
Sukta 5.29
Indra (with Maruts in attendance; Aryaman mentioned as principle of order)
ఈ సూక్తం మరుత్లకు స్థిరమైన, సర్వజ్ఞ నాయకుడైన ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది; లోకవ్యవస్థను స్థాపించే అతని శక్తిని, అలాగే అడ్డంకుల ప్రతిరూపమైన సర్పుడు (అహి) పై అతని నిర్ణాయక విజయాన్ని ఘనంగా కీర్తిస్తుంది. “మూడు” అనే ప్రతీకను (అర్యమన్ యొక్క నియమం, ప్రకాశమయ లోకాలు, ప్రవాహాలు/జలాలు) పునఃపునః వినియోగించి, ఇంద్రుని విజయం సార్వత్రిక క్రమం పునరుద్ధరణగా, జీవనదాయక జలాలు మరియు వెలుగు విడుదలగా చిత్రిస్తుంది. చివరికి ఋషి ఇంద్రునికి కొత్తగా నిర్మించిన బ్రహ్మన్ (స్తోత్రకళ)ను అర్పిస్తూ, ఆ ప్రార్థనను చక్కగా నేసిన వస్త్రముతోను, సుస్థిరంగా నిర్మించిన రథంతోను పోల్చి ముగిస్తాడు.
Mantra 1
त्र्यर्यमा मनुषो देवताता त्री रोचना दिव्या धारयन्त । अर्चन्ति त्वा मरुतः पूतदक्षास्त्वमेषामृषिरिन्द्रासि धीरः ॥
మనుష్యునికి దైవ-నియత విధానంగా ఆర్యమన్ త్రివిధం; దేవులు ధారించు దివ్య రోచనాలు (ప్రకాశ లోకాలు) త్రివిధం. పూతదక్షులైన మరుతులు నిన్ను స్తుతిస్తారు; హే ఇంద్రా, నీవే వారి ఋషి—ధీరుడు (స్థిర-ప్రజ్ఞ).
Mantra 2
अनु यदीं मरुतो मन्दसानमार्चन्निन्द्रं पपिवांसं सुतस्य । आदत्त वज्रमभि यदहिं हन्नपो यह्वीरसृजत्सर्तवा उ ॥
ఆనందంతో ఉల్లసించిన మరుత్గణాలు, నలిపిన సొమాన్ని పానంచేసిన ఇంద్రుని స్తుతిగా గానంచేసినప్పుడు, ఆయన వజ్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. అడ్డుకట్ట వేసే అహి (వృత్రుడు) పై ఆయన ప్రహారం చేసినప్పుడు, బలమైన, ఎత్తుగా ఉప్పొంగే అపః (జలధారలు) ప్రవహించుటకు విడుదలయ్యాయి.
Mantra 3
उत ब्रह्माणो मरुतो मे अस्येन्द्रः सोमस्य सुषुतस्य पेयाः । तद्धि हव्यं मनुषे गा अविन्ददहन्नहिं पपिवाँ इन्द्रो अस्य ॥
ఇంకా, ఈ కార్యంలో నాతో పాటు ప్రేరణాశక్తులైన మరుత్గణాలు కూడా ఉన్నారు; ఇంద్రుడు సునలిపిన సొమాన్ని పానంచేయవలెను. ఇదే హవిః—మనుష్యునికోసం ఆయన వెలుగు కిరణాలను, ‘గావః’ (కిరణాలు) కనుగొన్నాడు; పానంచేసి, వాటిని అడ్డుకున్న అహిని ఇంద్రుడు సంహరించాడు.
Mantra 4
आद्रोदसी वितरं वि ष्कभायत्संविव्यानश्चिद्भियसे मृगं कः । जिगर्तिमिन्द्रो अपजर्गुराणः प्रति श्वसन्तमव दानवं हन् ॥
ఆయన రెండు లోకాలను (రోదసీ) విస్తరింపజేసి విడదీసి నిలిపాడు; భయంతో కప్పబడినదీ కూడ కంపించే మృగంలా అయింది. గర్జిస్తూ ముందుకు దూసుకెళ్లిన ఇంద్రుడు, ఎదుట నుంచి ఊపిరాడుతూ వచ్చిన ఆ దానవుని సంహరించాడు; అంధకార దాడిని ఆయన తిరిగి తిప్పి అడ్డుకున్నాడు.
