Rig Veda 5.29.10 — Mandala 5, Sukta 29, Mantra 10
Sukta 5.29
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
प्रान्यच्चक्रमवृहः सूर्यस्य कुत्सायान्यद्वरिवो यातवेऽकः । अनासो दस्यूँरमृणो वधेन नि दुर्योण आवृणङ्मृध्रवाचः ॥
Transliteration
prānyac cakram avṛhaḥ sūryasya kutsāyānyad varivo yātave akaḥ | anāso dasyū̃r amṛṇo vadhena ni duryoṇa āvṛṇaṅ mṛdhra-vācaḥ ||
Translation
నీవు సూర్యుని ఒక చక్రాన్ని బయటకు లాగి తెచ్చావు; కుత్సునికి ప్రయాణార్థం మరొక విశాల మార్గాన్ని కల్పించావు. ముక్కులేని దస్యువులను నీవు నీ ప్రహారంతో నలిపివేశావు; వక్రవాక్యులైన వారిని అంధకారపు దుష్ట యోనిలో బంధించావు—వెలుగుని సత్యమార్గం ముందుకు సాగుటకై.
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma (with implied verb: ‘you did/made’)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्रम्wheel, disc
चक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
अवृहःyou tore out / uprooted
अवृहः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootवृह् (धातु; ‘to tear out, uproot’)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
कुत्सायfor Kutsá
कुत्साय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक; proper name)
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma (with implied verb: ‘you granted’)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वरिवःwide space; free course; help/protection
वरिवः:
Karma
TypeNoun
Rootवरिवस्/वरिवः (प्रातिपदिक)
यातवेto go, for going
यातवे:
Prayojana (purpose)
TypeVerbal noun (infinitive)
Rootया (धातु; ‘to go’)
अकःthe ‘aká’ (Vedic term; likely ‘the sharp/axle(-like one)’—epithet)
अकः:
Kartā (as epithet/agent in clause) / or apposition
TypeNoun/Adjective
Rootअक (प्रातिपदिक; Vedic form, often ‘sharp/pointed; axle/point’ depending on context)
अनासःmouthless, faceless (speechless)
अनासः:
Viśeṣaṇa of ‘दस्यून्’ (predicative)
TypeAdjective
Rootअन्-आस् (नञ्-समास/बहुव्रीहि; ‘without mouth/face’)
दस्यून्Dasyus, hostile foes
दस्यून्:
Karma
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
अमृणःyou crushed / destroyed
अमृणः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमृण्/मृड् (धातु; Vedic ‘to crush, harm, destroy’)
वधेनwith slaughter/weapon; by killing
वधेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
निdown, into
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
दुर्योनःthe evil dwelling/seat
दुर्योनः:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootदुर्योन (प्रातिपदिक; ‘evil womb/seat’, ‘bad dwelling’)
आवृणक्you shut/closed up
आवृणक्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘to cover, enclose, shut’ with आ-)
मृध्रवाचःspeaking hostility/falsehood; of perverse speech
मृध्रवाचः:
Viśeṣaṇa (of foes)
TypeAdjective (compound)
Rootमृध्र-वाच् (समास; ‘hostile/false speech’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.