रावणस्य तपः-शिवानुग्रहः — Rāvaṇa’s Austerity and Śiva’s Bestowal of Grace

Verse 1

सूत उवाच । रावणः राक्षसश्रेष्ठो मानी मानपरायणः । आरराध हरं भक्त्या कैलासे पर्वतोत्तमे

సూతుడు పలికెను—రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు, గర్విష్ఠుడు, గౌరవాసక్తుడు అయిన రావణుడు పర్వతోత్తమమైన కైలాసంలో భక్తితో హరుడు (శ్రీశివుడు)ను ఆరాధించాడు.

Verse 2

आराधितः कियत्कालं न प्रसन्नो हरो यदा । तदा चान्यत्तपश्चक्रे प्रासादार्थे शिवस्य सः

కొంతకాలం ఆరాధించినా హరుడు (శివుడు) ప్రసన్నుడుకాకపోయినప్పుడు, అతడు శివుని ప్రాసాదం (ఆలయం) నిర్మాణార్థం మరొక తపస్సు ప్రారంభించాడు.

Verse 3

नतश्चायं हिमवतस्सिद्धिस्थानस्य वै गिरेः । पौलस्त्यो रावणश्श्रीमान्दक्षिणे वृक्षखंडके

నమస్కరించి, సిద్ధిస్థానంగా ప్రసిద్ధమైన ఆ హిమవత్ పర్వతంలోని దక్షిణ వనఖండంలో పౌలస్త్య వంశజుడైన శ్రీమాన్ రావణుడు నిలిచెను.

Verse 4

भूमौ गर्तं वर कृत्वा तत्राग्निं स्थाप्य स द्विजाः । तत्सन्निधौ शिवं स्थाप्य हवनं स चकार ह

భూమిలో శుభమైన హోమకుండాన్ని చేసి ఆ ద్విజుడు అక్కడ అగ్నిని ప్రతిష్ఠించాడు. తరువాత అగ్ని సన్నిధిలో శ్రీశివుని స్థాపించి విధివిధానంగా హోమం నిర్వహించాడు.

Verse 5

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो वर्षासु स्थंडिलेशयः । शीते जलांतरस्थो हि त्रिधा चक्रे तपश्च सः

గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల మధ్య నిలబడి తపస్సు చేసేవాడు; వర్షాకాలంలో నిరావరణ నేలపై పడుకునేవాడు; శీతాకాలంలో నీటిలోనే ఉండేవాడు—ఇలా మూడు విధాలుగా ఘోర తపస్సు చేశాడు।

Verse 6

एकैकं च शिरश्छिन्नं विधिना शिवपूजने । एवं सत्क्रमतस्तेन च्छिन्नानि नव वै यदा

విధివిధానాలతో శివపూజలో అతడు ఒక్కొక్కటిగా తన తలలను ఛేదించాడు. ఇలా సత్క్రమంగా, అతని చేత తొమ్మిది తలలు ఛేదింపబడినప్పుడు…

Verse 7

ततश्शिरांसि छित्त्वा च पूजनं शंकरस्य वै । प्रारब्धं दैत्यपतिना रावणेन महात्मना

అప్పుడు తన తలలను ఛేదించిన తరువాత, దైత్యపతి మహాత్ముడైన రావణుడు నిజంగా శంకరుని (శివుని) పూజను ప్రారంభించాడు।

Verse 9

एकस्मिन्नवशिष्टे तु प्रसन्नश्शंकरस्तदा । आविर्बभूव तत्रैव संतुष्टो भक्तवत्सलः

ఒక్కడే మిగిలినప్పుడు, ప్రసన్నుడైన శంకరుడు అక్కడే ఆ స్థలంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు—సంతుష్టుడై భక్తవత్సలుడుగా।

Verse 10

शिरांसि पूर्ववत्कृत्वा नीरुजानि तथा प्रभुः । मनोरथं ददौ तस्मादतुलं बलमुत्तमम्

అప్పుడు ప్రభువు వారి శిరస్సులను మునుపటివలె పునరుద్ధరించి, నొప్పిలేనివారిగా చేసెను. ఆ భక్తునికి కోరిన వరంగా అతులమైన ఉత్తమ బలాన్ని ప్రసాదించెను.

