Adhyaya 14

Verse 1

सूत उवाच । प्राप्तसिंहासनो वीरो भद्रायुः स महीपतिः । प्रविवेश वनं रम्यं कदाचिद्भार्यया सह

సూతుడు పలికెను— సింహాసనారూఢుడైన వీరుడు భద్రాయువు అనే మహీపతి, ఒకసారి భార్యతో కలిసి రమ్యమైన వనంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 2

तस्मिन्विकसिताशोकप्रसूननवपल्लवे । प्रोत्फुल्लमल्लिकाखंडकूजद्भ्रमरसंकुले

ఆ చోట నవపల్లవాలతో అశోక పుష్పాలు వికసించాయి; పూర్తిగా వికసించిన మల్లికా గుచ్ఛాలలో భ్రమరాల గుంజనం నిండిపోయింది।

Verse 3

नवकेसरसौरभ्यबद्धरागिजनोत्सवे । सद्यः कोरकिताशोकतमालगहनांतरे

అక్కడ కొత్త కేశర సౌరభ్యం రాగభరిత జనులలో ఉత్సవానందాన్ని రేపింది; తమాల వృక్షాల ఘనమైన తోటల్లో అశోకాలకు ఇప్పుడిప్పుడే మొగ్గలు కట్టాయి।

Verse 4

प्रसूनप्रकरानम्र माधवीवनमंडपे । प्रवालकुसुमोद्द्योतचूतशाखिभिरञ्चिते

మాధవీ లతావనంలోని మండపంలో, పుష్పగుచ్ఛాల భారంతో వంగిన లతల మధ్య, ప్రవాళవర్ణ కుసుమాలతో దీప్తమైన మామిడి శాఖలతో ఆ స్థలం శోభిల్లింది।

Verse 5

पुन्नागवनविभ्रांतपुंस्कोकिलविराविणि । वसन्तसमये रम्ये विजहार स्त्रिया सह

పున్నాగవనంలో ఇటూ అటూ విహరించే పురుష కోకిలల మధుర కూయింపులతో మార్మోగే ఆ రమ్య వసంతకాలంలో రాజు తన రాణితో కలిసి విహరించాడు।

Verse 6

अथाविदूरे क्रोशंतौ धावंतौ द्विजदंपती । अन्वीयमानौ व्याघ्रेण ददर्श नृपसत्तमः

అప్పుడు సమీపంలోనే, కేకలు వేస్తూ పరుగెత్తుతున్న ఒక బ్రాహ్మణ దంపతులను—వారిని ఒక వ్యాఘ్రం వెంబడిస్తూ ఉండగా—శ్రేష్ఠ రాజు చూశాడు।

Verse 7

पाहि पाहि महाराज हा राजन्करुणानिधे । एष धावति शार्दूलो जग्धुमावां महारयः

వారు అన్నారు—“రక్షించండి, రక్షించండి, మహారాజా! ఓ రాజా, కరుణానిధీ! ఈ శార్దూలుడు భయంకర వేగంతో మమ్మల్ని మింగివేయడానికి దూసుకొస్తున్నాడు!”

Verse 8

एष पर्वतसंकाशः सर्वप्राणिभयंकरः । यावन्न खादति प्राप्य तावन्नौ रक्ष भूपते

“ఇది పర్వతంలా మహాకాయుడు, సమస్త ప్రాణులకు భయంకరుడు. మమ్మల్ని చేరి తినివేయకముందే—ఓ భూపతే, మమ్మల్ని రక్షించండి!”

Verse 9

इत्थमाक्रंदितं श्रुत्वा स राजा धनुराददे । तावदागत्य शार्दूलो मध्ये जग्राह तां वधूम्

ఆ విధమైన ఆర్తనాదం విని రాజు ధనుస్సు ఎత్తుకున్నాడు. అంతలోనే పులి పరుగెత్తి వచ్చి వారి మధ్యలోనే ఆ వధువును పట్టుకుంది.

Verse 10

हा नाथ नाथ हा कांत हा शंभो जगतः पते । इति रोरूयमाणां तां यावज्जग्राह भीषणः

ఆమె విలపిస్తూ—“హా నాథా! హా నాథా! హా కాంతా! హే శంభో, జగత్పతే!” అని అరుస్తుండగానే ఆ భయంకర మృగం ఆమెను పట్టుకుంది.

