
ఋషులు ప్రశ్నిస్తారు—అత్యంత పండితులైన బ్రహ్మవాదుల బోధ ఎక్కువ ఫలమిస్తుందా, లేక సాధారణమైనా ఆచరణలో నిపుణులైన గురువుల మార్గదర్శనం మేలేనా? సూతుడు ‘శ్రద్ధ’నే సమస్త ధర్మాలకు ఆధారం అని స్థాపిస్తాడు; అది ఇహలోక సౌఖ్యసిద్ధి, పరలోక సాధన—రెండింటికీ విజయాన్ని ఇస్తుంది. భక్తితో సమీపించినప్పుడు రాయి వంటి సాధారణ వస్తువూ ఫలప్రదమవుతుంది; మంత్రజపం, దేవారాధన సాధకుని భావన (భావాభిముఖత) ప్రకారం ఫలిస్తాయి. సందేహం, చంచలత్వం, అశ్రద్ధ మనిషిని పరమార్థం నుండి దూరం చేసి సంసారబంధంలో పడేస్తాయి. దృష్టాంతంగా పాంచాల రాజకుమారుడు సింహకేతు ఒక శబర సేవకుని ద్వారా పాడైన ఆలయం, సూక్ష్మ శివలింగాన్ని దర్శిస్తాడు. శబరుడు (చండకుడు) మంత్రజ్ఞానులకైనా అజ్ఞానులకైనా మహేశ్వరుని ప్రసన్నం చేసే సులభ పూజావిధిని అడుగుతాడు. రాజకుమారుడు పరిహాస ధోరణిలో ‘సరళ’ శివపూజను చెబుతాడు—తాజా నీటితో అభిషేకం, ఆసనస్థాపన, గంధ-పుష్ప-పత్ర సమర్పణ, ధూప-దీప నైవేద్యాలు, ముఖ్యంగా చితాభస్మ అర్పణ, చివరికి ప్రసాదాన్ని భక్తితో స్వీకరించడం. శబరుడు దానిని ప్రమాణంగా తీసుకుని ప్రతిరోజూ శ్రద్ధతో పూజ చేస్తాడు. ఒకసారి భస్మ దొరకకపోవడంతో అతడు విచారపడతాడు; పూజ ఆగిపోవడం అసహ్యమని భావిస్తాడు. అప్పుడు భార్య అత్యంత త్యాగాన్ని సూచిస్తుంది—ఇల్లు దహనం చేసి అగ్నిలో ప్రవేశించి భస్మను తయారు చేసి శివపూజకు అర్పిద్దామని. శరీరం ధర్మ-అర్థ-కామ-మోక్షాలకు సాధనం అని భర్త అడ్డుకున్నా, ఆమె శివార్థం ఆత్మార్పణమే జీవనసాఫల్యమని నిశ్చయిస్తుంది. ఆమె ప్రార్థనలో—ఇంద్రియాలు పుష్పాలు, దేహం ధూపం, హృదయం దీపం, శ్వాసలు ఆహుతులు, కర్మలు ఉపహారాలు; జన్మజన్మలకు అఖండ భక్తి మాత్రమే కావాలని కోరుతుంది. ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశించినా బాధ లేదు; ఇల్లు కూడా క్షతం కాకుండా పూజాంతంలో ఆమె తిరిగి వచ్చి ప్రసాదం స్వీకరిస్తుంది. దివ్య విమానం వచ్చి శివగణాలు దంపతులను ఎత్తుకెళ్తారు; స్పర్శమాత్రంతో వారి రూపం శివసారూప్యంగా మారుతుంది. ముగింపుగా—ప్రతి పుణ్యకర్మలో శ్రద్ధను పెంపొందించాలి; తక్కువ స్థితి శబరుడైనా విశ్వాసభక్తితో పరమగతిని పొందుతాడు, జన్మ-విద్యలు ద్వితీయాలు.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञैर्गुरुभिर्ब्रह्मवादिभिः । नृणां कृतोपदेशानां सद्यः सिद्धिर्हि जायते
ఋషులు పలికిరి—వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞులైన, బ్రహ్మవాదులైన గురువులు మనుష్యులకు ఉపదేశం చేసినప్పుడు, తక్షణమే సిద్ధి కలుగుతుంది।
Verse 2
अथान्यजनसामान्यैर्गुरुभिर्नीतिकोविदैः । नृणां कृतोपदेशानां सिद्धिर्भवति कीदृशी
కానీ సాధారణ జనులైన, లోకనీతిలో నిపుణులైన గురువులు ఉపదేశం చేస్తే—అప్పుడు ఎలాంటి సిద్ధి కలుగుతుంది?