Verse 11

प्रसादं तस्य संप्राप्य रावणस्स च राक्षसः । प्रत्युवाच शिवं शम्भुं नतस्कंधः कृतांजलिः

ఆయన అనుగ్రహం పొందిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు భుజాలు వంచి, అంజలి ఘటించి, శుభకరుడైన శంభు శివునికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 12

रावण उवाच । प्रसन्नो भव देवेश लंकां च त्वां नयाम्यहम् । सफलं कुरु मे कामं त्वामहं शरणं गतः

రావణుడు పలికెను—హే దేవేశా, ప్రసన్నుడవు; నేను నిన్ను లంకకు తీసికొని పోతాను. నా కోరికను ఫలింపజేయుము; నేను నీ శరణు పొందితిని।

Verse 13

सूत उवाच । इत्युक्तश्च तदा तेन शंभुर्वै रावणेन सः । प्रत्युवाच विचेतस्कः संकटं परमं गतः

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు రావణుడు ఇలా చెప్పగా, శంభువు మనస్సు క్షణమాత్రం కలతచెంది, మహా సంకటంలో పడి ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 14

शिव उवाच । श्रूयतां राक्षसश्रेष्ठ वचो मे सारवत्तया । नीयतां स्वगृहे मे हि सद्भक्त्या लिंगमुत्तमम्

శివుడు పలికెను—హే రాక్షసశ్రేష్ఠా, సారవంతమైన నా వాక్యమును వినుము. ఆ ఉత్తమ లింగమును నీ గృహమునకు తీసికొని వెళ్లి సద్భక్తితో పూజించుము।

Verse 15

भूमौ लिंगं यदा त्वं च स्थापयिष्यसि तत्र वै । स्थास्यत्यत्र न संदेहो यथेच्छसि तथा कुरु

నీవు ఆ స్థలమునే భూమిపై లింగమును ప్రతిష్ఠించునప్పుడు, అది నిస్సందేహంగా ఇక్కడే నిలిచియుండును. నీకు ఇష్టమైనట్లు చేయుము.

Verse 16

सूत उवाच । इत्युक्तश्शंभुना तेन रावणो राक्षसेश्वरः । तथेति तत्समादाय जगाम भवनं निजम्

సూతుడు పలికెను—శంభువు అలా చెప్పగా, రాక్షసేశ్వరుడైన రావణుడు ‘తథాస్తు’ అని ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను; దానిని హృదయమున ధరించి తన స్వగృహమునకు వెళ్లెను.

Verse 17

आसीन्मूत्रोत्सर्गकामो मार्गे हि शिवमायया । तत्स्तंभितुं न शक्तोभूत्पौलस्त्यो रावणः प्रभुः

శివమాయవల్ల మార్గమధ్యే పులస్త్యవంశజుడైన ప్రభువు రావణునికి మూత్రవిసర్జన బలమైన వేగం కలిగింది; కాని ఆ వేగాన్ని ఆపలేకపోయాడు.

Verse 18

दृष्ट्वैकं तत्र वै गोपं प्रार्थ्य लिंगं ददौ च तत् । मुहूर्तके ह्यतिक्रांते गोपोभूद्विकलस्तदा

అక్కడ ఒక గోపుడిని చూసి అతనిని ప్రార్థించి ఆ శివలింగాన్ని అతనికి అప్పగించాడు. కానీ ఒక ముహూర్తం గడిచిన వెంటనే గోపుడు వ్యాకులుడై చలించిపోయాడు.

Verse 19

भूमौ संस्थापयामास तद्भारेणातिपीडितः । तत्रैव तत्स्थितं लिंगं वजसारसमुद्भवम् । सर्वकामप्रदं चैव दर्शनात्पापहारकम्

దాని భారంతో బాగా నలిగిపోయి అతడు దానిని భూమిపై స్థాపించాడు. అక్కడే వజ్రసారసంభవమైన లింగం నిలిచింది—సర్వకామప్రదం, దర్శనమాత్రంతో పాపహరమైంది.

Verse 20

वैद्यनाथेश्वरं नाम्ना तल्लिंगमभवन्मुने । प्रसिद्धं त्रिषु लोकेषु भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्

ఓ మునీ, ఆ లింగం ‘వైద్యనాథేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైంది. మూడు లోకాలలో ఖ్యాతిగాంచినది; సద్భక్తులకు భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది.

