशिलेन कल्केन य एष च्छुरिताननः । तेजसा भास्कराकारो रूपेण सदृशस्तव

శ్రీదేవి పలికెను—మనఃశిలా కల్కంతో ముఖము లేపింపబడిన ఈయన తేజస్సులో సూర్యసమానుడు; రూపములో నీతో సమానుడు।

Verse 43

आकर्ण्याकर्ण्य ते देव गणैर्गीतान्महागुणान् । मुहुर्नृत्यति हास्यं च विदधाति मुहुर्मुहुः

హే దేవా, గణులు పాడిన మహాగుణములను మళ్లీ మళ్లీ విని, అతడు పదేపదే నర్తిస్తాడు; మళ్లీ మళ్లీ హాస్యము చేస్తాడు।

Verse 44

सदाशिवशिवेत्येवं विह्वलो वक्ति यो मुहुः । धन्योऽमीदृशी यस्य भक्तिस्त्वयि महेश्वरे

అతడు విహ్వలుడై మళ్లీ మళ్లీ ‘సదాశివ! శివ!’ అని పలుకుతూనే ఉంటాడు. హే మహేశ్వరా, నీపై ఇలాంటి భక్తి ఉన్నవాడు ధన్యుడు.

Verse 45

एनं विज्ञातुमिच्छामि किंनामासौ गणस्तव । श्रीशंकर उवाच । स एष वीरक देवी सदा मेद्रिसुते प्रियः

దేవి పలికెను—నేను ఇతనిని తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను; నీ గణములో ఇతని పేరు ఏమిటి? శ్రీశంకరుడు పలికెను—దేవి, ఇతడు వీరకుడు; హే గిరిసుతే, ఎల్లప్పుడూ నాకు ప్రియుడు.

Verse 46

नानाश्चर्यगुणाधारः प्रतीहारो मतोंऽबिके । देव्युवाच । ईदृशस्य सुतस्यापि ममोऽकंठा पुरांतक

హే అంబికా, ఇతడు అనేక ఆశ్చర్యగుణములకు ఆధారుడు; ప్రతిహారుడు (ద్వారపాలకుడు) అని భావించబడుతున్నాడు. దేవి పలికెను—హే పురాంతకా, ఇలాంటి కుమారునికైనా నా ఆకాంక్ష ఆపలేనిది.

Verse 47

कदाहमीदृशं पुत्रं लप्स्याम्यानंददायकम् । शर्व उवाच । एष एव सुतस्तेस्तु यावदीदृक्परो भवेत्

“ఇలాంటి ఆనందదాయకమైన కుమారుడు నాకు ఎప్పుడు లభిస్తాడు?” శర్వుడు పలికెను—“ఇతడే నీ కుమారుడగుగాక; ఇతడు ఇలానే పరమభక్తుడై ఉన్నంతవరకు।”

Verse 48

इत्युक्ता विजयां प्राह शीघ्रमानय वीरकम् । विजया च ततो गत्वा वीरकं वाक्यमब्रवीत्

ఇలా చెప్పి (శివుడు) విజయతో—“త్వరగా వీరకుణ్ని తీసుకురా” అన్నాడు. అప్పుడు విజయ వెళ్లి వీరకునితో మాటలు చెప్పింది.

Verse 49

एहि वीरक ते देवी गिरिजा तोषिता शुभा । त्वममाह्वयति सा देवी भवस्यानुमते स्वयम्

“రా, వీరకా. శుభదాయిని గిరిజాదేవి సంతోషించింది. భవుని అనుమతితో ఆ దేవి స్వయంగా నిన్ను పిలుస్తోంది.”

Verse 50

इत्युक्तः संभ्रमयुतो मुखं संमार्ज्य पाणिना । देव्याः समीपमागच्छज्जययाऽनुगतः शनैः

ఇలా చెప్పబడిన వాడు ఆతురతతో కూడిన సంకోచంతో, చేతితో ముఖం తుడుచుకొని, జయ వెనుకన నడుచుకుంటూ నెమ్మదిగా దేవి సమీపానికి వచ్చెను.

Verse 51

तं दृष्ट्वा गिरिजा प्राह गिरामधुरवर्णया । एह्येहि पुत्र दत्तस्त्वं भवेन मम पुत्रकः

అతనిని చూచి గిరిజా మధుర స్వరంతో పలికింది—“రా, రా నా బిడ్డా. భవుడు నిన్ను నాకు కుమారునిగా ఇచ్చెను; నీవు నా ప్రియ కుమారుడవు.”

Verse 52

इत्युक्तो दंडवद्देवीं प्रणम्यावस्थितः पुरः । माता ततस्तमालिंग्य कृत्वोत्संगे च वीरकम्

అని చెప్పబడినవాడు దండవత్‌గా దేవిని నమస్కరించి ఆమె ఎదుట నిలిచెను. ఆపై తల్లి అతనిని ఆలింగనం చేసి వీరకుని తన ఒడిలో కూర్చుండబెట్టెను.

