Adhyaya 21

Verse 1

सूत उवाच । एवं ब्रह्मर्षिणा प्रोक्तां वाणीं पीयूषसन्निभाम् । आकर्ण्य मुदितो राजा प्रांजलिः पुनरब्रवीत्

సూతుడు అన్నాడు—బ్రహ్మర్షి పలికిన అమృతసమానమైన వాక్యాలను విని రాజు ఆనందించి, అంజలి ఘటించి మళ్లీ పలికెను।

Verse 2

राजोवाच । अहो सत्संगमः पुंसामशेषाघप्रशोधनः । कामक्रोधनिहंता च इष्टदोग्धा जनस्य हि

రాజు పలికెను—అహో! సత్సంగము మనుష్యుల సమస్త పాపాలను శుద్ధి చేస్తుంది. అది కామక్రోధాలను నశింపజేసి, ఇష్టఫలాన్ని నిజంగా ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 3

मम मायातमो नष्टं ज्ञानदृष्टिः प्रकाशिता । तव दर्शनमात्रेण प्रायोहममरोत्तमः

నాలోని మాయాంధకారం నశించింది; జ్ఞానదృష్టి ప్రకాశించింది. మీ దర్శనమాత్రంతోనే నేను అమరులలో శ్రేష్ఠుడైనట్లు అనిపిస్తోంది।

Verse 4

श्रुतं च पूर्वचरितं बालयोः सम्यगेतयोः । भविष्यदपि पृच्छामि मत्पुत्राचरणं मुने

ఈ ఇద్దరు బాలుల పూర్వచరిత్రను నేను సమ్యకంగా విన్నాను. ఇప్పుడు భవిష్యత్తు విషయమును కూడా అడుగుతున్నాను—మునీంద్రా, నా కుమారుని రాబోయే ఆచరణాన్ని చెప్పండి।

Verse 5

अस्यायुः कति वर्षाणि भाग्यं वद च कीदृ शम् । विद्या कीर्तिश्च शक्तिश्च श्रद्धा भक्तिश्च कीदृशी

ఇతని ఆయుష్షు ఎన్ని సంవత్సరాలు? ఇతని భాగ్యం ఎలాంటిదో చెప్పండి. ఇతని విద్య, కీర్తి, శక్తి, అలాగే శ్రద్ధా భక్తులు ఎలాంటివో చెప్పండి.

Verse 6

एतत्सर्वमशेषेण मुने त्वं वक्तुमर्हसि । तव शिष्योस्मि भृत्योस्मि शरणं त्वां गतोस्मयहम्

ఓ మునీ, ఇది సమస్తమును ఏమీ మిగల్చకుండా మీరు చెప్పవలసినది. నేను మీ శిష్యుణ్ని, మీ సేవకుణ్ని; మీ శరణు పొందడానికి వచ్చాను.

Verse 7

पराशर उवाच । अत्रावाच्यं हि यत्किंचित्कथं शक्तोस्मि शंसितुम् । यच्छ्रुत्वा धृतिमंतोपि विषादं प्राप्नुयुर्जनाः

పరాశరుడు అన్నాడు—ఇక్కడ చెప్పరానిది కొంత ఉంది; దానిని నేను ఎలా ప్రకటించగలను? అది వింటే ధైర్యవంతులైన జనులకూడా విషాదంలో పడిపోవచ్చు.

Verse 8

तथापि निर्व्यलीकेन भावेन परिपृच्छतः । अवाच्यमपि वक्ष्यामि तव स्नेहान्महीपते

అయినప్పటికీ, ఓ మహీపతే, నీవు కపటంలేని హృదయంతో అడుగుతున్నావు; అందుకే నీపై స్నేహంతో చెప్పరానిదైనా నేను చెప్పుదును.

Verse 9

अमुष्य त्वत्कुमारस्य वर्षाणि द्वादशात्ययुः । इतः परं प्रपद्येत सप्तमे दिवसे मृतिम्

నీ కుమారుడు పన్నెండు సంవత్సరాల ఆయుష్షును దాటిపోయాడు. ఇక ఇక్కడి నుండి, ఏడవ రోజున అతడు మరణాన్ని పొందును.

