Adhyaya 14

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कृपासिंधो महाभाग सर्वव्यापिन्सुरेश्वर । कदा ह्यत्र तपस्तप्तं विष्णुनामिततेजसा

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే కృపాసింధూ, హే మహాభాగ, హే సర్వవ్యాపి సురేశ్వరా! ఇక్కడ అమితతేజస్సు గల విష్ణువు ఎప్పుడు తపస్సు చేశాడు?

Verse 2

स्कंदाय कथितं चैव शर्वेण च महात्मना । आनुपूर्व्येण सर्वं हि कथयस्व त्वमेव हि

ఇది మహాత్ముడైన శర్వుడు (శివుడు) స్కందునికి చెప్పినది; కనుక నీవే సమస్తాన్ని క్రమంగా వివరించుము.

Verse 3

व्यास उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि धर्म्मारण्ये नृपोत्तम । एकदात्र तपस्तप्तं विष्णुनाऽमिततेजसा

వ్యాసుడు పలికెను—వత్సా, వినుము; ఓ నృపోత్తమా, నేను చెప్పుదును. ధర్మ్మారణ్యంలో ఒకసారి అమిత తేజస్సుగల విష్ణువు తపస్సు చేసెను.

Verse 4

स्कंद उवाच । कथं देवसरोनाम पंपा चंपा गया तथा । वाराणस्यधिका चैव कथमश्वमुखो हरिः

స్కందుడు పలికెను—‘దేవసర’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది? పంపా, చంపా, గయా ఎలా ఉద్భవించాయి? ఇది వారాణసికన్నా శ్రేష్ఠమని ఎందుకు అంటారు? అక్కడ హరి ‘అశ్వముఖుడు’ ఎలా అయ్యాడు?

Verse 5

ईश्वर उवाच । अत्र नारायणो देवस्तपस्तेपे सुदुष्करम् । दिव्यवर्षशतं त्रीणि जातः सुष्ठ्वाननश्च सः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇక్కడ దేవనారాయణుడు అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసెను. మూడు వందల దివ్య సంవత్సరాలు నిలిచి, అతడు అత్యుత్తమ ముఖంతో ప్రదర్శితుడయ్యెను.

Verse 6

तपस्तेपे महाविष्णुः सुरूपार्थं च पुत्रक । वाजिमुखो हरिस्तत्र सिद्धस्थाने महाद्युते

ఓ పుత్రకా, మహావిష్ణువు సుందర రూపప్రాప్తి కోసం అక్కడ తపస్సు చేసెను. ఆ మహాద్యుతిగల సిద్ధస్థానంలో హరి ‘వాజిముఖ’—అశ్వముఖ—రూపంగా ప్రదర్శితుడయ్యెను.

Verse 7

स्कंद उवाच । कारणं ब्रूहि नोद्य त्वमश्वाननः कथं हरिः । महारिपोश्च हंता च देवदेवो जगत्पतिः

స్కందుడు పలికెను—ఈ రోజు మాకు కారణం చెప్పుము; దేవదేవుడు, జగత్పతి, మహాశత్రుహంత అయిన హరి ఎలా అశ్వముఖుడయ్యెను?

Verse 8

यस्य नाम्ना महाभाग पातकानि बहून्यपि । विलीयंते तु वेगेन तमः सूर्योदये यथा

హే మహాభాగ! ఆయన నామమాత్రంతో అనేక పాపములైనను వేగముగా లయమగును; సూర్యోదయమున చీకటి తొలగినట్లు.

Verse 9

श्रूयंते यस्य कर्माणि अद्भुतान्यद्भुतानि वै । सर्वेषामेव जीवानां कारणं परमेश्वरः

ఆయన కర్మములు అద్భుతములు—నిజముగా అద్భుతములు—అని వినబడుచున్నవి; ఆ పరమేశ్వరుడే సమస్త జీవులకు పరమ కారణము.