Verse 21

ज्योतिर्लिंगमिदं श्रेष्ठं दर्शनात्पूजनादपि । सर्वपापहरं दिव्यं भुक्तिवर्द्धनमुत्तमम्

ఈ జ్యోతిర్లింగం శ్రేష్ఠమైనది. దీని దర్శనమాత్రంతో—పూజతో కూడ—ఇది దివ్యంగా సమస్త పాపాలను హరించి, ఉత్తమ భోగమును మరియు శుభసంపదను వృద్ధి చేస్తుంది.

Verse 22

तस्मिंलिंगे स्थिते तत्र सर्वलोकहिताय वै । रावणः स्वगृहं गत्वा वरं प्राप्य महोत्तमम् । प्रियायै सर्वमाचख्यौ सुखेनाति महासुरः

ఆ లింగం అక్కడ సమస్త లోకాల హితార్థంగా స్థాపించబడిన తరువాత, రావణుడు తన గృహానికి వెళ్లి అత్యుత్తమ వరాన్ని పొందెను. ఆ మహాసురుడు ఆనందంగా తన ప్రియకు సమస్తమును వివరించెను.

Verse 23

तच्छ्रुत्वा सकला देवाश्शक्राद्या मुनयस्तथा । परस्परं समामन्त्र्य शिवासक्तधियोऽमलाः

అది విని శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన సమస్త దేవతలూ, మునులూ కూడా, శివభక్తితో నిర్మలమైన మనస్సుతో పరస్పరం సంప్రదించి కలిసి మంత్రణ చేసిరి.

Verse 24

तस्मिन्काले सुरास्सर्वे हरिब्रह्मादयो मुने । आजग्मुस्तत्र सुप्रीत्या पूजां चक्रुर्विशेषतः

ఓ మునీ, ఆ సమయంలో హరి (విష్ణువు) మరియు బ్రహ్మ మొదలైన సమస్త దేవతలు మహానందంతో అక్కడికి వచ్చి, విశేషంగా శ్రీశివుని పూజ చేశారు।

Verse 25

प्रत्यक्षं तं तदा दृष्ट्वा प्रतिष्ठाप्य च ते सुराः । वैद्यनाथेति संप्रोच्य नत्वा नुत्वा दिवं ययुः

అప్పుడు ఆయనను ప్రత్యక్షంగా దర్శించి దేవులు విధివిధానంగా అక్కడే ఆయనను ప్రతిష్ఠించారు. “ఇయనే వైద్యనాథుడు” అని ప్రకటించి నమస్కరించి స్తుతించి అనంతరం స్వర్గానికి వెళ్లారు.

Verse 26

ऋषय ऊचुः । तस्मिंल्लिंगे स्थिते तत्र रावणे च गृहं गते । किं कि चरित्रमभूत्तात ततस्तद्वद विस्तरात्

ఋషులు పలికిరి—హే ప్రియుడా, ఆ లింగము అక్కడే ప్రతిష్ఠితమై ఉండగా, రావణుడు తన గృహమునకు వెళ్లిన తరువాత ఏమేమి సంఘటనలు జరిగెను? దానిని విస్తారముగా చెప్పుము.

Verse 27

सूत उवाच । रावणोपि गृहं गत्वा वरं प्राप्य महोत्तमम् । प्रियायै सर्वमाचख्यौ मुमोदाति महासुरः

సూతుడు పలికెను—రావణుడు కూడా గృహమునకు వెళ్లి ఆ పరమోత్తమ వరమును పొందిన తరువాత, సమస్తమును తన ప్రియకు వివరించెను; ఆ మహాసురుడు అత్యంత హర్షించెను.

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां वैद्यनाथेश्वरज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टाविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో చతుర్థమైన కోటిరుద్రసంహితలో ‘వైద్యనాథేశ్వర జ్యోతిర్లింగ మహాత్మ్యవర్ణనము’ అను ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 29

देवादय ऊचुः । रावणोयं दुरात्मा हि देवद्रोही खलः कुधीः । शिवाद्वरं च संप्राप्य दुःखं दास्यति नोऽपि सः

దేవాదులు పలికిరి—ఈ రావణుడు నిజముగా దురాత్ముడు, దేవద్రోహి, ఖలుడు, కుబుద్ధి. శివుని నుండి వరము పొందినవాడై మనకును తప్పక దుఃఖము కలిగించును.