Verse 10

इति तस्य वचः श्रुत्वा कालकूटमिवोदितम् । मूर्च्छितः सहसा भूमौ पतितो नृपतिः शुचा

ఆ మాటలు—కాలకూట విషంలా ఘోరంగా—విని రాజు శోకంతో వ్యాకులుడై అకస్మాత్తుగా మూర్ఛించి నేలపై పడిపోయాడు।

Verse 11

तमुत्थाप्य समाश्वास्य स मुनिः करुणार्द्रधीः । उवाच मा भैर्नृपते पुनर्वक्ष्यामि ते हितम्

అతనిని లేపి ఓదార్చి, కరుణతో ద్రవించిన మనస్సు గల ముని అన్నాడు—“ఓ నృపా, భయపడకు; నీ హితాన్ని మళ్లీ చెప్పుదును।”

Verse 12

सर्गात्पुरा निरालोकं यदेकं निष्कलं परम् । चिदानंदमयं ज्योतिः स आद्यः केवलः शिवः

సృష్టికి పూర్వం ఆ ఏక పరమ తత్త్వం—నిష్కలము, నిరాలోకము—చిదానందమయ జ్యోతి; ఆయనే ఆద్యుడు, కేవల శివుడు।

Verse 13

स एवादौ रजोरूपं सृष्ट्वा ब्रह्माणमात्मना । सृष्टिकर्मनियुक्ताय तस्मै वेदांश्च दत्तवान्

ఆయనే ఆదిలో తన శక్తితో రజోరూపమైన బ్రహ్మను సృష్టించాడు; సృష్టికార్యానికి నియుక్తుడైన అతనికి వేదాలను ప్రసాదించాడు।

Verse 14

पुनश्च दत्तवानीश आत्मतत्त्वैकसंग्रहम् । सर्वोपनिषदां सारं रुद्राध्यायं च दत्तवान्

మళ్లీ ప్రభువు ఆత్మతత్త్వానికి ఏకైక సంగ్రహమైన—సర్వ ఉపనిషత్తుల సారమైన—రుద్రాధ్యాయాన్ని కూడా ప్రసాదించాడు।

Verse 15

यदेकमव्ययं साक्षाद्ब्रह्मज्योतिः सनातनम् । शिवात्मकं परं तत्त्वं रुद्राध्याये प्रतिष्ठितम्

ఏకమై, అవ్యయమై, సాక్షాత్ జ్ఞేయమైన సనాతన బ్రహ్మజ్యోతి—శివస్వరూపమైన పరమ తత్త్వం రుద్రాధ్యాయంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.

Verse 16

स आत्मभूः सृजद्विश्वं चतुर्भिर्वदनैर्विराट् । ससर्ज वेदांश्चतुरो लोकानां स्थितिहेतवे

ఆత్మభూతుడైన విరాట్ బ్రహ్మ నాలుగు ముఖాలతో విశ్వాన్ని సృష్టించాడు; లోకాల స్థితి కోసం నాలుగు వేదాలను ప్రదర్శించాడు.

Verse 17

तत्रायं यजुषां मध्ये ब्रह्मणो दक्षिणान्मुखात् । अशेषोपनिषत्सारो रुद्राध्यायः समुद्गतः

అక్కడ యజుర్వేదమధ్యలో, బ్రహ్మ యొక్క దక్షిణ ముఖం నుండి ఈ రుద్రాధ్యాయం ఉద్భవించింది—ఇది సమస్త ఉపనిషత్తుల నిశ్శేష సారం.

Verse 18

स एष मुनिभिः सर्वैर्मरीच्यत्रिपुरोगमैः । सह देवैर्धृतस्तेभ्यस्तच्छिष्या जगृहुश्च तम्

ఈ (రుద్రాధ్యాయం) మరిచి, అత్రి మొదలైన సమస్త మునులు దేవతలతో కలిసి ధరించారు; వారి నుండి వారి శిష్యులు దీనిని పవిత్ర వారసత్వంగా స్వీకరించారు.

Verse 19

तच्छिष्यशिष्यैस्तत्पुत्रैस्तत्पुत्रैश्च क्रमागतैः । धृतो रुद्रात्मकः सोऽयं वेदसारः प्रसादितः

ఆ శిష్యుల శిష్యులు, వారి కుమారులు, వారి మనుమలు—క్రమపరంపరగా—దీనిని ధరించారు; రుద్రస్వరూపమైన ఈ ఉపదేశం, వేదసారం, కృపచేత పరిరక్షితమైంది.

Verse 20

एष एव परो मन्त्र एष एव परं तपः । रुद्राध्यायजपः पुंसां परं कैवल्यसाधनम्

ఇదే పరమ మంత్రం, ఇదే పరమ తపస్సు. మనుష్యులకు రుద్రాధ్యాయ జపమే కైవల్యసాధనలో శ్రేష్ఠ మార్గము.

Verse 21

महापातकिनः प्रोक्ता उपपातकिनश्च ये । रुद्राध्यायजपात्सद्यस्तेऽपि यांति परां गतिम्

మహాపాతకులని చెప్పబడినవారూ, ఉపపాతకులైనవారూ—రుద్రాధ్యాయ జపం వలన వారు కూడా వెంటనే పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 22

भूयोपि ब्रह्मणा सृष्टाः सदसन्मिश्रयोनयः । देवतिर्यङ्मनुष्याद्यास्ततः संपूरितं जगत्

మళ్లీ బ్రహ్మ సత్-అసత్ మిశ్ర యోనులను సృష్టించాడు; దేవులు, తిర్యక్‌ (పశుపక్ష్యాదులు), మనుష్యులు మొదలైనవారితో జగత్తు నిండిపోయింది.

