संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇanam) — “Narration of Sandhyā’s Austerity and Encounter with Śiva”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । सुतवर्य महाप्राज्ञ शृणु संध्यातपो महत् । यच्छ्रुत्वा नश्यते पापसमूहस्तत्क्षणाद्ध्रुवम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ సూతశ్రేష్ఠా, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, సంధ్యా-తపస్సు అనే ఈ మహత్తర నియమాన్ని విను. దీన్ని వినగానే పాపసమూహమంతా ఆ క్షణమే నిశ్చయంగా నశిస్తుంది.

Verse 2

उपविश्य तपोभावं वसिष्ठे स्वगृहं गते । संध्यापि तपसो भावं ज्ञात्वा मोदमवाप ह

తపోభావంతో ఉపవిష్టురాలై, వశిష్ఠుడు తన గృహానికి వెళ్లినప్పుడు, సంధ్య కూడా ఆ తపస్సు యొక్క అంతర్భావాన్ని గ్రహించి ఆనందాన్ని పొందింది।

Verse 3

ततस्सानंदमनसो वेषं कृत्वा तु यादृशम् । तपश्चर्तुं समारेभे बृहल्लोहिततीरगा

ఆపై ప్రశాంతానందంతో నిండిన మనస్సుతో, తగిన వేషాన్ని ధరించి, బృహల్లోహితా నది తీరంలో తపస్సు ప్రారంభించింది।

Verse 4

यथोक्तं तु वशिष्ठेन मंत्रं तपसि साधनम् । मंत्रेण तेन सद्भक्त्या पूजयामास शंकरम्

వశిష్ఠుడు చెప్పినట్లే, ఆ మంత్రాన్ని తపస్సుకు సాధనంగా చేసుకొని, అదే మంత్రంతో సద్భక్తితో శంకరుని పూజించింది।

Verse 5

एकान्तमनसस्तस्याः कुर्वंत्या सुमहत्तपः । शंभौ विन्यस्तचित्ताया गतमेकं चतुर्युगम्

ఏకాంతమనస్సుతో ఆమె అత్యంత మహత్తరమైన తపస్సు చేసింది. శంభువుపై చిత్తాన్ని నిలిపి, ఆమెకు నాలుగు యుగాల ఒక సంపూర్ణ చక్రం గడిచిపోయింది।

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे संध्याचरित्रवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము రెండవ భాగములోని రుద్రసంహితా—దాని రెండవ విభాగమైన సతీఖండములో “సంధ్యాచరిత్రవర్ణనం” అనే ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 7

यद्रूपं चिंतयंती सा तेन प्रत्यक्षतां गतः

సతీ హృదయంలో ఏ రూపాన్ని ధ్యానించిందో, ఆ ధ్యానబలంతోనే ఆ ప్రభువు ఆమె ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 8

अथ सा पुरतो दृष्ट्वा मनसा चिंतितं प्रभुम् । प्रसन्नवदनं शांतं मुमोदातीव शंकरम्

అనంతరం సతీ, మనసులో ధ్యానించిన ప్రభువును తన ముందే దర్శించింది—ప్రసన్న ముఖముతో, శాంత స్వరూపుడైన శంకరుని చూసి ఆమె అపారంగా ఆనందించింది।

Verse 9

ससाध्वसमहं वक्ष्ये किं कथं स्तौमि वा हरम् । इति चिंतापरा भूत्वा न्यमीलयत चक्षुषी

భక్తిభయంతో నిండిన ఆమె—“నేను ఏమి చెప్పాలి? హరుడు (శివుడు)ను ఎలా స్తుతించాలి?” అని ఆలోచిస్తూ, ఆ చింతలో లీనమై మెల్లగా కళ్లను మూసుకుంది.

Verse 10

निमीलिताक्ष्यास्तस्यास्तु प्रविश्य हृदयं हरः । दिव्यं ज्ञानं ददौ तस्यै वाचं दिव्ये च चक्षुषी

ఆమె కళ్లను మూసుకున్న వెంటనే హరుడు (శివుడు) ఆమె హృదయంలో ప్రవేశించి, ఆమెకు దివ్యజ్ఞానం, దివ్యవాణి మరియు దివ్యదృష్టిని ప్రసాదించాడు.