Verse 10

प्राणरूपेण यो देवो हयरूपः कधं भवेत् । सर्वेषामपि तंत्राणामेकरूपः प्रकीर्तितः

ప్రాణస్వరూపుడైన ఆ దేవుడు అశ్వరూపుడెట్లు అవగలడు? సమస్త తంత్రాలలో ఆయన ఏక తత్త్వరూపుడని ప్రకటించబడెను.

Verse 11

भक्तिगम्यो धर्मभाजां सुखरूपः सदा शुचिः । गुणातीतोऽपि नित्योऽसौ सर्वगो निर्गुणस्तथा

ధర్మభాజులకు భక్తిచేత ప్రాప్యుడు; ఆనందస్వరూపుడు, సదా పవిత్రుడు. గుణాతీతుడైనను నిత్యుడు, సర్వవ్యాపి, అలాగే నిర్గుణుడు.

Verse 12

स्रष्टासौ पालको हंता अव्यक्तः सर्वदेहिनाम् । अनुकूलो महातेजाः कस्मादश्वमुखोऽभवत्

ఆయనే సృష్టికర్త, పాలకుడు, సంహారకుడు; సమస్త దేహధారుల పట్ల అవ్యక్తుడు, అనుకూలుడు, మహాతేజస్సుగలవాడు. అయితే ఆయన అశ్వముఖుడెందుకు అయ్యాడు?

Verse 13

यस्य रोमोद्भवा देवा वृक्षाद्याः पन्नगा नगाः । कल्पेकल्पे जगत्सर्वं जायते यस्य देहतः

ఆయన దేహరోమకూపాల నుంచే దేవతలు జన్మించినట్లుగా, అలాగే వృక్షాదులు, పన్నగాలు, పర్వతాలు కూడా; ప్రతి కల్పంలో సమస్త జగత్తు ఆయన దేహం నుంచే ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 14

स एव विश्वप्रभवः स एवात्यंतकारणम् । येनानीताः पुनर्विद्या यज्ञाश्च प्रलयं गताः

ఆయనే విశ్వోద్భవుడు, ఆయనే పరమ కారణము; ప్రళయంలో లయమైన విద్యను, యజ్ఞకర్మలను ఆయననే మళ్లీ పునరుద్ధరించాడు.

Verse 15

घातितो दुष्टदैत्योऽसौ वेदार्थं कृत उद्यमः । एवमासीन्महाविष्णुः कथमश्वमुखोऽभवत्

ఆయన దుష్ట దైత్యుణ్ని సంహరించి, వేదార్థ రక్షణార్థం ప్రయత్నించాడు. అటువంటి మహావిష్ణువు ఎలా అశ్వముఖుడయ్యాడు?

Verse 16

रत्नगर्भा धृता येन पृष्ठदेशे च लीलया । कृत्या व्यवस्थितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

ఆయన రత్నగర్భమైన భూమిని లీలగా తన పృష్ఠంపై ధరించాడు; ఆయన నియమశక్తిచేత స్థావర-జంగమ సమస్త జగత్తు తగిన క్రమంలో స్థిరంగా నిలిచింది.

Verse 17

स देवो विश्वरूपो वै कथं वाजिमुखोऽभवत् । हिरण्याक्षस्य हंता यो रूपं कृत्वा वराहजम्

ఆ విశ్వరూపుడైన దేవుడు ఎలా హయముఖ (హయగ్రీవ) రూపాన్ని పొందాడు? హిరణ్యాక్షుని సంహరించుటకు వరాహరూపం ధరించినవాడే కదా।

Verse 18

सुपवित्रं महातेजाः प्रविश्य जलसा गरे । उद्धृता च मही सर्वा ससागरमहीधरा

అత్యంత పవిత్రుడూ మహాతేజస్సుగల భగవంతుడు జలగర్భంలో ప్రవేశించి; సముద్రాలు, పర్వతాలతో కూడిన సమస్త భూమిని పైకి ఎత్తాడు।