Mantra 5
अध क्रत्वा मघवन्तुभ्यं देवा अनु विश्वे अददुः सोमपेयम् । यत्सूर्यस्य हरितः पतन्तीः पुरः सतीरुपरा एतशे कः ॥
అప్పుడు, ఓ మఘవన్ (ఇంద్రా), నీ క్రతు—సంకల్పశక్తి, సామర్థ్యం—వలన సమస్త దేవతలు సమ్మతించి నీకు సోమపేయం (సోమపానం) ప్రసాదించారు. సూర్యుని హరిత అశ్వాలు ముందుగా, పైకి ఎగిరిపోతున్నప్పుడు—ఆ కాంతి యొక్క ఆ వేగవంతమైన గమనాన్ని ఎవరు అందుకోగలరు?
Mantra 6
नव यदस्य नवतिं च भोगान्त्साकं वज्रेण मघवा विवृश्चत् । अर्चन्तीन्द्रं मरुतः सधस्थे त्रैष्टुभेन वचसा बाधत द्याम् ॥
దానశీలి మఘవా వజ్రంతో ఒకేసారి శత్రువు యొక్క తొంభై తొమ్మిది భోగాలను నరికివేసినప్పుడు, మరుతులు తమ సామూహిక ఆసనంలో (సధస్థే) ఇంద్రుని స్తుతించారు. త్రైష్టుభ వాక్యంతో వారు ద్యౌ (ఆకాశం)ను చీల్చి తెరిచారు—ఊర్ధ్వ కాంతికి స్థలం కల్పిస్తూ.
Mantra 7
सखा सख्ये अपचत्तूयमग्निरस्य क्रत्वा महिषा त्री शतानि । त्री साकमिन्द्रो मनुषः सरांसि सुतं पिबद्वृत्रहत्याय सोमम् ॥
స్నేహంలో స్నేహితుడిలా, వేగవంతుడైన అగ్ని తన క్రతు-శక్తితో అతనికోసం మహాబలమైన మూడు వందలను (అర్పణాలను) వండి సిద్ధం చేశాడు. అలాగే ఇంద్రుడు మనుష్యునితో కలిసి మూడు ప్రవాహాలను/ధారలను గెలుచుకున్నాడు; పిండిన సోమాన్ని త్రాగి అతడు వృత్రహత్యకు బయలుదేరాడు—సత్త్వజలాల విముక్తి దిశగా.
Mantra 8
त्री यच्छता महिषाणामघो मास्त्री सरांसि मघवा सोम्यापाः । कारं न विश्वे अह्वन्त देवा भरमिन्द्राय यदहिं जघान ॥
మూడు వందల మహిష-బలాలు, మూడు సరస్సులు/సరితలు, మరియు సోమ్య ఆపః—ఇవన్నీ దానవంతుడైన మఘవా సంపాదించాడు. అప్పుడు సమస్త దేవతలు, గాయకుని పిలుపువలె, ఇంద్రునికి జయఘోషం చేశారు—అతడు అహి (వృత్ర)ను జఘాన చేసినప్పుడు; అడ్డంకిపై వెలుగుజయం అని విశ్వశక్తులు ఆ విజయాన్ని ప్రశంసించాయి.
Mantra 9
उशना यत्सहस्यैरयातं गृहमिन्द्र जूजुवानेभिरश्वैः । वन्वानो अत्र सरथं ययाथ कुत्सेन देवैरवनोर्ह शुष्णम् ॥
హే ఇంద్రా! సహస్ర-బలమున్న సహచరులతో, ప్రయాణానికి ఉత్సుకమైన అశ్వాలతో, నీవు ఆ గృహానికి వచ్చినప్పుడు—ఇక్కడ నీవు పోరాడుతూ రథంతో ముందుకు సాగావు. కుత్సునితోను దేవతలతోను నీవు నిజంగా శుష్ణను జయించేందుకు సహాయపడ్డావు—జలధారలను ఎండబెట్టే ఆ శోషక శక్తిని.
Mantra 10
प्रान्यच्चक्रमवृहः सूर्यस्य कुत्सायान्यद्वरिवो यातवेऽकः । अनासो दस्यूँरमृणो वधेन नि दुर्योण आवृणङ्मृध्रवाचः ॥
నీవు సూర్యుని ఒక చక్రాన్ని బయటకు లాగి తెచ్చావు; కుత్సునికి ప్రయాణార్థం మరొక విశాల మార్గాన్ని కల్పించావు. ముక్కులేని దస్యువులను నీవు నీ ప్రహారంతో నలిపివేశావు; వక్రవాక్యులైన వారిని అంధకారపు దుష్ట యోనిలో బంధించావు—వెలుగుని సత్యమార్గం ముందుకు సాగుటకై.