Verse 53

चुचुंब च कपोले तं गात्राणि च प्रमार्जयत् । भूषयामास दिव्यैस्तं स्वयं नानाविभूषणैः

ఆమె అతని చెంపపై ముద్దుపెట్టి, స్నేహంగా అతని అవయవాలను తుడిచెను. తరువాత తానే వివిధ దివ్యాభరణాలతో అతనిని అలంకరించెను.

Verse 54

एवं संकल्प्य तं पुत्रं लालयित्वा उमाचिरम् । उवाच पुत्र क्रीडेति गच्छ सार्धं गणैरिति

ఇలా అతనిని కుమారుడిగా స్వీకరించి ఉమా చాలాసేపు స్నేహంగా లాలించెను. తరువాత చెప్పెను—“బిడ్డా, ఆడుకో; గణులతో కలిసి వెళ్ళు.”

Verse 55

ततश्चिक्रीड मध्ये स गणानां पार्वतीसुतः । मुहुर्मुहुः स्वमनसि स्तुवन्भक्तिं स शांकरीम्

అప్పుడు పార్వతీ సుతుడు గణుల మధ్య ఆడుచుండెను; మరియు మళ్లీ మళ్లీ తన మనసులో శాంకరీభక్తిని—దేవీమాత భక్తిని స్తుతించుచుండెను.

Verse 56

प्रणम्य सर्वभूतानि प्रार्थयाम्यस्मि दुष्करम् । भक्त्या भजध्वमीशानं यस्या भक्तेरिदं फलम्

సర్వభూతములకు నమస్కరించి నేను ఒక దుష్కరమైన ప్రార్థన చేస్తున్నాను—భక్తితో ఈశానుని భజించండి; ఎందుకంటే ఇదే ఆ భక్తి ఫలము.

Verse 57

क्रीडितुं वीरके याते ततो देवी च पार्वती । नानाकथाभिस्चिक्रीड पुनरेव जटाभृता

వీరకుడు ఆడటానికి వెళ్లిన తరువాత దేవి పార్వతి జటాధారి పరమేశ్వరునితో మళ్లీ క్రీడించి, నానావిధ కథలలో ఆనందించింది।

Verse 58

ततो गिरिसुताकण्ठे क्षिप्तबाहुर्महेश्वरः । तपसस्तु विशेषार्थं नर्म देवीं किलाब्रवीत्

అప్పుడు మహేశ్వరుడు గిరిసుత కంఠంపై తన భుజం వేసి, తపస్సు యొక్క విశేష ప్రయోజనాన్ని సూచించాలనే ఉద్దేశంతో, దేవితో సరదాగా పలికాడు।

Verse 59

स हि गौरतनुः शर्वो विशेषाच्छशिशोभितः । रंजिता च विभावर्या देवी नीलोत्पलच्छविः

శర్వుడు గౌరదేహుడై, చంద్రకాంతితో విశేషంగా అలంకృతుడయ్యాడు; నీలకమలవర్ణ దేవి రాత్రి వైభవంతో మరింత శోభించింది।

Verse 60

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ

శర్వుడు అన్నాడు—ఓ సన్నని అంగాలదానా, ఓ శుభ్రవర్ణినీ! నా శరీరంపై నీ కాంతి, ప్రకాశమైన తెలుపులో నలుపు ఛాయ కలిసినట్లుగా కనిపిస్తోంది—తెల్లని చందనవృక్షాన్ని అంటుకున్న మెరిసే సర్పిణిలా।

Verse 61

चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे

నీవు చంద్రజ్యోత్స్నతో కలిసిన చీకటి రాత్రిలా ఉన్నావు; లేదా శుక్లపక్షంలోని రాత్రిలా. ఓ శుభ్రవర్ణినీ, నా చూపుకు నీవు ఒక లోపాన్ని కలిగిస్తున్నావు।

Verse 62

इत्युक्ता गिरिजा तेन कण्ठं शर्वाद्विमुच्य सा । उवाच कोपरक्ताक्षी भृकुटीविकृतानना

అతడు అలా పలికిన వెంటనే గిరిజ శర్వుని కంఠాన్ని విడిచి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, భ్రూకుటి ముడుచుకొని వికృత ముఖంతో పలికింది।

Verse 63

स्वकृतेन जनः सर्वो जनेन परिभूयते । अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां शशिखंडभृत्

తన స్వకర్మల వల్లనే ప్రతి మనిషి ఇతరుల చేత అవమానింపబడతాడు. ఓ శశిఖండధరా! పరుల అనుగ్రహం కోరేవాడు తప్పక తృణీకరణను పొందుతాడు।