Verse 19

उद्धृता च मही नूनं दंष्ट्राग्रे येन लीलया । कृत्वा रूपं वराहं च कपिलं शोकनाशनम्

నిశ్చయంగా ఆయన తన దంష్ట్రాగ్రంపై లీలగా భూమిని ఎత్తాడు; వరాహరూపం ధరించి, శోకనాశకుడైన కపిలుడిగానూ అవతరించాడు।

Verse 20

स देवः कथमीशानो हयग्रीवत्वमागतः । प्रह्लादार्थे स चेशानो रूपं कृत्वा भयावहम्

ఆ ఈశానుడు, పరమాధిపతి, ఎలా హయగ్రీవత్వాన్ని పొందాడు? ప్రహ్లాదుని హితార్థం అదే ప్రభువు భయంకరమైన రూపాన్ని ధరించాడు।

Verse 21

नारसिंहं महादेवं सर्वदुष्टनिवारणम् । पर्वताग्निसमुद्रस्थं ररक्ष भक्तसत्तमम्

నారసింహుడైన మహాదేవుడు, సమస్త దుష్టనివారకుడు, పర్వతం–అగ్ని–సముద్ర మధ్య ఉన్న భక్తశ్రేష్ఠుని రక్షించాడు।

Verse 22

हिरण्यकशिपुं दुष्टं जघान रजनीमुखे । इंद्रासने च संस्थाप्य प्रह्लादस्य सुखप्रदम्

ఆయన సంధ్యాసమయంలో దుష్ట హిరణ్యకశిపువును సంహరించాడు; ప్రహ్లాదుని ఇంద్రాసనంపై స్థాపించి అతనికి పరమ సుఖాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 23

प्रह्लादार्थे च वै नूनं नृसिंहत्वमुपागतः । विरोचनसुतस्याग्रे याचकोऽसौ भवेत्तदा

ప్రహ్లాదుని خاطرగా ఆయన నిశ్చయంగా నృసింహరూపాన్ని ధరించాడు; తరువాత విరోచనపుత్రుడు బలిముందు వామనరూపంలో యాచకుడయ్యాడు।

Verse 24

यज्ञे चैवाश्वमेधे वै बलिना यः समर्चितः । हृता वसुमती तस्य त्रिपदीकृतरोदसी

అశ్వమేధ యజ్ఞంలో బలి యథావిధిగా ఆరాధించినవాడే—అతని భూస్వామ్యాన్ని హరించి, స్వర్గభూములను మూడు అడుగులతో కొలిచాడు।

Verse 25

विश्वरूपेण वै येन पाताले क्षपितो बलिः । त्रिःसप्तवारं येनैव क्षत्रियानवनीतले

ఆయన విశ్వరూపంతో బలి పాతాళంలో నెట్టివేయబడెను; అదే ఆయన భూమిపై క్షత్రియులను ఇరవైఏడు సార్లు సంహరించాడు।

Verse 26

हत्वाऽददाच्च विप्रेभ्यो महीमतिमहौजसा । घातितो हैहयो राजा येनैव जननी हता

వారిని సంహరించి ఆ మహాబలవంతుడు భూమిని బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చాడు; అదే ఆయన హైహయ రాజును సంహరించాడు—అతడే (వీరుని) తల్లిని చంపినవాడు।

Verse 27

येन वै शिशुनोर्व्यां हि घातिता दुष्टचारिणी । राक्षसी ताडका नाम्नी कौशिकस्य प्रसादतः

కౌశికుడు (విశ్వామిత్రుడు) అనుగ్రహం మరియు ఆజ్ఞవలన, దుష్టాచారిణి రాక్షసి తాటకను ఎవరి చేత వధించబడెను।

Verse 28

विश्वामित्रस्य यज्ञे तु येन लीलानृदेहिना । चतुर्दशसहस्राणि घातिता राक्षसा वलात्

విశ్వామిత్రుని యజ్ఞంలో, లీలామాత్రంగా మానవదేహం ధరించిన ఆయన బలాత్కారంగా పద్నాలుగు వేల రాక్షసులను సంహరించెను।