Verse 11

तावत्स राजा निशितैर्भल्लैर्व्याघ्रमताडयत् । न च तैर्विव्यथे किंचिद्गिरींद्र इव वृष्टिभिः

అప్పుడు రాజు పదునైన బాణాలతో పులిని కొట్టాడు; అయినా అది వాటితో ఏమాత్రం బాధపడలేదు—వర్షాలతో కదలని పర్వతశిఖరంలా.

Verse 12

स शार्दूलो महासत्त्वो राज्ञोस्त्रैरकृतव्यथः । बलादाकृष्य तां नारीमपाक्रामत सत्वरः

ఆ మహాసత్త్వమైన పులి రాజు ఆయుధాలతో గాయపడలేదు. ఆ స్త్రీని బలంగా లాగుతూ వేగంగా పారిపోయింది.

Verse 13

व्याघ्रेणापहृतां पत्नीं वीक्ष्य विप्रोऽतिदुःखितः । रुरोद हा प्रिये बाले हा कांते हा पतिव्रते

పులి అపహరించిన భార్యను చూసి బ్రాహ్మణుడు అత్యంత దుఃఖించాడు. అతడు ఏడ్చాడు—“హా ప్రియే! హా బాలే! హా కాంతే! హా పతివ్రతే!”

Verse 14

एकं मामिह संत्यज्य कथं लोकांतरं गता । प्राणेभ्योपि प्रियां त्यक्त्वा कथं जीवितुमुत्सहे

నన్ను ఇక్కడ ఒంటరిగా విడిచి నీవు పరలోకానికి ఎలా వెళ్లావు? ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన నిన్ను వదిలి నేను ఎలా జీవించాలని ధైర్యం చేసెదను?

Verse 15

राजन्क्व ते महास्त्राणि क्व ते श्लाघ्यं महद्धनुः । क्व ते द्वादशसाहस्रमहानागातिगं बलम्

ఓ రాజా, ఇప్పుడు నీ మహాస్త్రాలు ఎక్కడ? నీ ప్రసిద్ధమైన మహాధనుస్సు ఎక్కడ? పన్నెండు వేల మహాగజాలను మించినదని చెప్పబడే నీ బలం ఎక్కడ పోయింది?

Verse 16

किं ते शंखेन खङ्गेन किं ते मंत्रास्त्रविद्यया । किं च तेन प्रयत्नेन किं प्रभावेण भूयसा

నీ శంఖం, ఖడ్గం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? మంత్రాస్త్రవిద్య వల్ల ఏమి లాభం? అవసరక్షణంలో విఫలమైతే ఆ ప్రయత్నమూ, ఆ గొప్ప ప్రభావమూ ఏ పనికి?

Verse 17

तत्सर्वं विफलं जातं यच्चान्यत्त्वयि तिष्ठति । यस्त्वं वनौकसं जंतुं निवारयितुमक्षमः

నీ లో ఉన్న మిగతా అన్నీ వ్యర్థమయ్యాయి—ఎందుకంటే అడవిలో నివసించే ఆ జంతుస్వరూప దుష్ట దాడిదారుణ్ని నీవు అడ్డుకోలేకపోయావు.

Verse 18

क्षात्त्रस्यायं परो धर्मः क्षताद्यत्परिरक्षणम् । तस्मात्कुलोचिते धर्मे नष्टे त्वज्जीवितेन किम्

క్షత్రియుని పరమ ధర్మం ఇదే—గాయపడినవారిని, బాధితులను రక్షించడం. కాబట్టి కులోచిత ధర్మమే నశించినప్పుడు నీ జీవితం ఏ విలువ?

Verse 19

आर्तानां शरणार्तानां त्राणं कुर्वंति पार्थिवाः । प्राणैरर्थैश्च धर्मज्ञास्तद्विहीना मृतोपमाः

ధర్మజ్ఞులైన రాజులు ఆర్తులను, శరణార్థులను ప్రాణధనాలతో కూడ రక్షిస్తారు. ఆ భావం లేనివారు మృతసమానులు.

Verse 20

धनिनां दानहीनानां गार्हस्थ्याद्भिक्षुता वरा । आर्तत्राणविहीनानां जीवितान्मरणं वरम्

ధనవంతులై దానహీనులైన వారికి గృహస్థాశ్రమం కన్నా భిక్షావృత్తి మేలైనది. ఆర్తులను రక్షించనివారికి జీవితం కన్నా మరణమే శ్రేయం.

Verse 21

वरं विषादनं राज्ञो वरमग्नौ प्रवेशनम् । अनाथानां प्रपन्नानां कृपणानामरक्षणात्

రాజుకు విషాదమూ శ్రేయమే, అగ్నిలో ప్రవేశమూ శ్రేయమే; కానీ అనాథులు, శరణాగతులు, దీనులను రక్షించకపోవడం అత్యంత నిందనీయం.