Verse 23

तेषां कर्माणि सृष्टानि स्वजन्मानुगुणानि च । लोकास्तेषु प्रवर्तंते भुंजते चैव तत्फलम्

వారివారి జన్మకు తగినట్లుగా వారి కర్మలు సృష్టించబడ్డాయి; లోకజీవులు వాటిలోనే ప్రవృత్తి చెంది, ఆ ఫలితాన్ని అనుభవిస్తారు.

Verse 24

लोकसृष्टिप्रवाहार्थं स्वयमेव प्रजापतिः । धर्माधर्मौ ससर्जाग्रे स्ववक्षःपृष्ठभागतः

లోకసృష్టి ప్రవాహం కొనసాగుటకై, ఆదిలో ప్రజాపతి స్వయంగా తన వక్షస్థలము మరియు పృష్ఠభాగము నుండి ధర్మాధర్మాలను సృష్టించాడు.

Verse 25

धर्ममेवानुतिष्ठंतः पुण्यं विंदंति तत्फलम् । अधर्ममनुतिष्ठंतस्ते पापफलभोगिनः

ధర్మాన్నే ఆచరించువారు పుణ్యమును మరియు దాని ఫలమును పొందుదురు; అధర్మమును ఆచరించువారు పాపఫలభోగులగుదురు.

Verse 26

पुण्यकर्मफल स्वर्गो नरकस्तद्विपर्ययः । तयोर्द्वावधिपौ धात्रा कृतौ शतमखांतकौ

పుణ్యకర్మఫలమే స్వర్గము; దానికి విరుద్ధమైంది నరకము. ఈ రెండింటికీ ధాత (విధాత) ‘శతమఖాంతక’ అనే ఇద్దరు అధిపతులను నియమించెను.

Verse 27

कामः क्रोधश्च लोभश्च मदमानादयः परे । अधर्मस्य सुता आसन्सर्वे नरकनायकाः

కామము, క్రోధము, లోభము, అలాగే మదము-మానము మొదలైనవన్నీ అధర్ముని కుమారులే; వీరందరూ నరకనాయకులయ్యారు.

Verse 28

गुरुतल्पः सुरापानं तथान्यः पुल्कसीगमः । कामस्य तनया ह्येते प्रधानाः परिकीर्तिताः

గురుతల్పగమనము (గురువు శయ్యను ఉల్లంఘించుట), సురాపానము, అలాగే పుల్కసీగమనము—ఇవి కాముని సంతానములని, వీటిలో ఇవే ప్రధానమని ప్రకటించబడినవి.

Verse 29

क्रोधात्पितृवधो जातस्तथा मातृवधः परः । ब्रह्महत्या च कन्यैका क्रोधस्य तनया अमी

క్రోధమునుండి పితృవధము పుట్టెను; అలాగే మాతృవధమును; మరియు బ్రహ్మహత్య కూడా—ఇవి క్రోధుని సంతానములని చెప్పబడును.

Verse 30

देवस्वहरणश्चैव ब्रह्मस्वहरणस्तथा । स्वर्णस्तेय इति त्वेते लोभस्य तनयाः स्मृताः

దేవస్వాన్ని అపహరించడం, బ్రాహ్మణస్వాన్ని అపహరించడం, అలాగే స్వర్ణచౌర్యం—ఇవి మూడు లోభమునకు పుత్రులని స్మృతిలో చెప్పబడినవి।

Verse 31

एतानाहूय चांडालान्यमः पातकनायकान् । नरकस्य विवृद्ध्यर्थमाधिपत्यं चकार ह

ఆ చాండాలులను పిలిపించి యముడు వారిని ‘పాతకనాయకులు’గా నియమించాడు; నరక విస్తరణకూ పాలనకూ అధికారాన్ని ఇచ్చాడు।

Verse 32

ते यमेन समादिष्टा नव पातकनायकाः । ते सर्वे संगता भूयो घोराः पातकनायकाः

యమునిచే నియమింపబడిన ఆ తొమ్మిది పాతకనాయకులు మళ్లీ సమూహమయ్యారు—భయంకరులు వారు, పాతకనాయకులు।

Verse 33

नरकान्पालयामासुः स्वभृत्यैश्चोपपातकैः । रुद्राध्याये भुवि प्राप्ते साक्षात्कैवल्यसाधने