Verse 11

दिव्यज्ञानं दिव्यचक्षुर्दिव्या वाचमवाप सा । प्रत्यक्षं वीक्ष्य दुर्गेशं तुष्टाव जगतां पतिम्

ఆమె దివ్యజ్ఞానం, దివ్యదృష్టి, దివ్యవాణిని పొందింది. అనంతరం దుర్గేశుని ప్రత్యక్షంగా దర్శించి, జగత్పతిని స్తుతించింది.

Verse 12

संध्योवाच । निराकारं ज्ञानगम्यं परं यन्नैव स्थूलं नापि सूक्ष्मं न चोच्चम् । अंतश्चिंत्यं योगिभिस्तस्य रूपं तस्मै तुभ्यं लोककर्त्रे नमोस्तु

సంధ్య పలికెను—హే పరమేశ్వరా! నీవు నిరాకారుడు, సత్యజ్ఞానముతోనే గ్రాహ్యుడు; న స్థూలము, న సూక్ష్మము, న ఉన్నతము, న నీచము. యోగులు అంతరంగములో నీ నిజరూపాన్ని ధ్యానిస్తారు; హే లోకకర్తా, నీకు నమస్కారం.

Verse 13

सर्वं शांतं निर्मलं निर्विकारं ज्ञानागम्यं स्वप्रकाशेऽविकारम् । खाध्वप्रख्यं ध्वांतमार्गात्परस्तद्रूपं यस्य त्वां नमामि प्रसन्नम्

హే ప్రసన్న ప్రభూ! నీ స్వరూపం సంపూర్ణ శాంతము, నిర్మలము, నిర్వికారము—సత్యజ్ఞానముతో గమ్యము, స్వప్రకాశము, సదా అవికారము. అది ఆకాశంలా విస్తారము, అజ్ఞానాంధకార మార్గానికి అతీతము; నేను నీకు నమస్కరిస్తాను.

Verse 14

एकं शुद्धं दीप्यमानं तथाजं चिदानंदं सहजं चाविकारि । नित्यानंदं सत्यभूतिप्रसन्नं यस्य श्रीदं रूपमस्मै नमस्ते

శ్రీప్రదమైన ఆయన రూపానికి నమస్కారం—ఆయన ఏకుడు, శుద్ధుడు, స్వయంప్రకాశుడు, అజుడు; చిత్-ఆనందస్వరూపుడు; సహజుడు, నిర్వికారుడు; నిత్యానందుడు; సత్యమూ భూతియందూ ప్రసన్నుడైన పరమేశ్వరుడు (శివుడు).

Verse 15

विद्याकारोद्भावनीयं प्रभिन्नं सत्त्वच्छंदं ध्येयमात्मस्वरूपम् । सारं पारं पावनानां पवित्रं तस्मै रूपं यस्य चैवं नमस्ते

పవిత్ర విద్యా ప్రకాశంతో అనుభవించదగినది, భిన్నమూ పరాత్పరమూ అయినది; శుద్ధ సత్త్వమయమై సత్యానుగుణమై, ఆత్మస్వరూపంగా ధ్యేయమైనది—సారమూ పరపారమూ, పవిత్రులను కూడా పరమపవిత్రం చేసే వాడైన ఆ ప్రభువు రూపానికి నమస్కారం।

Verse 16

यत्त्वाकारं शुद्धरूपं मनोज्ञं रत्नाकल्पं स्वच्छकर्पूरगौरम् । इष्टाभीती शूलमुंडे दधानं हस्तैर्नमो योगयुक्ताय तुभ्यम्

యోగయుక్తుడవైన ప్రభూ, నీకు నమస్కారం. నీ రూపం పరమశుద్ధమూ మనోహరమూ, రత్నసమాన అలంకృతమూ, స్వచ్ఛ కర్పూరంలా గౌరవర్ణమూ. నీ చేతుల్లో ఇష్టప్రద వరం, అభయముద్ర, త్రిశూలం, ముండం ధరించియున్నావు.

