Sukta 56
Sukta 9.56
Soma Pavamāna (purifying Soma)
ఈ సంక్షిప్త పావమాన స్తోత్రం, సోముడు పవిత్రం (వడపోత) గుండా వేగంగా ప్రవహిస్తూ మహత్తరమైన ఋతం (ṛtam bṛhat) అనే విశ్వధర్మానికి అనుగుణంగా నిలిచి, రక్షస్సు/విఘ్నాల వంటి అడ్డంకి శక్తులను ఛేదిస్తాడని స్తుతిస్తుంది. అలాగే ‘పది కన్యలు’ (సిద్ధీకరణలోని వేళ్లు/ప్రవాహాలు) సోమాన్ని శుద్ధి చేసి, అతడు మధురుడై ఇంద్రుడు మరియు విష్ణువుకు యోగ్యుడవుతాడనే సాంప్రదాయ చిత్రణను చూపిస్తుంది. చివరికి రక్షణార్థ ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది: శుద్ధమైన సోముడు గాయకులను పాపం మరియు దుఃఖం నుండి కాపాడుగాక.
Mantras
Mantra 1
परि सोम ऋतं बृहदाशुः पवित्रे अर्षति । विघ्नन्रक्षांसि देवयुः ॥
విశాల ఋతం (ṛtam bṛhat) చుట్టూ, వేగవంతమైన సోముడు పవిత్రం (పవిత్రకరణి) ద్వారా ప్రవహిస్తాడు; అతడు అడ్డంకి చేసే రక్షాంసి/అవరోధ శక్తులను ఛేదిస్తాడు, ఎందుకంటే అతడు దేవ-యు (దైవాన్వేషి).
Mantra 2
यत्सोमो वाजमर्षति शतं धारा अपस्युवः । इन्द्रस्य सख्यमाविशन् ॥
సోముడు ‘వాజ’ (బల-సమృద్ధి) వైపు ప్రవహించినప్పుడు, అతని కార్యశీలమైన వంద ధారలు ఇంద్రుని సఖ్యంలో ప్రవేశిస్తాయి.
Mantra 3
अभि त्वा योषणो दश जारं न कन्यानूषत । मृज्यसे सोम सातये ॥
ఆనందపు పది కన్యలు ప్రియుడి వైపు వెళ్లినట్లు నీ వైపు చేరుతాయి; హే సోమా, సత్యలాభాన్ని గెలుచుటకై నీవు శుద్ధి చేయబడుతున్నావు.
Mantra 4
त्वमिन्द्राय विष्णवे स्वादुरिन्दो परि स्रव । नॄन्त्स्तोतॄन्पाह्यंहसः ॥
హే ఇందు, ఇంద్రునికీ విష్ణువికీ మధురంగా చుట్టూ ప్రవహించు; మా నరులను—స్తుతికర్తలను—కష్టం మరియు పాపం నుండి కాపాడు.
Inside Sukta 56
How it unfolds
- Where it opens
Soma’s swift movement through the purifier around the ‘vast Truth’ (ṛtam bṛhat), immediately framed as a force that breaks obstruction and banishes hostile powers.
- Development
The hymn intensifies the purification imagery: Soma is actively cleansed and drawn forward, with the feminine/maiden motif expressing intimate, energetic participation in the rite.
- Climax
The ‘ten maidens’ press toward Soma like lovers—an iconic Pavamāna moment where purification becomes both ecstatic and efficacious, aimed at ‘winning the true gain’ (sātaye).
- Where it settles
Soma is declared sweet and fit for Indra and Viṣṇu, and the hymn resolves as a direct prayer for protection of the human singers from aṃhas (harm/sin).
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma is the pressed and flowing sacred draught that runs through the purifier (pavitra), becomes clarified, and is offered to the gods; he is praised as swift, sweet, truth-aligned, and a remover of hostile powers.
- Cosmic functionHe mediates between human rite and divine power: through purification and offering he strengthens Indra and supports the cosmic order (ṛta), while repelling forces of disorder and harm.
- Inner significanceThe cleansing of Soma symbolizes the refinement of consciousness—purifying desire and vitality into a clear, truth-bearing inspiration that protects and empowers the practitioner.
The seer
- Anukramaṇī-attributed: unknown (as given in prompt)The hymn belongs to the Soma Pavamāna corpus (Maṇḍala 9), where seers focus less on personal identity and more on the liturgical-poetic vision of Soma’s purification and empowerment for the gods.
Famous verses
ṛtam bṛhat
yoṣaṇo daśa
pāhy aṃhasaḥ
Attributes of the deity
- pavamāna (self-purifying/being purified)
- swift-flowing (āśu)
- truth-aligned (ṛtam bṛhat)
- sweet (svādu)
- obstruction-breaking (vighnan)
- protector of singers (pāhi stotṝn)
Also by this seer
- General association with the Pavamāna (purifying Soma) hymns of Rig Veda Maṇḍala 9.
The rite, step by step
- Press Soma stalks to express the juice (savana).
- Mix/prepare with water (and customary adjuncts per rite) and lead it to the strainer.
- Strain through the pavitra (wool/cloth filter) into collecting vessels, repeatedly clarifying the flow.
- Offer clarified Soma in libations to the deities—here especially Indra and Viṣṇu—while reciting Pavamāna verses.
- Conclude with a protective intention for the sacrificers and singers against aṃhas (sin/distress) and hostile forces.
Offerings
- Purified Soma libations
- Water used in preparation/clarification (ritual medium)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified through the ritual filter, becomes aligned with cosmic truth (ṛta), destroys obstructive forces, and then protects the worshippers.
They are a poetic image for the agents of purification—often understood as the ten fingers involved in pressing/straining, or the flowing streams that cleanse and guide Soma.
Because purified Soma is offered to empower the gods; the verse asks Soma to be sweet for Indra and Viṣṇu and to protect the singers from aṃhas (harm, distress, or moral fault).
Ask anything about Sukta 56 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