Verse 3
सूत उवाच । श्रद्धैव सर्वधर्मस्य चातीव हितकारिणी । श्रद्धयैव नृणां सिद्धिर्जायते लोकयोर्द्वयोः
సూతుడు పలికెను—శ్రద్ధయే సమస్త ధర్మానికి పరమ హితకారిణి; శ్రద్ధ ద్వారానే మనుష్యులకు ఇహలోక పరలోకాలలో సిద్ధి కలుగుతుంది.
Verse 4
श्रद्धया भजतः पुंसः शिलापि फलदायिनी । मूर्खोऽपि पूजितो भक्त्या गुरुर्भवति सिद्धिदः
శ్రద్ధతో భజించే పురుషునికి రాయి కూడా ఫలదాయినిగా మారుతుంది; మూర్ఖుడైనా భక్తితో పూజింపబడితే సిద్ధినిచ్చే గురువుగా అవతరిస్తాడు.
Verse 6
श्रद्धया पठितो मन्त्रस्त्वबद्धोपि फलप्रदः । श्रद्धया पूजितो देवो नीचस्यापि फलप्रदः
శ్రద్ధతో జపించిన మంత్రం సరిగా సంధి కాకపోయినా ఫలప్రదమవుతుంది; శ్రద్ధతో పూజించిన దేవుడు నీచునికీ ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
Verse 7
सर्वत्र संशयाविष्टः श्रद्धाहीनोऽतिचंचलः । परमार्थात्परिभ्रष्टः संसृतेर्न हि मुच्यते
ఎవడు ఎక్కడైనా సందేహంలో మునిగిపోయి, శ్రద్ధలేని వాడై, అతిచంచలుడై—పరమార్థం నుండి తప్పిపోయాడో—అతడు నిజంగా సంసారబంధం నుండి విముక్తి పొందడు.
Verse 8
मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यत्र सिद्धिर्भवति तादृशी
మంత్రంలో, తీర్థంలో, ద్విజునిలో, దేవునిలో, దైవజ్ఞునిలో, ఔషధంలో, గురువులో—ఎక్కడ ఏ విధమైన భావన ఉంటే, అక్కడ అలాంటి సిద్ధియే కలుగుతుంది.
Verse 9
अतो भावमयं विश्वं पुण्यं पापं च भावतः । ते उभे भावहीनस्य न भवेतां कदाचन
అతః ఈ సమస్త జగత్తు భావమయమే; పుణ్యమూ పాపమూ కూడా భావమునుండే పుడతాయి. నిజమైన భావం లేనివానికి అవి రెండూ ఎప్పటికీ స్థిరపడవు.
Verse 10
अत्रेदं परमाश्चर्यमाख्यानमनुवर्ण्यते । अश्रद्धा सर्वमर्त्यानां येन सद्यो निवर्तते
ఇక్కడ ఒక పరమ ఆశ్చర్యకరమైన కథనం వర్ణించబడుతోంది—మర్త్యులలోని అశ్రద్ధ వల్ల ధర్మలాభమూ సాధనాగతియూ వెంటనే వెనుదిరుగుతాయి.
Verse 11
आसीत्पांचालराजस्य सिंहकेतुरिति श्रुतः । पुत्रः सर्वगुणोपेतः क्षात्रधर्मरतः सदा
పాంచాల రాజుకు ‘సింహకేతు’ అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక కుమారుడు ఉండెను—సర్వగుణసంపన్నుడు, నిత్యం క్షాత్రధర్మంలో నిమగ్నుడు.
Verse 12
स एकदा कतिपयैर्भृत्यैर्युक्तो महाबलः । जगाम मृगयाहेतोर्बहु सत्त्वान्वितं वनम्
ఒకసారి ఆ మహాబలుడు కొద్దిమంది సేవకులతో కలిసి వేటకై అనేక జీవులతో నిండిన అడవికి వెళ్లెను.
Verse 13
तद्भृत्यः शबरः कश्चिद्विचरन्मृगयां वने । ददर्श जीर्णं स्फुटितं पतितं देवतालयम्
వేట సమయంలో అడవిలో తిరుగుచుండగా అతని ఒక శబర సేవకుడు జీర్ణమై పగిలి కూలిపోయిన దేవాలయాన్ని చూచెను.