వారు తమ సేవకులైన ఉపపాతకాలతో కలిసి నరకాలను కాపాడుతూ ఉండిరి; కాని సాక్షాత్ కైవల్యసాధనమైన రుద్రాధ్యాయం భూమిపై వ్యాపించినప్పుడు…

Verse 34

भीताः प्रदुद्रुवुः सर्वे तेऽमी पातकनायकाः । यमं विज्ञापयामासुः सहान्यैरुपपातकैः

భయంతో ఆ పాతకనాయకులందరూ పారిపోయి, ఇతర ఉపపాతకాలతో కలిసి యమునికి వెళ్లి నివేదించిరి।

Verse 35

जय देव महाराज वयं हि तव किंकराः । नरकस्य विवृद्ध्यर्थं साधिकाराः कृतास्त्वया

జయము, ఓ దేవమహారాజా! మేము నిజముగా నీ దాసులము. నరకలోక విస్తరణార్థము నీవు మాకు అధికారమిచ్చి నియమించితివి.

Verse 36

अधुना वर्तितुं लोके न शक्ताः स्मो वयं प्रभो । रुद्राध्यायानुभावेन निर्दग्धाश्चैव विद्रुताः

ఇప్పుడు, ఓ ప్రభూ, లోకములో మేము సంచరించుటకు శక్తులేమి. రుద్రాధ్యాయ ప్రభావముచే దగ్ధులమై పారిపోయితిమి.

Verse 37

ग्रामेग्रामे नदीकूले पुण्येष्वायतनेषु च । रुद्रजाप्ये तु पर्याप्ते कथं लोके चरेमहि

గ్రామగ్రామమున, నదీ తీరములలో, పుణ్యక్షేత్రములలో రుద్రజపము విస్తరించినప్పుడు, మేము లోకములో ఎలా సంచరించగలము?

Verse 38

प्रायश्चित्तसहस्रं वै गणयामो न किंचन । रुद्रजाप्याक्षराण्येव सोढुं बत न शक्नुमः

వేల ప్రాయశ్చిత్తములను కూడా మేము ఏమాత్రం లెక్కచేయము; కాని రుద్రజప అక్షరములనే—అయ్యో!—మేము సహించలేము.

Verse 39

महापातकमुख्यानामस्माकं लोकघातिनाम् । रुद्रजाप्यं भयं घोरं रुद्रजाप्यं महद्विषम्

మేము—మహాపాతకములలో ప్రధానులు, లోకనాశకులు—మాకు రుద్రజపము ఘోరభయము; రుద్రజపము మాకు మహావిషము.

Verse 40

अतो दुर्विषहं घोरमस्माक व्यसनं महत् । रुद्रजाप्येन संप्राप्तमपनेतुं त्वमर्हसि

అతః రుద్రజపం వల్ల మాపై ఈ ఘోరమైన, దుర్విషహమైన మహావిపత్తు వచ్చింది; దానిని తొలగించుటకు నీవే అర్హుడవు।

Verse 41

इति विज्ञापितः साक्षाद्यमः पातकनायकैः । ब्रह्मणोंऽतिकमासाद्य तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

ఇలా పాతకనాయకులచే ప్రత్యక్షంగా వినతిపొందిన యముడు బ్రహ్మదేవుని సమీపానికి వెళ్లి సమస్త విషయమును ఆయనకు నివేదించాడు।

Verse 42

देवदेव जगन्नाथ त्वामेव शरणं गतः । त्वया नियुक्तो मर्त्यानां निग्रहे पापकारिणाम्

హే దేవదేవా, జగన్నాథా! నేను నిన్నే శరణు పొందాను. నీవు నియమించినవాడనై పాపకారులైన మానవులను నియంత్రిస్తాను।

Verse 43

अधुना पापिनो मर्त्या न संति पृथिवीतले । रुद्राध्यायेन निहतं पातकानां महत्कुलम्

ఇప్పుడు భూమిపై పాపులైన మానవులు లేరు; రుద్రాధ్యాయము పాతకాల మహాకులాన్ని సంహరించింది।

Verse 44

पातकानां कुले नष्टे नरकाः शून्यतां गताः । नरके शून्यतां याते मम राज्यं हि निष्फलम्

పాతకాల కులం నశించినప్పుడు నరకాలు శూన్యమయ్యాయి; నరకాలు శూన్యమైతే నా రాజ్యం నిజంగా నిష్ఫలమవుతుంది।

Verse 45

तस्मात्त्वयैव भगवन्नुपायः परिचिन्त्यताम् । यथा मे न विहन्येत स्वामित्वं मर्त्यदेहिनाम्

కాబట్టి, ఓ భగవాన్, మీరు స్వయంగా ఒక ఉపాయాన్ని ఆలోచించండి; మర్త్యదేహధారులపై నా అధికారము భంగపడకుండునట్లు చేయండి।

