Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61

Devanagari script

चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे

Transliteration

caṃdrajyotsnābhisaṃpṛktā tāmasī rajanī yathā | rajanī vā site pakṣe dṛṣṭidoṣaṃ dadāsi me

Translation

నీవు చంద్రజ్యోత్స్నతో కలిసిన చీకటి రాత్రిలా ఉన్నావు; లేదా శుక్లపక్షంలోని రాత్రిలా. ఓ శుభ్రవర్ణినీ, నా చూపుకు నీవు ఒక లోపాన్ని కలిగిస్తున్నావు।

Word by Word

• चन्द्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता: mingled with moonlight
• चन्द्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + ज्योत्स्ना (प्रातिपदिक) + अभि + सम् + पृच्/पृक्त (कृदन्त)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (चन्द्रज्योत्स्नया अभिसंपृक्ता), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रजनी-विशेषणम्

• तामसी: dark
• तामसी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तामसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रजनी-विशेषणम्

• रजनी: night
• रजनी: Upamana/Upameya (Subject of simile/उपमेय)
• Type: Noun
• Root: रजनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथा: as, like
• यथा: Sambandha (Simile marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपमा-वाचक (comparative particle)

• रजनी: night
• रजनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रजनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमेय-रूपेण पुनरुक्तिः

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय, विकल्पार्थक (disjunctive particle)

• सिते: in the bright (white)
• सिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पक्षे इत्यस्य विशेषणम्

• पक्षे: fortnight (lunar half)
• पक्षे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• दृष्टिदोषम्: a defect of vision, visual confusion
• दृष्टिदोषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (दृष्टेः दोषः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ददासि: you give, you cause
• ददासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Śiva (Śarva)

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva compares Devī to moonlit darkness and to ‘night in the bright fortnight,’ then teasingly says she causes a blemish in his sight—suggesting dazzling contrast and playful banter.

Characters & Entities

• Śiva
• Śarva
• Girijā
• Pārvatī
• Candra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Perception is easily colored by emotion; dharma urges clarity of mind before judging another.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

None is named; the focus is interpersonal dialogue within the Śaiva narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed in this verse.