Verse 30

किं कुर्मः क्व च गच्छामः किं भविष्यति वा पुनः । दुष्टश्च दक्षतां प्राप्तः किंकिं नो साधयिष्यति

మేము ఏమి చేయుదుము, ఎక్కడికి పోదుము? ఇక మళ్లీ ఏమి జరుగును? ఈ దుష్టుడు ఇప్పుడు సామర్థ్యము పొందెను—మనపై ఏమేమి సాధించునో?

Verse 31

इति दुःखं समापन्नाश्शक्राद्या मुनयस्सुराः । नारदं च समाहूय पप्रच्छुर्विकलास्तदा

ఇట్లు దుఃఖముతో ఆవరితులైన శక్రాది దేవులు, మునులు, అప్పుడు నారదుని పిలిచి, వ్యాకులులై ప్రశ్నించిరి.

Verse 32

देवा ऊचुः । सर्वं कार्य्यं समर्थोसि कर्तुं त्वं मुनिसत्तम । उपायं कुरु देवर्षे देवानां दुःखनाशने

దేవులు పలికిరి—హే మునిశ్రేష్ఠా, నీవు సమస్త కార్యములను సాధించగల సమర్థుడవు. కావున హే దేవర్షీ, దేవుల దుఃఖనాశనానికి ఉపాయము చేయుము॥

Verse 33

रावणोयं महादुष्टः किंकि नैव करिष्यति । क्व यास्यामो वयं चात्र दुष्टेनापीडिता वयम्

ఈ రావణుడు మహాదుష్టుడు—ఏ పాపం చేయడు అని ఏముంది? మేము ఇక్కడి నుండి ఎక్కడికి పోవాలి? ఆ దుష్టునిచే మేము పీడింపబడుతున్నాము॥

Verse 34

नारद उवाच । दुःखं त्यजत भो देवा युक्तिं कृत्वा च याम्यहम् । देवकार्यं करिष्यामि कृपया शंकरस्य वै

నారదుడు అన్నాడు— ఓ దేవతలారా, దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టండి. సరైన ఉపాయం ఆలోచించి నేను వెళ్తాను; శంకరుని కృపవల్ల దేవకార్యాన్ని నిశ్చయంగా సాధిస్తాను।

Verse 35

सूत उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिरगमद्रावणालयम् । सत्कारं समनुप्राप्य प्रीत्योवाचाखिलं च तत्

సూతుడు అన్నాడు— ఇలా చెప్పి ఆ దేవర్షి రావణుని నివాసానికి వెళ్లాడు. అక్కడ తగిన ఆతిథ్యం, గౌరవం పొందిన తరువాత ఆనందంతో అతనికి అన్నిటినీ తెలియజేశాడు।

Verse 36

नारद उवाच । राक्षसोत्तम धन्यस्त्वं शैववर्य्यस्तपोमनाः । त्वां दृष्ट्वा च मनो मेद्य प्रसन्नमति रावण

నారదుడు అన్నాడు— ఓ రాక్షసోత్తమా, నీవు ధన్యుడవు— శైవభక్తుల్లో శ్రేష్ఠుడవు, తపస్సులో లీనమైన మనస్సు కలవాడవు. నిన్ను ఈ రోజు చూసి నా హృదయం ప్రసన్నమై శాంతించింది, ఓ రావణా।

Verse 37

स्ववृत्तं ब्रूह्यशेषेण शिवाराधनसंभवम् । इति पृष्टस्तदा तेन रावणो वाक्यमब्रवीत्

అతడు అన్నాడు— “శివారాధన వల్ల ఏర్పడిన నీ స్వవృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా చెప్పు.” ఇలా అడగబడినప్పుడు, ఆ సమయంలో రావణుడు మాటలు ప్రారంభించాడు।

Verse 38

रावण उवाच । गत्वा मया तु कैलासे तपोर्थं च महामुने । तत्रैव बहुकालं वै तपस्तप्तं सुदारुणम्

రావణుడు పలికెను: ఓ మహాముని, నేను తపస్సు కోసం కైలాసమునకు వెళ్ళితిని. అక్కడ నేను చాలా కాలం పాటు అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసితిని.