Verse 22

इत्थं विलपितं तस्य स्ववीर्यस्य च गर्हणम् । निशम्य नृपतिः शोकादात्मन्येवमचिंतयत्

అతని విలాపమును, తన వీర్యంపై గర్హణను విని రాజు శోకంతో మునిగి, అంతరంగంలో ఈ విధంగా ఆలోచించాడు.

Verse 23

अहो मे पौरुषं नष्टमद्य दैवविपर्ययात् । अद्य कीर्तिश्च मे नष्टा पातकं प्राप्तमुत्क टम्

అయ్యో! దైవవిపర్యయంతో నేడు నా పౌరుషం నశించింది. నేడు నా కీర్తి కూడా చెరిగింది; ఘోర పాతకం నన్ను చేరింది.

Verse 24

धर्मः कालोचितो नष्टो मन्दभाग्यस्य दुर्मतेः । नूनं मे संपदो राज्यमायुष्यं क्षयमेष्यति

మందభాగ్యుడైన దుర్మతిగల నాకై కాలోచిత ధర్మం నశించింది. నిశ్చయంగా నా సంపద, నా రాజ్యం, నా ఆయుష్షు ఇప్పుడు క్షయమార్గం పట్టాయి.

Verse 25

अपुंसां संपदो भोगाः पुत्रदारधनानि च । दैवेन क्षणमुद्यंति क्षणादस्तं व्रजंति च

అధైర్యులైన (అపుంసులైన) వారి సంపదలు, భోగాలు—పుత్రుడు, భార్య, ధనం—దైవవశాత్ క్షణమాత్రం ఉదయించి, మరుక్షణమే అస్తమించి అంతర్ధానమవుతాయి.

Verse 26

अत एनं द्विजन्मानं हतदारं शुचार्दितम् । गतशोकं करिष्यामि दत्त्वा प्राणानपि प्रियान्

కాబట్టి భార్యను కోల్పోయి శోకంతో బాధపడుతున్న ఈ ద్విజుని నేను శోకరహితునిగా చేస్తాను; అవసరమైతే నా ప్రియ ప్రాణాలనైనా అర్పిస్తాను.

Verse 27

इति निश्चित्य मनसा भद्रायुर्नृपसत्तमः । पतित्वा पादयोस्त्वस्य बभाषे परिसांत्वयन्

ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకొని, రాజశ్రేష్ఠుడైన భద్రాయు అతని పాదాల వద్ద పడి, సాంత్వనపరుస్తూ పలికెను.

Verse 28

कृपां कुरु मयि ब्रह्मन्क्षत्रबंधौ हतौजसि । शोकं त्यज महाबुद्धे दास्याम्यर्थं तवेप्सितम्

హే బ్రాహ్మణా! నాపై కరుణ చూపుము—నేను కేవలం పేరుకే క్షత్రియుడను, బలహీనుడను. హే మహాబుద్ధీ! శోకాన్ని విడిచిపెట్టు; నీకు ఇష్టమైనదంతా నేను ఇస్తాను.

Verse 29

इदं राज्यमियं राज्ञी ममेदं च कलेवरम् । त्वधीनमिदं सर्वं किं तेऽभिलषितं वद

ఈ రాజ్యం, ఈ రాణి, నా ఈ దేహమూ—ఇదంతా నీ అధీనమే. నీకు ఏది అభిలషితం? చెప్పు.

Verse 30

ब्राह्मण उवाच । किमादर्शेन चांधस्य किं गृहैर्भैक्ष्यजीविनः । किं पुस्तकेन मूर्खस्य ह्यस्त्रीकस्य धनेन किम्

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—అంధునికి అద్దం ఎందుకు? భిక్షతో జీవించేవానికి ఇళ్లు ఎందుకు? మూర్ఖునికి పుస్తకం ఎందుకు? భార్యలేనివానికి ధనం ఎందుకు?

Verse 31

अतोऽहं गतपत्नीको भुक्तभोगो न कर्हिचित् । इमां तवाग्रमहिषीं कामार्थं दीयतां मम

అందుచేత నేను భార్యలేనివాడను; భోగసుఖం ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు. కాబట్టి కామార్థంగా నీ ప్రధాన రాణిని నాకు ఇవ్వుము.

