Rig Veda 5.49.5: Mandala 5, Sukta 49, Mantra 5

Sukta 5.49

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for Mandala 5 hymns; specific verse-level r̥ṣi not separately marked here)

Devata: Vasus; Mitra-Varuṇa; with Heaven-and-Earth (Dyāvā-Pṛthivī) as sustaining powers

Chandas: Triṣṭubh (probable, by verse length and Mandala 5 norm; requires metrical counting for full confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

प्र ये वसुभ्य ईवदा नमो दुर्ये मित्रे वरुणे सूक्तवाचः । अवैत्वभ्वं कृणुता वरीयो दिवस्पृथिव्योरवसा मदेम ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.49.5

Transliteration

prá ye vásubhya ī́vadā námo dúrye mitré váruṇe sūktá-vācaḥ | aváitv ábhvaṁ kṛṇutá várīyo diváḥpṛthivyór avásā madema ||

Translation

వసువుల వరకు చేరే నమస్కారాన్ని మోసుకొనే మన సుక్తవాచః ముందుకు సాగుగాక; మిత్ర-వరుణులకు కూడా దుర్నివార్యమైనవిగా ఉండుగాక. ఆ విస్తారమైన అడ్డంకి క్షీణించి తొలగిపోవుగాక; మనకు మరింత విశాలమైన, మరింత స్వేచ్ఛగల మార్గాన్ని నిర్మించండి. ద్యావా-పృథివి యొక్క అవస్ (పోషణశక్తి) వలన మనము అంతఃపూర్ణతలో ఆనందించుదుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• वसुभ्यः: to the Vasus
• वसुभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वसु (prātipadika)

• ईवदा: in such a manner; thus
• ईवदा: —
• Type: Adjective
• Root: ईवद् (prātipadika; Vedic)

• नमः: obeisance, homage
• नमः: Karma
• Type: Noun
• Root: नमस् (prātipadika)

• दुर्ये: in the hard (time/place); in difficulty
• दुर्ये: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: दुर्य (prātipadika)

• मित्रे: in/for Mitra
• मित्रे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मित्र (prātipadika)

• वरुणे: in/for Varuṇa
• वरुणे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वरुण (prātipadika)

• सूक्तवाचः: (we) of well-spoken speech; hymn-speaking
• सूक्तवाचः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: सूक्त-वाच् (compound prātipadika: सूक्त ‘well-spoken hymn’ + वाच् ‘speech’)

• अवैतु: let (it) go down/away; let (it) depart
• अवैतु: —
• Type: Verb
• Root: अव √इ (इण्) ‘to go’ with preverb अव

• अभ्वम्: harm, evil; monstrous thing
• अभ्वम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: अभ्व (prātipadika)

• कृणुत: make! do!
• कृणुत: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) ‘to make, do’

• वरीयः: wider, better, more spacious (state/path)
• वरीयः: Karma
• Type: Adjective
• Root: वरीयस् (comparative of उरु/वर ‘wide, broad’)

• दिवः: of heaven
• दिवः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (prātipadika)

• पृथिव्योः: of heaven-and-earth (lit. of the two earths; dyāvāpṛthivī)
• पृथिव्योः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (prātipadika)

• अवसा: with help, by favor
• अवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अवस् (prātipadika)

• मदेम: may we rejoice
• मदेम: —
• Type: Verb
• Root: √मद् ‘to be glad, rejoice’