Verse 39

यदा न शंकरस्तुष्टस्ततश्च परिवर्तितम् । आगत्य वृक्षखंडे वै पुनस्तप्तं मया मुने

శంకరుడు ఇంకా తృప్తి చెందనప్పుడు, దానికి అనుగుణంగా నేను మార్గాన్ని మార్చుకున్నాను; ఆపై తిరిగి వచ్చి, ఓ మునీ, ఒక కట్టె ముక్క వద్ద మళ్లీ తపస్సు చేశాను।

Verse 40

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्ये तु वर्षासु स्थंडिलेशयः । शीते जलांतरस्थो हि कृतं चैव त्रिधा तपः

గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల మధ్య నివసిస్తాడు; వర్షాకాలంలో నిరావరణ నేలపై శయనిస్తాడు; శీతాకాలంలో నీటిలో మునిగి ఉంటాడు—ఇలా త్రివిధ తపస్సు చేయబడుతుంది।

Verse 41

एवं मया कृतं तत्र तपोत्युग्रं मुनीश्वर । तथापि शंकरो मह्यं न प्रसन्नोऽभवन्मनाक्

ఇలా, ఓ మునీశ్వరా, నేను అక్కడ అత్యంత ఉగ్ర తపస్సు చేశాను; అయినా శంకరుడు నాపై క్షణమాత్రమూ ప్రసన్నుడవలేదు।

Verse 42

तदा मया तु क्रुद्धेन भूमौ गर्तं विधाय च । तत्राग्निं समाधाय पार्थिवं च प्रकल्प्य च

అప్పుడు కోపంతో నేను నేలలో ఒక గుంత తవ్వి, అక్కడ అగ్నిని ప్రతిష్ఠించి, పార్థివ లింగాన్ని సిద్ధం చేసి విధివిధానంగా పూజాకర్మాన్ని ప్రారంభించాను।

Verse 43

गंधैश्च चंदनैश्चैव धूपैश्च विविधैस्तदा । नैवेद्यैः पूजितश्शम्भुरारार्तिकविधानतः

అప్పుడు సుగంధాలు, చందనం, వివిధ ధూపాలు మరియు నైవేద్యాలతో—ఆరార్తిక విధానం ప్రకారం—శంభువును పూజించారు।

Verse 44

प्रणिपातैः स्तवैः पुण्यैस्तोषितश्शंकरो मया । गीतैर्नृत्यैश्च वाद्यैश्च मुखांगुलिसमर्पणैः

నా సాష్టాంగ ప్రణామములచేత, పుణ్యమైన స్తోత్రములచేత శంకరుడు ప్రసన్నుడయ్యెను; అలాగే గీతములు, నృత్యములు, వాద్యములు, మరియు నా ముఖముతోను వేళ్లతోను చేసిన సేవార్పణలచేత కూడాను.

Verse 45

एतैश्च विविधैश्चान्यैरुपायैर्भूरिभिर्मुने । शास्त्रोक्तेन विधानेन पूजितो भगवान् हरः

ఓ మునీ! ఇవి మరియు మరెన్నో విభిన్న ఉపాయములచేత, శాస్త్రోక్త విధానముననుసరించి, భగవాన్ హరుడు విధివిధానముగా పూజింపబడెను.

Verse 46

न तुष्टः सन्मुखो जातो यदा च भगवान्हरः । तदाहं दुःखितोभूवं तपसोऽप्राप्य सत्फलम्

భగవాన్ హరుడు ప్రసన్నుడగక, కృపాముఖుడై నా వైపు తిరుగక యున్నప్పుడు, తపస్సు యొక్క సత్ఫలము పొందక నేను దుఃఖితుడనయ్యెను.

Verse 47

धिक् शरीरं बलं चैव धिक् तपः करणं मम । इत्युक्त्वा तु मया तत्र स्थापितेग्नौ हुतं बहु

“ధిక్ ఈ శరీరము, ధిక్ ఈ బలము; ధిక్ నా తపస్సు చేయు సాధనము!” అని చెప్పి, అక్కడ స్థాపించిన అగ్నిలో నేను విస్తారమైన ఆహుతులు సమర్పించితిని.