Verse 14
तत्रापश्यद्भिन्नपीठं पतितं स्थंडिलोपरि । शिवलिंङ्गमृजुं सूक्ष्मं मूर्तं भाग्यमिवात्मनः
అక్కడ అతడు విరిగిన పీఠం (ఆధారం) బోసిన నేలపై పడివున్నదాన్ని చూచెను; అలాగే మృదువైన, సూక్ష్మమైన, మృదులమైన శివలింగం—తన సౌభాగ్యమే మూర్తిమంతమై కనిపించినట్లుగా।
Verse 15
स समादाय वेगेन पूर्वकर्मप्रचोदितः । तस्मै संदर्शयामास राज पुत्राय धीमते
పూర్వకర్మ ప్రేరణచేత అతడు వేగంగా దానిని ఎత్తుకొని, ధీమంతుడైన రాజపుత్రునికి—రాజు కుమారునికి—అది చూపెను।
Verse 16
पश्येदं रुचिरं लिंगं मया दृष्टमिह प्रभो । तदेतत्पूजयिष्यामि यथाविभवमादरात्
“ప్రభో, చూడండి—ఇక్కడ నేను చూచిన ఈ రుచిరమైన లింగం. నా సామర్థ్యానుసారంగా భక్తి-ఆదరాలతో దీనిని పూజించెదను।”
Verse 17
अस्य पूजाविधिं ब्रूहि यथा देवो महेश्वरः । अमंत्रज्ञैश्च मन्त्रज्ञैः प्रीतो भवति पूजितः
“దీనికి పూజావిధానాన్ని నాకు చెప్పండి; పూజించబడినప్పుడు దేవుడు మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడగునట్లు—మంత్రం తెలియనివారిచేతనూ, మంత్రజ్ఞులచేతనూ।”
Verse 18
इति तेन निषादेन पृष्टः पार्थिवनंदनः । प्रत्युवाच प्रहस्यैनं परिहास विचक्षणः
ఆ నిషాదుడు ఇలా అడుగగా, పరిహాసంలో నిపుణుడైన రాజనందనుడు అతనిని చూసి నవ్వుతూ ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।
Verse 19
संकल्पेन सदा कुर्यादभिषेकं नवांभसा । उपवेश्यासने शुद्धे शुभैर्गंधाक्षतैर्नवैः । वन्यैः पत्रैश्च कुसुमैर्धूपैर्दीपैश्च पूजयेत
సంకల్పం చేసి ఎల్లప్పుడూ తాజా జలంతో అభిషేకం చేయాలి. శుద్ధమైన శుభాసనంపై భగవంతుని కూర్చోబెట్టి, నూతన గంధం-చందనం, అక్షతలు, అరణ్యపత్రాలు-పుష్పాలు, ధూపదీపాలతో పూజించాలి.
Verse 20
चिताभस्मोपहारं च प्रथमं परिकल्पयेत् । आत्मोपभोग्येनान्नेन नैवद्यं कल्पयेद्बुधः
మొదట చితాభస్మాన్ని ఉపహారంగా సమర్పించే ఏర్పాటుచేయాలి. తరువాత జ్ఞాని భక్తుడు తనకు భోగ్యమైన అన్నంతోనే నైవేద్యాన్ని సిద్ధం చేయాలి.
Verse 21
पुनश्च धूपदीपादीनुपचारान्प्रकल्पेत् । नृत्यवादित्रगीतादीन्यथावत्परिकल्पयेत्
మళ్లీ ధూపం, దీపం మొదలైన ఉపచారాలను విధివిధానంగా ఏర్పాటు చేయాలి. నృత్యం, వాద్యము, గానం మొదలైనవీ శాస్త్రోక్తంగా యథావిధిగా సమకూర్చాలి.
Verse 22
नमस्कृत्वा तु विधिवत्प्रसादं धारयेद्बुधः । एष साधारणः प्रोक्तः शिवपूजाविधिस्तव
విధివిధానంగా నమస్కరించి జ్ఞాని ప్రసాదాన్ని స్వీకరించి ధరించాలి. ఇది నీకు శివపూజ యొక్క సాధారణ విధానమని ప్రకటించబడింది.