Mantra 11
स्तोमासस्त्वा गौरिवीतेरवर्धन्नरन्धयो वैदथिनाय पिप्रुम् । आ त्वामृजिश्वा सख्याय चक्रे पचन्पक्तीरपिबः सोममस्य ॥
గౌరివీతి యజ్ఞార్పణంలో స్తోత్రాలు నిన్ను వృద్ధి చేశాయి; ఋత-విభజనాన్ని కోరే వైదథినుని కోసం నీవు పిప్రువును వశపరిచావు. ఋజిశ్వా నిన్ను సఖుడిగా చేసాడు; భాగాలను వండి, ఈ సోమాన్ని నీవు పానంచేశావు—మిత్రుడిగా, వీర-రక్షకుడిగా కార్యంలో ప్రవేశించావు.
Mantra 12
नवग्वासः सुतसोमास इन्द्रं दशग्वासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । गव्यं चिदूर्वमपिधानवन्तं तं चिन्नरः शशमाना अप व्रन् ॥
నవగ్వులు పిండిన సోమంతో, దశగ్వులు తమ స్తుతి-అర్కాలతో—ఇంద్రుని అభ్యర్చిస్తారు. కప్పబడి మూసివున్న గోశాల/గోధన-వలయాన్ని కూడా వారు నరులు, శ్రమించి తపించి, పగులగొట్టి తెరిచారు—దాగిన వెలుగు ఆవరణం నుంచి విడుదల కావడానికి.
Mantra 13
कथो नु ते परि चराणि विद्वान्वीर्या मघवन्या चकर्थ । या चो नु नव्या कृणवः शविष्ठ प्रेदु ता ते विदथेषु ब्रवाम ॥
హే మఘవన్! జ్ఞానియైనవాడైనా నీ పరిభ్రమణాలను—నీవు సాధించిన వీర్యకార్యాలను—ఎలా పూర్తిగా అనుసరించగలడు? మరి హే అత్యంత శక్తిమంతుడా! నీవు ఇప్పుడు సృష్టిస్తున్న నూతన కృత్యాలు—అవే నీ శక్తులను మేము విదథేషు (యజ్ఞ-సభల్లో) ప్రకటిస్తాము.
Mantra 14
एता विश्वा चकृवाँ इन्द्र भूर्यपरीतो जनुषा वीर्येण । या चिन्नु वज्रिन्कृणवो दधृष्वान्न ते वर्ता तविष्या अस्ति तस्याः ॥
హే ఇంద్రా! ఇవన్నీ నీవే సాధించావు—అనేకం, అపరిమితం—నీ జన్మమూలంగా, నీ వీర్యబలంతో. హే వజ్రిన్! శక్తిలో ధైర్యంగా నీవు ఇంకా ఏది చేసినా, నీ ఆ తవిషీ (ప్రచండ సామర్థ్యం)కి హద్దు లేదు; దాన్ని ఆపే మలుపు లేదు.
Mantra 15
इन्द्र ब्रह्म क्रियमाणा जुषस्व या ते शविष्ठ नव्या अकर्म । वस्त्रेव भद्रा सुकृता वसूयू रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् ॥
హే ఇంద్రా! నిర్మించబడుతున్న ఈ బ్రహ్మం (స్తుతి)ను స్వీకరించు; హే అత్యంత శవిష్ఠా! నీకోసం మేము ఈ నూతన కర్మలను చేసాము. శుభమైనది, సుకృతమైనది, వసువును కోరేది—మంచి వస్త్రమువలె; అలాగే రథంవలె—ధీరులు, నిపుణులు దీనిని తీర్చిదిద్దారు.
It praises Indra as the great victor who breaks obstruction (Ahi) and releases waters and light, with the Maruts singing alongside him. It also links this victory to cosmic and social order through Aryaman.
The “three” points to a structured cosmos—three luminous realms and a threefold sense of ordinance/order (Aryaman). It frames Indra’s victory as restoring a stable, well-arranged world.
It means the poet’s hymn itself is a carefully made sacred work. Like a well-made garment or chariot, the prayer is presented as a ritual vehicle meant to carry blessings and strength from Indra.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.