Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 37

Devanagari script

त्राता यः सर्वभक्तानां हंता सर्वदुरात्मनाम् । धर्मस्थापनकृत्सोऽपि कल्किर्विष्णुपदे स्थितः

Transliteration

trātā yaḥ sarvabhaktānāṃ haṃtā sarvadurātmanām | dharmasthāpanakṛtso'pi kalkirviṣṇupade sthitaḥ

Translation

సర్వభక్తులకు రక్షకుడై, సమస్త దురాత్ములను సంహరించువాడై, ధర్మాన్ని పునఃస్థాపించువాడైన ఆ కల్కి—విష్ణువు యొక్క పరమపదంలో స్థితుడై ఉన్నాడు।

Word by Word

• त्राता: protector
• त्राता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रातृ (प्रातिपदिक; √त्रा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृवाचक-नाम (agent noun)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)

• सर्वभक्तानाम्: of all devotees
• सर्वभक्तानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘सर्वे भक्ताः’ इति कर्मधारयसमास

• हंता: slayer
• हंता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हन्तृ (प्रातिपदिक; √हन् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृवाचक-नाम

• सर्वदुरात्मनाम्: of all evil-minded (persons)
• सर्वदुरात्मनाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: सर्व + दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘सर्वे दुरात्मानः’ इति कर्मधारयसमास

• धर्मस्थापनकृत्: one who establishes dharma
• धर्मस्थापनकृत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म + स्थापना + कृत् (प्रातिपदिक; √कृ धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘धर्मस्य स्थापना’ + कृत् (कर्ता)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); ‘also/even’ अर्थे

• कल्किः: Kalki
• कल्किः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्कि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• विष्णुपदे: in the abode/footstep of Viṣṇu
• विष्णुपदे: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘विष्णोः पदम्’

• स्थितः: is situated/stands
• स्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्थित’ = ‘standing/being situated’

Speaker

Not explicit in this verse (context suggests a dialogue narrative within Dharmāraṇyakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇupada (Paramapada/Vaikuṇṭha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kalki as a radiant, martial avatāra poised to restore Dharma, yet shown as abiding in Viṣṇu’s supreme realm—suggesting a vision of Vaikuṇṭha with the avatāra’s presence as divine decree.

Characters & Entities

• Kalki
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is ultimately protected by the Divine: devotion is safeguarded, and adharma is removed in due time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it emphasizes Viṣṇu’s supreme station (viṣṇu-pada) rather than a geographic site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated here; the verse is doctrinal, describing Kalki’s role in restoring Dharma.