Verse 17

गगनं भूर्दिशश्चैव सलिलं ज्योतिरेव च । पुनः कालश्च रूपाणि यस्य तुभ्यं नमोस्तु ते

ఆకాశం, భూమి, దిక్కులు, జలము, జ్యోతి తత్త్వము—ఇవన్నీ ఎవరివో; మరల కాలమూ సమస్త రూపాలూ ఎవరివో—ఆ ప్రభువైన నీకు నమస్కారం.

Verse 18

प्रधानपुरुषौ यस्य कायत्वेन विनिर्गतौ । तस्मादव्यक्तरूपाय शंकराय नमोनमः

య whose దేహమునుండి ప్రధానం (ప్రకృతి) మరియు పురుషుడు—ఇద్దరూ వెలువడ్డారో, ఆ అవ్యక్తస్వరూపుడైన శంకరునికి పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 19

यो ब्रह्मा कुरुते सृष्टिं यो विष्णुः कुरुते स्थितिम् । संहरिष्यति यो रुद्रस्तस्मै तुभ्यं नमोनमः

బ్రహ్మగా సృష్టిని సృజించువాడవు, విష్ణువుగా దానిని పోషించువాడవు, రుద్రుడిగా అంతంలో లయముచేయువాడవు—ఆ పరమేశ్వరుడైన నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారము.

Verse 20

नमोनमः कारणकारणाय दिव्यामृतज्ञानविभूतिदाय । समस्तलोकांतरभूतिदाय प्रकाशरूपाय परात्पराय

కారణములకు కారణమైనవాడా, దివ్య అమృతజ్ఞానమును మరియు విభూతిని ప్రసాదించువాడా, సమస్త లోకాంతరములలో భూతి-క్షేమమును దయచేయువాడా, ప్రకాశస్వరూపుడా, పరాత్పరుడైన శివా—నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారము.

Verse 21

यस्याऽपरं नो जगदुच्यते पदात् क्षितिर्दिशस्सूर्य इंदुर्मनौजः । बर्हिर्मुखा नाभितश्चान्तरिक्षं तस्मै तुभ्यं शंभवे मे नमोस्तु

య whose పాదముల నుండే ఈ సమస్త జగత్తు ఉద్భవించిందని చెప్పబడుతుంది—భూమి, దిక్కులు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, మనస్సు యొక్క ప్రాణశక్తి; whose ముఖము యజ్ఞవేదికాగ్ని, whose నాభిప్రదేశము అంతరిక్షము—ఆ మంగళకరుడైన ప్రభు శంభువైన నీకే నా నమస్కారము.

Verse 22

त्वं परः परमात्मा च त्वं विद्या विविधा हरः । सद्ब्रह्म च परं ब्रह्म विचारणपरायणः

నీవే పరముడవు, నీవే పరమాత్మవు. హరా, నీవే నానావిధ విద్యలు. నీవే సద్బ్రహ్మము, నీవే పరబ్రహ్మము—తత్త్వవిచారణలో నిత్యనిష్ఠుడవు.

Verse 23

यस्य नादिर्न मध्यं च नांतमस्ति जगद्यतः । कथं स्तोष्यामि तं देवं वाङ्मनोगोचरं हरम्

యావనినుండి ఈ జగత్తు ఉద్భవించునో, ఆయనకు ఆది లేదు, మధ్యము లేదు, అంతము లేదు. వాక్కు-మనస్సులకు అగోచరుడైన ఆ హరదేవుని నేను ఎలా సమ్యక్‌గా స్తుతించగలను?

Verse 24

यस्य ब्रह्मादयो देव मुनयश्च तपोधनाः । न विप्रण्वंति रूपाणि वर्णनीयः कथं स मे

య whose రూపాలను బ్రహ్మాది దేవులు, తపోధన మునులూ పూర్తిగా గ్రహించలేరో—అటువంటి ప్రభువును నేను ఎలా వర్ణించగలను?

Verse 25

स्त्रिया मया ते किं ज्ञेया निर्गुणस्य गुणाः प्रभो । नैव जानंति यद्रूपं सेन्द्रा अपि सुरासुराः

ప్రభో, నిర్గుణుడవైన మీ ‘గుణాలను’ నేను—ఒక స్త్రీ—ఎలా గ్రహించగలను? ఇంద్రসহ దేవాసురులకూ మీ నిజ స్వరూపం తెలియదు.