Verse 46

इति विज्ञापितो धाता यमेन परिखिद्यता । रुद्रजाप्यविघातार्थमुपायं पर्यकल्पयत्

యముడు తీవ్రంగా వ్యథతో విన్నవించగా, ధాతా (సృష్టికర్త) రుద్రజపానికి విఘాతం కలిగించుటకు ఒక ఉపాయాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు।

Verse 47

अश्रद्धां चैव दुर्मेधामविद्यायाः सुते उभे । श्रद्धामेधाविघातिन्यौ मर्त्येषु पर्यचोदयत्

అతడు అవిద్య యొక్క ఇద్దరు కుమార్తెలైన అశ్రద్ధా, దుర్మేధా లను మర్త్యలోకానికి పంపెను; వారు మనుష్యులలో శ్రద్ధను, సద్బుద్ధిని నాశనం చేస్తారు।

Verse 48

ताभ्यां विमोहिते लोके रुद्राध्यायपराङ्मुखे । यमः स्वस्थानमासाद्य कृतार्थ इव सोऽभवत्

ఆ ఇద్దరి మోహంతో లోకం రుద్రాధ్యాయానికి విముఖమైపోయినప్పుడు, యముడు తన స్థానానికి చేరి కృతార్థుడైనట్లు అయ్యాడు।

Verse 49

पूर्वजन्मकृतैः पापैर्जायंतेऽल्पायुषो जनाः । तानि पापानि नश्यंति रुद्रं जप्तवतां नृणाम्

పూర్వజన్మలో చేసిన పాపాల వల్ల జనులు అల్పాయుష్కులుగా జన్మిస్తారు; కానీ రుద్రుని జపించిన మనుష్యుల పాపాలు నశిస్తాయి।

Verse 50

क्षीणेषु सर्वपापेषु दीर्घमायुर्बलं धृतिः । आरोग्यं ज्ञानमैश्वर्यं वर्धते सर्वदेहिनाम्

సర్వపాపాలు క్షీణించినప్పుడు, సమస్త దేహధారులలో దీర్ఘాయువు, బలం, ధైర్యం పెరుగుతాయి; ఆరోగ్యం, సత్యజ్ఞానం, ఐశ్వర్యమూ వృద్ధి చెందుతాయి।

Verse 51

रुद्राध्यायेन ये देवं स्नापयंति महेश्वरम् । तज्जलैः कुर्वतः स्नानं ते मृत्युं संतरंति च

రుద్రాధ్యాయంతో దేవ మహేశ్వరునికి అభిషేకస్నానం చేయువారు, అలాగే ఆ పుణ్యజలంతో తామే స్నానం చేయువారు—మరణాన్ని దాటి పోతారు।

Verse 52

रुद्राध्यायाभिजप्तेन स्नानं कुर्वंति येंऽभसा । तेषां मृत्युभयं नास्ति शिवलो के महीयते

రుద్రాధ్యాయ జపంతో అభిమంత్రితమైన జలంతో స్నానం చేయువారికి మరణభయం ఉండదు; వారు శివలోకంలో గౌరవింపబడుతారు।

Verse 53

शतरुद्राभिषेकेण शतायुर्जायते नरः । अशेषपापनिर्मुक्तः शिवस्य दयितो भवेत्

శతరుద్రాభిషేకం చేయుటవలన మనిషి శతాయువు పొందుతాడు; సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై శివునికి ప్రియుడవుతాడు।

Verse 55

अव्याहतबलैश्वर्यो हतशत्रुर्निरामयः । निर्धूताखिलपापौघः शास्ता राज्यमकंटकम्

అవ్యాహత బలం, ఐశ్వర్యంతో యుక్తుడై, శత్రువులను సంహరించి, నిరామయుడై, సమస్త పాపఘనాన్ని తుడిచివేసి—అవరోధరహితమైన, కంటకరహితమైన రాజ్యాన్ని పాలిస్తాడు।

Verse 56

विप्रा वेदविदः शांताः कृतिनः शंसितव्रताः । ज्ञानयज्ञतपोनिष्ठाः शिवभक्तिपरायणाः

వారు వేదవిదులు అయిన బ్రాహ్మణులు; మనస్సు శాంతమైనవారు, కృతార్థులు, వ్రతప్రసిద్ధులు. జ్ఞాన-యజ్ఞ-తపస్సులలో నిష్ఠగలవారు, శివభక్తికి సంపూర్ణంగా పరాయణులు.