Verse 48

पुनश्चेति विचार्यैव त्वक्षाम्यग्नौ निजां तनुम् । संछिन्नानि शिरांस्येव तस्मिन् प्रज्वलिते शुचौ

మళ్లీ ఆలోచించి ఆమె నిశ్చయించింది—“అలానే కావాలి; నేను నా దేహాన్ని అగ్నిలో అర్పిస్తాను।” ఆ ప్రజ్వలితమైన, పవిత్ర జ్వాలలో తెగిన శిరస్సులు కోసివేసినట్లే పడి ఉండెను।

Verse 49

सुच्छित्वैकैकशस्तानि कृत्वा शुद्धानि सर्वशः । शंकरायार्पितान्येव नवसंख्यानि वै मया

నేను వాటిని ఒక్కొక్కటిగా జాగ్రత్తగా ఎంచుకొని, అన్ని విధాల శుద్ధి చేసి, తొమ్మిది సంఖ్యగా శంకరునికి అర్పించితిని।

Verse 50

यावच्च दशमं छेत्तुं प्रारब्धमृषिसत्तम । तावदाविरभूत्तत्र ज्योतीरूपो हरस्स्वयम्

ఓ ఋషిశ్రేష్ఠా! పదవదానిని కోయడం మొదలుపెట్టగానే, ఆ క్షణమే అక్కడ స్వయంగా హరుడు జ్యోతిరూపంగా అవిర్భవించాడు।

Verse 51

मामेति व्याहरत् प्रीत्या द्रुतं वै भक्तवत्सलः । प्रसन्नश्च वरं ब्रूहि ददामि मनसेप्सितम्

భక్తవత్సలుడైన ప్రభువు ప్రేమతో త్వరగా “నాదే!” అని పలికాడు. తరువాత ప్రసన్నుడై, “వరము చెప్పు; నీ మనసు కోరినదాన్ని నేను ప్రసాదిస్తాను” అన్నాడు।

Verse 52

इत्युक्ते च तदा तेन मया दृष्टो महेश्वरः । प्राणतस्संस्तुतश्चैव करौ बद्ध्वा सुभक्तितः

అతడు అలా పలికిన వెంటనే, ఆ క్షణంలోనే నేను మహేశ్వరుని దర్శించాను. పరమభక్తితో నమస్కరించి, ప్రాణంతో స్తుతించి, చేతులు జోడించి వందనం చేశాను।

Verse 53

तदा वृतं मयैतच्च देहि मे ह्यतुलं बलम् । यदि प्रसन्नो देवेश दुर्ल्लभं किं भवेन्मम

అప్పుడు నేను ఇదే వరంగా కోరాను—“నాకు అతుల బలాన్ని ప్రసాదించండి. ఓ దేవేశా! మీరు ప్రసన్నులైతే నాకు దుర్లభమయ్యేది ఏముంటుంది?”

Verse 54

शिवेन परितुष्टेन सर्वं दत्तं कृपालुना । मह्यं मनोभिलषितं गिरा प्रोच्य तथास्त्विति

కృపామయుడైన శివుడు పూర్తిగా ప్రసన్నుడైనప్పుడు అన్నిటినీ ప్రసాదించాడు. నా హృదయాభిలాషను వాక్యంగా చెప్పి—“తథాస్తు” అని పలికాడు.

Verse 55

अमोघया सुदृष्ट्या वै वैद्यवद्योजितानि मे । शिरांसि संधयित्वा तु दृष्टानि परमात्मना

ఆయన అమోఘమైన శుభదృష్టితో నా తెగిన తలలు వైద్యుడు చేసినట్లే నిపుణంగా కలిపి పెట్టబడ్డాయి; పరమాత్మ శివుని కృపాదృష్టితో నేను పునరుద్ధరించబడ్డాను.

Verse 56

एवंकृते तदा तत्र शरीरं पूर्ववन्मम । जातं तस्य प्रसादाच्च सर्वं प्राप्तं फलं मया

ఇలా జరిగిన వెంటనే అక్కడే నా శరీరం మునుపటిలా అయింది. ఆయన ప్రసాదంతో నేను వాగ్దానమైన సమస్త ఫలాన్ని సంపూర్ణంగా పొందాను.

Verse 57

तदा च प्रार्थितो मे संस्थितोसौ वृषभध्वजः । वैद्यनाथेश्वरो नाम्ना प्रसिद्धोभूज्जगत्त्रये

అప్పుడు నా ప్రార్థనకు అనుగుణంగా వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ శివుడు అక్కడే ప్రతిష్ఠితుడయ్యాడు; “వైద్యనాథేశ్వర” అనే నామంతో త్రిలోకాల్లో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.