Verse 26

नमस्तुभ्यं महेशान नमस्तुभ्यं तमोमय । प्रसीद शंभो देवेश भूयोभूयो नमोस्तु ते

నమస్కారం మీకు, మహేశాన; నమస్కారం మీకు, తమోమయ. ప్రసన్నుడవు, శంభో, దేవేశా—మళ్లీ మళ్లీ మీకు నమస్కారం.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्संस्तुतः परमेश्वरः । सुप्रसन्नतरश्चाभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆమె మాటలు విని, ఆమె స్తుతితో సంతుష్టుడైన పరమేశ్వరుడు, భక్తవత్సలుడు శంకరుడు మరింత ప్రసన్నుడై పరమానందించెను।

Verse 28

अथ तस्याश्शरीरं तु वल्कलाजिनसंयुतम् । परिच्छन्नं जटाव्रातैः पवित्रे मूर्ध्नि राजितैः

అనంతరం ఆమె శరీరం వల్కలవస్త్రం మరియు మృగచర్మంతో అలంకృతమైంది; జటల సమూహంతో ఆమె ఆవరించబడింది, ఆమె శిరస్సుపై పవిత్ర శుద్ధికర చిహ్నం ప్రకాశించింది।

Verse 29

हिमानीतर्जितांभोजसदृशं वदनं तदा । निरीक्ष्य कृपयाविष्टो हरः प्रोवाच तामिदम्

అప్పుడు హరుడు ఆమె ముఖాన్ని చూశాడు—మంచు చలికి వాలిపోయిన కమలంలా. కరుణతో నిండిపోయి ఆమెతో ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 30

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्मि तपसा भद्रे भवत्याः परमेण वै । स्तवेन च शुभप्राज्ञे वरं वरय सांप्रतम्

మహేశ్వరుడు పలికెను—హే భద్రే! నీ పరమ తపస్సుతో నేను ప్రసన్నుడను. హే శుభప్రాజ్ఞే! నీ స్తోత్రంతో కూడా నేను తృప్తుడను. ఇప్పుడు వరం కోరుకో.

Verse 31

येन ते विद्यते कार्यं वरेणास्मिन्मनोगतम् । तत्करिष्ये च भद्रं ते प्रसन्नोहं तव व्रतैः

ఈ వరంతో నీ మనస్సులో ఉన్న కార్యం ఏదైతే ఉందో, దానిని నేను నెరవేర్చుతాను. నీకు మంగళం కలుగుగాక; నీ వ్రతాచరణలతో నేను ప్రసన్నుడను.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य प्रसन्नमनसस्तदा । संध्योवाच सुप्रसन्ना प्रणम्य च मुहुर्मुहुः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ సమయంలో ప్రసన్నశాంతమనస్సుగల మహేశ్వరుని వాక్యములు విని, అత్యంత ఆనందించిన సంధ్యా మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి ఇలా పలికింది।

Verse 33

संध्योवाच । यदि देयो वरः प्रीत्या वरयोग्यास्म्यहं यदि । यदि शुद्धास्म्यहं जाता तस्मात्पापान्महेश्वर

సంధ్య పలికింది—మీ కృపాప్రీతితో వరం ఇవ్వవలసి ఉంటే, నేను వరయోగ్యురాలినైతే, నిజంగా శుద్ధగా జన్మించినదానినైతే, ఓ మహేశ్వరా, నన్ను పాపాల నుండి విముక్తి చేయండి।

Verse 34

यदि देव प्रसव्रोऽसि तपसा मम सांप्रतम् । वृतस्तदायं प्रथमो वरो मम विधीयताम्

హే దేవా! నా తపస్సు వలన మీరు ఇప్పుడు నిజంగా ప్రసన్నులైతే, నేను కోరుకున్న ఈ మొదటి వరాన్ని నాకు ప్రసాదించండి।