Verse 57

रुद्राध्याय जपं सम्यक्कुर्वंतु विमलाशयाः । तेषां जपानुभावेन सद्यः श्रेयो भविष्यति

నిర్మల హృదయులు రుద్రాధ్యాయ జపాన్ని సక్రమంగా చేయుదురు; ఆ జపానుభావంతో వారి పరమ శ్రేయస్సు వెంటనే కలుగును.

Verse 58

इत्युक्तवंतं नृपतिर्महामुनिं तमेव वव्रे प्रथमं क्रियागुरुम् । अथापरांस्त्यक्तधनाशयान्मुनीनावाहयामास सहस्रशः क्षणात्

ఇట్లు ఉపదేశించిన ఆ మహామునినే రాజు క్రియాగురువుగా ప్రథమంగా వరిచెను. అనంతరం ధనాశను త్యజించిన ఇతర మునులను క్షణములో సహస్రసంఖ్యగా ఆహ్వానించెను.

Verse 59

ते विप्राः शांतमनसः सहस्रपरिसंमिताः । कलशानां शतं स्थाप्य पुण्य वृक्षरसैर्युतम्

ఆ శాంతమనస్క బ్రాహ్మణులు సుమారు సహస్రమంది; పుణ్యవృక్షరసములతో నిండిన వంద కలశాలను స్థాపించిరి.

Verse 60

रुद्राध्यायेन संस्नाप्य तमुर्वीपतिपुत्रकम् । विधिवत्स्नापयामासुः संप्राप्ते सप्तमे दिने

రుద్రాధ్యాయంతో ఆ భూపతిపుత్రుని స్నాపింపజేసి, ఏడవ రోజు వచ్చినప్పుడు వారు విధివిధానంగా అతని స్నానసంస్కారాన్ని నిర్వహించిరి.

Verse 61

स्नाप्यमानो मुनिजनैः स राजन्यकुमारकः । अकस्मादेव संत्रस्तः क्षणं मूर्च्छामवाप ह

మునిజనులు స్నానం చేయించుచుండగా ఆ రాజకుమారుడు అకస్మాత్తుగా భయాక్రాంతుడై క్షణమాత్రం మూర్ఛ పొందెను.

Verse 62

सहसैव प्रबुद्धोऽसौ मुनिभिः कृतरक्षणः । प्रोवाच कश्चित्पुरुषो दंडहस्तः समागतः

అతడు సహసా చైతన్యము పొందెను; మునులు అతనికి రక్షణ కల్పించిరి. అప్పుడు అతడు చెప్పెను—“దండము చేతబట్టి ఒక పురుషుడు వచ్చెను.”

Verse 63

मां प्रहर्तुं कृतमतिर्भीमदण्डो भयानकः । सोऽपि चान्यैर्महावीरै पुरुषैरभिताडितः

“అతడు నన్ను కొట్టుటకు నిశ్చయించుకొని వచ్చెను—భీషణ దండధారి, భయంకరుడు. అయితే ఇతర మహావీర పురుషులు అతనినీ కొట్టి వెనక్కు నెట్టిరి.”

Verse 64

बद्ध्वा पाशेन महता दूरं नीत इवाभवत् । एतावदहमद्राक्षं भवद्भिः कृतरक्षणः

“మహాపాశముతో బంధించి అతడిని దూరమునకు తీసికొనిపోయినట్లు అనిపించెను. మీ రక్షణలో నేను ఇంతటివరకు మాత్రమే చూచితిని.”

Verse 65

इत्युक्तवंतं नृपतेस्तनूजं द्विजसत्तमाः । आशीर्भिः पूजयामासुर्भयं राज्ञे न्यवेदयन्

రాజకుమారుడు ఇట్లు పలికినపుడు శ్రేష్ఠ ద్విజులు ఆశీర్వచనములతో అతనిని సత్కరించి, ఆ భయవిషయమును రాజునకు నివేదించిరి.

Verse 66

अथ सर्वानृषीञ्छ्रेष्ठान्दक्षिणाभिर्नृपोत्तमः । पूजयित्वा वरान्नेन भोजयित्वा च भक्तितः

అప్పుడు నృపోత్తముడు సమస్త శ్రేష్ఠ ఋషులను దక్షిణలతో సత్కరించి, భక్తితో ఉత్తమాన్నములతో పూజించి భోజనం చేయించాడు।

Verse 67

प्रतिगृह्याशिषस्तेषां मुनीनां ब्रह्मवादि नाम् । भक्त्या बंधुजनैः सार्धं सभायां समुपाविशत्

ఆ బ్రహ్మవాది మునుల ఆశీర్వాదాలను స్వీకరించి, రాజు భక్తితో బంధుజనులతో కలిసి సభలో ఉపవేశించాడు।

Verse 68

तस्मिन्समागते वीरे मुनिभिः सह पार्थिवे । आजगाम महायोगी देवर्षिर्नारदः स्वयम्

ఆ వీర రాజు మునులతో కలిసి సమాగమమైనప్పుడు, మహాయోగి దేవర్షి నారదుడు స్వయంగా అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 69