Verse 29

हता शूर्पणखा येन त्रिशिराश्च निपातितः । सुग्रीवं वालिनं हत्वा सुग्रीवेण सहायवान्

ఎవరి చేత శూర్పణఖ దండింపబడెను, త్రిశిరసు కూడా పడగొట్టబడెను; వాలిని వధించి ఆయన సుగ్రీవునికి సహాయకుడయ్యెను।

Verse 30

कृत्वा सेतुं समुद्रस्य रणे हत्वा दशाननम् । धर्म्मारण्यं समासाद्य ब्राह्मणानन्वपूजयत्

సముద్రంపై సేతువు నిర్మించి, యుద్ధంలో దశాననుడు (రావణుడు)ను వధించి, ధర్మ్మారణ్యానికి చేరి అక్కడ బ్రాహ్మణులను విధివిధానంగా పూజించెను।

Verse 31

शासनं द्विजवर्येभ्यो दत्त्वा ग्रामान्बहूंस्तथा । स्नात्वा चैव धर्म्मवाप्यां सुदानान्यददाद्गवाम्

శ్రేష్ఠ ద్విజులకు శాసనపత్రాలు ఇచ్చి, అనేక గ్రామాలను దానమిచ్చి, ధర్మ్మవాపీలో స్నానమాచరించి, గోవుల ఉత్తమ దానాలను ప్రసాదించెను।

Verse 32

साधूनां पालनं कृत्वा निग्रहाय दुरात्मनाम् । एवमन्यानि कर्म्माणि श्रुतानि च धरातले

సాధువులను పరిరక్షించి, దురాత్ములను నియంత్రించి, ఇలాంటివే మరెన్నో కర్మలు భూమిపై ఆయన గురించి వినబడుతున్నాయి।

Verse 33

स देवो लीलया कृत्वा कथं चाश्वमुखोऽभवत् । यो जातो यादवे वंशे पूतनाशकटादिकम्

ఆ దేవుడు లీలామాత్రంగా సమస్తం చేస్తాడు; అయితే ఆయన ఎలా అశ్వముఖుడు (హయానన) అయ్యాడు? యాదవ వంశంలో జన్మించి పూతనా, శకటాది దైత్యులను సంహరించినవాడు కదా।

Verse 34

अरिष्टदैत्यः केशी च वृकासुरबकासुरौ । शकटासुरो महासुर स्तृणावर्तश्च धेनुकः

అరిష్ట దైత్యుడు, కేశీ, వృకాసురుడు, బకాసురుడు; శకటాసురుడు అనే మహాసురుడు, అలాగే తృణావర్తుడు మరియు ధేనుకుడు—ఇవన్నీ।

Verse 35

मल्लश्चैव तथा कंसो जरासंधस्तथैव च । कालयवनस्य हंता च कथं वै स हयाननः । तारकासुरं रणे जित्वा अयुतषट्पुरं तथा

మల్లులు, కంసుడు, జరాసంధుడు, అలాగే కాలయవనుని సంహరించినవాడు—అతడు ఎలా హయాననుడు అవుతాడు? యుద్ధంలో తారకాసురుణ్ని జయించి, అయుతషట్పురమును కూడా పొందినవాడు కదా।

Verse 36

कन्याश्चोद्वाहिता येन सहस्राणि च षड् दश । अमानुषाणि कृत्वेत्थं कथं सोऽश्वमुखोऽभवत्

యావనిచేత పదహారు వేల కన్యలు విధిపూర్వకంగా వివాహితులయ్యారో; ఇంతటి అతిమానుష కర్మలు చేసి ఆయన ఎలా అశ్వముఖుడు అయ్యాడు?