Verse 23
चिताभस्मोपहारेण सद्यस्तुष्यति शंकरः
చితాభస్మ ఉపహారంతో శంకరుడు తక్షణమే ప్రసన్నుడవుతాడు.
Verse 24
सूत उवाच । परिहासरसेनेत्थं शासितः स्वामिनाऽमुना । स चंडकाख्यः शबरो मूर्ध्ना जग्राह तद्वचः
సూతుడు పలికెను—స్వామి పరिहासరసంతో యథావిధిగా శాసించగా, చండకనామ శబరుడు ఆ వచనాన్ని శిరస్సుపై ధరించినట్లు పరమభక్తితో స్వీకరించాడు।
Verse 25
ततः स्वभवनं प्राप्य लिंगमूर्ति महेश्वरम् । प्रत्यहं पूजयामास चिताभस्मोपहारकृत्
తర్వాత తన గృహానికి చేరి, లింగమూర్తి మహేశ్వరుని ప్రతిరోజు పూజించెను; చితాభస్మాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించెను।
Verse 26
यच्चात्मनः प्रियं वस्तु गन्धपुष्पाक्षतादिकम् । निवेद्य शंभवे नित्यमुपायुंक्त ततः स्वयम्
తనకు ప్రియమైన గంధం, పుష్పం, అక్షత మొదలైనవన్నీ నిత్యం శంభువుకు నివేదించి, ఆపై తానే వాటిని స్వీకరించెను।
Verse 27
एवं महेश्वरं भक्त्या सह पत्न्याभ्यपूजयत् । शबरः सुखमासाद्य निनाय कतिचित्समाः
ఈ విధంగా ఆ శబరుడు భార్యతో కలిసి భక్తితో మహేశ్వరుని పూజించెను; సంతృప్తి పొందీ కొన్ని సంవత్సరాలు సుఖంగా గడిపెను।
Verse 28
एकदा शिवपूजायै प्रवृत्तः शबरोत्तमः । न ददर्श चिताभस्म पात्रे पूरितमण्वपि
ఒకసారి శివపూజకు సిద్ధమైన ఆ శబరశ్రేష్ఠుడు, తన పాత్రలో చితాభస్మం అణుమాత్రమూ నిండినట్లు చూడలేదు।
Verse 29
अथासौ त्वरितो दूरमन्विष्यन्परितो भ्रमन् । न लब्धवांश्चिताभस्म श्रांतो गृहमगात्पुनः
అప్పుడు అతడు త్వరగా దూరంగా వెళ్లి అన్ని దిశలలో తిరుగుతూ వెదికెను; కానీ చితాభస్మ దొరకక అలసిపోయి మళ్లీ ఇంటికి వచ్చెను।
Verse 30
तत आहूय पत्नीं स्वां शबरो वाक्यमब्रवीत् । न लब्धं मे चिताभस्म किं करोमि वद प्रिये
తర్వాత శబరుడు తన భార్యను పిలిచి ఇలా అన్నాడు—“నాకు చితాభస్మ లభించలేదు. ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? ప్రియే, చెప్పు.”
Verse 31
शिवपूजांतरायो मे जातोद्य बत पाप्मनः । पूजां विना क्षणमपि नाहं जीवितुमुत्सहे
“అయ్యో! నా పాపం వల్ల ఈ రోజు నా శివపూజకు అంతరాయం కలిగింది. పూజ లేక క్షణమాత్రమూ జీవించడానికి నాకు ధైర్యం లేదు.”
Verse 32
उपायं नात्र पश्यामि पूजोपकरणे हते । न गुरोश्च विहन्येत शासनं सकलार्थदम्
“పూజా సామగ్రి నశించినప్పుడు ఇక్కడ నాకు ఏ ఉపాయం కనిపించడం లేదు. సమస్త ఫలప్రదమైన గురువు ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించకూడదు.”
Verse 33
इति व्याकुलितं दृष्ट्वा भर्त्तारं शबरांगना । प्रत्यभाषत मा भैस्त्वमुपायं प्रवदामि ते
భర్తను ఇలా వ్యాకులంగా చూసిన శబరి ఇలా పలికింది—“భయపడకు; నీకు ఉపాయాన్ని చెబుతాను.”