तमागतं प्रेक्ष्य गुरुं मुनीनां सार्धं सदस्यैरखिलैर्मुनींद्रैः । प्रणम्य भक्त्या विनिवेश्य पीठे कृतोपचारं नृपतिर्बभाषे

మునుల గురువు వచ్చినట్లు చూసి, అక్కడున్న సమస్త మునీంద్రులు మరియు సభాసదులతో కలిసి రాజు భక్తితో నమస్కరించి, ఆయనను పీఠంపై కూర్చోబెట్టి, యథోచిత ఉపచారాలు చేసి తరువాత పలికాడు।

Verse 70

राजोवाच । दृष्टं किमस्ति ते ब्रह्मस्त्रिलोक्यां किंचिदद्भुतम् । तन्नो ब्रूहि वयं सर्वे त्वद्वाक्यामृतलालसाः

రాజు పలికెను—హే బ్రహ్మన్! త్రిలోకాల్లో మీరు ఏదైనా అద్భుతాన్ని చూశారా? దానిని మాకు చెప్పండి; మేమందరం మీ వాక్యామృతాన్ని ఆశగా కోరుతున్నాము।

Verse 71

नारद उवाच । अद्य चित्रं महद्दृष्टं व्योम्नोवतरता मया । तच्छृणुष्व महाराज सहैभिर्मुनिपुंगवैः

నారదుడు పలికెను—ఈ రోజు ఆకాశమునుండి దిగుచుండగా నేను ఒక అద్భుతమైన మహత్తర దృశ్యాన్ని చూచితిని. ఓ మహారాజా, ఈ మునిపుంగవులతో కలిసి దానిని వినుము.

Verse 72

अद्य मृत्युरिहायातो निहंतुं तव पुत्रकम् । दंडहस्तो दुराधर्षो लोकमुद्बाधयन्सदा

ఈ రోజు మృత్యువు ఇక్కడికి వచ్చెను—నీ కుమారుని సంహరించుటకు; దండము చేతబట్టి, దుర్జయుడై, సదా లోకములను బాధించుచున్నాడు.

Verse 73

ईश्वरोपि विदित्वैनं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । सहैव पार्षदैः कंचिद्वीरभद्रमचोदयत्

అతడు నీ కుమారుని హతమార్చుటకు వచ్చెనని తెలిసికొని, ప్రభువు కూడా తన పార్షదులతో కూడి వీరభద్రుని వెంటనే ప్రేరేపించెను.

Verse 74

स आगत्य हठान्मृत्युं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । गृहीत्वा सुदृढं बद्ध्वा दंडेनाभ्यहनद्रुषा

అతడు వచ్చి, బలాత్కారంగా నీ కుమారుని హతమార్చుటకు వచ్చిన మృత్యువును పట్టుకొని; బలంగా బంధించి, కోపంతో దండముతో కొట్టెను.

Verse 75

तं नीयमानं जगदीशसन्निधिं शीघ्रं विदित्वा भगवान्यमः स्वयम् । कृतांजलिर्देव जयेत्युदीरयन्प्रणम्य मूर्ध्ना निजगाद शूलिनम्

తనను జగదీశ్వరుని సన్నిధికి తీసుకుపోతున్నారని తక్షణమే తెలిసికొని, భగవాన్ యముడు స్వయంగా కృతాంజలిగా ‘దేవా, జయము’ అని ఉచ్చరించి, శిరస్సు వంచి శూలధారి ప్రభువును సంభోదించెను.

Verse 76

यम उवाच । देवदेव महारुद्र वीरभद्र नमोऽस्तु ते । निरागसि कथं मृत्यौ कोपस्तव समुत्थितः

యముడు పలికెను—హే దేవదేవ మహారుద్రా, హే వీరభద్రా, నీకు నమస్కారం. మృత్యువు నిరపరాధి; మరి మృత్యుపై నీ కోపం ఎందుకు ఉద్భవించింది?

Verse 77

निजकर्मानुबंधेन राजपुत्रं गतायुषम् । प्रहर्तुमुद्यते मृत्यौ कोपराधो वद प्रभो

తన స్వకర్మానుబంధం వల్ల ఆయువు తీరిన రాజకుమారుని కొట్టుటకు మృత్యువు సిద్ధమై ఉన్నాడు. ప్రభో, నీ కోపానికి కారణం ఏమిటి—అతని అపరాధం ఏది?