Verse 35

उत्पन्नमात्रा देवेश प्राणिनोस्मिन्नभः स्थले । न भवंतु समेनैव सकामास्संभवंतु वै

హే దేవేశా! ఈ ఆకాశప్రదేశంలో ప్రాణులు పుట్టిన వెంటనే అందరూ సమానంగా ఉండకూడదు; కోరికలున్నవారు తమ తమ ఇచ్ఛా, కర్మానుసారంగా జన్మించాలి।

Verse 36

यद्धि वृत्ता हि लोकेषु त्रिष्वपि प्रथिता यथा । भविष्यामि तथा नान्या वर एको वृतो मया

మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన విధంగా ఎలా జరుగుతుందో, అలాగే నేనూ అవుతాను; వేరేలా కాదు. ఇదే ఒక్క వరాన్ని నేను కోరుకున్నాను।

Verse 37

सकामा मम सृष्टिस्तु कुत्रचिन्न पतिष्यति । यो मे पतिर्भवेन्नाथ सोपि मेऽतिसुहृच्च वै

నా సకామమైన ఆకాంక్ష ఎక్కడా నశించదు. ఓ నాథా! ఎవడు నా పతిగా అవుతాడో, అతడే నిశ్చయంగా నా పరమ సుహృదుడూ అత్యంత ప్రియ మిత్రుడూ అవుతాడు.

Verse 38

यो द्रक्ष्यति सकामो मां पुरुषस्तस्य पौरुषम् । नाशं गमिष्यति तदा स च क्लीबो भविष्यति

ఏ పురుషుడు నన్ను కామవాంఛతో చూస్తాడో, అతని పౌరుషం అప్పుడు నశిస్తుంది; అతడు క్లీబుడై (నపుంసకుడై) మారుతాడు.

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्यश्शंकरो भक्तवत्सलः । उवाच सुप्रसन्नात्मा निष्पापायास्तयेरिते

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆమె మాటలు విని భక్తవత్సలుడైన శంకరుడు పరమ ప్రసన్న హృదయంతో, ఆ నిష్పాపినీ వాక్యానికి ప్రతిగా పలికెను।

Verse 40

महेश्वर उवाच । शृणु देवि च संध्ये त्वं त्वत्पापं भस्मतां गतम् । त्वयि त्यक्तो मया क्रोधः शुद्धा जाता तपःकरात्

మహేశ్వరుడు పలికెను—దేవీ, వినుము. ఈ సంధ్యాకాలంలో నీ పాపం భస్మమైపోయింది. నీపై నా క్రోధాన్ని విడిచితిని; తపస్సు ప్రభావంతో నీవు శుద్ధురాలవైనావు।

Verse 41

यद्यद्वृतं त्वया भद्रे दत्तं तदखिलं मया । सुप्रसन्नेन तपसा तव संध्ये वरेण हि

హే భద్రే, నీవు ఏ ఏ వరాన్ని వ్రతంగా కోరితివో, అవన్నీ నేను సంపూర్ణంగా ఇచ్చితిని—నీ పరమ ప్రసన్న తపస్సు మరియు సంధ్యా-వర ప్రభావంతోనే।

Verse 42

प्रथमं शैशवो भावः कौमाराख्यो द्वितीयकः । तृतीयो यौवनो भावश्चतुर्थो वार्द्धकस्तथा

మొదటి స్థితి శైశవం; రెండవది కౌమారం (బాల్యం) అని పిలువబడును. మూడవది యౌవనం; నాలుగవది వార్ధక్యం (వృద్ధాప్యం) అట్లే.

Verse 43

तृतीये त्वथ संप्राप्ते वयोभागे शरीरिणः । सकामास्स्युर्द्वितीयांतो भविष्यति क्वचित् क्वचित्

శరీరులు మూడవ వయోభాగానికి చేరినప్పుడు సాధారణంగా కోరికలతో నిండిపోతారు; అలాగే కొన్ని సందర్భాలలో రెండవ దశ చివరి భాగంలోనూ అలా జరుగును.

