Rig Veda 7.101.1: Mandala 7, Sukta 101, Mantra 1

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra; traditional attribution for RV 7)

Devata: Parjanya (Rain/Thundering Power) conceived also as vṛṣabha (the Bull of fertilizing force)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तिस्रो वाचः प्र वद ज्योतिरग्रा या एतद्दुह्रे मधुदोघमूधः । स वत्सं कृण्वन्गर्भमोषधीनां सद्यो जातो वृषभो रोरवीति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.101.1

Transliteration

tisró vā́caḥ prá vada jyótir-agrā yā́ etád duhré mádhu-dogham ū́dhaḥ | sá vatsáṃ kṛṇván gárbham óṣadhīnām sadyó jātó vṛṣabhó roravīti ||

Translation

జ్యోతిని అగ్రభాగంగా కలిగిన త్రివిధ వాక్కును ఉచ్చరించండి. ఇదినుండే వారు మధు-దోహనమిచ్చే ఊధస్ (స్తనాన్ని) దోహిస్తారు. ఆ వృషభుడు—నవజాతుడు—తక్షణమే ఔషధుల గర్భరూపమైన దూడను సృష్టించి, గర్జిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तिस्रः: three (fem.)
• तिस्रः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य) / कर्ता-संबन्धी
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ

• वाचः: voices / speeches
• वाचः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• वद: speak!
• वद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वद्

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• अग्राः: foremost, leading
• अग्राः: विशेषण (वाचः) / कर्ता-संबन्धी
• Type: Adjective
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• याः: which
• याः: कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुह्रे: they have milked / they milked
• दुह्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह्

• मधुदोघम्: honey-yielding, sweet-milking
• मधुदोघम्: कर्म (ऊधः-विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: मधु + दोग्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दुह्/दुह् ‘to milk’ से ‘दोग्ह’ ‘milker/yielder’)

• ऊधः: udder
• ऊधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊधस् (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वत्सम्: calf
• वत्सम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• कृण्वन्: making, fashioning
• कृण्वन्: कर्तृ-विशेषण (सः) / सहायक-क्रिया
• Type: Verb (participle)
• Root: कृ (वैदिक धातु-रूप ‘कृणु/कृण्व’)

• गर्भम्: embryo, womb-child
• गर्भम्: कर्म (वत्सम्-सम्बन्धी)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• ओषधीनाम्: of the plants (herbs)
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-संबन्धी
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: कालाधिकरण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• जातः: born
• जातः: कर्तृ-विशेषण (वृषभः)
• Type: Verb (participle)
• Root: जन्

• वृषभः: bull
• वृषभः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• रोरवीति: roars, cries aloud
• रोरवीति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रु (वैदिक: रोरव् ‘to roar/cry out’)