Verse 78

वीरभद्र उवाच । दशवर्षसहस्रायुः स राजतनयः कथम् । विपत्तिमंतरायाति रुद्रस्नानहताशुभः

వీరభద్రుడు పలికెను—ఆ రాజకుమారునికి పది వేల సంవత్సరాల ఆయువు ఉంది; మరి రుద్రస్నానంతో అశుభాలు నశించిన వాడికి విపత్తు ఎలా చేరుతుంది?

Verse 79

अस्ति चेत्तव संदेहो मद्वाक्येऽप्यनिवारिते । चित्रगुप्तं समाहूय प्रष्टव्योऽद्यैव मा चिरम्

నా వాక్యాన్ని త్రోసిపుచ్చలేనప్పటికీ నీకు సందేహం ఉంటే, చిత్రగుప్తుని పిలిపించి ఈ రోజే అడుగు; ఆలస్యం చేయకు.

Verse 80

नारद उवाच । अथाहूतश्चित्रगुप्तो यमेन सहसागतः । आयुःप्रमाण त्वत्सूनोः परिपृष्टः स चाब्रवीत्

నారదుడు పలికెను—అప్పుడు యముడు పిలువగానే చిత్రగుప్తుడు వెంటనే వచ్చాడు. నీ కుమారుని ఆయుష్ప్రమాణం గురించి అడిగితే అతడు ఇలా చెప్పాడు.

Verse 81

द्वादशाब्दं च तस्यायुरित्युक्त्वाथ विमृश्य च । पुनर्लेख्यगतं प्राह स वर्षायुतजीवितम्

“వాని ఆయువు పన్నెండు సంవత్సరాలు,” అని చెప్పి అతడు మళ్లీ ఆలోచించాడు; తరువాత లిఖితాన్ని మరల పరిశీలించి—“వాడు పదివేల సంవత్సరాలు జీవించును” అని ప్రకటించాడు.

Verse 82

अथ भीतो यमो राजा वीरभद्रं प्रणम्य च । कथंचिन्मोचयामास मृत्युं दुर्वारबंधनात्

అప్పుడు భయపడిన యమరాజు వీరభద్రునికి నమస్కరించి; ఏదో విధంగా ఆ తప్పించలేని బంధనమునుండి మృత్యువును విడిపించాడు.

Verse 83

वीरभद्रेण मुक्तोऽथ यमोऽगान्निजमंदिरम् । वीरभद्रश्च कैलासमहं प्राप्तस्तवांतिकम्

వీరభద్రునిచే విముక్తుడైన యముడు తన నివాసానికి వెళ్లెను; మరియు వీరభద్రుడు కైలాసానికి వచ్చెను—నేను నిజంగా నీ సన్నిధికి చేరితిని.

Verse 84

अतस्तव कुमारोऽयं रुद्रजाप्यानुभावतः । मृत्योर्भयं समुत्तीर्य सुखी जातोऽयुतं समाः

అందుచేత నీ కుమారుడు ఈయన రుద్రజప ప్రభావముచే మృత్యుభయాన్ని దాటి, పదివేల సంవత్సరాలు సుఖంగా ఉన్నాడు.

Verse 85

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य नारदे त्रिदिवं गते । विप्राः सर्वे प्रमुदिताः स्वस्वजग्मुरथाश्रमम्

ఇట్లు చెప్పి రాజుని అనుమతి తీసుకొని, నారదుడు స్వర్గలోకానికి వెళ్లినప్పుడు, సమస్త బ్రాహ్మణులు ఆనందించి తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లిరి.

Verse 86

इत्थं काश्मीरनृपती रुद्राध्यायप्रभावतः । निस्तीर्याशेषदुः खानि कृतार्थोभूत्सपुत्रकः

ఇట్లుగా కాశ్మీర నృపతి రుద్రాధ్యాయ ప్రభావముచేత సమస్త దుఃఖాలను దాటి, కుమారునితో కూడ కృతార్థుడయ్యెను।

Verse 87

ये कीर्तयंति मनुजाः परमेश्वरस्य माहात्म्यमेतदथ कर्णपुटैः पिबंति । ते जन्मकोटिकृतपापगणैर्विमुक्ताः शांताः प्रयांति परमं पदमिंदुमौलेः

పరమేశ్వరుని ఈ మహాత్మ్యమును కీర్తించుచు, చెవుల పాత్రలతో పానము చేయువారు కోటి జన్మల పాపరాశులనుండి విముక్తులై, శాంతితో ఇందుమౌలి శివుని పరమపదమును చేరుదురు।

Verse 94

एष रुद्रायुतस्नानं करोतु तव पुत्रकः । दशवर्षसहस्राणि मोदते भुवि शक्रवत्

నీ కుమారుడు ఈ ‘రుద్రాయుత-స్నానము’ చేయుగాక; అప్పుడు అతడు భూమిపై పదివేల సంవత్సరములు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వలె ఆనందించును।