Verse 44

तपसा तव मर्यादा जगति स्थापिता मया । उत्पन्नमात्रा न यथा सकामास्स्युश्शरीरिणः

“నీ తపస్సు వల్ల నేను లోకంలో నీ మర్యాదా-నియమాన్ని స్థాపించాను; దేహధారులు జన్మించిన వెంటనే కామవశులు కాకుండునట్లు।”

Verse 45

त्वं च लोके सतीभावं तादृशं समवाप्नुहि । त्रिषु लोकेषु नान्यस्या यादृशं संभविष्यति

“నీవు కూడా ఈ లోకంలో అటువంటి సతీభావాన్ని పొందుదువు. మూడు లోకాలలో మరెవ్వరి స్త్రీలోనూ అటువంటి స్వభావమూ శ్రేష్ఠతా ఉద్భవించదు.”

Verse 46

यः पश्यति सकामस्त्वां पाणिग्राहमृते तव । स सद्यः क्लीबतां प्राप्य दुर्बलत्वं गमिष्यति

“ఎవడు కామవశుడై, నీ పాణిగ్రహణ-సంస్కారం లేకుండా, నిన్ను దర్శించునో—వాడు వెంటనే నపుంసకత్వాన్ని పొందీ బలహీనుడగును.”

Verse 47

पतिस्तव महाभागस्तपोरूपसमन्वितः । सप्तकल्पांतजीवी च भविष्यति सह त्वया

హే మహాభాగ్యవతీ! నీ పతి తపస్స్వరూపసంపన్నుడై ఉంటాడు. అతడు ఏడు కల్పాంతమువరకు జీవించి, నీతో కలిసి నిలిచియుంటాడు.

Verse 48

इति ते ये वरा मत्तः प्रार्थितास्ते कृता मया । अन्यच्च ते वदिष्यामि पूर्वजन्मनि संस्थितम्

ఇలా నీవు నన్ను కోరిన వరములు నేను ప్రసాదించితిని. ఇంకా, నీ పూర్వజన్మలో స్థిరపడిన విషయమును కూడా నీకు చెప్పుదును.

Verse 49

अग्नौ शरीत्यागस्ते पूर्वमेव प्रतिश्रुतः । तदुपायं वदामि त्वां तत्कुरुष्व न संशयः

అగ్నిలో శరీరత్యాగం చేయాలని నీవు ముందే ప్రతిజ్ఞ చేశావు. దానికి ఉపాయాన్ని నేను నీకు చెబుతున్నాను; అలాగే చేయి, సందేహం వద్దు।

Verse 50

स च मेधातिथिर्यज्ञे मुने द्वादशवार्षिके । कृत्स्नप्रज्वलिते वह्नावचिरात् क्रियतां त्वया

ఓ మునీ, ఈ ద్వాదశవార్షిక యజ్ఞంలో, అన్ని వైపులా జ్వలిస్తున్న హవనాగ్నిలో మేధాతిథినీ కూడా నీవు ఆలస్యం లేకుండా అర్పించు।

Verse 51

एतच्छैलोपत्यकायां चंद्रभागानदीतटे । मेधातिथिर्महायज्ञं कुरुते तापसाश्रमे

ఈ పర్వతపు లోయలో, చంద్రభాగా నది తీరాన, తపస్సు ఆశ్రమంలో మహర్షి మేధాతిథి మహాయజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్నాడు।

Verse 52

तत्र गत्वा स्वयं छंदं मुनिभिर्न्नोपलक्षिता । मत्प्रसादाद्वह्निजाता तस्य पुत्री भविष्यसि

అక్కడికి వెళ్లి నీవు స్వచ్ఛందంగా యజ్ఞంలో ప్రవేశించు; మునులు నిన్ను గుర్తించరు। నా ప్రసాదంతో నీవు అగ్నిలోనుండి జన్మించి అతని కుమార్తెవవు।

Verse 53

यस्ते वरो वाञ्छनीयः स्वामी मनसि कश्चन । तं निधाय निजस्वांते त्यज वह्नौ वपुः स्वकम्

నీవు మనసులో వరుడిగా కోరుకునే ప్రభు-స్వామిని హృదయంలో స్థిరంగా నిలిపి, పవిత్ర అగ్నిలో నీ దేహాన్ని సమర్పించు।

Verse 54

यदा त्वं दारुणं संध्ये तपश्चरसि पर्वते । यावच्चतुर्युगं तस्य व्यतीते तु कृते युगे