Verse 64

तपोभिर्दीप्तचरितैर्यत्त्वां प्रार्थितवत्यहम् । तस्य मे नियमस्यैवमवमानः पदेपदे

తపస్సులతో, దీప్తమైన వ్రతాచరణతో నేను నిన్ను ప్రార్థించినాను; ఆ నా నియమమే ఇలా అడుగడుగునా అవమానింపబడుతోంది।

Verse 65

नैवाहं कुटिला शर्व विषमा न च धूर्जटे । स्वदोषैस्त्वं गतः क्षांतिं तथा दोषाकरश्रियः

ఓ శర్వా! నేను కపటురాలిని కాదు; ఓ ధూర్జటే! నేను పక్షపాతినీ కాదు. దోషాల గనిగా ప్రసిద్ధుడవైన నీవు, నీ స్వదోషాల వల్లనే క్షమాభావానికి వచ్చావు।

Verse 66

नाहं मुष्णामि नयने नेत्रहंता भवान्भव । भगस्तत्ते विजानाति तथैवेदं जगत्त्रयमा

ఓ భవా! నేను నీ కన్నులను దొంగిలించను; కన్నులను హతమార్చేవాడు నీవే. నీ ఆ స్వరూపాన్ని భగుడు తెలుసు, అలాగే ఈ త్రిలోకమంతా కూడా తెలుసు।

Verse 67

मूर्ध्नि शूलं जनयसे स्वैर्दोषैर्मामदिक्षिपन् । यत्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालोऽसि विश्रुतः

నీ స్వదోషాలతో నన్ను నిందిస్తూ నా శిరస్సులో శూలంలాంటి బాధను కలిగిస్తున్నావు. నన్ను ‘కృష్ణ’ అని పిలిచినందువల్లనే నీవు ‘మహాకాలుడు’గా ప్రసిద్ధుడవు.

Verse 68

यास्याम्यहं परित्यक्तुमात्मानं तपसा गिरिम् । जीवंत्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया

నేను తపస్సుతో పర్వతానికి వెళ్లి నా దేహాన్ని త్యజిస్తాను. మోసగాడిచే అవమానింపబడిన నేను జీవించి ఉండటానికి ఇక నాకు ఏ ప్రయోజనమూ లేదు.

Verse 69

निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः । उवाचाथ च संभ्रांतो दुर्ज्ञेयचरितो हरः

ఆమె కోపంతో పదునైన మాటలను విని భవుడు (శివుడు) కలత చెందాడు; ఆపై హరుడు పలికాడు, ఎందుకంటే హరుని చరితం గ్రహించడం దుర్లభం.

Verse 70

न तत्त्वज्ञासि गिरिजे नाहं निंदापरस्तव । चाटूक्तिबुद्ध्या कृतवांस्त वाहं नर्मकीर्तनम्

ఓ గిరిజా, నీవు తత్త్వాన్ని గ్రహించలేదు; నేను నీ నిందలో ఆనందించేవాడిని కాదు. కేవలం చాటువాక్యాల క్రీడాబుద్ధితోనే నేను ఆ పరిహాస వచనాలను పలికాను.

Verse 71

विकल्पः स्वच्छचित्तेति गिरिजैषा मम प्रिया । प्रायेण भूतिलिप्तानामन्यथा चिंतिता हृदि

ఓ గిరిజా, ఇది నా ప్రియమైన భావం—స్వచ్ఛంగా కనిపించే చిత్తంలో కూడా సందేహ-వికల్పం ఉద్భవిస్తుంది. భూతిలిప్తులైన (సంసారరజసుతో మసకబారిన) వారి హృదయంలో సాధారణంగా విషయం వేరుగా ఊహించబడుతుంది.

Verse 72

अस्मादृशानां कृष्णांगि प्रवर्तंतेऽन्यथा गिरः । यद्येवं कुपिता भीरु न ते वक्ष्याम्यहं पुनः

హే కృష్ణాంగి, మా వంటి వారి మాటలు కొన్నిసార్లు వేరే అర్థంగా వెలువడుతాయి. నీవు ఇలా కోపించితే, హే భీరూ, ఇక నేను నీతో మళ్లీ మాటాడను.

Verse 73

नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं सुचिस्मिते । शिरसा प्रणतस्तेऽहं रचितस्ते मयाञ्जलिः

నేను మృదువుగా, హాస్యమిశ్రితంగా మాత్రమే మాట్లాడుతాను—హే సుచిస్మితే, కోపాన్ని విడిచిపెట్టు. శిరస్సు వంచి నీకు నమస్కరిస్తున్నాను; నీ ముందర అంజలి జోడించాను.

