सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनम् — Summary Description of Satī’s Narrative

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ రుద్రసంహితలోని ద్వితీయ సతీఖండమున “సతీ సంక్షిప్త చరిత్రవర్ణనం” అను ప్రథమ అధ్యాయము.

Verse 2

त्वन्मुखांभोजसंवृत्तां श्रुत्वा शिवकथां पराम् । अतृप्तो हि पुनस्तां वै श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

ఓ ప్రభూ! మీ కమలముఖం నుండి ప్రవహించిన పరమ శివకథను విన్నా నేను తృప్తి చెందలేదు; అదే కథను మళ్లీ వినాలని కోరుతున్నాను.

Verse 3

पूर्णांशश्शंकरस्यैव यो रुद्रो वर्णितः पुरा । विधे त्वया महेशानः कैलासनिलयो वशी

ఓ విధీ (బ్రహ్మా)! మీరు ముందుగా వర్ణించిన రుద్రుడు శంకరుని సంపూర్ణాంశమే—కైలాసనివాసి, వశీభూతుడైన మహేశానుడు.

Verse 4

स योगी सर्वविष्ण्वादिसुरसे व्यस्सतां गतिः । निर्द्वंद्वः क्रीडति सदा निर्विकारी महाप्रभुः

ఆ పరమేశ్వరుడే నిజమైన యోగి; విష్ణువు మొదలైన సమస్త దేవతలచే సేవింపబడువాడు. లోకవ్యవహారంలో చెదరినవారికి ఆయన శరణం, పరమగతి; ద్వంద్వాతీతుడు, నిర్వికార మహాప్రభువు స్వస్వాతంత్ర్యంలో నిత్యం క్రీడించుచున్నాడు.

Verse 5

सोऽभूत्पुनर्गृहस्थश्च विवाह्य परमां स्त्रियम् । हरिप्रार्थनया प्रीत्या मंगलां स्वतपस्विनीम्

ఆపై అతడు మళ్లీ గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించి, హరి యొక్క ప్రార్థనకు ఆనందించి, స్వయంగా తపస్సు నిష్ఠగల పరమోత్తమ స్త్రీ మంగళాను వివాహం చేసుకున్నాడు.

Verse 6

प्रथमं दक्षपुत्री सा पश्चात्सा पर्वतात्मजा । कथमेकशरीरेण द्वयोरप्यात्मजा मता

మొదట ఆమె దక్షుని కుమార్తెగా భావించబడింది; తరువాత ఆమెనే పర్వతరాజు (హిమాలయ) కుమార్తెగా. ఒకే దేహంతో ఇద్దరికీ కుమార్తెగా ఎలా భావించబడుతుంది?

Verse 7

कथं सती पार्वती सा पुनश्शिवमुपागता । एतत्सर्वं तथान्यच्च ब्रह्मन् गदितुमर्हसि

హే బ్రహ్మన్, సతి ఎలా మళ్లీ పార్వతిగా మారి, మరల శివుని చేరిందో చెప్పవలసినది. ఇది అంతా, ఇంకా సంబంధమైన ఇతర విషయాలనూ దయచేసి వివరించండి.

Verse 8

सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा सुरर्षेः शंकरात्मनः । प्रसन्नमानसो भूत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

సూతుడు చెప్పెను—శంకరభక్తి గల ఆ దేవర్షి మాటలు విని, బ్రహ్మా ప్రసన్నమనస్సుతో ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను.

Verse 9

ब्रह्मोवाच । शृणु तात मुनिश्रेष्ठ कथयामि कथां शुभाम् । यां श्रुत्वा सफलं जन्म भविष्यति न संशयः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ తాత, మునిశ్రేష్ఠా, వినుము. నేను నీకు శుభమైన పవిత్ర కథను చెప్పుదును; దానిని వినినచో మానవజన్మ నిశ్చయంగా సఫలమగును—సందేహము లేదు.

Verse 10

पुराहं स्वसुतां दृष्ट्वा संध्याह्वां तनयैस्सह । अभवं विकृतस्तात कामबाणप्रपीडितः

ఒకసారి నేను నా స్వకన్య ‘సంధ్యా’ను ఆమె కుమారులతో కలిసి చూచితిని; ఓ తాత, అప్పుడు నేను అంతరంగమున వికలుడనై—కామబాణములచే విద్ధుడై బాధపడితిని.