Verse 37

त्राता यः सर्वभक्तानां हंता सर्वदुरात्मनाम् । धर्मस्थापनकृत्सोऽपि कल्किर्विष्णुपदे स्थितः

సర్వభక్తులకు రక్షకుడై, సమస్త దురాత్ములను సంహరించువాడై, ధర్మాన్ని పునఃస్థాపించువాడైన ఆ కల్కి—విష్ణువు యొక్క పరమపదంలో స్థితుడై ఉన్నాడు।

Verse 38

एतद्वै महदाश्चर्य्यं भवता यत्प्रकाशितम् । एतदाचक्ष्व मे सर्वं कारणं त्रिपुरांतक

మీరు వెల్లడించినది నిజంగా మహా ఆశ్చర్యం. ఓ త్రిపురాంతకా, దీనికి సంబంధించిన సమస్త కారణాన్ని నాకు చెప్పండి।

Verse 39

श्रीरुद्र उवाच । साधुपृष्टं महाबाहो कारणं तस्य वच्म्यहम् । हयग्रीवस्य कृष्णस्य शृणुष्वे काग्रमानसः

శ్రీరుద్రుడు పలికెను—ఓ మహాబాహో, నీవు శుభప్రశ్న అడిగితివి; దాని కారణాన్ని నేను చెప్పుదును. హయగ్రీవరూపుడైన కృష్ణుని విషయమును ఏకాగ్రమనసుతో వినుము।

Verse 40

व्यास उवाच । पुरा देवैः समारब्धो यज्ञो नूनं धरातले । वेदमंत्रैराह्वयितुं सर्वे रुद्रपुरोगमाः

వ్యాసుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో దేవతలు భూమిపై ఒక యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు. వేదమంత్రాలతో దేవుని ఆహ్వానించుటకు వారు అందరూ రుద్రుని ముందుంచి సాగిరి।

Verse 41

वैकुण्ठे च गताः सर्वे क्षीराब्धौ च निजालये । पातालेऽपि पुनर्गत्वा न विदुः कृष्णदर्शनम्

వారు అందరూ వైకుంఠానికి, అలాగే క్షీరసాగరంలోని ఆయన స్వధామానికి వెళ్లిరి. మరల పాతాళానికి కూడా వెళ్లినా, కృష్ణదర్శనం వారికి కలగలేదు।

Verse 42

मोहाविष्टास्ततः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । नैव दृष्टस्तदा तैस्तु ब्रह्मरूपो जनार्दनः

మోహావిష్టులై వారు అందరూ ఇటూ అటూ పరుగెత్తారు; అయినా ఆ సమయంలో బ్రహ్మరూపుడైన జనార్దనుడు వారికి ఏమాత్రం దర్శనమివ్వలేదు।

Verse 43

विचारयंति ते सर्वे देवा इन्द्रपुरोगमाः । क्व गतोऽसौ महाविष्णुः केनोपायेन दृश्यते

ఇంద్రుని ముందుగా పెట్టుకొని ఆ దేవతలందరూ ఆలోచించారు—‘ఆ మహావిష్ణువు ఎక్కడికి వెళ్లాడు? ఏ ఉపాయంతో ఆయన దర్శనమవుతుంది?’

Verse 44

प्रणम्य शिरसा देवं वागीशं प्रोचुरादरात् । देवदेव महाविष्णुं कथयस्व प्रसादतः

వారు అందరూ శిరస్సు వంచి దేవ వాగీశుని భక్తితో పలికారు—‘దేవదేవా! కృపచేసి మహావిష్ణువు విషయము మాకు చెప్పుము।’

Verse 45

बृहस्पतिरुवाच । न जाने केन कार्येण योगारूढो महात्मवान् । योगरूपोऽभवद्विष्णुर्योगीशो हरिरच्युतः

బృహస్పతి పలికెను—ఆ మహాత్ముడు ఏ కార్యార్థమై యోగారూఢుడయ్యాడో నాకు తెలియదు. విష్ణువు యోగస్వరూపుడయ్యాడు—యోగీశ్వరుడు, అచ్యుత హరి।

Verse 46

क्षणं ध्यात्वा स्वमात्मानं धिषणेन ख्यापितो हरिः । तत्र सर्वे गता देवा यत्र देवो जगत्पतिः

క్షణమాత్రం స్వాత్మను ధ్యానించినపుడు ధిషణా (అంతర్దృష్టి) ద్వారా హరి ప్రకాశించాడు. అప్పుడు దేవతలందరూ జగత్పతి దేవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు।