Verse 74

दीनेनाप्यपमानेन निंदिता नमि विक्रियाम् । वरमस्मि विनम्रोऽपि न त्वं देवि गुणान्विता

దీనుడి అవమానంతోనూ నిందింపబడినా నేను నా స్థితిని మార్చను. నేను వినయంగా ఉండటమే శ్రేయస్కరం; కాని హే దేవీ, నీవు గుణానుగుణంగా ప్రవర్తించడం లేదు.

Verse 75

इत्यनेकैश्चाटुवाक्यैः सूक्तैर्देवेन बोधिता । कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता

ఇలా దేవుడు అనేక చాటువాక్యాలు, సుమధుర సూక్తులతో బోధించినా, మర్మం తాకబడిన సతీ తన తీవ్రమైన కోపాన్ని విడువలేదు.

Verse 76

अवष्टब्धावथ क्षिप्त्वा पादौ शंकरपाणिना । विपर्यस्तालका वेगाद्गन्तुमैच्छत शैलजा

అప్పుడు ఆమె ధైర్యంగా నిలబడి, శంకరుని చేతిని తన పాదాల నుండి తోసివేసింది. వేగంతో ఆమె జుట్టు చెదిరిపోయింది; శైలజ వెంటనే వెళ్లిపోవాలని కోరింది.

Verse 77

तस्यां व्रजन्त्यां कोपेन पुनराह पुरांतकः । सत्यं सर्वैरवयवैः सुतेति सदृशी पितुः

ఆమె కోపంతో వెళ్లిపోతుండగా పురాంతకుడు కూడా కోపించి మళ్లీ పలికెను— “నిజమే, ఓ కుమార్తె! నీ సమస్త అవయవములలో నీవు తండ్రికి అత్యంత సదృశమై ఉన్నావు।”

Verse 78

हिमाचलस्य श्रृंगैस्तैर्मेघमालाकुलैर्मनः । तथा दुरवागाह्योऽसौ हृदयेभ्यस्तवाशयः

హిమాచల శిఖరాలు మేఘమాలలతో కప్పబడినట్లే, నీ ఆశయం హృదయాలు ప్రవేశించ ప్రయత్నించినా కూడా దురవగాహ్యమై ఉంది।

Verse 79

काठिन्यं कष्टमस्मिंस्ते वनेभ्यो बहुधा गतम् । कुटिलत्वं नदीभ्यस्ते दुःसेव्यत्वं हिमादपि

నీ కాఠిన్యం అడవుల నుండి ఎన్నోసార్లు సేకరించినట్లుంది; నీ కూటిల్యం నదుల నుండి; నీ దుర్లభ సేవ్యత హిమ-తుషారముల నుండికూడా।

Verse 80

संक्रांतं सर्वमेवैतत्तव देवी हिमाचलात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं सैलजा तदा

“ఓ దేవీ! ఇవన్నీ హిమాచలజా దేవి నుండి నీలోకి సంక్రాంతమయ్యాయి” అని చెప్పబడగా, సైలజ ఆ సమయంలో గిరీశునితో మళ్లీ పలికెను।

Verse 81

कोपकंपितधूम्रास्या प्रस्फुरद्दशनच्छदा । मा शर्वात्मोपमानेन निंद त्वं गुणिनो जनान्

కోపంతో కంపిస్తూ ఆమె ముఖం ధూమ్రవర్ణమై, దంతాలపై పెదవులు తళతళలాడగా ఆమె పలికెను— “హే శర్వ! నిన్ను సర్వాత్మగా కొలిచి గుణవంతులను నిందించకు।”

Verse 82

तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेवहि । व्यालेभ्योऽनेकजिह्वत्वं भस्मनः स्नेहवन्ध्यता

నీ లోనూ నిజంగా దుష్టసంపర్కం వల్ల సమస్తమూ సంక్రాంతమైంది—సర్పాలవల్ల బహుజిహ్వత్వం, భస్మంవల్ల స్నేహబంధ్యత।

Verse 83

हृत्कालुष्यं शशांकात्ते दुर्बोधत्वं वृषादपि । अथवा बहुनोक्तेन अलं वाचा श्रमेण मे

శశాంకుని నుండి నీవు హృదయకలుషాన్ని తీసుకున్నావు, వృషభుని నుండి దుర్బోధ్యతను. ఇక చాలును—ఎక్కువ మాటలతో నా వాక్శ్రమం ఎందుకు?

Verse 84

श्मशानवास आसीस्त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा । निर्घृणत्वं कपालित्वादेवं कः शक्नुयात्तवं

నీవు శ్మశానంలో నివసించేవాడవు; నగ్నత్వం వల్ల నీకు లజ్జ లేదు. కపాలధారణ వల్ల నిర్ఘృణత్వం—ఇలా నిన్నెవరు నియంత్రించగలరు?