నీవు పర్వతంపై ప్రాతః–సంధ్యల పవిత్ర సంధికాలాలలో ఘోర తపస్సు చేయునప్పుడు, నాలుగు యుగాల కాలము గడిచిన తరువాత—గతమైన కృతయుగంలో నియత ఫలము నిశ్చయంగా ప్రాప్తమగును।

Verse 55

त्रेतायाः प्रथमे भागे जाता दक्षस्य कन्यका । वाक्पाश्शीलसमापन्ना यथा योग्यं विवाहिताः

త్రేతాయుగపు మొదటి భాగంలో దక్షుని కుమార్తెలు జన్మించిరి. వారు వాక్చాతుర్యం, లజ్జా-సంయమం, సదాచారములతో సంపన్నులై, ధర్మరీతిగా తగిన వరులతో వివాహమయ్యిరి।

Verse 57

तन्मध्ये स ददौ कन्या विधवे सप्तविंशतिः । चन्द्रोऽन्यास्संपरित्यज्य रोहिण्यां प्रीतिमानभूत् । तद्धेतोर्हि यदा चन्द्रश्शप्तो दक्षेण कोपिना । तदा भवत्या निकटे सर्वे देवास्समागताः

వారిలో దక్షుడు ఇరవైఏడు కన్యలను చంద్రునికి ఇచ్చెను. చంద్రుడు ఇతరులను విడిచి రోహిణిపై ప్రత్యేక ప్రీతిని పొందెను. అందుకే కోపించిన దక్షుడు చంద్రునికి శాపమిచ్చినప్పుడు, ఓ దేవీ, నీ సమీపమున సమస్త దేవతలు కూడిరి।

Verse 58

न दृष्टाश्च त्वया संध्ये ते देवा ब्रह्मणा सह । मयि विन्यस्तमनसा खं च दृष्ट्वा लभेत्पुनः

ఓ సంధ్యా, బ్రహ్మతో కూడిన ఆ దేవతలు నీకు దర్శనమివ్వలేదు. మనస్సును నాలో స్థిరపరచి, ఆకాశాన్ని నా సర్వవ్యాపక స్వరూపంగా దర్శించు—అప్పుడు నీవు వారిని మళ్లీ పొందుదువు।

Verse 59

चंद्रस्य शापमोक्षार्थं जाता चंद्रनदी तदा । सृष्टा धात्रा तदैवात्र मेधातिथिरुपस्थितः

అప్పుడు చంద్రుని శాపమోక్షార్థం ‘చంద్రనది’ అనే నది అవతరించింది. అదే సమయంలో స్రష్ట ధాతృదేవుడు మేధాతిథిని కూడా సృష్టించి, అతడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యెను।

Verse 60

तपसा सत्समो नास्ति न भूतो न भविष्यति । येन यज्ञस्समारब्धो ज्योतिष्टोमो महाविधिः

తపస్సుకు సమానమైన పుణ్యం లేదు—గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు; ఎందుకంటే తపస్సువలననే మహావిధియుక్త జ్యోతిష్టోమ యజ్ఞం ప్రారంభమై సిద్ధిస్తుంది.

Verse 61

तत्र प्रज्वलितो वह्निस्तस्मिन्त्यज वपुः स्वकम् । सुपवित्रा त्वमिदानीं संपूर्णोस्तु पणस्तव

అక్కడ అగ్ని ప్రజ్వలిస్తోంది; దానిలో నీ దేహాన్ని త్యజించు. ఇప్పుడు నీవు అత్యంత పవిత్రురాలివి—నీ సంకల్పం నెరవేరుగాక.

Verse 62

एतन्मया स्थापितन्ते कार्यार्थं भो तपस्विनि । तत्कुरुष्व महाभागे याहि यज्ञे महामुनेः । तस्याहितं च देवेशस्तत्रैवांतरधीयत

ఓ తపస్వినీ, నీ కార్యసిద్ధి కోసం నేను దీనిని ఏర్పాటు చేశాను. కావున, ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఆ విధంగానే చేసి ఆ మహాముని యజ్ఞానికి వెళ్ళు. ఆమెకు హితవు పలికి, దేవేశ్వరుడు అక్కడే అంతర్థానమయ్యాడు.