Verse 47

तदा दृष्टो महाविष्णुर्ध्यानस्थोऽसौ जनार्दनः । ध्यात्वा कृत्यसमाकारं सशरं दैत्यसूदनम्

అప్పుడు వారు మహావిష్ణువు జనార్దనుడిని గాఢధ్యానంలో స్థితుడై ఉన్నట్లు చూశారు. కార్యానుకూలమైన రూపం—బాణధారి దైత్యసూదనుడు—అని అంతర్మనసులో ధ్యానించి నిలిచియున్నాడు।

Verse 48

समास्थानं ततो दृष्ट्वा बोधोपायं प्रचक्रमे । आह तांश्च तदा वम्र्यो धनुर्गुणं प्रयत्नतः । छेत्स्यंति चेत्तच्छब्देन प्रबुध्येत हरिः स्वयम्

ఆయన అలా స్థిరంగా ధ్యానంలో ఉన్నట్లు చూసి వమ్ర్యులు ఆయనను మేల్కొలిపే ఉపాయాన్ని ఆలోచించారు. తరువాత వారు ఇతరులతో—“ప్రయత్నంతో ధనుస్సు గుణాన్ని కోయండి; ఆ శబ్దంతో హరి స్వయంగా మేల్కొనవచ్చు” అని అన్నారు।

Verse 49

देवा ऊचुः । गुणभक्षं कुरुध्वं वै येनासौ बुध्यते हरिः । क्रत्वर्थिनो वयं वम्र्यः प्रभुं विज्ञापयामहे

దేవతలు అన్నారు—“హరి మేల్కొనేలా ధనుస్సు గుణాన్ని తిని కోయండి. మేము యజ్ఞసిద్ధిని కోరుతున్నాము; ఓ వమ్ర్యులారా, ప్రభువుకు మేము వినతిచేస్తాము।”

Verse 50

वम्र्यः ऊचुः । निद्राभंगं कथाच्छेदं दम्पत्योर्मैत्रभेदनम् । शिशुमातृविभेदं वा कुर्वाणो नरकं व्रजेत्

వమ్ర్యులు అన్నారు—“ఇతరుల నిద్రను భంగం చేయడం, పవిత్ర సంభాషణను మధ్యలో కత్తిరించడం, దంపతుల మైత్రిని చెడగొట్టడం, లేదా శిశువును తల్లినుండి వేరు చేయడం—ఇవి చేసే వాడు నరకానికి పోతాడు।”

Verse 51

योगारूढो जगन्नाथः समाधिस्थो महाबलः । तस्य श्रीजगदीशस्य विघ्नं नैव तु कुर्महे

జగన్నాథుడు మహాబలవంతుడు, యోగారూఢుడై సమాధిలో స్థితుడై ఉన్నాడు. ఆ శ్రీజగదీశునికి మేము ఎట్టి విధమైన విఘ్నమూ కలిగించము।

Verse 52

ब्रह्मोवाच । भवतां सर्वभक्षत्वं देवकार्यं क्रियेत चेत् । कर्त्तव्यं च ततो वम्र्यो यज्ञसिद्धिर्यथा भवेत् । वम्रीशा सा तदा वत्स पुनरेवमुवाच ह

బ్రహ్ముడు పలికెను—మీ సర్వభక్షణశక్తి దేవకార్యానికి నియోగింపబడితే, ఓ వమ్ర్యులారా, యజ్ఞసిద్ధి కలుగునట్లు చేయవలెను. అప్పుడు, వత్సా, వమ్రీల రాణి మళ్లీ ఇలా పలికెను।

Verse 53

वम्र्युवाच । दुःखसाध्यो जगन्नाथो मलयानिलसंनिभः । कथं वा बोध्यतां बह्मन्नस्माभिः सुरपूजितः

వమ్ర్య పలికెను—జగన్నాథుని మేల్కొలపడం కష్టం; ఆయన మలయ గాలివలె మృదువు. ఓ బ్రహ్మన్, దేవులు పూజించే ఆయనను మేమెలా మేల్కొలపగలం?