Verse 58

दर्शनात्पूजनाज्ज्योतिर्लिंगरूपो महेश्वरः । भुक्तिमुक्तिप्रदो लोके सर्वेषां हितकारकः

కేవలం దర్శనము మరియు పూజచేత జ్యోతిర్లింగరూప మహేశ్వరుడు ఈ లోకములో భుక్తి, ముక్తి రెండింటినీ ప్రసాదించి సమస్తులకు హితకారుడగును।

Verse 59

ज्योतिर्लिंगमहं तद्वै पूजयित्वा विशेषतः । प्रणिपत्यागतश्चात्र विजेतुं भुवनत्रयम्

ఆ జ్యోతిర్లింగాన్ని నేను విశేష భక్తితో పూజించితిని; ప్రణమించి ఇక్కడికి వచ్చితిని, త్రిభువనాన్ని జయించుటకై.

Verse 60

सूत उवाच । तदीयं तद्वचः श्रुत्वा देवर्षिर्जातसंभ्रमः । विहस्य च मनस्येव रावणं नारदोऽब्रवीत्

సూతుడు పలికెను—అతని మాటలు విని దేవర్షి నారదుడు క్షణమాత్రం ఆశ్చర్యంతో కలవరపడ్డాడు. మనసులోనే చిరునవ్వు నవ్వి నారదుడు రావణునితో పలికెను.

Verse 61

नारद उवाच । श्रूयतां राक्षसश्रेष्ठ कथयामि हितं तव । त्वया तदेव कर्त्तव्यं मदुक्तं नान्यथा क्वचित्

నారదుడు అన్నాడు—ఓ రాక్షసశ్రేష్ఠా, వినుము; నీకు నిజమైన హితాన్ని నేను చెప్పుచున్నాను. నేను చెప్పినదే నీవు చేయవలెను; ఎప్పుడూ వేరుగా చేయకుము.

Verse 62

त्वयोक्तं यच्छिवेनैव हितं दत्तं ममाधुना । तत्सर्वं च त्वया सत्यं न मन्तव्यं कदाचन

నీవు చెప్పిన హితవచనం నిజముగా ఇప్పుడే స్వయంగా శివుడే నాకు అనుగ్రహించాడు. అందుచేత అది అంతా సత్యమని భావించుము; ఎప్పుడూ సందేహించకుము.

Verse 63

अयं वै विकृतिं प्राप्तः किं किं नैव ब्रवीति च । सत्यं नैव भवेत्तद्वै कथं ज्ञेयं प्रियोस्ति मे

ఈ మనిషి నిశ్చయంగా వికృతస్థితికి చేరాడు; ఏవేవో మాటలు పలుకుతున్నాడు. అది సత్యం కాదేమో; అయితే అతడు నాకు ప్రియుడా (భక్తుడా) అని నేను ఎలా తెలుసుకొందును?

Verse 64

इति गत्वा पुनः कार्य्यं कुरु त्वं ह्यहिताय वै । कैलासोद्धरणे यत्नः कर्तव्यश्च त्वया पुनः

ఇలా వెళ్లి మళ్లీ ఆ కార్యమును చేయుము—అది నిజముగా నీ అహితానికే. కైలాసాన్ని ఎత్తుటకు నీవు మరల ప్రయత్నించవలెను.

Verse 65

यदि चैवोद्धृतश्चायं कैलासो हि भविष्यति । तदैव सफलं सर्वं भविष्यति न संशयः

ఈ పవిత్ర కైలాసము నిజముగా ఎత్తబడిన (లేదా పునఃస్థాపితమైన) యెడల, ఆ క్షణముననే సమస్తమూ సఫలమై ఫలప్రదమగును—సందేహము లేదు.

Verse 66

पूर्ववत्स्थापयित्वा त्वं पुनरागच्छ वै सुखम् । निश्चयं परमं गत्वा यथेच्छसि तथा कुरु

అన్నిటిని పూర్వవత్తుగా స్థాపించి నీవు మరల సుఖముగా తిరిగి రమ్ము. పరమ నిశ్చయమును పొందిన తరువాత, నీ ఇష్టమున్నట్లు అలాగే చేయుము.