Verse 32

राजोवाच । ब्रह्मन्किमेष धर्मस्ते किमेतद्गुरुशासनम् । अस्वर्ग्यमयशस्यं च परदाराभिमर्शनम्

రాజు అన్నాడు—ఓ బ్రాహ్మణా! ఇది నీ ‘ధర్మం’ ఏంటి? ఇది ఏ గురుశాసనం? పరస్త్రీని స్పర్శించడం స్వర్గప్రదం కాదు; అపకీర్తికరం.

Verse 33

दातारः संति वित्तस्य राज्यस्य गजवाजिनाम् । आत्मदेहस्य वा क्वापि न कलत्रस्य कर्हिचित्

ధనం, రాజ్యం, ఏనుగులు-గుర్రాలు దానం చేసే వారు ఉంటారు; ఎక్కడో కొందరు తమ దేహాన్నీ ఇస్తారు—కానీ భార్యను ఎప్పుడూ దానం చేయరు.

Verse 34

परदारोपभोगेन यत्पापं समुपार्जितम् । न तत्क्षालयितुं शक्यं प्रायश्चित्तशतैरपि

పరస్త్రీని అనుభవించడం వల్ల కూడబెట్టిన పాపం, వందల ప్రాయశ్చిత్తాలచేత కూడా కడగబడదు।

Verse 35

ब्राह्मण उवाच । अपि ब्रह्मवधं घोरमपि मद्यनिषेवणम् । तपसा नाशयिष्यामि कि पुनः पारदारिकम् । तस्मात्प्रयच्छ मे भार्यामिमां त्वं ध्रुवमन्यथा

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—భయంకరమైన బ్రహ్మహత్య పాపమును, మద్యపాన పాపమును కూడా నేను తపస్సుతో నశింపజేస్తాను; మరి పరస్త్రీ విషయమైతే ఎంత తక్కువ! కాబట్టి నీ భార్యను నాకు ఇవ్వు; లేకపోతే నిశ్చయంగా వినాశమే।

Verse 36

अरक्षणाद्भयार्तानां गंतासि निरयं ध्रुवम् । इति विप्रगिरा भीतश्चिंतयामास पार्थिवः । अरक्षणान्महत्पापं पत्नीदानं ततो वरम्

“భయంతో బాధపడేవారిని రక్షించకపోతే నీవు నిశ్చయంగా నరకానికి పోతావు”—అని విప్రవాక్యంతో భయపడ్డ రాజు ఆలోచించాడు: “రక్షణలో నిర్లక్ష్యం మహాపాపం; అందుకే భార్యను దానం చేయడం దానికన్నా తక్కువ దోషం।”

Verse 37

अतः पत्नीं द्विजाग्र्याय दत्त्वा निर्मुक्तकिल्विषः । सद्यो वह्निं प्रवेक्ष्यामि कीर्तिश्च निहिता भवेत्

“కాబట్టి అగ్ర బ్రాహ్మణునికి భార్యను ఇచ్చి పాపముక్తుడనై, వెంటనే అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను; అలా నా కీర్తి స్థాపితమవుతుంది।”

Verse 38

इति निश्चित्य मनसा समुज्ज्वाल्य हुताशनम् । तं ब्राह्मणं समाहूय ददौ पत्नीं सहोदकाम्

ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకొని పవిత్ర అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి, ఆ బ్రాహ్మణుణ్ని పిలిచి ఉదకక్రియతో సహా తన భార్యను అతనికి ఇచ్చాడు।

Verse 39

स्वयं स्नातः शुचिर्भूत्वा प्रणम्य विबुधेश्वरान् । तमग्निं द्विः परिक्रम्य शिवं दध्यौ समाहितः

అతడు తానే స్నానం చేసి శుద్ధుడై, దేవాధీశ్వరులకు నమస్కరించి, ఆ అగ్నిని రెండుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి, సమాధానచిత్తంతో శివుని ధ్యానించాడు।

Verse 40

तमथाग्नौ पतिष्यंतं स्वपदासक्तचेतसम् । प्रत्यदृश्यत विश्वेशः प्रादुर्भूतो जगत्पतिः

అతడు ప్రభువు పాదాలపై మనస్సు నిలిపి అగ్నిలో పడబోతుండగా, విశ్వేశ్వరుడు జగత్పతి అతని ముందే ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 41

तमीश्वरं पंचवक्त्रं त्रिनेत्रं पिनाकिनं चन्द्रकलावतंसम् । आलंबितापिंगजटाकलापं मध्यंगतं भास्करकोटितेजसम्