Verse 11

धर्मः स्मृतस्तदा रुद्रो महायोगी परः प्रभुः । धिक्कृत्य मां सुतैस्तात स्वस्थानं गतवानयम्

అప్పుడు రుద్రుడు—పరమ ప్రభువు, మహాయోగి, ధర్మంలో స్థితుడైనవాడు—నన్ను నా కుమారులతో కూడ దూషించి తన స్వస్థానమునకు (స్వధామమునకు) వెళ్లిపోయెను।

Verse 12

यन्मायामोहितश्चाहं वेदवक्ता च मूढधीः । तेनाकार्षं सहाकार्य परमेशेन शंभुना

మాయచేత మోహితుడనై నేను—వేదవక్తనైనప్పటికీ—బుద్ధి భ్రమించిపోయాను. అందుచేత నా సహచరులతో కలిసి పరమేశ్వరుడు శంభువుకు విరోధంగా అలా ప్రవర్తించాను.

Verse 13

तदीर्षयाहमाकार्षं बहूपायान्सुतैः सह । कर्तुं तन्मोहनं मूढः शिवमाया विमोहितः

అతనిపై ఈర్ష్యచేత ప్రేరితుడనై నేను—శివమాయచేత విమోహితుడై—మూఢుడనై నా కుమారులతో కలిసి అతనిని మోహింపజేయుటకు అనేక ఉపాయాలు ప్రయత్నించాను.

Verse 14

अभवंस्तेऽथ वै सर्वे तस्मिञ् शंभो परप्रभो । उपाया निष्फलास्तेषां मम चापि मुनीश्वर

హే శంభో, పరప్రభో! అప్పుడు వారు అందరూ అక్కడే నిలిచిపోయారు; వారి ఉపాయాలన్నీ విఫలమయ్యాయి—నావి కూడా అలాగే—హే మునీశ్వరా.

Verse 15

तदाऽस्मरं रमेशानं व्यथोपायस्तुतैस्सह । अबोधयत्स आगत्य शिवभक्तिरतस्सुधीः

అప్పుడు సదా శివభక్తిలో నిమగ్నుడైన ఆ సుధీ వచ్చి, వ్యథకు ఉపాయమైన స్తోత్రాలతో రమేశానుని స్మరింపజేసి (అతనికి) బోధించాడు.

Verse 16

प्रबोधितो रमेशेन शिवतत्त्वप्रदर्शिना । तदीर्षामत्यजं सोहं तं हठं न विमोहितः

శివతత్త్వాన్ని వెల్లడిచేసే రమేశుడు నన్ను జాగృతం చేయగా, నేను ఆ ఈర్ష్యను విడిచితిని; మోహరహితుడనై ఆ హఠాన్ని కూడా త్యజించితిని.

Verse 17

शक्तिं संसेव्य तत्प्रीत्योत्पादयामास तां तदा । दक्षादशिक्न्यां वीरिण्यां स्वपुत्राद्धरमोहने

తన స్వశక్తితో ప్రేమపూర్వకంగా ఏకమై ఆయన ఆమెను అప్పుడు ప్రాకట్యం చేసెను. ఆమె దక్షుడు, వీరిణి కుమార్తెగా ‘సతి’గా జన్మించింది; తరువాత ప్రియుడైన హరుడు (శివుడు)నూ మోహింపజేసింది.

Verse 18

सोमा भूत्वा दक्षसुता तपः कृत्वा तु दुस्सहम् । रुद्रपत्न्यभवद्भक्त्या स्वभक्तहितकारिणी

దక్షుని కుమార్తె సోమా రూపమై ఆమె దుస్సహమైన తపస్సు చేసెను. భక్తిచేత రుద్రపత్నిగా అయ్యి, సదా భక్తుల హితాన్ని కాపాడెను.