Verse 54

नैव यज्ञेन मे कार्यं सुरैश्चैव तथैव च । सर्वेषु यज्ञकार्येषु भागं ददतु मे सुराः

నాకు యజ్ఞంతో వ్యక్తిగత అవసరం లేదు; దేవులతో కూడా అంతే. అయితే ఇకపై సమస్త యజ్ఞకర్మలలో దేవులు నాకు భాగం ప్రసాదించుగాక.

Verse 55

देवा ऊचुः । प्रदास्यामो वयं वम्र्यै भागं यज्ञेषु सर्वदा । यज्ञाय दत्तमस्माभिः कुरुष्वैवं वचो हि नः

దేవులు పలికిరి—వమ్ర్యకు యజ్ఞాలలో మేము ఎల్లప్పుడూ భాగం ఇస్తాము. యజ్ఞార్థం మేము ఇచ్చినదానిని గౌరవించి, మా వాక్యమునుబట్టి నీవు అలాగే చేయుము.

Verse 56

तथेति विधिनाप्युक्तं वम्री चोद्यममाश्रिता । गुणभक्षादिकं कर्म तया सर्वं कृतं नृप

‘అలాగే’ అని, విధిపూర్వక ఉపదేశం పొందిన వమ్రీ ప్రయత్నాన్ని ఆశ్రయించింది. ఓ రాజా, ధనుస్సు తాడును కొరికివేయుట మొదలైన సమస్త కార్యములు ఆమెనే నిర్వహించింది.

Verse 57

युधिष्ठिर उवाच । अस्य वा बोधने देवा गुणभंगे समाधिषु । एतदाश्चर्यं विप्रर्षे सत्यं सत्यवतीसुत

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే విప్రర్షీ, సత్యవతీ సుతా! ఇది నిజమా? అతనిని మేల్కొలుపుటలోను, సమాధి స్థితిలో జ్యాభంగములోను దేవతల పాత్ర ఉన్నదనే ఈ అద్భుతం సత్యమేనా?

Verse 58

व्यास उवाच । व्यग्रचित्ताः सुराः सर्वे आकृष्टं हरिकार्मु कम् । न जाने केन कार्येण विष्णुमायाविमोहिताः

వ్యాసుడు పలికెను—సర్వ దేవతలు వ్యగ్రచిత్తులై హరి ధనుస్సును ఆకర్షించారు; విష్ణుమాయచే విమోహితులై వారు ఏ కార్యార్థమున అలా చేసిరో నాకు తెలియదు।

Verse 59

मुदितास्ताः प्रमुञ्चंति वल्मीकं चाग्रतो हरेः । कोटिपार्श्वे ततो नीतं वल्मीकं पर्वतोपमम्

ఆనందించిన వారు హరి ముందర వల్మీకమును విడిచిరి; తరువాత ధనుస్సు కొన భాగపు పక్కన ఆ పర్వతసమాన వల్మీకము ఒక వైపుకు తరలింపబడెను।

Verse 60

गुणे च भक्षिते तस्मिंस्तक्षणादेव दूषिते । ज्याघातकोटिभिः सार्द्धं शीर्षं छित्त्वा दिवं गतम्

ఆ జ్యా భక్షింపబడి క్షణమాత్రంలోనే నాశనమైపోయినప్పుడు, కోటి కోటి జ్యాఘాతములతో కూడి శిరస్సు ఛేదింపబడి దివ్యలోకమునకు వెళ్లెను।

Verse 61

गते शीर्षे च ते देवा भृशमु द्विग्नमानसाः । धावंति सर्वतः सर्वे शिरआलोकनाय ते

శిరస్సు వెళ్లిపోయినప్పుడు ఆ దేవతలు అత్యంత ద్విగ్నమనస్కులై, శిర దర్శనార్థం అన్ని దిశలలో పరుగెత్తిరి।