అతడు ఆ ఈశ్వరుని దర్శించాడు—పంచవక్త్రుడు, త్రినేత్రుడు, పినాకధారి; చంద్రకళావతంసుడు; వేలాడే పింగళ జటాకలాపంతో; కోటి సూర్యుల తేజస్సుతో ప్రకాశించే వాడు।

Verse 42

मृणालगौरं गजचर्मवाससं गंगातरंगो क्षितमौलिदेशम् । नागेंद्रहारावलिकंकणोर्मिकाकिरीटकोट्यंगदकुंडलोज्ज्वलम्

ఆయన మృణాళంలా గౌరవర్ణుడు, గజచర్మవస్త్రధారి; శిరస్సుపై గంగ తరంగాల స్నిగ్ధతతో; నాగేంద్రహారం, కంకణాలు, వలయాలు, కిరీటాలు, అంగదాలు, కుండలాలతో ఉజ్జ్వలుడు।

Verse 43

त्रिशूलखट्वांगकुठारचर्ममृगाभयेष्टार्थपिनाकहस्तम् । वृषोपरिस्थं शितिकंठमीशं प्रोद्भूतमग्रे नृपतिर्ददर्श

రాజు తన ముందే ప్రాదుర్భవించిన శితికంఠ ఈశ్వరుని చూశాడు—వృషభంపై ఆసీనుడై; చేతుల్లో త్రిశూలం, ఖట్వాంగం, కుఠారం, చర్మం, మృగం, అభయముద్ర, ఇష్టార్థవరము మరియు పినాకాన్ని ధరించినవాడు।

Verse 44

अथांबराद्द्रुतं पेतुर्दिव्याः कुसुमवृष्टयः । प्रणेदुर्देवतूर्याणि देवाश्च ननृतुर्जगुः

అప్పుడు ఆకాశం నుండి వేగంగా దివ్య పుష్పవృష్టి కురిసింది. దేవతూర్యాలు మ్రోగాయి; దేవులు ఆనందంతో నర్తించి గానంచేశారు।

Verse 45

तत्राजग्मुर्नारदाद्याः सनकाद्या सुरर्षयः । इन्द्रादयश्च लोकेशास्तथाब्रह्मर्षयोऽमलाः

అక్కడ నారదాది, సనకాది దేవర్షులు, అలాగే ఇంద్రాది లోకేశులు మరియు నిర్మల బ్రహ్మర్షులు కూడా వచ్చారు।

Verse 46

तेषां मध्ये समासीनो महादेवः सहोमया । ववर्ष करुणासारं भक्तिनम्रे महीपतौ

వారిమధ్య ఉమాసహిత మహాదేవుడు ఆసీనుడై ఉన్నాడు. భక్తితో వంగిన రాజుపై ఆయన కరుణాసారాన్ని వర్షించాడు।

Verse 47

तद्दर्शनानंदविजृंभिताशयः प्रवृद्धबाष्पांबुपरिप्लुतांगः । प्रहृष्टरोमा गलगद्गदाक्षरं तुष्टाव गीर्भिर्मुकुलीकृतांजलिः

ఆ దివ్య దర్శనానందంతో అతని హృదయం వికసించింది. కన్నీటి ప్రవాహంతో అవయవాలు తడిసిపోయాయి, రోమాంచం కలిగింది; గొంతు బిగుసుకొని మాటలు తడబడగా—అతడు అంజలి ముడిచి స్తోత్రవాక్యాలతో ప్రభువును స్తుతించాడు।

Verse 48

राजोवाच । नतोस्म्यहं देवमनाथमव्ययं प्रधानमव्यक्तगुणं महांतम् । अकारणं कारणकारणं परं शिवं चिदानंदमयं प्रशांतम्

రాజు పలికెను—అనాథుడైయుండి సర్వులకు నాథుడైన, అవ్యయుడైన ఆ దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను; అవ్యక్తగుణములైన మహత్తర ప్రధానమునకు; అಕಾರణుడైయుండి కారణములకు కారణమైనవాడైన పరమ శివునకు—చిదానందమయుడై పరమ ప్రశాంతుడైనవాడికి।

Verse 49

त्वं विश्वसाक्षी जगतोऽस्यकर्त्ता विरूढधामा हृदि सन्निविष्टः । अतो विचिन्वंति विधौ विपश्चितो योगैरनेकैः कृतचित्तरोधैः

మీరు విశ్వసాక్షి, ఈ జగత్తుకు కర్త; మీ తేజస్సు స్థిరంగా నిలిచి హృదయంలో నివసిస్తుంది. అందుకే చిత్తనిగ్రహం చేసిన పండితులు అనేక యోగసాధనలతో మిమ్మల్ని అన్వేషిస్తారు.