Verse 19

सोमो रुद्रो गृही भूत्वाऽकार्षील्लीलां परां प्रभुः । मोहयित्वाथ मां तत्र स्वविवाहेऽविकारधीः

సోమస్వరూపుడైన భగవాన్ రుద్రుడు గృహస్థరూపం ధరించి పరమ దివ్యలీలను ఆచరించాడు. అనంతరం తన స్వవివాహ సందర్భంలో, అవికారబుద్ధిగల ప్రభువు అక్కడ నన్ను మోహింపజేశాడు.

Verse 20

विवाह्य तां स आगत्य स्वगिरौ सूतिकृत्तया । रेमे बहुविमोहो हि स्वतंत्रस्स्वात्तविग्रहः

ఆమెను వివాహం చేసుకొని, సతీతో కలిసి ఆయన తన స్వపర్వతావాసానికి తిరిగి వచ్చాడు. అక్కడ స్వతంత్రుడై, స్వేచ్ఛతో రూపం ధరించే ప్రభువు క్రీడాభావంతో విహరించి ఆమెలో మహా ఆనందం పొందాడు.

Verse 21

तया विहरतस्तस्य व्यातीयाय महान् मुने । कालस्सुखकरश्शभोर्निर्विकारस्य सद्रतेः

హే మహామునీ, ఆమెతో విహరించుచుండగా ఆ శుభప్రభువునకు కాలము సుఖకరముగా గడిచెను; ఆయన నిర్వికారుడు, సద్వ్రతుడు.

Verse 22

ततो रुद्रस्य दक्षेण स्पर्द्धा जाता निजेच्छया । महामूढस्य तन्मायामोहितस्य सुगर्विणः

ఆపై దక్షుడు తన స్వేచ్ఛచేత రుద్రుని పట్ల స్పర్ధను కలిగించెను. ఆ మహామూఢుడు ఆ మాయచేత మోహితుడై ఘనగర్వితుడయ్యెను.

Verse 23

तत्प्रभावाद्धरं दक्षो महागर्वी विमूढधीः । महाशांतं निर्विकारं निनि द बहुमोहितः

ఆ ప్రభావముచేత మహాగర్వితుడైన, విమూఢబుద్ధి దక్షుడు బహు మోహితుడై, మహాశాంతుడూ నిర్వికారుడైన హరుని నిందించుటకు ఆరంభించెను.

Verse 24

ततो दक्षः स्वयं यज्ञं कृतवान्गर्वितोऽहरम् । सर्वानाहूय देवादीन् विष्णुं मां चाखिलाधिपः

అనంతరం గర్వంతో మదించిన దక్షుడు స్వయంగా యజ్ఞం నిర్వహించాడు. దేవతలందరినీ ఇతరులనూ పిలిచి, ఆ ‘సర్వాధిపతి’ అని చెప్పుకునే వాడు విష్ణువునూ ఆహ్వానించాడు; కానీ అహంకారంతో నన్ను—శివుని—పిలవలేదు.

Verse 25

नाजुहाव तथाभूतो रुद्रं रोषसमाकुलः । तथा तत्र सतीं नाम्ना स्वपुत्रीं विधिमोहितः

రుద్రునిపై కోపంతో కలత చెందిన అతడు ఆ స్థితిలో హోమాహుతి చేయలేదు. తరువాత బ్రహ్మ విధి చేత మోహితుడై అక్కడే తన కుమార్తెను కనెను; ఆమె పేరు సతీ.

Verse 26

यदा नाकारिता पित्रा मायामोहित चेतसा । लीलां चकार सुज्ञाना महासाध्वी शिवा तदा

మాయతో మోహితమైన మనస్సు గల తండ్రి ఆమెను పిలవనప్పుడు, మహాసాధ్వి, సుజ్ఞానమైన శివా (సతీ) దివ్య లీలను ప్రారంభించింది।

Verse 27

अथागता सती तत्र शिवाज्ञामधिगम्य सा । अनाहूतापि दक्षेण गर्विणा स्वपितुर्गृहम्

అప్పుడు సతీ శివుని అనుమతిని పొందుకొని అక్కడికి—తన తండ్రి ఇంటికి—వెళ్లింది; గర్విష్ఠుడైన దక్షుడు ఆమెను ఆహ్వానించకపోయినా।