Verse 34
इदमेव गृहं दग्ध्वा बहुकालोपबृंहितम् । अहमग्निं प्रवेक्ष्यामि चिताभस्म भवेत्ततः
చాలా కాలంగా నిర్మించుకున్న ఈ ఇంటిని కాల్చివేసి, నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను; అప్పుడు (పూజకు) చితాభస్మం లభిస్తుంది.
Verse 35
शबर उवाच । धर्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम् । कथं त्यजसि तं देहं सुखार्थं नवयौवनम्
శబరుడు పలికెను: ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షములకు దేహమే పరమ సాధనము. నవయవ్వనంతో కూడిన ఆ శరీరాన్ని సుఖం కోసం నీవు ఎలా త్యాగం చేస్తున్నావు?
Verse 36
अधुना त्वनपत्या त्वमभुक्तविषयासवा । भोगयोग्यमिमं देहं कथं दग्धुमिहेच्छसि
ప్రస్తుతం నీకు సంతానం లేదు, నీవు ఇంకా ప్రాపంచిక సుఖాలను అనుభవించలేదు. భోగాలకు, అనుభవాలకు అర్హమైన ఈ శరీరాన్ని కాల్చాలని నీవు ఎలా కోరుకుంటున్నావు?
Verse 37
शबर्युवाच । एतावदेव साफल्यं जीवितस्य च जन्मनः । परार्थे यस्त्यजेत्प्राणाञ्छिवार्थे किमुत स्वयम्
శబరి పలికెను: పరుల కోసం ప్రాణాలను త్యాగం చేయడమే జీవితానికి, జన్మకు నిజమైన సాఫల్యం; ఇక సాక్షాత్తు శివుని కోసం అయితే చెప్పేదేముంది!
Verse 38
किं नु तप्तं तपो घोरं किं वा दत्तं मया पुरा । किं वार्चनं कृतं शंभोः पूर्वजन्मशतांतरे
పూర్వం నేను ఏ ఘోర తపస్సు చేశానో, లేక ఏమి దానం చేశానో? లేదా వందలాది పూర్వజన్మలలో శివుని ఎటువంటి అర్చన చేశానో (అందుకే ఈ భాగ్యం కలిగింది)?
Verse 39
किं वा पुण्यं मम पितुः का वा मातुः कृतार्थता । यच्छिवार्थे समिद्धेऽग्नौ त्यजाम्येतत्कलेवरम्
శివార్థంగా ప్రజ్వలించిన అగ్నిలో నేను ఈ దేహాన్నే ఆహుతిగా సమర్పించకపోతే, నా తండ్రికి ఏ పుణ్యం? నా తల్లికి ఏ కృతార్థత?
Verse 40
इत्थं स्थिरां मतिं दृष्ट्वा तस्या भक्तिं च शंकरे । तथेति दृढसंकल्पः शबरः प्रत्यपूजयत्
ఆమె అచంచలమైన నిర్ణయాన్ని, శంకరునిపై ఉన్న దృఢభక్తిని చూసి, దృఢసంకల్పుడైన శబరుడు ‘తథాస్తు’ అని సమ్మతించి ఆమె నిర్ణయాన్ని గౌరవించాడు।
Verse 41
सा भर्त्तारमनुप्राप्य स्नात्वा शुचिरलंकृता । गृहमादीप्य तं वह्निं भक्त्या चक्रे प्रदक्षिणम्
ఆమె భర్తను చేరి స్నానం చేసి శుద్ధురాలై అలంకరించుకొని, గృహాగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి భక్తితో ఆ జ్వలంత అగ్నికి ప్రదక్షిణ చేసింది।
Verse 42
नमस्कृत्वात्मगुरवे ध्यात्वा हृदि सदाशिवम् । अग्निप्रवेशाभिमुखी कृतांजलिरिदं जगौ
ఆత్మగురువుకు నమస్కరించి, హృదయంలో సదాశివుని ధ్యానించి, అగ్నిప్రవేశం వైపు ముఖం చేసి, కృతాంజలిగా ఆమె ఈ మాటలు పలికింది।
Verse 43
शबर्युवाच । पुष्पाणि संतु तव देव ममेंद्रियाणि धूपोऽगुरुर्वपुरिदं हृदयं प्रदीपः । प्राणा हवींषि करणानि तवाक्षताश्च पूजाफलं व्रजतु सांप्रतमेष जीवः
శబరి పలికింది—ఓ దేవా! నా ఇంద్రియాలు నీకు పుష్పాలై ఉండుగాక; ఈ దేహం సుగంధ ధూపమై ఉండుగాక; హృదయం దీపమై వెలుగుగాక. ప్రాణాలు ఆహుతులై, నా కరణాలు నీ అక్షతలై ఉండుగాక; ఇప్పుడు ఈ జీవం పూజాఫలంగా ప్రస్థానమగుగాక।
Verse 44
वांछामि नाहमपि सर्वधनाधिपत्यं न स्वर्गभूमिमचलां न पदं विधातुः । भूयो भवामि यदि जन्मनिजन्मनि स्यां त्वत्पादपंकजलसन्मकरंदभृंगी
నాకు సమస్త ధనాధిపత్యం కావదు; అచలమైన స్వర్గలోకమూ కావదు; సృష్టికర్త పదవీ కావదు. జన్మ జన్మాంతరాలు కలగవలసి వచ్చినా, ప్రతి జన్మలో నీ పాదపద్మాల సత్య మకరందాన్ని పానముచేసే భ్రమరినై ఉండనీ.