Verse 50

एकात्मतां भावयतां त्वमेको नानाधियां यस्त्वमनेकरूपः । अतींद्रियं साक्ष्युदयास्तविभ्रमं मनःपथात्संह्रियते पदं ते

ఏకత్వాన్ని భావించేవారికి మీరు ఒక్కరే; విభిన్న ధోరణుల మనస్సులకు మీరు అనేక రూపాలుగా దర్శనమిస్తారు. మీ తత్త్వం ఇంద్రియాతీతం; సాక్షి-చైతన్యం ఉదయించగానే మీ పదం మనోమార్గానికి అందని దూరంలో నిలుస్తుంది.

Verse 51

तं त्वां दुरापं वचसो धियाश्च व्यपेतमोहं परमात्मरूपम् । गुणैकनिष्ठाः प्रकृतौ विलीनाः कथं वपुः स्तोतुमलंगिरो मे

వాక్కుతోనూ బుద్ధితోనూ మీరు దుర్లభులు—మోహరహితులు, పరమాత్మస్వరూపులు. కానీ నా వాక్కు ప్రకృతి గుణాలలో లీనమై గుణాలకే నిబద్ధమైంది; అప్పుడు మీ రూపాన్ని స్తుతించడానికి నా మాటలు ఎలా సరిపోతాయి?

Verse 52

तथापि भक्त्याश्रयतामुपेयुस्तवांघ्रिपद्मं प्रणतार्तिभंजनम् । सुघोरसंसारदवाग्निपीडितो भजामि नित्यं भवभीतिशांतये

అయినా భక్తిని ఆశ్రయించినవారు మీ పద్మపాదాలను చేరుతారు; అవి శరణాగతుల ఆర్తిని భంజించేవి. నేను భయంకరమైన సంసారదావాగ్నితో బాధపడుతూ, భవభీతిని శాంతింపజేయుటకు నిత్యం మిమ్మల్ని భజిస్తాను.

Verse 53

नमस्ते देव देवाय महादेवाय शंभवे । नमस्त्रिमूर्तिरूपाय सर्गस्थित्यंतकारिणे

దేవదేవా మహాదేవా శంభో, మీకు నమస్కారం. త్రిమూర్తిరూపా, సృష్టి-స్థితి-లయకారిణా, మీకు నమస్కారం.

Verse 54

नमो विश्वादिरूपाय विश्वप्रथमसाक्षिणे । नमः सन्मात्रतत्त्वाय बोधानंदघनाय च

విశ్వాది రూపుడవై, జగత్తుకు ప్రథమ సాక్షివైన నీకు నమస్కారం. కేవల సత్-తత్త్వమై, బోధానందఘన స్వరూపుడవైన నీకు నమస్కారం.

Verse 55

सर्वक्षेत्रनिवासाय क्षेत्रभिन्नात्मशक्तये । अशक्ताय नमस्तुभ्यं शक्ताभासाय भूयसे

సర్వ క్షేత్రాలలో నివసించే వాడా, క్షేత్రభేదమున భిన్న ఆత్మశక్తిగా ప్రకాశించే నీకు నమస్కారం. నీవు స్వయంగా నిర్లిప్తుడవై ఉండి కూడా, సర్వత్ర శక్తి-ప్రభగా వ్యక్తమగుచున్నావు—నీకు పునఃపునః ప్రణామం.

Verse 56

निराभासाय नित्याय सत्यज्ञानांतरात्मने । विशुद्धाय विदूराय विमुक्ताशेषकर्मणे

మాయా-ఆభాసరహితుడవై, నిత్యుడవై, సత్యజ్ఞానమే అంతరాత్మగా కలవాడా—నీకు నమస్కారం. పరమ విశుద్ధుడా, సర్వతో దూరుడా, శేషకర్మబంధముల నుండి విముక్తుడా—నీకు ప్రణామం.

Verse 57

नमो वेदांतवेद्याय वेदमूलनिवासिने । नमो विविक्तचेष्टाय निवृत्तगुण वृत्तये

వేదాంతముచే వేద్యుడవై, వేదమూలమున నివసించువాడా—నీకు నమస్కారం. నీ చేష్ట సర్వथा వివిక్తము; గుణవృత్తుల గమనమునుండి నివృత్తుడవైన నీకు ప్రణామం.