Verse 28

विलोक्य रुद्रभागं नो प्राप्यावज्ञां च ताततः । विनिंद्य तत्र तान्सर्वान्देहत्यागमथाकरोत्

రుద్రునికి యథోచిత భాగం లభించకపోవడం, పైగా అవమానం జరగడం చూసి, సతీ అక్కడున్న వారందరినీ గర్హించి, అనంతరం దేహత్యాగానికి సంకల్పించింది।

Verse 29

तच्छुत्वा देव देवेशः क्रोधं कृत्वा तु दुस्सहम् । जटामुत्कृत्य महतीं वीरभद्रमजीजनत्

అది విని దేవదేవేశ్వరుడు శంభువు అసహ్యమైన కోపంతో ఉప్పొంగిపోయెను. తన జటలలోని ఒక మహా జటను పీకి వీరభద్రుని సృష్టించెను.

Verse 30

सगणं तं समुत्पाद्य किं कुर्य्या मिति वादिनम् । सर्वापमानपूर्वं हि यज्ञध्वंसं दिदेश ह

ఆ గణసమూహాన్ని సృష్టించి, అతడు ‘నేను ఏమి చేయాలి?’ అని అడగగా, శంభువు ముందుగా దక్షయజ్ఞానికి సంపూర్ణ అవమానం కలుగునట్లు చేసి, తరువాత యజ్ఞధ్వంసాన్ని ఆజ్ఞాపించెను.

Verse 31

तदाज्ञां प्राप्य स गणाधीशो बहुबलान्वितः । गतोऽरं तत्र सहसा महाबलपराक्रमः

ఆ ఆజ్ఞను పొందిన గణాధీశుడు—అపారబలసంపన్నుడు, మహాపరాక్రమశాలి—సహసా వెంటనే అక్కడికి శీఘ్రంగా వెళ్లెను.

Verse 32

महोपद्रवमाचेरुर्गणास्तत्र तदाज्ञया । सर्वान्स दंडयामास न कश्चिदवशेषितः

అతని ఆజ్ఞచేత అక్కడ గణులు మహా కల్లోలం సృష్టించారు. అతడు అందరినీ శిక్షించాడు; ఎవరూ శిక్ష లేక మిగలలేదు.

Verse 33

विष्णुं संजित्य यत्नेन सामरं गणसत्तमः । चक्रे दक्षशिरश्छेदं तच्छिरोग्नौ जुहाव च

అప్పుడు గణశ్రేష్ఠుడు, సేనలతో కూడిన విష్ణువును యత్నపూర్వకంగా జయించి, దక్షుని శిరస్సును ఛేదించి, ఆ శిరస్సును యజ్ఞాగ్నిలో ఆహుతిగా సమర్పించాడు.

Verse 34

यज्ञध्वंसं चकाराशु महोपद्रवमाचरन् । ततो जगाम स्वगिरिं प्रणनाम प्रभुं शिवम्

అతడు తక్షణమే యజ్ఞధ్వంసం చేసి మహా ఉపద్రవాన్ని కలిగించాడు. అనంతరం తన పర్వత-ధామానికి వెళ్లి పరమ ప్రభువు శ్రీశివునికి ప్రణామం చేశాడు.

Verse 35

यज्ञध्वंसोऽभवच्चेत्थं देवलोके हि पश्यति । रुद्रस्यानुचरैस्तत्र वीरभद्रादिभिः कृतः

ఇలా యజ్ఞధ్వంసం జరిగింది—దేవలోకంలోనూ అది ప్రత్యక్షంగా కనిపించింది. అక్కడ రుద్రుని అనుచరులు వీరభద్రాది వారు దానిని నిర్వహించారు.

Verse 36

मुने नीतिरियं ज्ञेया श्रुतिस्मृतिषु संमता । रुद्रे रुष्टे कथं लोके सुखं भवति सुप्रभो

హే మునీ, ఈ నీతి శ్రుతి-స్మృతులలో సమ్మతమైనది, తెలుసుకోవలసినది—రుద్రుడు (శివుడు) రుష్టుడైతే లోకంలో సుఖం ఎలా ఉంటుంది, ఓ మహాతేజస్వీ?