Verse 45
जन्मानि संतु मम देव शताधिकानि माया न मे वि शतु चित्तमबोधहेतुः । किंचित्क्षणार्धमपि ते चरणारविन्दान्नापैतु मे हृदयमीश नमोनमस्ते
హే దేవా! నాకు వందల జన్మలు కలుగనివ్వు; కానీ అజ్ఞానహేతువైన మాయ నా చిత్తంలో ప్రవేశించనీయకు. అర్ధక్షణమైనా నా హృదయం నీ చరణారవిందాలనుండి దూరం కాకూడదు. హే ఈశా, నమో నమస్తే.
Verse 46
इति प्रसाद्य देवेशं शबरी दृढनिश्चया । विवेश ज्वलितं वह्निं भस्मसादभवत्क्षणात्
ఇలా దేవేశుని ప్రసన్నం చేసుకొని, దృఢనిశ్చయముగల శబరీ మండుతున్న అగ్నిలో ప్రవేశించింది; క్షణమాత్రంలోనే భస్మమైంది.
Verse 48
अथ सस्मार पूजांते प्रसादग्रहणोचिताम् । दयितां नित्यमायांतीं प्रांजलिं विनयान्विताम्
ఆపై ఆయన పూజాంతంలో, ప్రసాదం స్వీకరించుటకు యోగ్యమైన తన ప్రియురాలిని స్మరించాడు—ఆమె నిత్యం వచ్చేది, అంజలి ఘటించి, వినయంతో నిండినది.
Verse 49
स्मृतमात्रां तदापश्यदागतां पृष्ठतः स्थिताम् । पूर्वेणावयवेनैव भक्तिनम्रां शुचिस्मिताम्
స్మరించిన వెంటనే ఆయన ఆమెను చూశాడు—ఆమె వచ్చి ఆయన వెనుక నిలిచింది; పూర్వపు అదే దేహంతో, భక్తితో వంగి, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో మెరిసింది.
Verse 50
तां वीक्ष्य शबरः पत्नीं पूर्ववत्प्रांजलिं स्थिताम् । भस्मावशेषितगृहं यथापूर्वमवस्थितम्
మునుపటిలాగే అంజలి ముద్రతో నిలిచిన భార్యను చూసి శబరుడు, ఇల్లు బూడిదై మిగిలినా అది పూర్వంలాగానే యథాస్థానంలో నిలిచినట్లు చూచెను।
Verse 51
अग्निर्दहति तेजोभिः सूर्यो दहति रश्मिभिः । राजा दहति दंडेन ब्राह्मणो मनसा दहेत्
అగ్ని తన తేజస్సుతో దహిస్తుంది, సూర్యుడు తన కిరణాలతో దహిస్తుంది; రాజు దండంతో దహిస్తాడు, కాని బ్రాహ్మణుడు మనశ్శక్తితో దహించగలడు।
Verse 52
किमयं स्वप्न आहोस्वित्किं वा माया भ्रमात्मिका । इति विस्मयसंभ्रातस्तां भूयः पर्यपृच्छत
“ఇది స్వప్నమా? లేక మనస్సును భ్రమింపజేసే మాయనా?” అని ఆశ్చర్యంతో కలవరపడి అతడు ఆమెను మళ్లీ ప్రశ్నించాడు।
Verse 53
अपि त्वं च कथं प्राप्ता भस्मभूतासि पावके । दग्धं च भवनं भूयः कथं पूर्व वदास्थितम्
“నీవు మళ్లీ ఎలా వచ్చావు? అగ్నిలో నీవు ఎలా బూడిదయ్యావు? ఇల్లు కాలిపోయింది కదా—అది మళ్లీ పూర్వంలాగానే ఎలా నిలిచింది?”