Verse 58

नमः कल्याणवीर्याय कल्याणफलदायिने । नमोऽनंताय महते शांताय शिवरूपिणे

కల్యాణమయ వీర్యముగలవాడా, కల్యాణఫలములను ప్రసాదించువాడా—నీకు నమస్కారం. అనంతుడా, మహానుభావుడా, శాంతస్వరూపుడా, శివరూపుడా—నీకు ప్రణామం.

Verse 59

अघोराय सुघोराय घोराघौघ विदारिणे । भर्गाय भवबीजानां भंजनाय गरीयसे । नमो विध्वस्तमोहाय विशदात्मगुणाय च

అఘోర స్వరూపునకు నమస్కారం; మరియు పరమ సుఘోరుడై భయసమూహాలను చీల్చివేసేవారికి నమస్కారం. భర్గుడా, ప్రకాశమయుడా, భవబీజాలను భంజనము చేయు అత్యంత వంద్యుడా—నమస్కారం. మోహాన్ని విధ్వంసము చేసిన, స్వచ్ఛమైన ఆత్మగుణములు గలవాడా—నమస్కారం.

Verse 60

पाहि मां जगतां नाथ पाहि शंकर शाश्वत । पाहि रुद्र विरूपाक्ष पाहि मृत्युंजयाव्यय

హే జగన్నాథా, నన్ను రక్షించుము; హే శంకరా, శాశ్వతా, నన్ను రక్షించుము. హే రుద్రా, త్రినేత్రా (విరూపాక్షా), నన్ను రక్షించుము; హే మృత్యుంజయా, అవ్యయా, నన్ను రక్షించుము.

Verse 61

शम्भो शशांककृतशेखर शांतमूर्ते गौरीश गोपतिनिशापहुताशनेत्र । गंगाधरांधकविदारण पुण्यकीर्ते भूतेश भूधरनिवास सदा नमस्ते

హే శంభో, శిరస్సున చంద్రశేఖరుడవై శాంతమూర్తివైనవాడా; హే గౌరీశా, సూర్య-చంద్ర-అగ్ని నేత్రములు గలవాడా. హే గంగాధరా, అంధకవిదారణా, పుణ్యకీర్తివంతుడా; హే భూతేశా, భూధరనివాసా—నీకు సదా నమస్కారం.

Verse 62

सूत उवाच । एवं स्तुतः स भगवान्राज्ञा देवो महेश्वरः । प्रसन्नः सह पार्वत्या प्रत्युवाच दयानिधिः

సూతుడు పలికెను—రాజు ఈ విధంగా స్తుతించగా భగవాన్ మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడయ్యెను; మరియు పార్వతితో కూడి కరుణానిధి ప్రభువు ప్రత్యుత్తరం పలికెను.

Verse 63

ईश्वर उवाच । राजंस्ते परितुष्टोऽस्मि भक्त्या पुण्यस्तवेन च । अनन्यचेता यो नित्यं सदा मां पर्यपूजयः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే రాజా, నీ భక్తితోను ఈ పుణ్యస్తవంతోను నేను పూర్తిగా సంతుష్టుడను. నీవు అనన్యచిత్తంతో నిత్యం, సదా నన్నే పూజించితివి.

Verse 64

तव भावपरीक्षार्थं द्विजो भूत्वाहमागतः । व्याघ्रेण या परिग्रस्ता सैषा दैवी गिरींद्रजा

నీ అంతర్భావాన్ని పరీక్షించుటకై నేను బ్రాహ్మణరూపం ధరించి ఇక్కడికి వచ్చితిని. పులి పట్టుకున్నదనిపించిన ఆ ‘గిరీంద్రకన్య’ నిజముగా దైవీ అవతారమే.

Verse 65

व्याघ्रो मायामयो यस्ते शरैरक्षतविग्रहः । धीरतां द्रष्टुकामस्ते पत्नीं याचितवानहम्

ఆ పులి మాయతో నిర్మితమైనదే; నీ బాణాలకైనా దాని దేహం అక్షతంగా నిలిచింది. నీ ధైర్యాన్ని చూడాలని నేను నీ భార్యను యాచించితిని.

Verse 66

अस्याश्च कीर्तिमालिन्यास्तव भक्त्या च मानद । तुष्टोऽहं संप्रयच्छामि वरं वरय दुर्लभम्

హే మానదా! నీ భక్తితోను, ఈ కీర్తిమాలినీ భక్తితోను నేను తృప్తుడనయ్యాను. నేను నీకు వరం ప్రసాదించుచున్నాను; దుర్లభమైనదైనను కోరుకొనుము.