Verse 37

ततो रुद्रः प्रसन्नोभूत्स्तुतिमाकर्ण्य तां पराम् । विज्ञप्तिं सफलां चक्रे सर्वेषां दीनवत्सलः

అనంతరం రుద్రుడు ఆ పరమ స్తుతిని విని పూర్తిగా ప్రసన్నుడయ్యెను. దీనులపై కరుణగల ప్రభువు అందరి విజ్ఞప్తిని సఫలముగా చేసి వారి ప్రార్థనను ఫలప్రదముగా చేసెను।

Verse 38

पूर्ववच्च कृतं तेन कृपालुत्वं महात्मना । शंकरेण महेशेन नानालीलावि हारिणा

మునుపటివలె, అనేక దివ్య లీలల్లో విహరించే మహాత్ముడు మహేశ్వరుడు శంకరుడు మరల తన కృపను ప్రదర్శించాడు।

Verse 39

जीवितस्तेन दक्षो हि तत्र सर्वे हि सत्कृताः । पुनस्स कारितो यज्ञः शंकरेण कृपालुना

ఆయన చేతనే దక్షుడు జీవింపబడ్డాడు; అక్కడ అందరికీ యథోచిత సత్కారం జరిగింది। తరువాత కరుణామయుడు శంకరుడు యజ్ఞాన్ని మళ్లీ నిర్వహింపజేశాడు।

Verse 40

रुद्रश्च पूजितस्तत्र सर्वैर्देवैर्विशेषतः । यज्ञे विश्वादिभिर्भक्त्या सुप्रसन्नात्मभिर्वने

ఆ అరణ్య యజ్ఞంలో రుద్రుడు విశేషంగా సమస్త దేవతలచే పూజింపబడ్డాడు; విశ్వదేవులు మొదలైన దేవగణాలు భక్తితో పరమప్రసన్న హృదయులయ్యారు।

Verse 41

सतीदेहसमुत्पन्ना ज्वाला लोकसुखावहा । पतिता पर्वते तत्र पूजिता सुखदायिनी

సతీదేహమునుండి ఒక పవిత్ర జ్వాల ఉద్భవించింది; అది లోకాలకు క్షేమసుఖాలను కలిగించేది. ఆ జ్వాల ఆ పర్వతంపై పడి అక్కడే పూజింపబడుతూ భక్తులకు సుఖాన్ని ప్రసాదించింది.

Verse 42

ज्वालामुखीति विख्याता सर्वकामफलप्रदा । बभूव परमा देवी दर्शनात्पापहारिणी

ఆమె ‘జ్వాలాముఖీ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది—సర్వ ధర్మసమ్మత కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదించే పరమ దేవి. ఆమె దర్శనమాత్రంతోనే పాపాలు నశించి బంధాలు తెగిపోతాయి.

Verse 43

इदानीं पूज्यते लोके सर्वकामफलाप्तये । संविधाभिरनेकाभिर्महोत्सवपरस्परम्

ఇప్పటికీ లోకంలో సర్వకామఫలప్రాప్తి కోసం ఆమెను పూజిస్తారు. అనేక విధివిధానాలతో, వరుసగా జరిగే మహోత్సవాల ద్వారా, మళ్లీ మళ్లీ ఆరాధన జరుగుతుంది.

Verse 44

ततश्च सा सती देवी हिमालयसुता ऽभवत् । तस्याश्च पार्वतीनाम प्रसिद्धमभवत्तदा

ఆ తరువాత ఆ సతీదేవి హిమాలయుని కుమార్తెగా జన్మించింది. అప్పుడు ఆమెకు ‘పార్వతీ’ అనే నామం లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 45

सा पुनश्च समाराध्य तपसा कठिनेन वै । तमेव परमेशानं भर्त्तारं समुपाश्रिता

మళ్లీ ఆమె కఠిన తపస్సుతో పరమేశ్వరుని ఆరాధించి ప్రసన్నం చేసింది. ఆ పరమేశానునే భర్తగా స్వీకరించి ఆయన శరణు పొందింది.

Verse 46

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्टोहं मुनीश्वर । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ఓ మునీశ్వరా, మీరు అడిగినదంతా నేను పూర్తిగా వివరించాను. ఇది వినినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।