Verse 67

सूत उवाच । इत्युक्तस्स हितं मेने रावणो विधिमोहित । सत्यं मत्वा मुनेर्वाक्यं कैलासमगमत्तदा

సూతుడు పలికెను—ఇలా చెప్పబడినపుడు, విధి మోహమున రావణుడు దానిని తన హితమని భావించాడు. ముని వాక్యమును సత్యమని ఎరిగి, అతడు అప్పుడు కైలాసమునకు బయలుదేరెను.

Verse 68

गत्वा तत्र समुद्धारं चक्रे तस्य गिरेस्स च । तत्रस्थं चैव तत्सर्वं विपर्यस्तं परस्परम्

అక్కడికి వెళ్లి అతడు ఆ పర్వతానికీ పునరుద్ధరణ కార్యాన్ని చేశాడు. అక్కడ ఉన్న సమస్తమూ పరస్పరం తలక్రిందులై కలగలిసి అస్తవ్యస్తంగా కనిపించింది.

Verse 69

गिरीशोपि तदा दृष्ट्वा किं जातमिति सोब्रवीत् । गिरिजा च तदा शंभुं प्रत्युवाच विहस्य तम्

అప్పుడు గిరీశుడు (శివుడు) అది చూసి, “ఏమైంది?” అని అన్నాడు. అప్పుడు గిరిజ (పార్వతి) చిరునవ్వుతో శంభువుకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది।

Verse 70

गिरिजोवाच । सच्छिश्यस्य फलं जातं सम्यग्जातं तु शिष्यतः । शान्तात्मने सुवीराय दत्तं यदतुलं बलम्

గిరిజ చెప్పింది—“సత్శిష్యుని ఫలం వెలిసింది; శిష్యత్వం సమ్యక్‌గా పరిపక్వమైంది. శాంతాత్ముడైన ఆ శ్రేష్ఠ వీరునికి దత్తమైన అతుల బలం ఇప్పుడు స్పష్టమైంది।”

Verse 71

सूत उवाच । गिरिजायाश्च साकूतं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कृतघ्नं रावणं मत्वा शशाप बलदर्पितम्

సూతుడు అన్నాడు—గిరిజ యొక్క సంకేతభరితమైన మాటలు విని మహేశ్వరుడు, రావణుడు కృతఘ్నుడని మరియు బలగర్వంతో మత్తుడని భావించి అతనికి శాపం విధించాడు।

Verse 72

महादेव उवाच । रे रे रावण दुर्भक्त मा गर्वं वह दुर्मते । शीघ्रं च तव हस्तानां दर्पघ्नश्च भवेदिह

మహాదేవుడు పలికెను— ఏయ్ ఏయ్ రావణా, దుర్భక్త దుర్మతీ! గర్వము మోసుకోకు. ఇక్కడనే త్వరలో నీ చేతుల దర్పము (హింసాబలము) నశించును.

Verse 73

सूत उवाव । इति तत्र च यज्जातं नारदः श्रुतवांस्तदा । रावणोपि प्रसन्नात्माऽगात्स्वधाम यथागतम्

సూతుడు పలికెను— అక్కడ జరిగినదంతా నారదుడు అప్పుడు వినెను. రావణుడును ప్రసన్నమనస్సుతో, వచ్చినట్లే తన స్వధామమునకు వెళ్లెను.

Verse 74

निश्चयं परमं कृत्वा बली बलविमोहितः । जगद्वशं हि कृतवान्रावणः परदर्पहा

దృఢమైన నిశ్చయము చేసి, ఆ బలవంతుడు తన బలముచేతనే మోహితుడయ్యెను; పరుల దర్పమును నశింపజేయు రావణుడు నిజముగా జగత్తును తన వశమునకు తెచ్చెను।

Verse 75

शिवाज्ञया च प्राप्तेन दिव्यास्त्रेण महौजसा । रावणस्य प्रति भटो नालं कश्चिदभूत्तदा

అప్పుడు శివాజ్ఞచే పొందిన మహాతేజస్సు గల దివ్యాస్త్రమువలన రావణుని ఎదుట ఏ యోధుడూ నిలువలేకపోయెను।

Verse 76

इत्येतच्च समाख्यातं वैद्यनाथेश्वरस्य च । माहात्म्यं शृण्वतां पापं नृणां भवति भस्मसात्

ఇట్లు వైద్యనాథేశ్వరుని మహాత్మ్యము వివరించబడెను; దీనిని భక్తితో వినువారి పాపములు భస్మమై పోవును।