Verse 67

राजोवाच । एष एव वरो देव यद्भवान्परमेश्वरः । भवतापपरीतस्य मम प्रत्यक्षतां गतः

రాజు పలికెను—హే దేవా! నా వరమిదే: మీరు పరమేశ్వరుడై ఉండి కూడా, సంసారతాపంతో బాధపడుతున్న నాకు ప్రత్యక్షమయ్యారు.

Verse 68

नान्यं वरं वृणे देव भवतो वरदर्षभात् । अहं च सेयं सा राज्ञी मम माता च मत्पिता

హే దేవా, వరదాతలలో శ్రేష్ఠుడా! నేను మరే వరమును కోరను. నాపై, ఈ రాణిపై, నా తల్లిపై మరియు నా తండ్రిపై కూడా మీ అనుగ్రహం నిలిచియుండుగాక.

Verse 69

वैश्यः पद्माकरो नाम तत्पुत्रः सुनयाभिधः । सर्वानेतान्महादेव सदा त्वत्पार्श्वगान्कुरु

పద్మాకరుడు అనే ఒక వైశ్యుడు ఉన్నాడు; అతని కుమారుడు సునయుడు. ఓ మహాదేవా, వీరందరినీ నిత్యం నీ పక్కన సేవకులుగా చేయుము।

Verse 70

सूत उवाच । अथ राज्ञी महाभागा प्रणता कीर्तिमालिनी । भक्त्या प्रसाद्य गिरिशं ययाचे वरमुत्तमम्

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు మహాభాగ్యవతి రాణి కీర్తిమాలిని నమస్కరించి, భక్తితో గిరీశుని ప్రసన్నం చేసి ఉత్తమ వరాన్ని యాచించింది।

Verse 71

राज्ञ्युवाच । चंद्रांगदो मम पिता माता सीमंतिनी च मे । तयोर्याचे महादेव त्वत्पार्श्वे सन्निधिं सदा

రాణి పలికింది—నా తండ్రి చంద్రాంగదుడు, నా తల్లి సీమంతిని. ఓ మహాదేవా, ఆ ఇద్దరికీ నీ పక్కన నిత్య సన్నిధిని నేను కోరుతున్నాను।

Verse 72

एवमस्त्विति गौरीशः प्रसन्नो भक्तवत्सलः । तयोः कामवरं दत्त्वा क्षणादंतर्हितोऽभवत्

‘అలాగే జరుగుగాక’ అని భక్తవత్సలుడైన గౌరీశుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు. ఆ ఇద్దరికీ కోరిన వరం ఇచ్చి క్షణంలో అంతర్హితుడయ్యాడు।

Verse 73

सोपि राजा सुरैः सार्धं प्रसादं प्राप्य शूलिनः । सहितः कीर्तिमालिन्या बुभुजे विषयान्प्रियान्

ఆ రాజు కూడా దేవతలతో కలిసి శూలినుడి ప్రసాదాన్ని పొందాడు. కీర్తిమాలినితో సహా అతడు ప్రియమైన విషయసుఖాలను అనుభవించాడు।

Verse 74

कृत्वा वर्षायुतं राज्यमव्याहतबलोन्नतिः । राज्यं पुत्रेषु विन्यस्य भेजे शंभोः परं पदम्

అవ్యాహత బలంతో, వృద్ధి చెందుతున్న సంపదతో పదివేల సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని పాలించి, రాజ్యాన్ని కుమారులకు అప్పగించి శంభువు (శివుడు) యొక్క పరమ పదాన్ని పొందెను।

Verse 75

चंद्रांगदोपि राजेंद्रो राज्ञी सीमंतिनी च सा । भक्त्या संपूज्य गिरिशं जग्मतुः शांभवं पदम्

రాజేంద్రుడు చంద్రాంగదుడు మరియు రాణి సీమంతినీ—ఇద్దరూ భక్తితో గిరీశుడు (శివుడు)ను సమ్యక్‌గా పూజించి శాంభవ పదం, అనగా శంభువు ధామాన్ని చేరిరి।

Verse 76

एतत्पवित्रमघनाशकरं विचित्रं शम्भोर्गुणानुकथनं परमं रहस्यम् । यः श्रावयेद्बुधजनान्प्रयतः पठेद्वा संप्राप्य भोगविभवं शिव मेति सोंते

శంభువు గుణానుకథనమైన ఈ విచిత్రమైన, పరమ రహస్య కథనం పవిత్రమై పాపనాశకము. నియమంతో దీనిని పఠించువాడు లేదా బుధజనులకు శ్రవణం చేయించువాడు భోగవైభవం పొందీ చివరికి శివుని చేరును।