Verse 54
शबर्युवाच । यदा गृहं समुद्दीप्य प्रविष्टाहं हुताशने । तदात्मानं न जानामि न पश्यामि हुताशनम्
శబరీ చెప్పింది—“ఇల్లు జ్వలించి నేను హుతాశనంలో ప్రవేశించినప్పుడు, అప్పుడు నాకు నా స్వరూపం తెలియలేదు; అగ్నినీ నేను చూడలేదు।”
Verse 55
न तापलेशोप्यासीन्मे प्रविष्टाया इवोदकम् । सुषुप्तेव क्षणार्धेन प्रबुद्धास्मि पुनः क्षणात्
నాకు వేడి యొక్క లేశమాత్రమూ తాకలేదు—నేను నీటిలో ప్రవేశించినట్లుగా. నిద్రించినట్టే అర్ధక్షణంలోనే, మరుక్షణంలో మళ్లీ మేల్కొన్నాను.
Verse 56
तावद्भवनमद्राक्षमदग्धमिव सुस्थितम् । अधुना देवपूजांते प्रसादं लब्धुमागता
అప్పుడు నేను ఆ గృహాన్ని స్థిరంగా నిలిచినదిగా చూశాను—అది కాలిపోలేదన్నట్లుగా. ఇప్పుడు దేవపూజాంతంలో, ప్రసాదం పొందుటకు నేను వచ్చాను.
Verse 57
एवं परस्परं प्रेम्णा दंपत्योर्भाषमाणयोः । प्रादुरासीत्तयोरग्रे विमानं दिव्यमद्भुतम्
ఇలా దంపతులు ప్రేమతో పరస్పరం మాట్లాడుకుంటుండగా, వారి ముందర ఒక అద్భుతమైన దివ్య విమానం ప్రత్యక్షమైంది.
Verse 58
तस्मिन्विमाने शतचन्द्रभास्वरे चत्वार ईशानुचराः पुरःसराः । हस्ते गृहीत्वाथ निषाददंपती आरोपयामासुरमुक्तविग्रहौ
వంద చంద్రుల వలె ప్రకాశించే ఆ విమానంలో ఈశానుని (శివుని) నాలుగు ప్రధాన అనుచరులు ఉన్నారు. వారు నిషాద దంపతుల చేతులు పట్టుకొని, ఇంకా విముక్తి పొందని మానవ దేహాలతోనే, వారిని అందులో ఎక్కించారు.
Verse 59
तयोर्निषाददंपत्योस्तत्क्षणादेव तद्वपुः । शिवदूतकरस्पर्शात्तत्सारूप्यमवाप ह
ఆ క్షణమే నిషాద దంపతుల దేహాలు—శివదూతల చేతి స్పర్శతో—వారితో సమానమైన రూపాన్ని (సారూప్యాన్ని) పొందాయి.
Verse 60
तस्माच्छ्रद्धैव सर्वेषु विधेया पुण्यकर्मसु । नीचोपि शबरः प्राप श्रद्धया योगिनां गतिम्
అందుచేత సమస్త పుణ్యకర్మలలో శ్రద్ధనే దృఢంగా స్థాపించాలి. ఎందుకంటే నీచజన్ముడైన శబరుడుకూడా శ్రద్ధవల్ల యోగుల పరమగతిని పొందెను.
Verse 61
किं जन्मना सकलवर्णजनोत्तमेन किं विद्यया सकलशास्त्रविचारवत्या । यस्यास्ति चेतसि सदा परमेशभक्तिः कोऽन्यस्ततस्त्रिभुवने पुरुषोस्ति धन्यः
సర్వవర్ణాలలో శ్రేష్ఠకులంలో జన్మించినా ఏమి ప్రయోజనం? సమస్త శాస్త్రాలను విచారించగల విద్యతో ఏమి లాభం? ఎవరి హృదయంలో నిత్యం పరమేశ్వరభక్తి ఉందో—త్రిభువనంలో అతనికన్నా ధన్యుడు మరెవరు?